Your research : 1 result for յարդար

Յարդար exact entry

adj.

fitted up, adorned, furnished, arranged, contrived.

· Calfa


Entries' title containing յարդար : 21 results

Արտաքնայարդար

adj.

that is only outwardly clean, false, feigned, pretending;
— առաքինութիւն, pretending, deceptive virtue.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր արտաքին կամ վերին երեսն է յարդարեալ կամ մաքուր.

Արտաքնայարդար բաժակ. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Անյարդար

adj.

unpolished, unfurnished, unprovided, unprepared, out of order;
hard, cold, raw;
կին —, slut.

· Calfa

NBHL (3)

ἅρρηθμος. incomptus, dissonans. Ոչ յարդարեալ. անհարթ. անզարդ. անշուք. չի շտկըտած, չկոկած.

Զանդունդս անյարդարս. (Ագաթ.։)

Ողջացուցանէ, զանյարդարն ի մեզ յարդարմամբ ըմբերանելով. (Փիլ. բագն.։)


Երգայարդար

s. mus.

comic writer;
composer.

· Calfa

NBHL (1)

Եւպողիոս եւ արիստոփանէս երգայարդարք ճանաչէին. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Մեքենայարդար

s.

engine-fitter.

· Calfa


Նորոգայարդար

adj.

re-made, made up anew.

· Calfa

NBHL (2)

Նորոգ յարդարեալ. նորոգեալ. նոր.

Քեւ նորոգեալ եղեւ երկին նոր, եւ երկիր նորոգայարդար. (Թէոդոր. խչ.։)


Նուագայարդար, ից

s.

musical composer;
song-writer;
lyric poet.

· Calfa

NBHL (1)

Սիմոնիդէս նուագայարդր ճանաչէր։ Անակրէոն նուագայարդար։ Պինդարոս եւ Սիմոնիդէս նուագայարդարք. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Ճակատայարդար, աց

s.

one who marshals troops in order of battle;
adjutant general, general.

· Calfa

NBHL (2)

Քարոզք ճշմարտութեանն, ճակատայարդարք աստուածպաշտութեանն. (Սեբեր. ՟Դ։)

Ոչ ի զօրագլուխս հեթանոսօրէնս, եւ ի ճակատայարդարս կռապաշտականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)


Յոգնայարդար

adj.

well prepared, put in order, adjusted, dressed or adorned.

· Calfa

NBHL (2)

Բազում իրօք եւ յեղանակօք յարդարեալ. քաջայարմար.

Յոգնայարդար եւ բազմօրինակ բանիւք մեզ ուսուցանէ։ Հաւատարմացոյց սուղ բանիւք, եւ յոգնայարդար օրինակօք. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ. ՟Գ։)


Յարդարանք

s.

ornament;
finery.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածային յարդարանօք եւ հոգեւոր վայելչութեամբ. (Աբր. մամիկ.։)

Լուսոյն պայծառութիւն արդարոցն լինի զգեստ յարդարանաց. իսկ այրեցողականն՝ մեղաւորացն կարգի տանջանարան. (Շ. բարձր.։)


Յարդարեմ, եցի

va. mus.

to fit up, to arrange, to adjust, to put in order;
to fine, to refine;
to form, to fashion, to dispose;
to adorn, to embellish;
to ameliorate, to improve, to better the condition;
to make, to do;
to tune, to put in tune, to accord;
— զսեղան, զճաշ, to get ready, to prepare, to get dinner ready;
— զանկողին, to make the bed;
— զսենեակ, to do the room;
— զեղնգունս, to pare one's nails;
— զճրագ, to snuf the candle;
— զհերս, to adjust, dress or deck one's hair;
— զելս իրացն, to organize, to regulate, to put in order;
ճակատ առ ճակատ —եալ, drawn out in battle-array;
սեղան կազմ եւ —եալ, table ready covered, a well spread table.

· Calfa

NBHL (11)

Մաքրեալ եւ յարդարեալ։ Յարդարեսցէ զճանապարհ քո առաջի քո։ Յարդարեաց զնոսա իբրեւ զերիվար գեղեցիկ պատերազմի։ Ի նմանէ դիտեաց, եւ ի նմանէ յարդարեաց։ Բարեկամս Աստուծոյ եւ մարգարէս յարդարէ (կամ առնէ)։ Իբրեւ սաղմոսարանաւ իւրաքանչիւր յարդարեալ ձայնիւք (կամ ձայնիւ յարմարեալք).եւ այլն։

(Պահքն) հրեշտակ ի մարդոյ յարդարէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)

Զառ ի ներքոյ արեգական յաւէտ իմաստութեամբ՝ յարդարեալ հնազանդեցոյց. (Պիտ.։)

Միաւորեալ ընդ վերնոցն զներքինս, եւ մի յարդարէ դասս՝ զոր յերկինս եւ զոր յերկրի. (Կիւրղ. ղկ.։)

Այսպէս առնելով եւ դատելով՝ ե՛ւս դժնդակագոյն քեզ յարդարես ատեան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)

Սպանանէ մեղօք, եւ այլոց պատճառս սպանման յարդարէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։)

Նաեւ այլուստ յարդարէ զբանն։ Տե՛ս զիա՛րդ յարդարէ յաջորդաւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)

Սովորութիւն է գրոց, յորժամ ա՛յլ ինչ կամիցի յարդարել, այլ իմն նշանակել. (Կիւրղ. ծն.։)

Մթացեալ անօթն լուսաւորի առ սակաւ սակաւ, մինչեւ ամենեւին յարդարի. (Եզնիկ.։)

Ըստ Սողոմոնի՝ ի Տեառնէ յարդարի կին առն. (Մեկն. ղկ.։)

Ճրագն Աստուծոյ մինչ չեւ յարդարեալ է, այսինքն է թէ մինչ չեւ շիջեալ է (կամ անցեալ). (Կիւրղ. թագ.։)


Յարդարիչ, չի, չաց

adj. s.

putting or setting in order, fitting up, preparing;
adorning;
orderer, regulator;
refiner;
— ճրագի, snuffers.

· Calfa

NBHL (6)

Այն՝ որ յարդարէ (ըստ ամենայն նշ).

Առաքեաց զԱնտիոքոս յարդարիչ իւրոյ պաղատանն հազարապետ. (Խոր. ՟Գ. 5։)

Նա աւանիկ նստի ընդ աջմէ հօր յարդարիչ պատերազմացն. յն. հանդիսադիր. (Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Դ։)

Ի փոքունսն եւս եւ ի մեծամեծսն կամք ենն յարդարիչք նոցա. (Իգն.։)

Արար զճրագարանս նորա եօթն, եւ զունելիս եւ զյարդարիչս նորա յոսկւոյ սրբոյ։ Զճրագունսն, եւ զյարդարիչսն ոսկիս. (Ել. ՟Լ՟Է. 23։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 49։)

ՅԱՐԴԱՐԻՉ գ. Բազմակալ. մկրատ՝ որ յարդարէ զծայր պատրուգի ճրագին. քթառիչ. մում մագասը, մաշա. ըստ եբր. մախէթա, մէլքախայիմ. forceps, forcipes. այլ ըստ յն. ἑπαρυστήρ, ἑπαρυστρίς haustrum. որ է գործի հանելոյ կամ հեղլոյ.


Յարդարումն, ման

s.

dressing, fitting up, arrangement, adjustment;
ornament, embellishment.

· Calfa


Յարդարուն

cf. Յարդար.

· Calfa

NBHL (4)

Ի զգեստս յարդարուն, որ է զարդ խոնարհութեան. (Բրս. հց.։)

Յարդարուն առնել զբանս մեր։ Զանկիւնակալ քարն առաւել յարդարուն առնեն. (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։)

Յարդարուն հմտութեամբքն յառաջեալ (ի քերթուածս)։ Զի յարդարուն զչար կամացն առաջարկութիւն դիւրաւ կարասցէ կատարել։ Յարդարուն եւ ամենահաճելի կատարելութիւն բարւոյ։ Յարդարուն կազմուածով. (Պիտ.։)

ԱՆհատ պարտի պահել զյարդարուն զդպրոցսն ի վանս. (Կանոն.։)


Մարտայարդար

cf. Մարտադիր.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտայարդարն, յորժամ ըմբշական մրցութեանն ոք յաղթիցէ, ե՛ւ յարգէ ե՛ւ պսակէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Խորանայարդար

s.

architect of the Tabernacle.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիաբ եւ բեսելիալ խորանայարդարք. (Արծր.։)


Սեղանայարդար, աց

cf. Սեղանայօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ արդարեւ ագռաւոց գործ է զսեղանայարդարս եւ զխոհակերս իմանալ, եւ շանս անյագաց. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ։)


Տաճարայարդար, աց

s.

guardian or minister of a temple.

· Calfa

NBHL (2)

Յաթենականն յաւէտ պարծանք, պաշտօնասէրս յոյժ՝ տաճարայարդարս գոլով. (Անան. եկեղ։)

Ասէ ցնա արամազդայ տաճարայարդարն (կամ տաճարայարդարն). (Պտմ. աղեքս.։)


Քաղաքայարդար

adj.

built with taste, embellished.

· Calfa

NBHL (1)

որ է որպէս քաղաք յարգտրեալ, կամ զարդ եղեալ քաղաքի, եւ յարդարիչ նորուն.


Փողոցայարդար

adj.

furnished with corridors.

· Calfa

NBHL (1)

Դնելով ի նմա ապարանս փողոցայարդարս. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ամենայարդար

NBHL (4)

Ուր իցէ ամենայնիւ բարեկարգ յարդարումն. բարեձեւ. կարգաւոր. օրինած, ըռինտ. տիւզկիւն. սըրալը.

Ամենեքին ամենայարդար իմաստութեամբ Արարչին կան յիւրաքանչիւր սահմանի. (Վեցօր. ՟Է։)

Ախորժակաց հոգւոյն զհետ երթայ ամենայարդար պատրաստութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)

Ժողովեալ ազգ ազգ յընտրելոց զօրաւորաց ամենայարդար պատրաստութեամբ։ Յաջողեցաւ թագաւորութիւնն Արտաշեսի ամենայարդար պատրաստութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 5. 11։)


Definitions containing the research յարդար : 296 results

Ճակատ, ուց

s.

forehead;
— շինուածոց, face, front, frontispiece, elevation;
— գրոց, frontispiece, title-page;
եռանկիւնի —, fronton, pediment;
— զօրու, բանակի, army drawn up in order of battle, troops in battle-array;
rank, file, order;
— առ —, face to face, vis-à-vis, front to front;
— լայն ցցուեալ, ճաղատ, խորշոմեալ, սպառնալից, large, protruding, bold, wrinkled, threatening -;
զ— հարկանել, to strike oneʼs -;
յորինել, յարդարել կազմել, վառել զ—ն, to draw up in line of battle, to put in battle array, to offer battle, to face;
— տալ, ի — մը տանել, —ս դնել, to attack the enemy in front, to fight, to combat;
ելանել ի —, to engage in conflict, to attack, to assault;
անկանել ի —ու, to be left dead on the spot;
ի — եհան ընդդէմ նոցա, he opposed them with;
յառաջնում անդ —ու, in the first action or combat;
— նորա նսեմանայ, his countenance becomes gloomy.

· Calfa

NBHL (4)

Զճակատս կոզակացն ի նմանութիւն լեռանց յարդարէր։ Խնդրեսցես զնա ի ճակատ կանոնին, ընդ որ կարմրագրովն ... իջուցանիցէ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ Եւս. նախադր. աւետար.։)

Երկայնէր ճակատն։ Հասին ճակատքն երկոքեան ի միմեանս։ Անկաւ ի մէջ երկուց ճակատուցն։ Ճակատ յարդարել։ Ե՛լ ի ճակատէ այլազգեացն։ Ձայն ետ ի ճակատէ անտի։ Ի ճակատուց այլազգեացն։ Հարան ի ճակատու անդ։ Եկելոց ի ճակատէ պատերազմին.եւ այլն։

Ճակատ առ ճակատ յարդարէր։ Ճակատ առ ճակա՞տ գործիցեն։ Յառաջ խաղացեալ ճակատ առ ճակատ, գունդ առ գունդ։ Յարդարեցին գունդ առ գունդ, եւ ճակատ առ ճակատ. (Եւս. քր.։ Եղիշ.։ Մեսր. երէց.։ Ղեւոնդ.։)

ՃԱԿԱՏ զօրու կամ բանակի. παράταξις acies, frons exercitus եւ այլն. Կարգաւորութիւնք եւ շարք զինուորաց. յարդարումն բանակի. պատրաստութիւն պատերազմի. եւ Պատերազմ. եւ Տեղի պատերազմի.


Բանակ, աց

s.

camp;
army;
encampment;
castramentation;
— առնուլ, հարկանել, to encamp, to pitch a camp;
բառնալ զ—ն, to remove the camp.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՓՈԽ (borrowing) Վոաղ. ბანაკი բանակի «բա-նակ», ბანაკება բանակեբա «բանակիլ», ❇ა-ბანაკება դաբանակեբա «ճակատ յարդարել, բանակիլ և կռուի պատրաստուիլ», საბანაკე սաբանակե «բանակ, վաշտ», ნაბანაკევი նաբանակեվի «բանակատեղի»։ Կասկածելի է սակայն որ այս բոլորը՝ հայերէնի հետ միասին փոխառեալ լինին պահլաւերէնից, ինչպէս ցոյց է տալիս բառի -ակ վերջաւո-րութիւնը։

NBHL (1)

Յաղագս որ ի վերայ լանջացն երկոտասան ակունքն, որ բանակ կոչի։ Բանակին երկդիմի անկուածս յարդարէ։ Զի՞նչ է բանակն. որպէս եւ ինքն անունդ զեկուցանէ, բանի նշանակ. եւ բան երկդիմի է. եւ այլն. (Փիլ.։)


Հարթ, ից

adj. adv.

plain, flat, even, level;
polished, smooth;
uniform, alike, equal;
unitedly;
evenly, plainly;
— հաւասար, on a level with, even with;
— եւ ուղիղ հասակ, fine-shaped, of a fine stature or figure;
— առնել, to level, to smooth;
to facilitate;
եղիցին առապարքն ի — ճանապարհս, the rough places shall be made smooth.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ թուի արդ (յարդարուն) բառին կցել։ Windisch. 12, 22 սնս. prthu։ Lag. Urgesch. 299, Müller SWAW 38 579, 583, Justi, Zendsp. 191 բ. ևն սանս. prthu, զնդ. pərəϑu, յն. πλατός «լայն»։ Thomaschek Deutsrhe I itteraturzeit 1883. սեպտ. 8, էջ 1254 մեր բառի հետ է համեմատում վրաց. փարթո «լայն, ընդարձակ», մինգ. ֆարթօ, լազ. partho, ինգիլ. fart'oys «ընդարձակ», որոնք պատահական է համարում Հիւբշ. 397։

NBHL (1)

λεῖος planus ὀμαλός aequalis. Արդակ. յարդարուն. դիւր. ողորկ. տափարակ. դաշտաձեւ. ուղիղ. հաւասար, անստգիւտ. պարզ. դուրան, կոկ, շիտակ.


Սեղան, ոց

s.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
s. geom. trapezium.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ո հլ. (իսկ Յուդթ. դ. 10, Եզեկ. զ. 5 գրծ. սեղանօք) «սեղան, մանաւանդ ճա-չի. 2. կերակուր, հացկերոյթ, կոչունք. 3. Լումայափոխի ևն սեղան. 4. զոհի սեղան, զոհարան, բագին. 5. տաճարի սեղանը. 6. Քրիստոսի խաչը» ՍԳր. Ագաթ. Ոսկ. Եփես. «ծամող ատամ» Տաթև. ձմ. խզ. որից սե-ղանատր ՍԳր. սեղանակից Վեցօր. սեղանա-յարդար Ոսկ. եփես. սեղանայօրէն Ոսկ. մ. գ. 17. սեղանազերծ Բ. մկ. դ. 42. համասե-ղան Փիլ. կամ հոմասեղան Բրս. պհ. նոր բառեր են ճաշասեղան, սեղանատամ, սե-ղանապետ, սեղանատուն, սեղանատրութիւն ևն։


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն մարդկային բնութիւնն այլ յայլմէ յարդարեցին. (Սարգ. է. թղթ.։)

Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։


Այլ, Այլ արդ

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն մարդկային բնութիւնն այլ յայլմէ յարդարեցին. (Սարգ. է. թղթ.։)

Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։


Այլ

adv.

besides, moreover, more.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն մարդկային բնութիւնն այլ յայլմէ յարդարեցին. (Սարգ. է. թղթ.։)

Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։


Այցելու, ուի, աց

s.

visitor;
inspector, bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս ստացուած ընչից նորա յայցելութենէն։ Տաց զայցելուս քո յարդարութիւն։ Այցելու եւ վերակացու ի վերայ նոցա. (Յոբ. Ի. 29։ Ես. Կ. 17։ Նեեմ. ՟Ժ՟Ա. 9։)


Անարդ, ոյ

adj.

uneven, unpolished.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չկայցէ արդ, այս ինքն զարդ կամ յօրինուած. անյարդար. անշուք. անհարթ. անհեթեթ. անձեւ. տձեւ. անզարդ, տգեղ, անշնորհք. ուսլուպսուզ, չիրքին, նասազ. ἁσχήμων, figura carens, deformis, turpis


Անարդար, ոց

adj.

unjust, partial.

· Calfa

NBHL (1)

Անբաժ կամ հեռի յարդարութենէ. անիրաւ. անօրէն. ἅδικος, injustus, iniquus. ատալէթսիզ, ինսաֆսըզ.


Անարդարութիւն, ութեան

s.

unjustness, iniquity.

· Calfa

NBHL (1)

Պակասումն յարդարութենէ. անիրաւութիւն. ատալէթսիզլիք.


Արկանեմ, արկի

va.

to cast, to throw, to shoot;
to put away, to reject;
to reduce to, to bring to;
to sow, to scatter, to spread;
to pour out, to shed;
to mix;
ի մէջ — զանձն, to intermeddle, to intrude, to enter;
— ի մէջ ի ներքս, to thrust in, to introduce, to mix;
— ի միտս, to insinuate;
— զանձն ընդ, ի ներքոյ, to undergo;
— զիւրեւ, զանձամբ, to endorse, to put on one's back;
to put on, to dress one's self;
— աղիւս, to make brieks;
— զկալ, to winnow corn;
— ողորմութիւն, to pity;
ընդ յեսան, ընդ սրոց —, to whet, to sharpen;
— ընդ սղոցաւ, to saw;
— ջուր, to pour water;
գութս —, to pity;
խունկ —, to cense, to perfume with incense;
ի խնդիր —, to seek, to trouble one's self to find;
ձայն —, to cry, to scream, to shriek;
վարձս, սակ —, to bargain, to make an agreement, to contract;
վիճակ —, to cast or draw lots;
ի կիր, ի վար, ի գործ —, to use, to employ, to make use of;
ձեռն —, to undertake;
— ընդ տարակուսանօք, to make doubtful, to doubt;
— ի մոռացօնս, to forget;
— զանձն ի վատնգ, to place one's self in danger;
— ի յուսահատութիւն, to reduce to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արկցէ զաչս իւր յարդարոյ։ Նոքա արկին զնա ի կուսութենէ. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ 8։)


Աւաչական, ի, աց

adj.

tender, mild.

· Calfa


Անվախճան, ից

adj.

endless, eternal.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զօրաւոր եւ անվախ յարդարեաց զքեզ. (Գէ. ես.։)


Անտրտում

adj. adv.

joyful, cheerful;
without sorrow.

· Calfa


Անցուցանեմ, ուցի

va.

"to pass, to cause to pass;
to transmit;
to dissipate, to drive away;
to consume, to employ;
to transport;
to carry back;
to pierce;
to twine;
to enchase;
to omit, to pass over;
to surpass, to excel;
— զմեղս, to pardon sins;
— զաւուրս՝ զժամանակ կենաց, to pass away the time, to live;
— զճրագ՝ զհուր, to extinguish or put out the candle or fire;
— ընդ սուր՝ ի սայր սուսերի, to put to the sword;
— դրամ փոխանակալ or ի ձեռն դրամափոխութեան, to remit money, to send letters of change;
— զզաւակն, to miscarry in child-birth;
— զանցուցանել, to excel, to surpass, cf. Անցանեմ զանցանել;
— ընդ թիւ, to count, to enumerate;
— զցասումն, to appease anger;
— զքննութիւն իւր, to pass one's examination;
չարիս — ընդ, to hurt some one."

· Calfa

NBHL (1)

Զանէծս անցուցանել ընդ արդարս (այսինքն յարդարոց). (Փարպ.։)


Արդար, ոց

adj. adv.

just, upright, faithful, honest, loyal, well disposed, worthy, equitable, reasonable, legitimate;
justly, equitably, truly.

· Calfa

NBHL (2)

δίκαιος justus, aequus (ի բառէս արդ. արդակ. հարթ. եւ այլն. իբր արարօղ կամ արարեալ հարթ եւ յարդարուն օրինակաւ) Զանձանց ասի որպէս իրաւարար. ուղղադատ. ուղղագործ. բարի. բարեպաշտ. անմեղ. անպարտ. աննենդ. անկեղծ. հաւատարիմ. անաչառ. զոր օրինակ,

Զի հարթ պահեցեալ՝ արդար կոչեսցուք հաւատարիմ հաւասարութեամբ։ Արդար դաւանեցայ ամենայն իրօք ամբարիշտս։ Ո՛վ կեղծաւորդ յարդարոց. (Նար.։)


Արդարագնաց

adv.

just, upright, honest, innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Ոգւոցս ոչ գոյ դաս ընդ ծննդեան բուսոցն յարդարագնացս։ Եթէ ի բարուց բուսոյ անտի, եւ ոչ կամօք արդարագնաց լինէիր։ Սամփսոն մինչդեռ արդարագնացիկն էր՝ քան զամենայն մարդ զօրացաւ. (Կոչ. ՟Դ. ՟Ժ՟Դ։)


Արդարագնացիկ

cf. Արդարագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Ոգւոցս ոչ գոյ դաս ընդ ծննդեան բուսոցն յարդարագնացս։ Եթէ ի բարուց բուսոյ անտի, եւ ոչ կամօք արդարագնաց լինէիր։ Սամփսոն մինչդեռ արդարագնացիկն էր՝ քան զամենայն մարդ զօրացաւ. (Կոչ. ՟Դ. ՟Ժ՟Դ։)


Արդարագործութիւն, ութեան

s.

justice, equity, integrity, probity;
justification, act of justifying.

· Calfa

NBHL (1)

Զղօրութիւնն յարդարագոծութեան սակս ընկալաւ։ Մարդասիրութեան պարգեւն ոչ փոխանակ արդարագործութեանն է. (Փիլ. սամփս.։)


Արդարադատ

adj.

thatjudges equitably, just, equitable.

· Calfa


Արդարադատութիւն, ութեան

s.

equitable judgement.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեալ եմ յարդարադատութենէ. (Սարկ. հանգ.։)


Արդարախոհ

adj.

that thinks justly, that is just, equitable in his judgement.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք ի յարդարախոհից եւ յողջամիտ արանց. (ՃՃ.։)


Արդարակ

adj.

just, equitable, upright, innocent.

· Calfa


Արդարակշիռ

adj.

who weighs, judges equitably, just, equitable.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք զվաճառս ճշդեն, չհայելով յարդարակշիռ վաճառոցն. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։)


Արդարակորով

adj.

very just, upright.

· Calfa

NBHL (1)

Որ իցէ կորովի եւ քաջ յարդարութեան.


Արդարեւ

adv.

truly, in truth, certainly, surely, yes, yes truly, yes indeed, really.

· Calfa

NBHL (2)

Դիմեցից իբրու յարդարեւ կարապետ ուրախութեան. (Պիտ.։)

Դառնայր յարդարեւն Աստուծոյ։ Երիցս միակի՝ արդարեւ էին։ Փոխանցելի է մեզ այժմ յարդարեւ գոյ՛ն արդարեւ էին աստուածաբանական գոյանունութիւն. (Դիոն.։)


Արդարութիւն, ութեան

s.

justice, equity, right, uprightness, loyalty, fidelity;
rectitude, reason.

· Calfa

NBHL (3)

Արդարութիւն տեառն ուղիղ է։ Ուսո՛ ինձ զարդարութիւնս քո։ Միոյն արդարութեամբն յամենայն մարդիկ արդարութիւն կենաց։ Դատեցարո՛ւք արդարութեամբ ի մէջ առն եւ եղբօր իւրոյ։ Որ դնայ արդարութեամբ, գտցէ օգնականութիւն։ Արդարութեամբ եւ ամբծութեամբ։ Համարեցաւ նմա յարդարութիւն։ Յորժամ դարձցի արդարն յարդարութեանց իւրոց, եւ արասցէ յանցանս, եւ այլն։ Ապա ԱՐԴԱՐՈՒԹԻՒՆ, որպէս առանձին առաքինութիւն՝ է Հաւասարութիւն իրաւանց.

Արդարութիւն իմ նուազեալ, մեզանքն յայտնեցեալ։ Ի չարագործութենէ յարդարութիւն. (Նար. ՟Դ. ՟Ժ՟Ա։ Տե՛ս եւ Եզեկ. ՟Գ 20։)

Ի յարդարութենէ հաւաստի համեմատութեանցս առ միմեանս. (Պիտ.։)


Առաքինիմ, եցայ

vn.

cf. Առաքինանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքինեալք յարդարութիւն եւ ի սրբութիւն։ Որ զկնի նորա առաքինեցան անարատ մտօք. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Գ։)


Առնեմ, արարի

va.

to make, to do, to form, to produce, to compose, to fabric, to operate, to act, to render, to commit, to effectuate, to execute, to cause;
— յոչնչէ, to create;
— վերստին, to remake;
կին —, to marry;
ատելի —, to make odious;
բարւոք չարւոք առնէք, you do well, — ill;
բարի՝ չարիս՝ վնաս — ումեք, to do good, ill, wrong to some one;
ինչ ոչ արարի քեզ, I have done nothing to you;
զի՛նչ — իցէ զայս, what to do with that ? չգիտեմ որպէս —, I do not know how to do that;
չգիտեմ զի՛նչ —, I know not what to do;
ձայն — հաւուց, the singing of birds;
— ողջակէղ, to sacrifice, to immolate;
խնդիր, մոռացումն, յիշատակ, ծառայութիւն, զյարձակումն, դատաստան, վախճան —, to seek;
to forget;
to remember;
to serve;
to assail;
to judge;
to finish or end.

· Calfa

NBHL (2)

Յանհարթ խոշորութենէն առնելով ի յարդարումն. (Պիտ.։)

Արա՛ այսօր մտանել (այսինքն մո՛յծ)։ Արարից՝ զի յարդարութիւնս իմ գնայցէք (այսինքն գնացուցից)։ Առնել՝ զի եւ սա մի՛ մեռցի։ Արարից զնոսա, զի եկեսցեն եւ երկիր պագցեն առաջի ոտից քոց. եւ այլն։


Աստուածագէտ

adj.

who has the knowledge of God.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածագէտս յարդարեաց զսիրելի աշակերտսն։ Աստուածագէտ վիճակելոցն, կամ մարդկանն. (Ագաթ.։)


Ապստամբ, աց

adj.

rebellious, disobedient, refractory, contumacious, factious, seditious;
—ք, conspirators;
ժողով, միաբանութիւն —աց, conspiracy.

· Calfa

NBHL (1)

Որոշեցից ի ձէնջ զամպարիշտս եւ զապստամբս։ Որ ապստամբ եղեն յարդարութեանց քոց։ Քաղաքդ այդ յաւիտեանս ժամանակաց ապստամբ է, եւ այլն։


Բախումն, ման

s.

cf. Բախիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում բախմունս պատերազմաց սաստկապէս յարդարէին. (Յհ. կթ.։)


Բանաստեղծ, ից

s.

poet;
յոռի or զձուձ —, poetaster, rhymer.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւ ճառս եւս ինքնախօսս բանաստեղծս յարդարեալ՝ զղջացուցիչս չար գործոց. (Յհ. կթ.։)


Բանաստեղծական, ի, աց

adj.

poetical.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւ ճառս եւս ինքնախօսս բանաստեղծս յարդարեալ՝ զղջացուցիչս չար գործոց. (Յհ. կթ.։)


Բազմադիմի

cf. Բազմադէմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մշակք բազմադիմի աշխատութեամբ վաստակոց յարդարին։ Բազմադիմի են սերմանք բարւոյն ի մարդիկ. (Յճխ.։)


Բազմակալ, աց

s.

candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.

· Calfa


Ամբարիշտ, րշտի, շտաց

adj.

ungodly, impious, irreligious, sacrilegious, unholy, unrighteous, profane, extremely wicked, flagitious.

· Calfa


Ամենապատրաստ

adj.

very well prepared, quite ready.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն իրօք պատրաստեալ. ամենայարդար. ամենակազմ. եւ ամրակազմ. ամմէն կերպով պատրաստ. ապահով, եւ ամուր.


Անյարմար

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Անյարդար. անկազմ. անշուք. անկարգ. որ եւ ἅτακτος.


Անյեղապէս

adv.

cf. Անյեղաբար.

· Calfa


Աննուազ

adj.

inexhaustible.

· Calfa

NBHL (1)

Աննուազ յարդարութեան վաստակոց. (Խոսր.։)


Անպատրաստ, ից

adj. adv.

unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκατασκεύαστος, ἁπαρασκεύαστος, ἁπαράσκευος. incompositus, incomparatus, imparatus. Որ չէ պատրաստ կամ պատրաստեալ. ուր չկայցէ պատրաստութիւն. անյարդար, անկազմ. անյարմար. թէտարիքսիզ, հազըր օլմայան.


Անկողնարկ լինիմ

vn.

to make a bed.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԿՈՂՆԱՐԿ ԼԻՆԵԼ. Արկանել կամ յարդարել զանկողին. տէօշէք պրագմագ. տէօշէյի եափմագ.


Անհարթ

adj.

crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνώμαλος, ἁνωμαλής. non planus, inaequalis. Ո՛չ հարթ. ո՛չ յարդարեալ. ո՛չ ուղիղ կամ կոկ. անհաւասար. անկանոն. անկարգ. կոշտուպլոշտ, չկոկած, անշնորք. պիչիմսիզ. եօլսուզ. սարփ.


Անծանօթ, ից

adj. adv.

ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զերկարագոյնսն յարդարեցից մատեան իբրու անծանօթի. (Մագ. ՟Լ՟Ա։)


Անկազմ

adj.

unbuilt, unfurnished, unprepared, not ready;
unbound.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπαράσκευος, ἁκατέργαστος. imparatus, incompositus, rudis. պատրաստ չեղած. Ո՛չ կազմ. անպատրաստ. անկահ. եւ ո՛չ կազմեալ օրինօք. չյարդարեալ. անզարդ. անհարթ. անկարգ. անշնորհ. հազըրսըզ. թետարիքսիզ. տիւզէնսիզ.


Անկաշառ

adj.

that does not take bribes, incorruptible, honest.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկաշառ եւ յարդարադատ դատաստանէն. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)


Անկար

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

· Calfa

NBHL (1)

Անկարիցն ընծայ բերէ յարդար վաստակոցն. (Խոսր.։)


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

· Calfa