Definitions containing the research ական : 10000 results

Չարասէր

adj.

inclined to evil, perverse, evil-minded, malevolent, malignant, wicked, mischievous.

· Calfa

NBHL (1)

Չարասէր եղեալ անօրէնութեամբ՝ զբնութիւնս մեր ապականեաց. (Իգն.։)


Չարավավաշ

adj.

very lewd, very libidinous, lecherous.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի վաւաշոտ, վաւաշոտական.


Չարավիրագ

adj.

very ferocious.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛ չարավիրագ բոյս թշուառական արմատոյ. (Կեչառ. աղեքս.։)


Չարատանջ

adj.

tormenting, fastidious, troublesome;
— լինել, to be in difficulties, to suffer extremely.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ չարատանջ իմաստիցն իւրեանց սոդոմականաց ի գերութիւն վարէին. (Յհ. կթ.։)


Չարատես

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ՛ գեղեցիկ դէմս եւ վայելչական, եւ եթէ չարատես եւ անվայելուչ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Չարատեսիլ

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ՛ գեղեցիկ դէմս եւ վայելչական, եւ եթէ չարատես եւ անվայելուչ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Չարարար, աց

adj. s.

evil-doing, mischievous, malevolent;
pernicious, hurtful, harmful;
unwholesome;
evil-doer, malefactor.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակաց՝ յապականիչս եւ ի չարարարաց բազմութիւն սաստել. (Դիոն. թղթ.։)


Չարարուեստ, ից

adj.

malicious, artful, shrewd, cunning, knavish;
— հնարք, artifices, intrigues.

· Calfa

NBHL (1)

κακότεχνος, κακοτεχνής malis artibus deditus, malignus, malitiosus. Չարիս արուեստակօղ. չարանիւթ. չարահնար, չարախորհ. չարագործ. եւ Չարագործական.


Չարացուցանեմ, ուցի

va.

to render bad, wicked or worse, to provoke or excite to evil;
to incite to anger, to exasperate, to envenom.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւայինն ցեղ զիա՞րդ բարի ի բարւոյ եղեալ այլայլեցաւ, եւ զի՞նչ որ չարացոյցն զնա։ Չար՝ թէ չար է, եւ ոչ մի էութիւն եւ ծնունդ առնէ, բայց միայն չարացուցանէ եւ ապականէ. (Դիոն. ածայ.։)


Չարափառութիւն, ութեան

s.

heterodoxy.

· Calfa

NBHL (1)

Հերձուածականին չարափառութեամբ՝ ամենապատիրն խաբէութեամբ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Չարեացապարտ, ից

adj.

culpable, guilty.

· Calfa

NBHL (2)

Չարեաց պարտական. վնասապարտ. մեղապարտ.

Շրջեաց զմիտս նորա՝ զամենայն չարեացապարտ զմենեղաւոս արձակել ի պարտեաց անտի». յն. զամենայն զչարեաց պարտականն կամ զպատճառն. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 47։ 19)


Չարչարակցութիւն, ութեան

s.

suffering with another, participation in another's suffering;
compassion.

· Calfa

NBHL (1)

Միաւորեցից զմեղանչական մարմինս տէրունական չարչարակցութեանն. (Պիտ.։)


Չափաբերեմ

va.

to reduce to order;
to versify.

· Calfa

NBHL (1)

Տաղ դիւցազնական չափաբերեալ ըստ ելլենացւոցն։ Ի քառից տասանց չափաբերեալ գտցի. (Մագ. խչ.։)


Չափածոյ

adj.

measured;
metrical, rhythmical.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ի քերթողացն չափոյ ինչ բան, կամ շարագրական». այսինքն ոտանաւոր, կամ արձակ. (Երզն. քեր.։)

μετρικός moderatus. Չափեալ. չափմամբ յօրինեալ. տաղաչափական.


Չափաւոր

adj.

of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.

· Calfa

NBHL (3)

Կշռակի եւ չափաւոր գոյութեամբն։ Ոչ գիտացին թշուառականքն զաղցաւոր չափաւորացն դիւրութիւն։ Զհարկաւոր կերակրանացն պէտս չափաւորաւն սահմանել ժառանգութիւն. (Պիտ.։)

Ժամանակս չափաւորս ի կրօնաւորական եղեալ մրցանս. (Կլիմաք.։)

ՉԱՓԱՒՈՐ. որպէս Չափածոյ. տաղաչափական.


Չափաւորապէս

adv.

with measure, sufficiently, well enough, so so;
tolerably, moderately, modestly, soberly.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի տեսանել զչափաւորապէս պարգեւեալսն մեզ ի ձեռն նոցա զաստուածապետականն լոյս. (Դիոն. ածայ.։)


Չափաւորութիւն, ութեան

s.

measure, moderation, limitation;
modesty, temperance, mitigation;
sufficiency, mediocrity.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք են երանականքն զինուորութիւնք՝ գերազանցեալք զտկար եւ ամփոփեալ եւ նիւթեղէն մերոցս թուոց չափաւորութեամբ. (Դիոն. երկն.։)


Չափեմ, եցի

va.

to measure;
to examine, to ponder, to weigh;
to judge, to conjecture;
to reward, to return like for like;
to versify, to make verses;
չափեաց նմա վեց չափովն գարի, he gave him six measures of barley.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գրել բանիւ աստուածական, ոտիւք չափեալ ներտաղական։ Կատարեցաւ բանըս չափեալ՝ ի համբակէ նուաստացեալ. (Շ. խոստ. եւ Շ. վիպ.։)


Չբնակաւոր

cf. Չբնաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԲՆԱԿԱՒՈՐ ՉԲՆԱՒՈՐ. τὸ παρὰ կամ ὐπὲρ φύσην quod est praeter naturam, vix naturalis, supernaturalis. Որ ոչն է բնական, անբուն. անբնական. գերաբնական.


Չբնաւոր

adj.

unnatural, against nature;
s. med. —ք, non-naturals.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԲՆԱԿԱՒՈՐ ՉԲՆԱՒՈՐ. τὸ παρὰ կամ ὐπὲρ φύσην quod es praeter naturam, vix naturalis, supernaturalis. Որ ոչն է բնական, անբուն. անբնական. գերաբնական.


Չգիւտ

s.

want, lack;
առ —, for want of, in lieu of, in default of.

· Calfa

NBHL (1)

Առնէին թագաւոր զանտիպատրոս՝ առ չգիւտ արքունական ազգին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Չեւ, չեւ եւս

conj.

not yet;
not till now;
չեւ տեսեալ, before seeing.

· Calfa

NBHL (2)

Չեւ էր հոգի, քանզի յիսուս չեւ էր փառաւորեալ։ Չեւ եւս գիտէին զգիրս։ Չեւ լինէր արեգական ճառագայթիցն յաշխարհ սփռել. (Յհ. ՟Է. 39։ ՟Ի. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 14։)

Ի բնական կրից ոչ էր օտար. ապա թէ ոչ՝ չեւ էր մարմին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։)


Չէզոք, աց

adj. gr.

neuter, indifferent;
neuter.

· Calfa

NBHL (3)

ՉԷԶՈՔ. Ըստ քերականաց՝ են ի մեզ այն անուանք, որ ոչ նշանակեն իրօք զարու կամ զէգ. իսկ ըստ յն. լտ. արաբ. եբր. եւ այլն, այն անուանք՝ որք ոչ ունին յանգ արական կամ իգական, այլ տարբեր։ Նոյնպէս եւ բայք՝ որ ոչ են ներգործական կամ կրաւորական, այլ անորիշ՝ առանց խնդրոյ սեռի.

(Անուանց) սերք են երեք. արական, իգական, չէզոք. (Թր. քեր. ուր եւ Երզն. եւ այլն։)

Ըստ հելլենացի բարբառոյ՝ զեօթն գլուխսն իգական ասաց, եւ զեօթն լերինսն չէզոք. (Լմբ. յայտն.։)


Չխաղոյք

s.

serious matters, no trifles.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չեն իրք խաղոյ, այլ իսկականք եւ կարեւորք.


Չձեռնհաս

adj.

incapable, impotent, powerless.

· Calfa

NBHL (1)

Անձեռնհաս. անբաւական. անզօր։ (Ագաթ.։)


Չղջիկան, աց

cf. Չիղջ.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերի չղջիկանս եւս կոչէ զկուռսն. գիշերականն չղջից արեւ եւ լոյս թշնամի են. (Ոսկ. ես.։)


Չմարթութիւն, ութեան

s.

incapacity.

· Calfa

NBHL (1)

Անմարդութիւն. գուցէ եւ Անբաւականութիւն. անճարակութիւն.


Չմշտնջենաւոր

adj.

not eternal.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ չէականքն եւ չմշտնջենաւորք ընդ էականին եւ ընդ մշտենջաւորին երկրպագութիւն առնուցուն. (Եզնիկ.։)


Շամբակ, ի

s.

small cane-field.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՇԱՄԲ. իբր նուազական.


Շամբշութիւն, ութեան

s. fig.

folly, fury, mania, rage;
violent passion, love, fury, transport, gallantry, love intrigue;
debauchery, lewdness.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յոյժ ցանկականի մոլեգնութեան՝ շամբութեամբ վառեալ էր։ Ըստ շամբշութեան (կամ շամշութեան) առն կնամոլոյ՝ ցանկութեամբ վառեալ ի կղէոպատրա. (Խոր. ՟Ա. 14։ ՟Բ. 20։)


Շամրիտ

s. adj. cf. Շամրտացի.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի շամրտացւոց եբրայական գիրքն կրին։ Առ շամրտացիսն ողջ պահեալ գտանին։ Ըստ շամրտացւոց եբրայականին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Շամփրեմ, եցի

va.

to spit, to put upon the spit;
to run or to pierce through and through, to transpierce.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականեալ շուն մի՝ շամփրեցին ընդ նմա եւ այնպէս ծածկեաց երկիր զչարն զայն։ (Կաղանկտ.։)


Շանակնճիթ

adj.

dog-muzzled.

· Calfa

NBHL (1)

Գազան շանակնճիթ՝ մեծականջ. (Խոր. 3։)


Շանթեքար, ի

s.

meteoric stone, meterolite;
cf. Երկնաքար;
cf. Օդաքար.

· Calfa

NBHL (1)

Քար պատուական որ կարծի անկեալ զոյգ ընդ շանթի.


Շաչիւն

cf. Շաչումն.

· Calfa

NBHL (1)

Հնչմամբ նոցա եւ շաչմամբ իբրեւ ծովու ալհեկոծեցելոյ՝ ականջք լցեալ են. (Բրս. արբեց.։)


Շաչումն, ման

s.

noise, burst, crackling, crash;
rustling, rumbling;
report, clap, explosion;
resounding;
gurgling, murmur.

· Calfa

NBHL (1)

Հնչմամբ նոցա եւ շաչմամբ իբրեւ ծովու ալհեկոծեցելոյ՝ ականջք լցեալ են. (Բրս. արբեց.։)


Շառտեմ, եցի

va.

to scarify;
cf. Ցտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զականջն շառտէ՛, եւ արիւն հան. (Վստկ. ՟Յ՟Ի՟Դ։)


Շատանամ, ացայ

vn.

to content oneself, to be content, to take up;
to suffice, to be sufficient or enough;
to multiply, to increase;
սակաւուք, փոքու, to be satisfied or content with a little, with any thing.

· Calfa

NBHL (2)

ՇԱՏԱՆԱԼ. Բաւել. որպէս Բաւական կամ շատ լինել, եւ ձեռնհաս՝ կարօղ գտանիլ.

ἰκανοῦμαι, ἁρκέω, ἁρκοῦμαι contentus sum, adquiesco, sufficit mihi եւ sufficio, satis sum, vel est. եւ որ եւ ՇԱՏԻԼ. Շատ եւ հերիք համարել. բաւականանալ. շա՛տ է ասել. գոհ ըլլալ


Շատաշուրջ

cf. Շատաշրջող.

· Calfa

NBHL (2)

Շատաշուրջ վաճառական. (Ոսկիփոր.։)

ՇԱՏԱՇՈՒՐՋ, ՇԱՏԱՇՐՋԻԿ, ՇԱՏԱՇՐՋՈՂ. περίδρομος circumcurrens, vagabundus. Որ շատ շրջի յածի. բազմաշրջիկ. թափառական. աստանդական. շատ քալօղ, շատ տեղ՝ ասդին անդին սլավարա ժուռ եկօղ.


Շատաշրջիկ

cf. Շատաշրջող.

· Calfa

NBHL (2)

ՇԱՏԱՇՈՒՐՋ, ՇԱՏԱՇՐՋԻԿ, ՇԱՏԱՇՐՋՈՂ. περίδρομος circumcurrens, vagabundus. Որ շատ շրջի յածի. բազմաշրջիկ. թափառական. աստանդական. շատ քալօղ, շատ տեղ՝ ասդին անդին սլավարա ժուռ եկօղ.

Շատաշուրջ վաճառական. (Ոսկիփոր.։)


Շատաշրջող

adj. s.

roving, rambling, wandering;
vagabond, vagrant, roamer, stroller, idler, lounger, loiterer;
— լինել, to stroll, to roam, to rove, to ramble, to wander.

· Calfa

NBHL (2)

Շատաշուրջ վաճառական. (Ոսկիփոր.։)

ՇԱՏԱՇՈՒՐՋ, ՇԱՏԱՇՐՋԻԿ, ՇԱՏԱՇՐՋՈՂ. περίδρομος circumcurrens, vagabundus. Որ շատ շրջի յածի. բազմաշրջիկ. թափառական. աստանդական. շատ քալօղ, շատ տեղ՝ ասդին անդին սլավարա ժուռ եկօղ.


Շատաշրջութիւն, ութեան

s.

stroll, lounge, wandering.

· Calfa

NBHL (1)

Շատաշրջութիւն, վաճառականութիւն, եւ կրպակաց շահք փախչելի՛ է եղբայրութեանն. (Բրս. հց.։)


Շատխօսութիւն, ութեան

s.

cf. Շատախօսութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Գինարբուքն այսքանիւ լի է շատխօսութեամբ ընդ վայրաբանութեամբ. (Փիլ. տեսական.։)


Շարաբանութիւն, ութեան

s.

syllogism, sequence, chain of arguments.

· Calfa

NBHL (2)

Ապացուցականն ի շարաբանութեանց բաղկանայ. իսկ շարաբանութիւնքն ի նախադասութեանց։ Շարաբանութիւն է՝ շարադրեալ բան. մարդ կենդանի է. իսկ կենդանին գոյ. (ապա եւ այլն)։ Իսկ մասունք շարաբանութեան են նախադասութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

συλλογισμός syllogismus, ratiocinantio, argumentum. Հաւաքաբանութիւն. ձեռնարկութիւն տրամաբանական.


Շարագիր, գրաց

s.

composer, writer, author;
cf. Շարագրած;
letter, character.

· Calfa

NBHL (2)

Քերականութիւն է հմտութիւն (բանից՝) որք ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Թր. քեր.։)

Նկարագիրդ առակական է, որպէս ամենայն շարագիրք սողոմոնի. զի զմովսէս եւ զեզրաս ոչ գտանեմք այսու շարագրաւ շարագրեալ. (Վանակ. յոբ.։)


Շարագծեմ

va.

to compose.

· Calfa

NBHL (1)

Քերթողացն՝ կարճառօտութեան չափովքն, եւ յարմարական ասացուածովքն զիւրեանցն շարագծելով զբանս. (Պիտ.։)


Շարագոյր, գուրի

s.

cover;
veil;
— գրոց, cover or binding of a book, book-cover.

· Calfa

NBHL (1)

Կանայքն իւրեանց ունէին գդականի՝ ծածկեալ շարագուրով դիպակի. (Մաղաք. աբեղ.։)


Շարագրած, ի

s.

composition, wording;
work, writing, works, treatise;
memory, monument.

· Calfa

NBHL (2)

Շարագրածք հին արանց։ Զմի ի շարագրացն իւրոց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Գրէ յովհաննէս ի կատարածի աւետարանական շարագրածին։ Դնել ի շարի աստ զշարագրածս, եւ այլն. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Շարագրեմ, եցի

va.

to compose, to write, to word, to put down in writing;
to compile.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զսիկիլականն շարագրեցին։ Մերձակըայ աստուածաբանութիւնս շարագրեցաք ... Ի շարագրել հպեցուցաք զմեզ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Դիոն. ածայ.։)


Շարագրութիւն, ութեան

s.

cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդիպեալ ես շարագրութեան յաղագս ողջութեան վաստակելոց. գիտեա՛ արդ, որո՞յ արհեստի է այն շարագրութիւն. գիտեմ, զի բժշկականի է. (Պղատ. մինովս.։)