Definitions containing the research ական : 10000 results

Անխորհուրդ

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ լինի առանց խորհրդոյ. անմտական. վայրապար. չմտածած, անխոհեմական. թեվեքելլի. տիւշիւնմէտէն.

Մի՛ ոք վայրապար եւ անխորհուրդ համարեսցի զքահանայական զգեստ. (Շ. ընդհ.։)


Անխռովութիւն, ութեան

s.

calmness, tranquillity.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակական անխռովութիւն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Անխտիր, տրի, տրից, տրաց

adj. adv. indifferent;
indiscreet.

· Calfa

NBHL (1)

Անխտիրն համանգամայն զոգւոցն գեղ ապականեաց։ Մեղանք երկիւղածին, եւ անխտրին. (Բրս. հց.։)


Անխտիր

adv.

indifferently;
indiscreetly.

· Calfa

NBHL (1)

Անխտիրն համանգամայն զոգւոցն գեղ ապականեաց։ Մեղանք երկիւղածին, եւ անխտրին. (Բրս. հց.։)


Անխտրաբար

adv.

cf. Անխտիր.

· Calfa

NBHL (2)

Ապականագործ ախտիւ պոռնկեցան ընդ նմա անտխրապէս. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)

Յորժամ խոհականն անխտրապէս ի շատախօսութիւն հեղու. (Լմբ. սղ.։)


Անխտրութիւն, ութեան

s.

indifference;
indiscretion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տրտմականացն ասելով, սահմանեցար զընտրութիւն սորա յաստուածայնոյն անխտրութենէ. (Պիտ.։) թուի՝ անմասն լինել ի տրտմականաց. վասն որոյ գրելի է, անխտրութենէ։


Անխրախոյս

adj.

disheartened, dispirited, cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

Աղօթական անխրախոյս. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)


Անխրախուսելի

cf. Անխրախոյս.

· Calfa

NBHL (1)

Աղօթական անխրախոյս. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)


Անխրատ, ից

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր տխմարական. յիմարական.


Անծեր

adj.

not subject to the effects of age, perpetual, durable.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակն յանծերականս եւ յանմահս եւ յանսպառս եւ այլն. (Ոսկ. մ. գ. 18։)


Անծերանալի

cf. Անծեր.

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս զհին աւուրց, որպէս զանծերանալի, որպէս զանայլայլելի։ Անծերանալի եւ երանականն կատարումն. (Դիոն.։)

Պայծառութեամբ պանծալի, զօրութեամբ անծերանալի եւ անապական. (Արիստ. աշխ.։)

ἅγηρος, ἁγήραος. insenescibilis, senii expers. Որ ոչն ծերանայ եւ ո՛չ հնանայ. յաւերժական. մշտնջենաւոր. անփոփոխ. անեղծ. անանց. յաւիտենական.


Անծին, ծնի

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

· Calfa

NBHL (2)

ἅγονος. sine facto. Անծնունդ. անծննդական. անզաւակ. ամուլ. ստերջ. անբեր. զաւակ կամ բերք չունեցօղ. տօզուրմազ. հասըլսըզ.

ἁγέννητος. ingenitus, non natus. Ո՛չ ծնեալ կամ ելեալ յայլմէ անձէ. սեպհական առանձնաւորութիւն Հօր երկնաւորի.


Անծնութիւն, ութեան

s.

barrenness;
cf. Անծնելութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱՆԾՆՆԴՈՒԹԻՒՆ. եւ երբեմն՝ որպէս սին եւ ունայն ծնունդ ապականեալ. ըստ յն. հողմային. ἁνεμιαῖος.


Անծննդութիւն, ութեան

s.

sterility.

· Calfa

NBHL (1)

Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա։ Սոդոմ ծծմբով եւ հրով ապականեալ լինէր, իսկ կինն (Ղովտայ) փոխեալ լինէր յաղի բնութիւն. անծննդութիւն եւ անպտղութիւն ամենեքին սոքա զեկուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)


Անկ, ից

adj.

proper, fit;
v. imp. — է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.

· Calfa

NBHL (1)

Համեմատութեամբ անկից իւրաքանչիւր ումեք։ Կամեցեալ ինչ իմանալ յարժանաւորացն եւ յանկից։ Գործեսցէ զանկսն իւր։ Իւրաքանչիւր ուրուք զըստ անգիցն ի կիր առեալ։ Շարժեսցին ի մտացն առ անգսն իւրեանց։ Զզոյգն եւ զիւր անգն։ Զանգ եւ զդէպ անուն գաւառականաց՝ ոչ յապաղեաց կոչել քոյր. (Փիլ.։)


Անկած, ի, ից

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր անկած թագաւորական է, անդ եւ զօրք գումարին. (Ոսկիփոր.։)


Անկանեմ, անկի

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

· Calfa

NBHL (1)

Թիթղունս ոսկիս՝ թելս թելս անկանել ընդ կապուտակին եւ այլն։ Զխառնուածսն անկեալ անդստին ի նմանէ։ Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Անկանել գործել զամենայն գործ ճարտարութեան։ Եթէ անկցես զեօթանեսին գիսակս գլխոյ իմոյ ընդ ազբին։ Զոստայնս սարդից անկանեն. եւ այլն։


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (1)

Անկանէր զբանակաւն Վաչականայ. (Բուզ.։)


Անկասելի, լւոյ, լեաց

adj.

incessant, unceasing.

· Calfa

NBHL (1)

Ընթացք արիականք եւ անկասելիք։ Զակատեցայ՝ անկասելի ի պատկառելեացն գործոց. (Նար. ՟Հ՟Ա. եւ ՟Ի։)


Անկասկած, ից

adj. adv.

sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.

· Calfa

NBHL (1)

Անկասկածք յապականողէ. (Անյաղթ բարձր.։)


Անկատարելութիւն, ութեան

s.

imperfection, incomplete state;
defectiveness, want, faultiness.

· Calfa

NBHL (2)

Յանկատարելութենէ հաղորդ լինել կատարողական հանճարոյ։ Կերակուր կատարելագործ է կերակրողացն՝ զանկատարելութիւն նոցա եւ զկարօտութիւն լնուլ. (Դիոն.։)

Անկատարութիւն ոգւոյն բանականի. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Անկատարութիւն, ութեան

s.

cf. Անկատարելութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Յանկատարելութենէ հաղորդ լինել կատարողական հանճարոյ։ Կերակուր կատարելագործ է կերակրողացն՝ զանկատարելութիւն նոցա եւ զկարօտութիւն լնուլ. (Դիոն.։)

Անկատարութիւն ոգւոյն բանականի. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Անկար

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

· Calfa

NBHL (2)

Անկարացն է՝ ինքն ինքեան գոլ ինչ ներհական։ Յոյժ դժուարացն կամ յանկարացն էր լուծանիլ. (Արիստ. քանակ. եւ Արիստ. առինչ.։)

cf. ԱՆԿԱՐ, ի, ից, աց.) ἁδύνατος. impotens, impos. Չունօղ զկար զօրութեան. անկարօղ. տկար. հիւանդ, կամ անձեռնհաս, անբաւական. գատըրսըզ. գուվվէթսիզ. գուտրէթսիզ.


Անկարանամ, ացայ

vn.

to be unable, to be incapable, to be insufficient.

· Calfa

NBHL (2)

Լսողացն միտք զհետ երթալ անկարացեալ. (Փիլ. տեսական.։)

ἁδύναμαι. non possum, nequeo. Չկարել. անկարող եւ անբաւական գտանիլ. տկարանալ. յետնիլ.


Անկարգ

adj. adv.

without order, in disorder, disorderly, irregular, confused, indistinct, not methodical;
intemperate, inordinate, immoderate, excessive, licentious;
յանկարգ, cf. Յանկարգ

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եթէ այս անկա՛րգ եւ արտաքոյ յարմարականին ասացեալ եղեւ. (Պիտ.։)


Անկարեկան

cf. Անախտ.

· Calfa

NBHL (2)

Իմանալիս այս ի մեզ վեհագոյն՝ զատ, եւ անկարեկան նիւթից, մօտաւոր աստուծոյ բնութեանն, հրեշտականման. (Եղիշ. հոգ.։)

Որ չունի զկարիս կրից. անկիր. անկրական. անախտ. անախտական. ἁπαθής. passionis expers.


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկարծ.

· Calfa

NBHL (2)

Զսքանչելի եւ զանկարծելի ծնունդն կուսական. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)

Որ չէր կարծելի. անկարծ. արտաքոյ կարծեաց. անակնունելի. յանկարծական. եւ Նորահրաշ. հրաշափառ. նոր իմն. որպէս յն. ἁδόκητος, παράδοξος եւ այլն. inopinatus, inexpectabilis եւ այլն.


Անկարօտ

adj.

not indigent, not in want.

· Calfa

NBHL (3)

Պարունական՝ անպարունակ, անկարօտ այլոց. (Դիոն.։)

Որովայն անկարօտ թշնամանէ զառաջնորդականն. (Մաշկ.։)

Իբր անկարօտական. անպակաս. լի. առատ. ուր չիք ինչ ինչ կարօտութիւն.


Անկարօտութիւն, ութեան

s.

plenitude, fulness, abundance.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարօտն գոլ. լիութիւն. բաւականութիւն.


Անկեղծ, ից

adj. adv.

sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր անեղծական. (Նար. մծբ.։)


Անկենդան

adj.

lifeless, dead;
cold, without ardour, — animation;
inanimate;
s. chem. azote.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ իբր անկենդանական.

Պարտականս անկենդան մահու. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Անկերակրութիւն, ութեան

s.

want of food;
hunger;
phthisis.

· Calfa

NBHL (1)

ἁτροφία. inedia, et tabes. Ոչ կերակրիլն. անսուաղութիւն. եւ կորուստ ախորժակի կերակրոց, յորմէ եւ մաշարայական ախտ.


Անկերպ

adj.

shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է իմաստ (իմացականութիւն). պարգեւ աստուծոյ, զօրութիւն աննիւթ, անկերպ ակն հոգւոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Անկերպութիւն, ութեան

s.

cf. Անկերպարանութիւն.

· Calfa

NBHL (4)

Ակնարկելով առ անկերպութիւն առաջիկայիցն (դիականց) ամենայն տաղտկութեամբ լցեալ. (Նիւս. թէոդոր.։)

Ի բաց բառնալով յաշխարհէ զզարդն՝ ընդունել սպասել զայն՝ որ էրն բնական իւր անկերպութիւն։ Գեղեցկութիւնք ի բաց բարձեալ են, տխուր անկերպութեամբ ամենայն ինչ զգածաւ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Եւ աստուածային աննմանութիւն եղական կերպից.

Ի կերպ անկերպութեան իւրոյ իշխանական կերպիւն զմերս զարդարեաց տեսակ. (Ասող. ՟Գ. 1։)


Անկերպաւոր

cf. Անկերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բառաչ ձայնի բարբառոյ, որ անկերպաւոր՝ աննշանական։ Անիւք անկերպաւորք. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Կ՟Թ։)


Անկիզելի

cf. Անկէզ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκατάφλεκτος, ἁκαταφλέκτως. incombustus, sine combustione. Անկէզ. անկիզական. եւ անկիզաբար, առանց այրեցեալ գոլոյ. եւ առանց այրելոյ.


Անկէտ

adj.

without a point;
without pause, eternal.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չիք կէտ աւարտման կամ սահման. անեզր. անվախճան. եւ անսկիզբն. անժամանակ. կամ անչափ. անբաւելի. վերջ չունեցօղ, յաւիտենական. նիհայեթսիզ. էպէտի.


Անկիրթ

adj.

uncultivated, uncivilised, unpolished;
indocile, untractable.

· Calfa

NBHL (1)

Անկիրթ մարմնական կրից (Աստուած). (Լմբ. սղ.։)


Անկիւնակալ

adj.

angular;
— վէմ՝ քար, corner-stone.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պինդ ունի զանկիւնս երկուց որմոց. որպիսի է վէմն անկեան. ըստ յն. անկիւնական. γωνιαῖος. angularis (lapis).


Անկիւնաւոր, աց

adj.

angulous, angular.

· Calfa

NBHL (2)

Ունօղ զանկիւն՝ իրական, կամ նմանական, ըստ երկրաչափաց եւ ըստ թուաբանից. քէօշէլի.

Յոհաննու քահանայի (Սարկաւագ վարդապետի) արարեալ զանկիւնաւոր թիւսդ ի փոխաբերութենէ յերկրաչափական թեւոց (իբր ուղղանկիւնի, եռանկիւնի, քառանկիւնի, եւ այլն). անկիւնաւորաց թուոցդ վախճան մինչեւ յեօթն է. բայց այլդ (եդաւ) վասն կրթութեան մանկանց. (Սարկ. տոմ.։)


Անկշիռ

adj.

that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.

· Calfa

NBHL (3)

Ոյր չիք կշիռ. անչափ. ընդ որում չկշռի այլ ինչ. անզուգական, անհամեմատ. կշեռքի չեկօղ, աննման. դարթըսըզ, եօլչիւսիւզ, մէնէնտի եօգ.

Որչափ այն արեգակն արեգականս այսորիկ անչափ եւ անկշիռ է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)

Անկշիռ սահման, կամ իշխանութիւն, խոնարհութիւն։ Անկշիռ եւ անհամեմատ գովեստիւք։ Ի սպաս մարտիրոսաց անկշիռք եւ անզուգականք. (Նար.։)


Անկշռելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկշիռ.

· Calfa

NBHL (1)

Անկշռելի ական տեսանելեաց. (Ագաթ.) իմա՛ անըմբռնելի, կամ ուր չհասանէ կշռութիւն՝ այս ինքն ձկտումն աչաց։


Անկոխ

adj.

untrodden, desert.

· Calfa

NBHL (1)

Գերազանց քան զբնակութիւն ի յանկոխելին տեղի ձեռնարկէր։ Իմաստասիրութիւն վերնական եւ անկոխելի. (Նար.։)


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

· Calfa

NBHL (4)

Փոխանակ թագաւորական անկողնացն. (Իսիւք.։)

Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)

Պատուական է ամուսնութիւն, եւ սուրբ անկողինք։ Մի՛ խառն անկողնովք։ Զաւակ անօրէն անկողնոց։ Ելեր յանկողինս հօր քո։ Յայնժամ պղծեցեր զանկողինս՝ յոր ելեր. եւ այլն։

Պղծել զնուիրեալ սուրբ անկողինս ընկերի իւրոյ։ Հարազատ ամուսնութեանն պարկեշտ անկողինքն պահին։ Պատուական անկողնեացն միաւորութիւն. (Պիտ.։)


Անճաճանչ

adj.

not brilliant, gloomy.

· Calfa

NBHL (2)

Անճաճանչ անգիտութիւն, կամ չարութիւն։ Ուսուցանելով հրաժարել յանճաճանչիցն՝ ի լուսաւորականսն ածել. Դ(իոն. եկեղ.։)

Անճաճանչ ի ծագմանէ աւետարանական լուսոյն մնացաք. (Ասող. ՟Գ. 21։)


Անճաշակ

adj. adv. that fasts, fasting;
without eating.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկնային բարեացն անճաշակք։ Անճաշակ հոգեւորական իմաստից. (Սարգ.։)


Անճառութիւն, ութեան

s.

ineffability;
unspeakableness.

· Calfa

NBHL (2)

Անճառութիւն խորհրդոյս։ Քումդ անճառութեան։ Անճառութեամբ անհասականաւ։ Յանճառութենէ առաւելութեան. (Նար.։)

Եւ անխօսութիւն. բացասութիւն. բան բացբարձական. ἁπόφασις. negatio.


Անճնշելի

cf. Անճնշական.

· Calfa


Անմահ, ից

adj.

immortal.

· Calfa

NBHL (4)

Կոյսք ոչ մահացու ծննդոց, այլ անմահից բաղձացեալք. (Փիլ. տեսական.։)

Լայնաբար առեալ, կամ իբր անմահական.

Անմահ զենումն, կամ ապականութիւն, կամ սատակումն. (Նար.։ Խոսր.։) (Ագաթ.։)

ἁθάνατος. immortalis, ἁκήρατος. incorruptus. Որում ոչ տիրէ մահ. որ ոչն մեռանի. միշտ կենդանի. մշտնջենաւոր. տիրապէս ասի զԱստուծոյ, եւ զհոգւոյ, եւ լայնաբար զայլոց իրաց՝ որ են մշտատեւ, անեղծ, անանց, մնացական. էօլմէզ. պագը.


Անմահարար

cf. Անմահաբեր.

· Calfa

NBHL (2)

Որ անմահ առնէ. անմահագործ. անմահացուցիչ, եւ անմահական.

Կեանք անմահարար մահկանացու բնութեանս։ Անմահարար բաժակ։ Աղբերացն անապական, որ յետ մահուն անմահարար։ Անմահարար քո մեռելութեամբ. (Շար.։)