Definitions containing the research պարզ : 770 results

Շարադրեմ, եցի

va.

to put together, in order, to arrange, to re-unite, to connect, to join, to combine;
to construct, to make, to form;
cf. Շարագրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վերադրեալ զմարդկային յետնութիւնս, յորմէ անճառաբար պարզն յիսուս շարադրլեցաւ. (Դիոն. ածայ.։)


Շարադրութիւն, ութեան

s. gr.

combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.

· Calfa


Շարալծեմ, եցի

va.

to conjoin, to join with, to unite.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն պարզ, եւ ոմն շարալծեալ։ Ոմանք են պարղք, եւ ոմանք շարալծեալք։ Մի ըստ եզոջէ զբոլոր նորա շարալծեալ յոլովութիւն խրատուց. (Պիտ.։)


Շարժութիւն, ութեան

s.

mobility;
motion.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժութեան տեսակք են վեց. լինելութիւն, ապականութիւն. աճելութիւն, նուազութիւն. ըստ տեղւոյ փոփոխութիւն. այլայլութիւն։ Եւ է պարզաբար շարժութեան՝ դագարութիւն ներհական. (Արիստ. շարժ.։)


Շեշտոլոր

cf. Շեշտոլորակ.

· Calfa


Շեշտոլորակ

s.

word accented on the last syllable;
barytone.

· Calfa


Ուղղական, ի, աց

adj.

right, direct;
s. gr. nominative.

· Calfa

NBHL (1)

Հոլով անուանց (ըստ յն. վեց). ուղղական, սեռական ... եւ ասի ուղղականն՝ անուանական, եւ պարզ. (Թր. քեր.։)


Ուղղաձիգ

adj.

in a direct line, direct, straight, vertical, perpendicular, upright.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում նիւթովք (յոստայնանկութեան), ոմամբք ուղղաձիգ ի վեր պարզեցելովք. (Նիւս. երգ.։)


Որոճեմ, եցի

va. vn. cf. Որոճիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՐՈՃԵՄ կամ ՈՐՈՃԱՄ կամ ՈՐՈՃԱՑՈՒՑԱՆԵՄ եւ ՈՐՈՃԻՄ. μηρυκάομαι , μηρύκω, μηρυκίζω rumino, remando, revolvo, glomero. Կրկին եւ կրկին ծասկել զկերածն (իբրեւ զորոջս). վերբերել ի բերանն ի պարկէ որկորոյն, եւ անդրէն մանրել եւ տրորել. նմանութեամբ՝ Ստէպ խորհել. պարզաբանել. եւ այլն։ ... Իբր նշխարել.


Որոշաբար

cf. Որոշակի.

· Calfa

NBHL (1)

ὀρισμένως definite διακεκριμένως distincte. որ եւ Որոշակի. Որոշմամբ, սահմանաբար. մեկին եւ զատաբար. ուրոյն ուրոյն. ընտրողութեամբ. զատուցեալ ընտրութեամբ. որոշակի, պարզ, եւ զատ զատ.


Որոտ

s. adj.

thunder;
որոտ ընդ որոտ, cf. Որոտագոչ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոտն ի պարզէն, յահագին ձայնէն։ Որոտդ ի պարզից։ Ձայնն սադդայի՝ որոտ սոսկալի։ Իսկոյն եղեւ որոտ սաստկագին. (Գանձ.։)


Ուխտ, ից

s.

vow;
wish, desire, prayer;
compact, covenant, agreement;
alliance, pact, treaty;
order, congregation, community;
clergy, churchmen;
pilgrimage;
— աղի, everlasting covenant;
—ք եւ դաշինք, conditional promise, alliance;
մատեան —ի, Holy Writ, the Bible;
տապանակ —ի, the ark of the Covenant;
հին եւ նոր —, the Old and the New Testaments;
— հաւատացելոց, Christians;
— եկեղեցւոյ, մանկունք —ի, clergy;
— կանանց, nunnery;
—ի տեղիք, holy places, sanctuaries, relics;
պարզ, հրապարակական, անլուծանելի —, simple, solemn, indissoluble vow;
անխորհուրդ, անխոհեմ —, indiscreet, imprudent vow;
— դնել, to make a vow, vows;
— դնել ողջախոհութեան, to make a vow of chastity;
—ս կռել հրապարակաւ, to make a solemn treaty;
— դնել or յ— մտանել ընդ ումեք, to make a treaty, or an alliance with any one, to be in treaty for;
կնքել — հաշտութեան, — հաստատութեան առնել, to make peace;
կալ յ—ին, to remain faithful to one's vow;
կատարել զ—ն, to accomplish one's vow;
անցանել զ—իւ, ջրել զ—ն, ապախտ առնել զ— իւր, to break or violate one's vow;
տնօրինել զ—ն, to dispense with or exempt from a vow;
—իւք խնդրել, to desire ardently, to long for eagerly;
երթալ յ—ս, to go on a pilgrimage;
զ—ս իմ կատարեցից, I will accomplish my vow.

· Calfa


Հապալաս, ի

s.

cf. Պտուղ մրտենւոյ.

· Calfa

NBHL (1)

Հապալաս՝ մանր լինի. եւ վասն այն հապալաս ասեն զինքն։ Հապալաս վայրի։ Զհապալաս ի պարզուտ ածես, եւ զգինին այնով պարզես, լաւցնէ զգինին. (Վստկ. ստէպ։)


Հապալասի

cf. Մրտենի.

· Calfa

NBHL (1)

Հապալաս՝ մանր լինի. եւ վասն այն հապալաս ասեն զինքն։ Հապալաս վայրի։ Զհապալաս ի պարզուտ ածես, եւ զգինին այնով պարզես, լաւցնէ զգինին. (Վստկ. ստէպ։)


Հասարակ, աց, ուց

adj. adv. gr. rhet.

common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՍԱՐԱԿ. իբր Դիւրագիւտ։ յաճախեալ. սովորական. պարզ.


Հասարակապատիւ

cf. Համապատիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն պարզ բանի հասարակապատիւ ամենեցուն պատմելով. (ՃՃ.։)


Հաստ, ից

adj. s.

solid, stable, firm;
strong, robust;
thick, coarse, large;
—, —ք, stability, firmness, hardness, steadiness;
կալ ի —ի, to stand firm;
ի —ոջ պահել, to hold fast;
ի —ոջ ունել, to preserve, to keep.

· Calfa

NBHL (1)

Անխափան եւ անարգելն հրաման հաստիւք հաստատեալ ի պարզուածս ինքնաձեղուն յարկին. (Անան. եկեղ։)


Հատանեմ, հատի

va.

to cut, to cut off, to break;
to carve, to cut;
to divide, to separate;
to retrench, to diminish, to curtail;
to castrate;
to resolve, to decide, to determine;
to cross, to traverse, to pass;
to stop, to interrupt;
— գծից զմիմեանս, to cross one another;
— զծով, to plough, cross or traverse the sea;
— զծով եւ զցամաք, to run over, to over-run or scour both sea and land;
— ճանապարհ, to open, to pave away or road;
to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel;
— անցանել, to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over;
— ի ստենէ, to wean;
— զծառս, to fell, to cut down;
to clear;
դատ —, to sentence, to judge, to decide;
ական —, to mine, to dig, to hollow;
— զգլուխ, to cut off the head, to behead, to decapitate;
— զանդամս, to cut off limbs, to amputate;
— յարքունիս, to confiscate, to forfeit;
— ի կենաց, to slay, to deprive of life, to kill;
— զանձն ի փափկութիւն, to give oneself up to effeminacy;
ի վատութիւն —, to make a coward of;
— զծարաւ, to quench, to slake the thirst;
— զանձն յիմեքէ, to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with;
ակօս —, to plough, to furrow;
— գունդ մի, to detach, to form a detachment;
— լուսոյ զգիշեր, to drive away darkness;
— զբոց հրոյ, to spark, to sparkle, to emit sparks;
— զբանակն, to fray a way, to pass through, to cross;
— զգրիչ, to make a penpop;
գետն զդաշտն —նէ, the river traverses the plain.

· Calfa


Հարթ, ից

adj. adv.

plain, flat, even, level;
polished, smooth;
uniform, alike, equal;
unitedly;
evenly, plainly;
— հաւասար, on a level with, even with;
— եւ ուղիղ հասակ, fine-shaped, of a fine stature or figure;
— առնել, to level, to smooth;
to facilitate;
եղիցին առապարքն ի — ճանապարհս, the rough places shall be made smooth.

· Calfa

NBHL (1)

λεῖος planus ὀμαλός aequalis. Արդակ. յարդարուն. դիւր. ողորկ. տափարակ. դաշտաձեւ. ուղիղ. հաւասար, անստգիւտ. պարզ. դուրան, կոկ, շիտակ.


Հացաշատ

cf. Հացամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս պարզաբանութիւն բառիս Հացամոլ. ուր իցէ շատ հաց, կամ առատութիւն հացի կամ ցորենոյ.


Հացիկ, ցկան

s.

roll, small loaf;
morsel of bread.

· Calfa

NBHL (1)

Աղքատին կամ դոյզն ինչ հաց. ... (ի յն. պարզապէս հաց ասի)


Հացտու, աց

adj.

bread or dinner giving.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զհացտուն ազգակից համարէին։ Զխրախճանութեան պարզութիւն ցուցանել առ հացտուն հացկերութացն։ Ցոյցք հացտուաց բառացի մեծութեան. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. տեսական.։)


Խաբանք, նաց

s.

fraud, deceit, cheat, roguery, imposture.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի խաբանս եւ ի կորուստ պարզամտացն լինել. (Պիտ.։)


Խաղաղ

adj. adv.

calm, tranquil, serene, peaceful, undisturbed, quiet;
— միտք, serene mind;
—, —աբար, placidly, peacefully, calmly, quietly, serenely.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. յն. ղալի՛նիօս). γαλήνιος, γαληνός, ἠσυχός, ἠσύχιος (յորմէ սուքիաս) tranquillus, quietus, placidus Հանդարտ. անդորր. անքոյթ. անխռով. պարզ.


Խանձեմ, եցի

va.

to roast, to broil, to toast, to scorch, to singe, to burn;
to set fire to, to kindle;
— զպատերազմ, to inflame to war, to kindle the flames of war;
— զհուր ապստամբութեան, to stir up the fire of rebellion.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ լինիցի ծագումն՝ զառաջինսն խանձելով, զառօրեայ անձրեւածումն նշանակէ։ Իսկ յորժամ ի մուտս զյետոյսն խանձիցէ՝ զերկունս կարմրացուցանելով, զառօրեայ պարզոց յայտ առնէ. (Շիր.։)


Խառնամաղ կոշտ

s.

siftings.

· Calfa

NBHL (1)

Զպիտանացու հողն ի մանրախիճ աւազոյ անտիպարզեն, եւ զխառնամաղ կոչան ի բաց մաքրեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ.)


Խառնիխուռն

adv.

confusedly, tumultuously, disorderly, at random, right and left, right or wrong, helter-skelter, pell-mell;
— բանք, rigmarole;
— խօսել, to bungle, to stammer out.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՌՆԻԽՈՒՌՆ. ἀπλῶς simpliciter ἁδιορίστως indeterminate. Անխտիր. անորոշակի. պարզաբար. ընդհանրապէս.


Խառնուած, ոց

s.

mixture, composition, compound;
temper or tempering;
paste, luting;
complexion, constitution, temperament, nature;
junction;
consanguinity, relationship;
conjunction, union;
the sense of feeling, touch;
tie, bond;
concert, harmony

· Calfa

NBHL (2)

μίξις mistura κράσις temperatio εὑκρασία temperies եւ այլն. Խառնումն, բաղադրութիւն հակակայ պարզութեան. բաղկացութիւն, եւ իրք բաղկացեալք կամ զանգեալք.

Չիք ինչ ի նմա խառնուած, այլ ամենեւին պարզ բնութիւն է. (Վեցօր. ՟Ժ՟Ա։)


Խարդաւանութիւն, ութեան

s.

fraud, deceit, circumvention, crime, outrage;
— կուսի, violation, deflowering.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեր խարդաւանութիւնն առանց վրէժխնդրութեան համարէր լինել։ Ծանուցանեմ զձեր պարզմտութեամբ ցութիւն ի նմանէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Ճարտասանեմ, եցի

vn.

to speak like an orator, to discourse with eloquence, to harangue, to declaim.

· Calfa


Ճնճղուկ, ղկաց

s.

sparrow;
— ճճուէ, ճռուողէ, the sparrow chirps, chirrups, pips.

· Calfa

NBHL (1)

Որոգայթս ունի առ ի պարզամիտ ճնճղկացն կորուստ. (Եփր. աւետար.։)


Կլափն, փին

s.

jaw, jawbone.

· Calfa

NBHL (1)

Զճակատն ի վեր պարզիցէ, եւ զկլափն ի խոնարհ ձգից է. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Կոծիմ, եցայ

vn.

to wear mourning;
to deplore, to lament;
to be beaten, tormented;
to be agitated, to upheave, to undulate.

· Calfa

NBHL (1)

(Ջուրք ծովու) շրջին կոծին ընդ վայրս բազումս, մինչեւ քամին պարզին աղի ճաշակքն. (Վեցօր. ՟Դ։) Յածեալ կոծեալ քաջ հնչեցուցեալ ողբս ողորմելի։


Մազդութիւն, ութեան

s.

density.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս մազդութիւն ծխոյ, առ ի պարզիլ քամիլ գէջ խոնաւութեան ի հրային կերակրոցն. (Շիր.։)


Մածանիմ, ծայ

vn.

cf. Մածնում.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին՝ սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ, մածուցեալ արեան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Մածնում, եայ

vn.

to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին՝ սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ, մածուցեալ արեան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Մակբայ, ից

s.

adverb.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս մակբայի։ Մակբա՛յ է մասն բանի անխաղաց, ստոր սայի ասացեալ կամ մա՛կասացեալ բայի։ Եւ մակբայիցս ոմանք պարզք են, եւ ոմանք ջոկադիրք. (Թր. քեր.։)


Մանեմ, եցի

va.

to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ որպէս ներ պարզ անուանս, այսպէս ունի եւ ներ մանեալսն. այսինքն ի բաղադրեալս. (Պերիարմ.։)


Մանկամիտ

adj.

weak minded, puerile;
crazy, stolid, stupid.

· Calfa


Մանուածոյ, ից

adj. fig.

spun;
twisted;
winding, tortuous, zigzag;
full of circuits, complicate, intricate, knotty.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ պարզ բառից հանդիպին, զնուրբն եւ զմանուածոյն եւ զբաքմաքանդակն գովեն. (Սարգ. յռջբ.։)


Մանրախիճ

s.

coarse sand, pebbles, gravel.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանրիկն եւ զպարարտն եւ զպիտանացու հողն ի մանրախիճ աւազոյ անտի պարզեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Հորիզոն, ի

s. fig.

horizon;
-;
— զգալի, երեւոյթ, ուսումնական, իմանալի, sensible, apparent, mathematical, rational -;
քաղաքական —ն մթագնի, ամպէ, the political-horizon begins to lower, to become cloudy;
—ն սկսանի պարզել, the-begins to clear up.

· Calfa


Հռետորաբան, ից

adj. s.

eloquent;
rhetorician.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ պարզախօսս՝ հռետորաբանս կրթեալս. (Կորիւն.։)


Հրաշատեսիլ

adj.

cf. Սքանչելատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ըզհրաշատ լոյսըն պայծառ եւ պարզական, արկեալ յանօթըն լուսատու արեւական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Հնգեքեան

s. adj. cf. Հնգեքին.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՆԳԵՔԵԱՆ ՀՆԳԵՔԻՆ. գրի եւ ՀԻՆԳԵՔԵԱՆ, ՀԻՆԳԵՔԻՆ. Հինգքն՝ ամենեքին միանգամայն. եւ նախասացեալ հինգ անձինքն. հինկն ալ .... յն. լտ. պարզապէս հինգ ասի.


Հնգեքին, քեցունց

s. adj. all five.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՆԳԵՔԵԱՆ ՀՆԳԵՔԻՆ. գրի եւ ՀԻՆԳԵՔԵԱՆ, ՀԻՆԳԵՔԻՆ. Հինգքն՝ ամենեքին միանգամայն. եւ նախասացեալ հինգ անձինքն. հինկն ալ .... յն. լտ. պարզապէս հինգ ասի.


Հաւքաջ

cf. Քաջահաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն պարզ մի հաւքաջ. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Հեղում, ղի

va.

to pour, to pour out, to empty, to pour forth, to shed;
to diffuse, to scatter, to disperse, to spread;
— զանձն առաջին տեառն, to pour out one's soul before the Lord;
— զսիրտ իւր առաջի ուրուք, to open one's heart, to unbosom oneself to;
— զբարկութիւն, զսրտմտութիւն իւր ի վերայ ուրուք, to give vent to anger, to discharge one's wrath upon;
— կռոց նուէրս, to pour out libations to idols;
— արիւն բազում, արեան ճապաղիս —, to cause immense bloodshed, to shed torrents of blood;
արտօսր —, to shed tears;
— զարիւն իւր, to shed one's blood.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պարզամտաց անձինս հրէականս իմն հեղուն (բանս) ցուրտս եւ խոտորնակս։ Զապողինարի կարծեացն բիծ հեղեալ ի վերայ իմոցն թղթոց. (Պրպմ. ձ։)


Հեղում, հեղայ

vn.

to be poured out, to flow, to spread;
to be shed, scattered, diffused;
to rush, to fall;
to burst;
հեղաւ ամենայն փոր նորա, all his bowels gushed out;
անկաւ հեղաւ զկնի կռոցն, he followed idols;
հեղեալ ցասմամբ, very angrily, wrathfully.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պարզամտաց անձինս հրէականս իմն հեղուն (բանս) ցուրտս եւ խոտորնակս։ Զապողինարի կարծեացն բիծ հեղեալ ի վերայ իմոցն թղթոց. (Պրպմ. ձ։)


Ձագախառն

adv.

together with their young.

· Calfa