not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.
Խժականաց եւ անզգաստից՝ ատեցողացն զբարիս ի դիմի հարեալ. (Յհ. կթ.։)
incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.
Կամ իբր անզգուշական. անկարծ. ուր չիք զգուշութիւն.
without precaution, inadvertently, imprudently.
Կամ իբր անզգուշական. անկարծ. ուր չիք զգուշութիւն.
not to be repented of, not to be regretted.
Իբր այն ինչ՝ ընդ որ ոչ լինի զղջալ կամ ստրջանալ. անտրտմական, եւ անհրաժեշտ. անյեղլի.
Ի տանջանսն անզղջանալի, ի յաւիտենական կորուստն. (Գանձ.։ ՃՃ. եւ Մեսր. էր։)
impenitence, obduracy.
cf. Անզնին.
Անճառելիդ Աստուած անզննական ի հրեցինաց. (Շար.։)
interminable, infinite, perpetual.
Եւ այլոց եւս ախտից եւ չարութեանց անզրաւ եւ անվճար բազմութիւն. (Փիլ. տեսական.։)
weakness, feebleness;
invalidity.
Զձեր աղօթսդ օգնական ունել իմում անզօրութեանս։ Կարծելով զայս իւրեանց անզօրութեանն. (Սիսիան.։)
that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.
Յանէսն ունի (այս ինքն յոչինչ գրէ) զբնականն պատիւ. (Պիտ.։)
cf. Անէ.
Ապականութիւն՝ լուծումն էակին յանէակն։ Լուծիչ էակին յանէակն. (Սանահն.։)
nothingness.
Յորժամ յանէութենէ ես տիրական ձեռօքն կենդանաստեղծեալ լինէի. (Պիտ.։)
cf. Անըղձալի.
Ըղձանայ զանըղձանալիսն (յետ զզուելոյն՝) զծարաւ եւ զքաղց. (Փիլ. տեսական.։)
that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.
Ամենեցունց պարունական. իսկ ինքն յամենեցունց բոլորվիմբ անըմբռնելի է. (Դիոն. ածայ.։)
cf. Անընտել.
Անընտել գոլով տեսութեամբ բաղձալի վայրիցդ։ Զանընտել օտարականն. (Նար. խչ.։)
incapable, unqualified, insufficient.
Անընդունակ են ամենեւին մերոյս ախտաւոր խնդութեան։ Նիւթականաց ինչ ցնորից անընդունակ եղեալք. (Դիոն.։)
Անընդունակ յանցման մեղաց, կամ ապականութեան. (Նար.։)
without companion, alone.
ԱՆԸՆԿԵՐ (գրի եւ ԱՆԸՆԳԵՐ). Չունօղ զընկեր, կամ զհաւասար. անօգնական. միակ. առանձին. եալընըզ.
indiscreet, imprudent.
Որ չառնէ ընտրութիւն. որոյ չիք ընտրողութիւն. անխորհուրդ. տգէտ. տգիտական. անընտրողական. աղէկ չիքննօղ, աղէկը չընտրօղ, անխելք.
cf. Անստերիւր.
Անըստերիւր հոգեւորական վարուք. (Շար.։)
without importunity, without intrusion.
Զայլ ստացուածսն ետ ի քաղաքին մատակարարսն՝ վասն անթախանձ լինելոյ նմա ի հարկէ դիմոսական պահանջմանէն. (Վրք. ոսկ.։)
arm-pit.
Բառ ռմկ. որպէս Անթի տակն. ընդանթական մասն մարմնոյ. տեղիքն՝ որ ընդ անթովք.
innumerable, immense.
Ութերորդի անթիւ դարուն՝ որ յաւիտեան, որում ոչ ամք՝ եւ ոչ ամիսք են թըւական. (Շ. իմ. եղակ.։)
uncircumcised.
Ամաչեսցէ սիրտ նոցա անթլփատ։ Անթլփատ են ականջք նոցա։ Ամենայն ազգք անթլփատք են մարմնովք, եւ ամենայն տունն Իսրայէլի անթլփատք սրտիւք. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 41։ Երեմ. ՟Զ. 10։ ՟Թ. 26։)
cf. Անթող.
Քրէական մեղօք վտարանդի լինել անթողլովն. (Յհ. կթ.։)
not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.
որ եւ ԱՆԱՄԱՆԱԿ. ἅχρονος. tempore carens. Անսկիզբն եւ յաւիտենական, որ ի վեր է քան զամենայն ժամանակս. ատենի տակ չինկնօղ. զէմանսըզ. էպէտի.
Ըստ քերականաց՝ ոչ յայտնօղ իւրեւ զժամանակ ինչ, որ սեպհական է բայի։ Հին քեր.։
Հանապազ եւ անժամանակ ի հայրականն ծոց է Որդի. (Ոսկ. յհ.։)
Հոտ քաղին անժամանակ իմն նախաբուրական պատահեաց մեզ. (Մագ. ՟Լ՟Դ։)
unsonably;
eternally.
Ի վերայ անմարմնոցն եւ իմացականացն անժամանակաբար եւ առանց հեղգութեան կատարելագործին. (Մաքս. ի դիոն.։)
cf. Անժամանակ.
Անժամանակաւոր եւ յաւիտենական միշտ թագաւորէ. (Սեբեր. ՟Գ։)
impatient;
incontinent, intemperate.
Զօրականք անժուժկալք. (Խոր. ՟Գ. 68։)
cf. Անժուժկալութիւն.
Ըստ սովորական անժուժութեան մերոյ ազգիս՝ ցրուեցան ի տունս իւրաքանչիւր. (Խոր. ՟Գ. 15։)
to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.
Տրական խնդրով.
foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.
Եւ յիմարական. տխմարական. անխորհուրդ.
Զյիմար եւ զանիմաստ յարձակմունսդ ընկրկեա՛։ Ո՛չ անիմաստ է գիտութիւն. եւ եթէ ոչ անիմաստ է, իմաստական է. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)
incomprehensible;
insensible.
Բերի ընդ աշխարհական զբաղմանցս խաւար՝ անիմաց ի լուսոյն Աստուծոյ. (Լմբ. ժղ.։)
Անիմաց յամենայն իմացականացս մնացեալ. (Ասող.։)
Զանտեսն աչաց, եւ զանլուրն ականջաց, եւ զանիմացն սրտից. (Տօնակ.։)
without soul;
spiritless;
inanimate.
Որ չունիցի հոգի էական, եւ հոգի բանական, կամ ոգի զօրութեան, կամ զհոգի շնորհաց. րուհսուզ. ճանսըզ.
negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.
Յանհոգութիւն կրթէ զմիտս մարդոյն ի մարմնական զբաղմանց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
Աշխարհականին ուսուցանէ զկրօնաւորութեանն անհոգութիւն. (Լմբ. սղ.։)
indeclinable.
ἅπτωτος. casu carens. Ըստ քերականաց՝ այն մասն բանի որ չունի զհոլով ըստ անուան.
not fordable;
unfathomable, immense.
Չարն է դատարկ եւ անկարգ եւ անհուն, խաւարչտին, եւ անգոյ։ Սեռականագոյնք եւ յատկագոյնքն ներ թուումն իմն են, այլ ո՛չ յանհնին. իսկ անհատքն՝ անհունք. (Պորփ.։)
without fire;
that has no need of fire.
Պատուական առաւել քան զոսկի անհուր. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 12։)
cf. Անհուպ.
Ի վերայ բարձր բազմականի, եւ յանհպելեաց վերարկուաց։ Փորձէր զսուրբ զանձն (զհոգի Յուլիանեայ), եւ զանհպելի մարմինն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. կիպր.։)
without voice;
mute, without sound;
consonant.
Գրաւորական անձայն տառիւք. (Յհ. կթ.։)
իբր անձայնական.
Ըստ քերականաց՝ դժուարաւ հնչելի քան զայլ բաղաձայնս.
Գրաւորական ձայնի տառիցն՝ ե՛ն որ ձայնաւորք են, եւ են՝ որ կիսաձայնք, եւ են՝ որ անձայնք. ձայնաւորի նմանեաց միտքն, եւ կիսաձայնի՝ զգայութիւնս, եւ անձայնի՝ մարմինս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 117։)
loss of voice;
aphony.
Ընդհատ հատումն բայից, տի՛նա առաւել եւ անձայնութիւն կրել ամենեւին։ Պատճառս անձայնութեան լինել. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. տեսական.։)
Եւ ըստ քերականաց՝ իսպառ անձայն գտանիլն ոմանց ի բաղաձայն տառից.
cavern, den, cave.
Ընդդէմ արեգական կողմն անձաւին. (Խոր. ՟Ա. 15։)
not made by hands, natural, spiritual.
Եւ որպէս բնական. ի բնէ յօրինեալ.
helpless, without succour.
Որ չունի զձեռնկալու. անօգնական. ձեռք բռնօղ մը չունեցած.
that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.
Որոյ ձեռն ոչ հասանէ ի հոգալ զկարեւորս, կամ առնել ինչ. անբաւական. անկար. տկար. չատիկօղ.
napkin.
Նուազականն վերնոյն. փէշկիրճիք. մաքրամաճըգ.
unformed.
ἁσχημάτιτος. figura vel forma carens. Անբաժ ամենեւին ի նիւթական ձեւոյ եւ ի կերպարանաց մարմնոյ.
Յանտպաւորական նմանութեան անձեւ օրինակաց. (Նար. ՟Հ՟Դ։)
voluntary, with good will;
free;
— կամօք, willingly.
unanimous, consentaneous.
Անախտական սիրարկու անձնահամբոյրն կցորդութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)
selfishness, self-love;
egotism.
Սատանայական ախտիցն եղբայր անձնասիրութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)
to be the vital or principal to an organized body, to animate;
to vivify, to personify, to personate.
Սեպհականել. իւրացուցանել, ենթակայացուցանել յինքեան. որպէս յն. ὐφίστημι, ὐπόστασας.
Էառ ի սրբուհւոյ Կուսէն մարմին անձնաւորական, ո՛չ անձն, այլ եւս առաւել յինքն անձնացոյց զսկզբունս բնութեան մերոյ։ Յանձն իւր անձնացոյց մարմին հոգեւոր, եւ հոգի բանաւոր եւ մտաւոր. (Դամասկ.։)
animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.
Բանք հրեշտակացն, եւ մերս ... ասացականք են, եւ ոչ անձնաւորք. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Սահմանի կենդանին, էութիւն անձնաւոր զգայական։ Բանդ Աստուծոյ ընդ անձնաւոր մարմնոյ զինքն միացուցեալ։ Ոչ անանձն առեալ զմարմինն, այլ անձնաւոր՝ հոգւով իմանալեաւ. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. լ. եւ Կիւրղ. հանգ.։ Որպէս եւ Յհ. իմ. երեւ.։ Սարկ. մարդեղ. եւ Սարկ. հանգ.։)