inclined to evil, perverse, evil-minded, malevolent, malignant, wicked, mischievous.
· Calfa
Չարասէր եղեալ անօրէնութեամբ՝ զբնութիւնս մեր ապականեաց. (Իգն.։)
very ferocious.
· Calfa
Ո՛ չարավիրագ բոյս թշուառական արմատոյ. (Կեչառ. աղեքս.։)
tormenting, fastidious, troublesome;
— լինել, to be in difficulties, to suffer extremely.
· Calfa
Ըստ չարատանջ իմաստիցն իւրեանց սոդոմականաց ի գերութիւն վարէին. (Յհ. կթ.։)
pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.
· Calfa
Եթէ՛ գեղեցիկ դէմս եւ վայելչական, եւ եթէ չարատես եւ անվայելուչ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.
· Calfa
Եթէ՛ գեղեցիկ դէմս եւ վայելչական, եւ եթէ չարատես եւ անվայելուչ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
evil-doing, mischievous, malevolent;
pernicious, hurtful, harmful;
unwholesome;
evil-doer, malefactor.
· Calfa
Հրեշտակաց՝ յապականիչս եւ ի չարարարաց բազմութիւն սաստել. (Դիոն. թղթ.։)
malicious, artful, shrewd, cunning, knavish;
— հնարք, artifices, intrigues.
· Calfa
κακότεχνος, κακοτεχνής malis artibus deditus, malignus, malitiosus. Չարիս արուեստակօղ. չարանիւթ. չարահնար, չարախորհ. չարագործ. եւ Չարագործական.
to render bad, wicked or worse, to provoke or excite to evil;
to incite to anger, to exasperate, to envenom.
· Calfa
Դիւայինն ցեղ զիա՞րդ բարի ի բարւոյ եղեալ այլայլեցաւ, եւ զի՞նչ որ չարացոյցն զնա։ Չար՝ թէ չար է, եւ ոչ մի էութիւն եւ ծնունդ առնէ, բայց միայն չարացուցանէ եւ ապականէ. (Դիոն. ածայ.։)
heterodoxy.
· Calfa
Հերձուածականին չարափառութեամբ՝ ամենապատիրն խաբէութեամբ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
culpable, guilty.
· Calfa
Չարեաց պարտական. վնասապարտ. մեղապարտ.
Շրջեաց զմիտս նորա՝ զամենայն չարեացապարտ զմենեղաւոս արձակել ի պարտեաց անտի». յն. զամենայն զչարեաց պարտականն կամ զպատճառն. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 47։ 19)
suffering with another, participation in another's suffering;
compassion.
· Calfa
Միաւորեցից զմեղանչական մարմինս տէրունական չարչարակցութեանն. (Պիտ.։)
to reduce to order;
to versify.
· Calfa
Տաղ դիւցազնական չափաբերեալ ըստ ելլենացւոցն։ Ի քառից տասանց չափաբերեալ գտցի. (Մագ. խչ.։)
measured;
metrical, rhythmical.
· Calfa
Որ ի քերթողացն չափոյ ինչ բան, կամ շարագրական». այսինքն ոտանաւոր, կամ արձակ. (Երզն. քեր.։)
μετρικός moderatus. Չափեալ. չափմամբ յօրինեալ. տաղաչափական.
of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.
· Calfa
Կշռակի եւ չափաւոր գոյութեամբն։ Ոչ գիտացին թշուառականքն զաղցաւոր չափաւորացն դիւրութիւն։ Զհարկաւոր կերակրանացն պէտս չափաւորաւն սահմանել ժառանգութիւն. (Պիտ.։)
Ժամանակս չափաւորս ի կրօնաւորական եղեալ մրցանս. (Կլիմաք.։)
ՉԱՓԱՒՈՐ. որպէս Չափածոյ. տաղաչափական.
with measure, sufficiently, well enough, so so;
tolerably, moderately, modestly, soberly.
· Calfa
Առ ի տեսանել զչափաւորապէս պարգեւեալսն մեզ ի ձեռն նոցա զաստուածապետականն լոյս. (Դիոն. ածայ.։)
measure, moderation, limitation;
modesty, temperance, mitigation;
sufficiency, mediocrity.
· Calfa
Բազումք են երանականքն զինուորութիւնք՝ գերազանցեալք զտկար եւ ամփոփեալ եւ նիւթեղէն մերոցս թուոց չափաւորութեամբ. (Դիոն. երկն.։)
to measure;
to examine, to ponder, to weigh;
to judge, to conjecture;
to reward, to return like for like;
to versify, to make verses;
չափեաց նմա վեց չափովն գարի, he gave him six measures of barley.
· Calfa
Ի գրել բանիւ աստուածական, ոտիւք չափեալ ներտաղական։ Կատարեցաւ բանըս չափեալ՝ ի համբակէ նուաստացեալ. (Շ. խոստ. եւ Շ. վիպ.։)
cf. Չբնաւոր.
· Calfa
ՉԲՆԱԿԱՒՈՐ ՉԲՆԱՒՈՐ. τὸ παρὰ կամ ὐπὲρ φύσην quod est praeter naturam, vix naturalis, supernaturalis. Որ ոչն է բնական, անբուն. անբնական. գերաբնական.
unnatural, against nature;
s. med. —ք, non-naturals.
· Calfa
ՉԲՆԱԿԱՒՈՐ ՉԲՆԱՒՈՐ. τὸ παρὰ կամ ὐπὲρ φύσην quod es praeter naturam, vix naturalis, supernaturalis. Որ ոչն է բնական, անբուն. անբնական. գերաբնական.
want, lack;
առ —, for want of, in lieu of, in default of.
· Calfa
Առնէին թագաւոր զանտիպատրոս՝ առ չգիւտ արքունական ազգին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
not yet;
not till now;
չեւ տեսեալ, before seeing.
· Calfa
Չեւ էր հոգի, քանզի յիսուս չեւ էր փառաւորեալ։ Չեւ եւս գիտէին զգիրս։ Չեւ լինէր արեգական ճառագայթիցն յաշխարհ սփռել. (Յհ. ՟Է. 39։ ՟Ի. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 14։)
Ի բնական կրից ոչ էր օտար. ապա թէ ոչ՝ չեւ էր մարմին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։)
neuter, indifferent;
neuter.
· Calfa
ՉԷԶՈՔ. Ըստ քերականաց՝ են ի մեզ այն անուանք, որ ոչ նշանակեն իրօք զարու կամ զէգ. իսկ ըստ յն. լտ. արաբ. եբր. եւ այլն, այն անուանք՝ որք ոչ ունին յանգ արական կամ իգական, այլ տարբեր։ Նոյնպէս եւ բայք՝ որ ոչ են ներգործական կամ կրաւորական, այլ անորիշ՝ առանց խնդրոյ սեռի.
(Անուանց) սերք են երեք. արական, իգական, չէզոք. (Թր. քեր. ուր եւ Երզն. եւ այլն։)
Ըստ հելլենացի բարբառոյ՝ զեօթն գլուխսն իգական ասաց, եւ զեօթն լերինսն չէզոք. (Լմբ. յայտն.։)
serious matters, no trifles.
· Calfa
Որ չեն իրք խաղոյ, այլ իսկականք եւ կարեւորք.
incapable, impotent, powerless.
· Calfa
Անձեռնհաս. անբաւական. անզօր։ (Ագաթ.։)
cf. Չիղջ.
· Calfa
Գիշերի չղջիկանս եւս կոչէ զկուռսն. գիշերականն չղջից արեւ եւ լոյս թշնամի են. (Ոսկ. ես.։)
incapacity.
· Calfa
Անմարդութիւն. գուցէ եւ Անբաւականութիւն. անճարակութիւն.
not eternal.
· Calfa
Զիա՞րդ չէականքն եւ չմշտնջենաւորք ընդ էականին եւ ընդ մշտենջաւորին երկրպագութիւն առնուցուն. (Եզնիկ.։)
folly, fury, mania, rage;
violent passion, love, fury, transport, gallantry, love intrigue;
debauchery, lewdness.
· Calfa
Առ ի յոյժ ցանկականի մոլեգնութեան՝ շամբութեամբ վառեալ էր։ Ըստ շամբշութեան (կամ շամշութեան) առն կնամոլոյ՝ ցանկութեամբ վառեալ ի կղէոպատրա. (Խոր. ՟Ա. 14։ ՟Բ. 20։)
s. adj. cf. Շամրտացի.
· Calfa
Որ ի շամրտացւոց եբրայական գիրքն կրին։ Առ շամրտացիսն ողջ պահեալ գտանին։ Ըստ շամրտացւոց եբրայականին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
to spit, to put upon the spit;
to run or to pierce through and through, to transpierce.
· Calfa
Ապականեալ շուն մի՝ շամփրեցին ընդ նմա եւ այնպէս ծածկեաց երկիր զչարն զայն։ (Կաղանկտ.։)
meteoric stone, meterolite;
cf. Երկնաքար;
cf. Օդաքար.
· Calfa
Քար պատուական որ կարծի անկեալ զոյգ ընդ շանթի.
cf. Շաչումն.
· Calfa
Հնչմամբ նոցա եւ շաչմամբ իբրեւ ծովու ալհեկոծեցելոյ՝ ականջք լցեալ են. (Բրս. արբեց.։)
noise, burst, crackling, crash;
rustling, rumbling;
report, clap, explosion;
resounding;
gurgling, murmur.
· Calfa
Հնչմամբ նոցա եւ շաչմամբ իբրեւ ծովու ալհեկոծեցելոյ՝ ականջք լցեալ են. (Բրս. արբեց.։)
to scarify;
cf. Ցտեմ.
· Calfa
Զականջն շառտէ՛, եւ արիւն հան. (Վստկ. ՟Յ՟Ի՟Դ։)
to content oneself, to be content, to take up;
to suffice, to be sufficient or enough;
to multiply, to increase;
սակաւուք, փոքու, to be satisfied or content with a little, with any thing.
· Calfa
ՇԱՏԱՆԱԼ. Բաւել. որպէս Բաւական կամ շատ լինել, եւ ձեռնհաս՝ կարօղ գտանիլ.
ἰκανοῦμαι, ἁρκέω, ἁρκοῦμαι contentus sum, adquiesco, sufficit mihi եւ sufficio, satis sum, vel est. եւ որ եւ ՇԱՏԻԼ. Շատ եւ հերիք համարել. բաւականանալ. շա՛տ է ասել. գոհ ըլլալ
cf. Շատաշրջող.
· Calfa
Շատաշուրջ վաճառական. (Ոսկիփոր.։)
ՇԱՏԱՇՈՒՐՋ, ՇԱՏԱՇՐՋԻԿ, ՇԱՏԱՇՐՋՈՂ. περίδρομος circumcurrens, vagabundus. Որ շատ շրջի յածի. բազմաշրջիկ. թափառական. աստանդական. շատ քալօղ, շատ տեղ՝ ասդին անդին սլավարա ժուռ եկօղ.
cf. Շատաշրջող.
· Calfa
ՇԱՏԱՇՈՒՐՋ, ՇԱՏԱՇՐՋԻԿ, ՇԱՏԱՇՐՋՈՂ. περίδρομος circumcurrens, vagabundus. Որ շատ շրջի յածի. բազմաշրջիկ. թափառական. աստանդական. շատ քալօղ, շատ տեղ՝ ասդին անդին սլավարա ժուռ եկօղ.
Շատաշուրջ վաճառական. (Ոսկիփոր.։)
roving, rambling, wandering;
vagabond, vagrant, roamer, stroller, idler, lounger, loiterer;
— լինել, to stroll, to roam, to rove, to ramble, to wander.
· Calfa
Շատաշուրջ վաճառական. (Ոսկիփոր.։)
ՇԱՏԱՇՈՒՐՋ, ՇԱՏԱՇՐՋԻԿ, ՇԱՏԱՇՐՋՈՂ. περίδρομος circumcurrens, vagabundus. Որ շատ շրջի յածի. բազմաշրջիկ. թափառական. աստանդական. շատ քալօղ, շատ տեղ՝ ասդին անդին սլավարա ժուռ եկօղ.
stroll, lounge, wandering.
· Calfa
Շատաշրջութիւն, վաճառականութիւն, եւ կրպակաց շահք փախչելի՛ է եղբայրութեանն. (Բրս. հց.։)
cf. Շատախօսութիւն.
· Calfa
Գինարբուքն այսքանիւ լի է շատխօսութեամբ ընդ վայրաբանութեամբ. (Փիլ. տեսական.։)
syllogism, sequence, chain of arguments.
· Calfa
Ապացուցականն ի շարաբանութեանց բաղկանայ. իսկ շարաբանութիւնքն ի նախադասութեանց։ Շարաբանութիւն է՝ շարադրեալ բան. մարդ կենդանի է. իսկ կենդանին գոյ. (ապա եւ այլն)։ Իսկ մասունք շարաբանութեան են նախադասութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)
συλλογισμός syllogismus, ratiocinantio, argumentum. Հաւաքաբանութիւն. ձեռնարկութիւն տրամաբանական.
composer, writer, author;
cf. Շարագրած;
letter, character.
· Calfa
Քերականութիւն է հմտութիւն (բանից՝) որք ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Թր. քեր.։)
Նկարագիրդ առակական է, որպէս ամենայն շարագիրք սողոմոնի. զի զմովսէս եւ զեզրաս ոչ գտանեմք այսու շարագրաւ շարագրեալ. (Վանակ. յոբ.։)
to compose.
· Calfa
Քերթողացն՝ կարճառօտութեան չափովքն, եւ յարմարական ասացուածովքն զիւրեանցն շարագծելով զբանս. (Պիտ.։)
cover;
veil;
— գրոց, cover or binding of a book, book-cover.
· Calfa
Կանայքն իւրեանց ունէին գդականի՝ ծածկեալ շարագուրով դիպակի. (Մաղաք. աբեղ.։)
composition, wording;
work, writing, works, treatise;
memory, monument.
· Calfa
Շարագրածք հին արանց։ Զմի ի շարագրացն իւրոց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Գրէ յովհաննէս ի կատարածի աւետարանական շարագրածին։ Դնել ի շարի աստ զշարագրածս, եւ այլն. (Արծր. ՟Գ. 12։)
to compose, to write, to word, to put down in writing;
to compile.
· Calfa
Որ զսիկիլականն շարագրեցին։ Մերձակըայ աստուածաբանութիւնս շարագրեցաք ... Ի շարագրել հպեցուցաք զմեզ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Դիոն. ածայ.։)
cf. Շարագրած.
· Calfa
Հանդիպեալ ես շարագրութեան յաղագս ողջութեան վաստակելոց. գիտեա՛ արդ, որո՞յ արհեստի է այն շարագրութիւն. գիտեմ, զի բժշկականի է. (Պղատ. մինովս.։)