Definitions containing the research ալի : 3180 results

Նորաձեւ

adj. s.

new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՈՐԱՁԵՒՍ ՆՈՐԱՁԵՒՍ ԱՌՆԵԼ կամ ՁԵՒԵԼ կամ ՆՈՐՈԳԵԼ կամ ԳՐԵԼ. καινοτομέω res novas facio եւ այլն. Նորաձեւութիւն ի վեր հանել. օտարոտի բանս ի մէջ առնուլ. անսովոր կամ հրաշալի ինչ գործել. տե՛ս եւ ՆՈՐԱՁԵՒԵԼ.


Նորանշան

adj.

prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմանալի եւ նորանշան։ Նորանշան է բանս։ Նորակերտ նորանշան չնաշխարհիկ գործ։ Ծնունդ նորանշան. (Ոսկ. մտթ.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։)


Նորասէր

adj. s.

fond of novelty or news, modish, fashionable;
fashionist.

· Calfa

NBHL (1)

Որ արդ եւս նորոգ ամուսնութիւնք ի միմեանս հասեալ թերալից ուրախութեամբ նորասէր առագաստիցն. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 5։)


Նոցային

s.

their.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ իւրովք ձեռօքն միայն գործէ, այլեւ նոցայովքն։ Զնոցայսն խորհէին։ Յետ նոցայցն ազգաց սկիզբն։ Յաղագս նոցայցն յաճախ յաջողութեանց։ Ձեռնտու նոցայցն լինելով խաղաղութեան դեղին եւ քաղաքաց։ Տօնակից լինիմք նոցայնցն փոխատրելով ուրախական կրից։ Իմանալ տիրապէս զնոցայնցն (կամ զնոցայցն) իմանալի բնութեանց կարգաւորութիւնս. (Պրպմ.։ Իսիւք.։ Փիլ.։ Պիտ.։ Շ. հրեշտ.։)


Նուագերգութիւն, ութեան

s.

music, song, melody.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ ի զուարճալի նուագերգութեանն նուիրական բան, Քեզ վայելէ եւ այլն. (Մագ. ՟Գ։)


Նուաղիմ, եցայ

vn.

to faint, to fail, to lose one's senses, to fall fainting, to fall into a swoon, to swoon or faint away;
to languish, to grow weak, to wear oneself out;
to diminish, to grow less, to decrease;
to become dim, obscure, to be eclipsed;
—ղեալ անկանել, to fall senseless;
—ղի սիրտ իմ, my heart grows faint within me.

· Calfa

NBHL (1)

Նուաղէ դառնութեամբ անձին, յայտ է թէ տրտմութեամբ ըմբռնեալ։ Ոչ նուաղեցաւ յիմանալի խորշակէն. (Իսիւք.։)


Նուաճութիւն, ութեան

s.

cf. Նուաճումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նովաւ ասէ ունիմք զնուաճութիւն, ամենայն զյարդարանս, ի մի բերելով սրբով հոգւովն ի փառս հօրն ամենակալի զօրհնութիւն. (Ոսկ. եփես.։)


Նուաճումն, ման

s.

subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նովաւ ասէ ունիմք զնուաճութիւն, ամենայն զյարդարանս, ի մի բերելով սրբով հոգւովն ի փառս հօրն ամենակալի զօրհնութիւն. (Ոսկ. եփես.։)


Նպատակ, աց

s. fig.

aim, butt, level, end;
premium, prize;
object, goal, end, scope, view, purpose, design, intent;
կէտ —ի, aim;
ուղղել ի —ն, to take aim at, to aim, to level at, to point;
հարկանել ի —ն, to hit the mark;
to attain one's end;
առնուլ կամ յափշտակել զ—ն, to obtain the premium, to win the prize.

· Calfa

NBHL (1)

Ելից զիս նետիւք իբրեւ զնպատակ։ Իբրեւ ի նետէ ձգելոյ ի նպատակ։ Իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ յամպոցն ոստիցեն ի նպատակս. (Ողբ. ՟Գ. 22։ Իմ. ՟Ե. 12. 22։)


Շալակ, ի

s.

back, shoulder, load;
hand-barrow, sedan.

· Calfa

NBHL (2)

(լծ. ռմկ. շլլիք, շըլինք. եւ ար. սէլաք, սէլէֆ, եւ այլն). Երկու կողմն պարանոցի կամ ուլան. իրանք. ողն. ուսք. թիկունք. եւ Արկեալն զուսովք՝ պարկ, մախաղ, եւ ամենայն ինչ բառնալի.

Մի շալակ ալիւր, մի տրամ հաց համեմ խառնես (իխմորն), լաւ համով լինի. (Վստկ.։)


Շահաւէտ, ւետաց

cf. Շահաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Խաբեցին՝ անշահք փոխանակ շահաւետին առնուլ։ Առանց վարդապետաց շահաւետաց եղեր զարմանալի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։ ՟Գ. 11։)


Շահեկանութիւն, ութեան

s.

fruit, profit, advantage, gain, lucre;
fertility, fecundity;
enjoyment, pleasure, ease.

· Calfa

NBHL (1)

Զըստ կաթինն եւ մեղու շայեկանութիւն (բերէ երկիրն)։ Հեշտալի շահեկանութիւն (ի դարմանոյ արջառոց)։ Խրախանալ հեշտալի շայեկանութեամբ (յամենայն տնկոց)։ Շայեկանութեան եղեն հասեալք (գնացք գետոց). (Պիտ.։)


Շահեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to be lucrative or profitable;
to invent money profitably;
to instruct, to edify.

· Calfa


Շահէն, ենի

s.

yellow-legged hawk, aesalon, merlin, sparrow-hawk.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռաց շահենի յորսալն զերծաւ ձագ հաւբալի. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Ժ՟Ը։)


Ուրախաւէտ

adj.

cf. Ուրախարար.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրախալից. ուրախարար.


Ուրուական, ի, աց

adj. s.

fantastic, imaginary, visionary, false, apparent, chimerical;
shadow, image, phantom, spectre;
idol, image;
rough-draught, sketch;
—ք, manes, shades, apparitions, ghosts, visions;
—ք մարդկան, statue, likeness;
— պղծութիւն, nocturnal pollution.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալիքս ամենայն ուրուականք են իմանալեացն։ Պատկեր են ուրուականքս՝ աննիւթիցն։ Զփրկութիւն նոցին նախաճառեալ նշանակէր ուրուականօք առակաց. (Լմբ. յայտն. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Չահագին

cf. Չահաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

μή φοβερός non timendus, vix formidabilis. Որ չէ ահագին ինչ կամ երկիւղալի.


Չաշմակեմ, եցի

va.

cf. Յանդիմանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՉԱՇՄԱԿԵԼ. Կործանել զտեղին, եւ կարգել ի լուալիս. ճեմիշ (պ. շէմշէ ) կացուցանել.


Չար, աց

adj. s. adv.

bad, wicked;
hurtful, sinister, dangerous;
mischievous, malicious, spiteful, flagitious, iniquitous;
evil, malice, wickedness, iniquity, perversity, impiety;
trouble, affliction, disaster, misfortune;
—, —աւ, —իւ, —եաւ or —ով, ill, badly, wickedly;
ferociously, ruthlessly, without pity;
—, —ն, այս —, demon, evil spirit;
մահ —, plague, pest, pestilence;
օր —, unlucky day;
ժամանակ —, calamitous times;
— ծառ, worthless tree;
— ջուր, unwholesome, polluted, very bad water;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
—, —իս առնել, գործել, to harm, to hurt or wrong any one;
—աւ կորուսանել, to destroy cruelly, without pity or remorse;
զ—սն —աւ կորուսցէ, he will miserably destroy the wicked men;
արար — առաջի տեառն, he did evil in the sight of the Lord;
եւ որ — քան զամենայն է, այլ որ — եւսն է, the most disagreeable that can be, the worst, the worst is that, that is worse;
զի մի — եւս ինչ լինիցի քեզ, for fear lest something worse should happen.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնժամ զարմանալի են բարիքն (վարուք), յորժամ ի մէջ չարացն իցեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 28։)


Չարագան

adj.

well or soundly thrashed, beaten unmercifully.

· Calfa

NBHL (1)

Գանալից չարագան (յն. մի բառ, գանեալ). (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 38։)


Չարագոյն

adj. adv.

very bad, worse;
more wicked;
of a bad colour;
cf. Չարաչար;
եւ որ —ն էր, and that which was most deplorable.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ ցանկալի տեսլեանն ... դառնայ եւ լինի չարագոյն՝ չարատեսիլ. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)


Չարագործ, աց

adj.

evil-doing, wicked, delinquent, criminal, rascally, nefarious, felonious.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմանալի թուի եւ առաջի չարագործեաց առաքինութիւն, եւ արժանի գովելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Չարաթոյն

s.

very poisonous, very venomous, virulent;
poisoned, envenomed, baleful, deadly.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զթոյն չար՝ իրօք կամ նմանութեամբ. թունալից. ժանտ. վնասակար.


Չարահամբաւեմ, եցի

va.

to defame, to disparage, to sneer at, to blacken, to asperse.

· Calfa

NBHL (1)

Զսոսկալի խորհրդոյն ժամն չարահամբաւել. (Կլիմաք.։)


Չարանեխ

adj.

foul, very stinking.

· Calfa

NBHL (1)

Տաղտկալի աղտովն մեղաց չարանեխ փետեցեր զմարմինդ քո. (Մանդ. ՟Ժ՟Թ։)


Չարաշշուկ

adj.

disastrous, dismal, very grievous;
baleful, atrocious, ferocious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ունի զչար շշուկ. չարաղէտ. բօթալից. դժնդակ. անողորմ (ինչ, եւ ոք).


Չարատես

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

(Կերակուրն մարսեալ) փոխանակ ցանկալի տեսլեանն՝ լինի չարագոյն՝ չարատեսիլ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)


Չարատեսիլ

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.

· Calfa

NBHL (1)

(Կերակուրն մարսեալ) փոխանակ ցանկալի տեսլեանն՝ լինի չարագոյն՝ չարատեսիլ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)


Չարհամբաւ

adj.

fatal, disastrous.

· Calfa

NBHL (1)

Բօթալից. կամ չարահռչակ.


Չարչարան, ի

s.

instrument of torture.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ հրաշալի սուրբ չարչարան, անսահմանին եղեր սահման։ Րաբունւոյն սուրբ չարչարան, աստուածորդւոյն սուրբ զենարան. (Տաղ խաչի.։ 9)


Չեչաքար, ի

s.

pumice-stone.

· Calfa

NBHL (1)

(Ասի) խոշոր՝ որ անհաւասարք են (մասունքն). որպէս չեչաքարն. (իսկ) ողորկն՝ որ հաւասար են. որպէս ապակի կամ մարմառն. (Անյաղթ ստորոգ.։) ( ըստ Լեհ. քար ծակալից սպնգանման. pumex ).


Չկայ

cf. Չկայուն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ այնչափ ծնգիցիմք ընդ չկայսս եւ ընդ չմնալիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Չմարդու

cf. Տմարդի.

· Calfa

NBHL (1)

Չմարդու (կամ չմարդոյ) գտաք առ շնորհակալիսն։ Չմարդու (լաւ եւս՝ այլ ձ. չմարդի) գոլով զոմանս յիշխանացն կապէր. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Ը։)


Չնաշխարհիկ

adj. s.

celestial, divine, superhuman, supernatural;
excellent, extraordinary, matchless, rare, singular;
phoenix.

· Calfa

NBHL (1)

Քարոզութեանն օրինակ՝ նոր եւ չնաշխարհիկ։ Չնաշխարհիկ օրէնս դնէ։ Հրեղէն ծով, հրեղէն ալիք, նոր իմն եւ չնաշխարհիկ։ Զի՞նչ իցէ նորն. նորն չնաշխարհիկն է։ Ամենեցունց իրք նոր եւ չնաշխարհիկ թուէր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ. յորմէ եւ Շ։)


Շամրաշ

s. bot. imperial-lily.

· Calfa

NBHL (1)

Սոսկալի պայծառ ծաղիկ, շամրաշ ծաղկանց անդրանիկ. (Տաղ.։)


Շանդ, ից

s.

thunderbolt, lightning, thunder;
fire, spark, flash;
red hot iron;
ingot;
հրավառ, բոցավառ, կայծակնացայտ, հրաշունչ, սպառնալից, ահաւոր —, the burning, flaming, gleaming, smoking, threatening, dreadful thunderbolt;
—ս արձակել, to hurl thunderbolts, to fulminate;
հրացեալ —իւք պսակել զոք, to crown with a bent, red hot spit.

· Calfa


Շարագրութիւն, ութեան

s.

cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հեշտալի թուի ինձ պատմութիւն ճառիս շարագրութեան. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Շարադրութիւն, ութեան

s. gr.

combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշալի է մեզ տօնս այսօր, եւ պայծառագոյն քան զսովորական շարադրութիւնս. (Ոսկ. լս.։)


Շարակցեմ

va.

to conjoin, to chain or link together.

· Calfa

NBHL (1)

յանզգալից եւ ի զգայնոց շարակցեալ։ Է միւս եւս սուտ իմն ասացելոցն ըստ առման շարակցեալ. (Նիւս. բն.։)


Շարաւոտեալ

adj.

corrupted, stinking.

· Calfa


Շարունակաբար

adv.

continually.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեղէն սրովն շարունակաբար պարածածկեալ պահէր զշաւիղս տենչալի տնկոյն. (Ժող. շիրակ.։)


Շափիւղեայ

adj.

of sapphire.

· Calfa

NBHL (1)

Քարինք հիւսեալ աղիւսեայ՝ զարմանալի շափիւղեայ. (Տաղ.։)


Շեշտ, ից

s. gr. mus. adv.

shrill voice;
accent, acute accent;
an Armenian note;
cf. Շեշտակի;
— ոլորիլ, to end in a point.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզլայնալիճն լի՛ քարշեալ, եւ շեշտ կրծիցն ըսթափանցեալ. (Շ. վիպ.։)


Շթքեմ, եցի

va.

cf. Շքթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ մի զգլուխն խոնարհեցուցեալ ի ցանկալի ի վտակս ջուրցն անուշութեան՝՝ ծայրիւք մատանց ձեռինն՝ ներքոյ ի վեր շթքելով լեզուօք իբրեւ զշունս լակեն. (Եղիշ. դտ.։)


Շիւանք

s.

acute cry, shriek, scream.

· Calfa

NBHL (1)

Ջայլանք, կոծ, լալիք, ողբք, կականումն, շիւանք։


Ուղեգնացութիւն, ութեան

s.

travelling, journeying.

· Calfa

NBHL (1)

Անդառնալի ուղեգնացութիւն։ Զնաւին ուղեգնացութիւն։ Վաստակեցար յուղեգնացութեան. (Մաշտ.։ Պիտ.։ Սկեւռ. աղ.։)


Ուղէշ, աց, ից

s.

branch, bough;
shoot, slip;
—ք եղջերուաց, tiers of the horns of deer;
յապաւել զ—ս, to prune, to lop, to trim off the superfluous branches.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղէշս. ճիւղս տերեւալի եւ թանձրաթուփ. (Լծ. նար.։)


Ուղղաբան

cf. Ուղղախօս.

· Calfa

NBHL (1)

Գտի զցանկալին ի հելլենացի բարբառ, եւ ի գիր ուղղաբան եւ վայելուչ. (Լմբ. յիշատ. յայտն.։)


Ուղղակի

adj. adv.

right;
rightly, directly;
correctly.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկոցունց ձեռաց աջողակք, եւ յամենայն կողմանս ուղղակիք եւ շնորհալիցք. (Փարպ.։)


Ուղփաճեմ

adj.

cf. Ուղփեան.

· Calfa

NBHL (1)

Սխրալի ուղփաճեմ շաւղօք զգուշացուցեր քեզ չու. (Մագ. ՟Ժ՟Զ։)