Definitions containing the research փոխան : 825 results

Յաջորդութիւն, ութեան

s.

succession;
inheritance;
continuation, order, series;
— իրաց, series of affairs;
— աղետից, եղեռնութեանց, succession, concatenation, series of misfortunes, of crimes.

· Calfa


Յառիմ, եցայ

vn.

to stretch out the head to see;
to stretch, to extend, to thrust;
to fasten or stick on, to be fixed or fastened on, to heed to dwell on;
— մտօք, ի խորհուրդս, to contemplate, to speculate upon, to meditate or consider attentively, to penetrate, to examine thoroughly;
— յոք, յառեալ կալ or հայել յոք, to fix the eyes or the gate on a person;
— ի դուզնաքեայս, to be fond of trifles;
աչք իւր անքթիթ յառեալ կային ի քաջազն, his eyes were fastened on that brave man.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք զառեալս փոխանակ հայելոյ մեկնեն աստանօր, որ չէ ինչ ճշմարիտ. եւ սակայն ճշմարիտն այդ է ըստ բնագրին։


Յարակայ

adj. adv. s. gr. ast.

ever-living, imperishable, everlasting, permanent, perpetual;
continually, always, incessantly;
constantly, eternally;
epact;
preter-imperfect;
celestial hemisphere.

· Calfa

NBHL (1)

Յարակային եւ անփոխանորդելոյն նոցա սերտութեանն։ Առ հաստատուն եւ յարակայ իմացուածոցն. (Դիոն.։)


Յարառնում, առի

va.

cf. Յարառոցեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ այլքն ի բառից փոխանակ բաղկացուցչաց զանազանութեանց յարառոցեալք գոն. (Սահմ. ՟Գ։)


Յարառոցեմ, եցի

va.

to assume together;
to employ, to make use of continually.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ այլքն ի բառից փոխանակ բաղկացուցչաց զանազանութեանց յարառոցեալք գոն. (Սահմ. ՟Գ։)


Մեծ, աց

adj. adv.

great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.

· Calfa

NBHL (1)

(յորմէ յն. մէ՛ղաս, մի՛զօն. լտ. մա՛կնուս, մա՛յօռ ). μέγας, -άλη, -γα magnus, -a, -um. սանս. մահաթ. Առաւելեալն ըստ քանակի. որպէս եւ ըստ որակի, ըստ բնութեան, ըստ ժամանակի, եւ ըստ ո՛ր եւ է հանգամանաց. մենծ ... եբր. կապօլ, րապա եւ այլն. cf. ՄԵԾԱՄԵԾ. որ փոխանակ յոգնականիս Մեծք՝ ստէպ թարգմանի ի մեզ.


Մեծագոյն

adj. s.

greater, bigger;
major, elder;
maximum.

· Calfa

NBHL (1)

Գործովք մեծագունովք. փոխանակ գրելոյ՝ մեծագունիւք. (Թէոփիլ. պհ.։)


Մեծամտութիւն, ութեան

s.

high-mindedness, haughtiness, superciliousness, pride, conceit, presumption.

· Calfa

NBHL (1)

Վարեցեալք ոչ նուազօք առ ի յիմաստասիրութիւնն յարձակմամբք, զմեծամտութիւնն փոխանակ քամահանաց յարգեալ. այսինքն լաւ համարեալ մեծամիտ երեւիլ՝ քան արհամարհ. (Փիլ. տեսական.։)


Մեծափառ

adj.

majestic, glorious, august, illustrious.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծափառն գրիգորիոս։ Արիստակէս մեծ քահանայապետ՝ մեծափառ հօրն փոխանորդ. (Վրդն. լս.։ Երզն. լս.։)


Մեկնակ

adj.

distinct, one only;
cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին փոխանակ մեկնակի տայ զինքն. (Ածաբ. ի պասեք.։)


Մեռոն, ի, աւ, իւ

s.

holy oil, chrism;
ointment, perfume.

· Calfa


Մետաքսեայ, էի, ից

cf. Մետաքսեղէն.

· Calfa


Մերկապարանոց

adj. fig. adv.

barenecked;
naked, clear, evident, open, frank;
nakedly, clearly, overtly, plainly;
— առնել, to make evident, to reveal, to discover, to unveil;
ամենայն ինչ — կայ առաջի նորա, all things are naked and opened unto the eyes of him.

· Calfa


Մխիթարիչ, չի, չաց

s. fig.

consoler, comforter;
the Comforter, Paraclete, Holy Ghost.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ես աղաչեցից զհայր, եւ այլ մխիթարիչ տացէ ձեզ։ Մխիթարիչ հոգին սուրբ, եւ այլն։ Լինել մխիթարիչ սուրբ առաքելոցն։ Մխիթարիչ սուրբ առաքելոցն առաքեցեր սուրբ զհոգիչ։ Զմխիթարիչ սուրբ հոգին, որ փոխան միածնին իջեալ ի հօրէ. (Շար.։)


Մղղակ

s.

butt, mark, aim, target.

· Calfa

NBHL (1)

Մուսէ այր ժանտ զմարդիկ կանգնէր փոխանակ մղղակի՝ նետաձիգս առնել ի նոսա՝ ի վարժումն անձին իւրոյ. (Ղեւոնդ.։)


Մոմեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

cf. Մոմեայ;
cf. Մոմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մոմեղէն լուսոյ՝ փոխանակ նկար մեղուացն գործոյ. (Սիսիան.։)


Մորենի, նւոյ

s.

brier, bramble;
blackthorn, pyracantha.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւեցաւ նմա հրեշտակ տեառն բոցով հրոյ ի միջոյ մորենւոյ. եւ տեսանէր՝ զի մորենին վառեալ էր հրով, եւ ոչ այրէր մորենին։ Երեւեցելոյն ի մորենւոջն։ Փոխանակ ցորենոյ բուսցի եղիճ, եւ փոխանակ գարւոյ՝ մորենի։ եւ այլն։


Մու, ի

s. bot. meum, meum Athamaticum, spignel, foeniculum alpinum perenne.

· Calfa

NBHL (1)

Անպէտ բառ, փոխանակ ասելոյ, Մի, միոյ (կամ միոյր), միում. εἶς, μία, ἔν unus, -a, -um.


Մուտ, մտի, մուտք, մտից

s. ast. adv.

entrance, entry, coming or going in, introduction, access, approach, admission;
gate, street-door, portal;
porch, atrium, vestibule;
income, revenue, rent;
carnal knowledge;
cf. Կանացի;
—ք արեւու, sun-set, setting, going down;
the setting sun, the west;
—ք արեւային, heliacal sun-set;
—ք աստեղ, immersion;
յելից մինչեւ ց-ս արեւու, from sun-rise to sun-set;
— եւ ել or ել եւ —, income and expenses;
— եւ ել նաւաց, arrival and departure of ships;
—ք եւ ելք, entering and leaving;
comers and goers;
— ամսոյ, first day of the month;
ի մտից արեւու, towards or near evening;
ի —ս լինել or դառնալ արեւու, to disappear, to set;
— առնել, to make one's entry, to enter to go in;
— or —ս գտանել, to be admitted, to have access, to be received;
— եւ ել առնել, to come in and go out;
իմանալ զ—եւ զել ուրուք, to know all a person's goings out and comings in, all his designs and actions;
ժամս որոշել ել եւ մտից, to fix the times of audience;
համարձակ — շնորհել առ ինքն, to give free access to him;
ոչ գիտեմ զել եւ զ— իմ, I do not know how to act;
խաղաղութի՞ւն իցէ —դ քո, is peace with you? do you bring peace?.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեցոյց զնոսա մտիւ այլոց որդւոց փոխանակ նոցա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Մուրտ, մրտի, մրտոյ

s. bot. myrtletree, myrtleberry.

· Calfa


Մռզգայլիմ, եցայ

vn.

to devour, to gobble up, to eat like a hog, to swallow or gulp down, to stuff oneself.

· Calfa


Մատչիմ, եայ, տուցեալ

vn.

to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հարկանէ զկաղ կամ զկոյր յեբուսացի, ի դաւթի անձն մատչի։ Զի մատեալ (կամ մատուցեալ) յակոբ օրհնեսցի փոխանակ եղբօր իւրոյ. (Կիւրղ. թագ. եւ Կիւրղ. ծն.։)


Մարդկեղէն, ղինի, նաց

adj.

human.

· Calfa

NBHL (1)

Լինին հոգեղէն փոխանակ մարմնաւորաց, եւ աստուածեղէնք փոխանակ մարդկեղինաց. (Եփր. եփես.։)


Հինաւանդ

adj.

barbarous.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԻՆԱՒԱՆԴ կամ ՀԻՆԱՎԱՆԴ. Բառ անստոյգ, ի Հէն ձայնէ, եւ ո՛չ Հին. զի դնի փոխանակ յն. բառիս βαρβαρική այսինքն Բարբարոսական.


Մարմնապարար

adj.

nourishing, fattening;
voluptuous, gluttonous.

· Calfa

NBHL (1)

Զպտուղս մարմնապարարս։ Մարմնապարար սեղան։ Մարմնապարար որկրամոլութիւն. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. ատ.։ Արշ.։ (որ ի Լծ. կոչ. գրի մարմնապարարտ, փոխանակ գրելոյ՝ մարմնապարարդ։))


Մտաբացութիւն, ութեան

s.

sharpness, shrewdness, sagacity.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մտաբացութեան, իմա՛ ընթերցեալ փոխանակ բառիս յն. զայլ բառ որպէս. որպէս եւ ապաշխարութիւնն ասի ըստ յն. որպէս թէ փոխելն զմիտս.


Համարողական, ի, աց

adj.

arithmetical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացէ եղեւ (աբրահամ) թուոցն, եւ ի համարողութենէ անհաս. վասն այնորիկ եւ փոխանակ յոգունցն թուոց՝ զբազմորդութիւնն ընկալաւ հաւատոց. (Մագ. ՟Ե։)


Համարողութիւն, ութեան

s.

arithmetic, ciphering.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացէ եղեւ (աբրահամ) թուոցն, եւ ի համարողութենէ անհաս. վասն այնորիկ եւ փոխանակ յոգունցն թուոց՝ զբազմորդութիւնն ընկալաւ հաւատոց. (Մագ. ՟Ե։)


Համբառնամ, բարձի

va.

to elevate, to raise, to lift up, to take up;
— զձեռն, to stretch forth or raise the hands;
to raise the hand against;
to rebel.

· Calfa

NBHL (1)

Համբարձաւ աստուած օրհնութեամբ։ Համբարձցին դրունք յաւիտենից։ Համբարձաւ յերկինս։ Երթայի համբարձեալ՝ ի դիմել հոգւոյն իմոյ։ Որ շինէ յերկինս զհամբառնալ իւր (այսինքն զվերելս)։ Յաւուրս ժամանակացն այնոցիկ համբարձաւ մատաթի։ Համբարձաւ յուդա մակաբէ։ Համբարձաւ յովնաթան փոխանակ յուդայի.եւ այլն։


Համբառնամ, բարձայ

vn.

to rise up, to ascend, to mount, to go up;
to raise oneself, to rise, to get up;
— մտօք առ աստուած, to raise the heart to God;
հակառակ, ընդդէմ —, to revolt, to rise, to rise against, to rebel;
ի մտաց —, to grow proud;
դատախազ —, to accuse of, to charge with, to arraign, to impeach.

· Calfa

NBHL (1)

Համբարձաւ աստուած օրհնութեամբ։ Համբարձցին դրունք յաւիտենից։ Համբարձաւ յերկինս։ Երթայի համբարձեալ՝ ի դիմել հոգւոյն իմոյ։ Որ շինէ յերկինս զհամբառնալ իւր (այսինքն զվերելս)։ Յաւուրս ժամանակացն այնոցիկ համբարձաւ մատաթի։ Համբարձաւ յուդա մակաբէ։ Համբարձաւ յովնաթան փոխանակ յուդայի.եւ այլն։


Համբուն

adv.

totally, entirely;
no, not, not at all.

· Calfa


Հայրապետ, աց

s.

patriarch, pontiff.

· Calfa

NBHL (2)

Իշխանք հայրապետաց որդւոց յուդայ. կամ ի հայրապետաց իսրայէլի. փոխանակ թարգմանելոյ նահապետ. (՟Բ. Եզր. ՟Ա 5։ ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2։ Նեեմ. ՟Է. 76։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Թ. 8։)

Սուրբ եւ առաջին ամենայն եպիսկոպոսապետաց՝ հայրապետն հռովմայ եւ փոխանորդն (այսինքն յաջորդն) պետրոսի առաքելոյ. (Շ. թղթ.։)


Հանապազորդեմ, եցի

vn.

to continue, to persevere, to last, to endure;
to frequent;
ոչ —, to discontinue, to interrupt, to cease;
— յաղօթս, to continue instant in prayer.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազորդեալքն ի նոցանէ ծխեն խունկս տեառն. իբր շաբաթաւորք, կարգեալք փոխանակաւ ըստ օրաթուի. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Գ. 10։)


Հանգստաբար

adj.

quietly, tranquilly, at one's ease.

· Calfa


Հանդերձ, ից

s.

coat, clothes, garb, attire, wearing apparel;
old clothes;
preparation, show, pomp, magnificence;
— շքեղ, լայն, magnificent, flowing robe;
— առանց խորշխորշանի, garment without folds;
— արքայական, royal robe;
հեծելազն —ք or —անք, riding habit;
— բաղանեաց, bathing gown;
—ք նորք, a suit of new clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— սգոյ, mourning;
արկանել զիւրեւ — այրութեան, to wear widow's weeds;
ի բաց հանել զ— այրութեան, to put of widow's weeds.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԴԵՐՁ 2 նխ. գծ. խնդ. (իբր համայն դարձիւ, կաց եւ փոխանակաւ.) ὀμοῦ, ἄμα, σύν simul, una, cum. Ի միասին։ զոյգ ընդ. ընդ. մէկ տեղ, հետը.


Հանդերձ

prep.

with, along with, together with;
եղբարբքն —, with his brothers;
— այնու, withal, besides, moreover;
— այսու ամիենայնիւ, all the same, in spite of all that;
after all, however;
— ամենայն թերութեամբքն, in spite of all his faults or defects;
— սոքիմբք, with all that;
at the same time;
այլովքն —, et cetera, etc., and so of the rest, so on, so forth.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԴԵՐՁ 2 նխ. գծ. խնդ. (իբր համայն դարձիւ, կաց եւ փոխանակաւ.) ὀμοῦ, ἄμα, σύν simul, una, cum. Ի միասին։ զոյգ ընդ. ընդ. մէկ տեղ, հետը.


Հանդերձիմ, եցայ

vn.

to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԴԵՐՁԵԱԼ. որպէս կր. Հանդերձել բային. σύνθετος, ἕξαλλος compositus, egregius ἁλλασσόμενος mutatus. Կազմեալ պատրաստեալ յօրինուածով. բաղադրեալ. յարդարուն. զարդարուն. պատուական. փոխանակաւ ագանելի. առատ սրտիւ ընծայեալ.


Հանճար, ոյ

s. rhet.

intelligence, intellect, understanding, wit, sense;
genius, talent;
wisdom, prudence;
reason, sense, judiciousness;
enthymeme;
— բազմայեղանակ, a rare talent.

· Calfa

NBHL (1)

Դիտելի իսկ է ո՛վ սոկրատէս, եթէ ըստ հանճարի՞ է բանս այս, եթէթ զայլ ոմն փոխանակ սորա խնդրելի է. (Պղատ. տիմ.։)


Խօսակից, կցի, կցաց

adj.

conversing with another;
— լինել, to have an interview, to converse, to talk, to discourse, to have a chat together, to hold a conversation with.

· Calfa

NBHL (1)

Որ խօսի ընդ այլում. եւ նա՝ ընդ որում խօսի ոք. խօսօղ ի միասին կամ փոխանակաւ. Հետը խօսօղ.


Ծաղր, ղու

s.

laugh, laughter, laughing;
derision, mockery, raillery, banter;
sneer;
— առնել, դնել, հեղուլ, to laugh;
to joke, to jest;
to laugh at, to scorn, to deride, to make sport of, to ridicule;
— լինել՝ կալ՝ մնալ, to be laughed at, derided, ridiculed, made a jest of, to make oneself the laughing-stock of;
— առնել զոք յայտ յանդիման, to scorn, to deride one to his face;
զծաղու գալ, ի — հատանիլ, to laugh, to hurst out laughing, to suffocate with laughter;
cf. Ծանակ.

· Calfa


Ծայրապտուկք

s.

leaf buds.

· Calfa

NBHL (1)

անպիտան երկրային գիջութիւն ի ծայրապտուղսն յարմարի ... փոխանակ ծայրապտղոցն. (Նիւս. երգ.։)


Ծայրապտուղք

cf. Ծայրապտուկք.

· Calfa

NBHL (1)

անպիտան երկրային գիջութիւն ի ծայրապտուղսն յարմարի ... փոխանակ ծայրապտղոցն. (Նիւս. երգ.։)


Ծափ, ոյ

s.

applause, clapping of hands;
earthen baking-dish;
—ս or — զ—ի հարկանել, to applaud, to acclaim, to clap the hands;
to praise, to approve.

· Calfa


Ծեծեմ, եցի

va.

to strike, to beat;
to crush, to grind, to pound;
— զկուրծս, to beat the breast.

· Calfa

NBHL (1)

Լա՛ւ էր մօտ յաստուած ծեծանիլ՝ քան ի նմանէ հեռի լինել. է աշխարհիկ ձայն. փոխանակ ասելոյ, ծեծիլ. գանակոծ լինել։


Ծերակոյտ, կուտի

s. adj.

senate;
assembly of elders;
the ancients;
անդամ ծերակուտի, senator;
վճիռ ծերակուտի, senatus-consultum;
—, — կուտական, senatorial.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԵՐԱԿՈՅՏ. ա. ըստ հյ. իբր Ծերակուտական. Որ եւ ՍԵՆԿՂԻՏԻԿՈՍ. ատենական. կամ ծերոց. (փոխանակ ասելոյ ըստ յն. գոյական հոլովմամբ, ծերակուտի. ի ծերակուտէ, ծերակուտիւ)


Ծերատածութիւն, ութեան

s.

tending the aged.

· Calfa

NBHL (1)

Զբարւոք ծերատածութիւնսն անդրէն փոխանորոգեալ ծնողացն։ Զծերատածութեանցն խնամս։ Ծերատածութեանցն խնամակալութիւն. եւ այլն. (Պիտ.։)


Ծեքեմ, եցի

va.

to overstrain, to distort the sense of a passage, phrase or word, to parody.

· Calfa

NBHL (1)

զանունն իմ տէր՝ ոչ ցուցի նոցա. ծաքելով է ընթեռնելի (թերեւս պարուկաւ, կամ զիմաստն գուշակելով), փոխանակ ասելոյ՝ թէ ցուցի. (Կիւրղ. ել.։)


Ծիծաղկոտ, աց

adj.

laughing, given to laughter.

· Calfa


Ծծեմ, եցի

va.

to suck, to imbibe;
to suck up, to absorb;
— զօդ, to breathe the air;
թուղթդ ծծէ, this paper blots.

· Calfa

NBHL (1)

Զխոնաւ օդ փոխանակ ցամաքի առ ի փրկութիւն ծըծեցի. (Փիլ. յովն.։)


Լեփ, առ —

s.

declivity, incline, slope;
steepness, a steep & profonnd declivity;
adv. adj. առ —, — առ —, precipitous;
in a sloping manner, downwards.

· Calfa

NBHL (1)

Էր ի տեղւոջ անդ աշտարակ. . . եւ դուռն առ ի շեղ ի ներքսակողմն ի մոխիր անդր (միամուտ) առ լեփ շինեալ. (մի ձ. առ լեգ, եւ մի առ լեբ). ի յն. եւ լտ. լոկ ասի, փոխանակ բառից մերոց, առ ի շեղ եւ առլեփ։