Definitions containing the research ակն : 3462 results

Անսուտ, ստից

adj.

real, true, certain.

· Calfa

NBHL (1)

Անսուտ արեգակն, կամ յարութիւն, կամ խորհուրդ. աւետիք, խոստովանութիւն, երդումն, յիշատակարան, պատմութիւն, բան. (Մամբր.։ Նար. խչ.։ Լմբ. սղ.։ Յճխ.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Անկողոպուտ

adj.

that cannot be plundered, not subject to devastation.

· Calfa

NBHL (1)

Աստի անդր մատուսցուք յանկողոպտելի գանձանակն ի ձեռն աղքատաց։ Զամենայն ինչ անդր ժողովեսցուք յանկողոպտելի գանձարանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24. 28։)


Անհամբերութիւն, ութեան

s.

impatience;
intolerance.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր չարի յօրինել զներհակն, անհամբերութեանն՝ համբերութիւն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Անհանդերձ

adj.

unclad, naked.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչխարք ոչինչ ցանկան պէսպէս խորտկաց, այլ զլոկն զհանդերձ ճարակն ճարակին. (Ոսկ. ես.։)


Անհաստատ

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակն այն անհաստատ է, եւ լուծանելի. (Շ. ընդհ.։)


Անհատ, ից

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

· Calfa

NBHL (1)

Անհատք կոչին վասն զի բաժանելով ոչ կարեն պահել զառաջին տեսակն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անհաւասար, աց, ից

adj.

unequal.

· Calfa

NBHL (1)

Մաճասին երակն փոփոխական եւ անհաւասար լինի. (Մխ. բժիշկ.։)


Անհաւաստութիւն, ութեան

s.

incertitude, doubt, uncertainty;
contingency.

· Calfa

NBHL (1)

Զանհաւաստութեանն ի ներքս ածել ակնարկէ կարծիս. (Խոր. ՟Բ. 61։)


Անհոգ, աց

adj. adv.

negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա էր բանակն յանհոգս։ Նստին բնակութեամբ յանհոգս. (Դտ. ՟Ը. 11։ ՟Ա. Մակ. ՟Թ. 58։)


Անձայն

adj.

without voice;
mute, without sound;
consonant.

· Calfa

NBHL (1)

Անձայն ասեմք զողբերգակն՝ որ վատաձայնն է. (Թր. քեր.։)


Անձեւ, ի, ից

adj.

unformed.

· Calfa

NBHL (1)

Նախաստեղծեալն լոյս անձեւ գոլով՝ ձեւացաւ ի չորրորդում աւուրն յարեգակն եւ ի լուսին եւ յաստեղս. (Մաքս.։)


Անձկալի, լւոյ, լեաց

adj.

narrow;
desirable.

· Calfa

NBHL (1)

Անձկալի սրտիւ ակն ունել գալստեան Քրիստոսի յերկնից, (Մաշտ.։)


Անձկութիւն, ութեան

s.

narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուհանին անձկութիւն։ Արդարութեան արեգակնդ ի յանձկութիւն սրտիս մտցէ։ Յաւէտ անձկութեամբ ամփոփին։ Ամենանուազ անձկութեամբ լքեալ հրէութիւնն. (Նար.։)


Անխորշելի, լւոյ, լեաց

adj.

inevitable.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս զանակնածելի թշնամանսն, եւ զանխորշելի չարութիւնսն. (Նանայ.։)


Անխուճապ

adj.

intrepid, calm.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ խուճապեալ. անվրդով. անխռով. հանդարտ. խաղաղ, եւ խաղաղութեամբ. աչալրջութեամբ. (լծ. եւ թ. հիճապսըզ առանց ակնածութեան)


Անխրամատելի

cf. Անխրամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբովանդակն արգելուին վայր՝ անխրամատելիս գործելով. (Պիտ.։)


Անխօս, ից

adj.

dumb;
irrational.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն եւ լուսին, որք անխօսքն եւ անմռունչ են. (Եզնիկ.։)


Անծանակ

adj.

that is not mocked;
free from shame.

· Calfa

NBHL (1)

Անծանակն յաղագս մեր տղայաբար բարձեալ գրկօք. (Տօնակ.) թուի գրելի գոլ՝ անժամանակն, կամ իմանալի՝ անծանն։


Անծեր

adj.

not subject to the effects of age, perpetual, durable.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակն յանծերականս եւ յանմահս եւ յանսպառս եւ այլն. (Ոսկ. մ. գ. 18։)


Անկայ, ի, ից

adj.

unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.

· Calfa

NBHL (1)

Զկարճն եւ զանկայ ժամանակն ողբայր (Դաւիթ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (2)

Որ համարիցի հաստատուն կալ, զգո՛յշ լիցի՝ գուցէ անկանիցի։ Զիա՞րդ անկաւ յերկնից արուսեակն։ Անդ անկցին ամենեքեան։ Անկցի հպարտութիւն մարդկան։ Ապարանք անկցին։ Անկաւ պարիսպն շուրջանակի։ Յորոց վերայ անկաւ աշտարակն։ Անկցի ի վերայ նորա կարկուտն։ Իբրեւ զցօղ անկեալ ի Տեառնէ։ Բարձի՛ր, եւ անկի՛ր ի ծով։ Անկաւ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Անկայ առաջի Տեառն։ Անկեալ երկիր պագանէին նմա։ Անկեալ ի վերայ պարանոցին։ Անկաւ զպարանոցաւն նորա։ Յորմէ անկաւ Յուդաս գնալ ի տեղի իւր։ Անկցին ի տանց փափկութեանց իւրեանց։ Անդր անկցուք, զի Տէր Աստուած մեր ընկէց զմեզ։ Անկաւ ի գլխոց ձերոց պսակ փառաց ձերոց։ Անկցի ի գուբ առիւծուց։ Անկցի ի հնոց հրոյն, յորոգայթ, եւ այլն։

Եթէ առնու զմիակն, անգանի ի տասն լինելոյ. (Սահմ.։)


Անկապուտ

adj.

that cannot be plundered or robbed.

· Calfa

NBHL (1)

Առ պսակն անկապտելի։ Անկապտելի անուամբ. (Նար.։)


Անկար

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց սոցա անկար է լինել։ Անկար իսկ զբովանդակն է ճառել. (Պիտ.։)


Անկարծ

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.

· Calfa

NBHL (1)

ἁδόκητος. inopinatus. Ոչ կարծեցեալ. անկարծելի. անակնկալ. յեղակարծ. չի կարծած. գաֆիլ. ումուլմազ.


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

cf. Անկարծ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չէր կարծելի. անկարծ. արտաքոյ կարծեաց. անակնունելի. յանկարծական. եւ Նորահրաշ. հրաշափառ. նոր իմն. որպէս յն. ἁδόκητος, παράδοξος եւ այլն. inopinatus, inexpectabilis եւ այլն.


Անկենդան

adj.

lifeless, dead;
cold, without ardour, — animation;
inanimate;
s. chem. azote.

· Calfa

NBHL (1)

Տունկն պտղակորոյս անկենդան։ Անկենդան ցուպ։ Արեգակնս այս անկենդան. (Նար. ՟Թ. ՟Կ՟Գ. ՟Ձ՟Գ։)


Անկեր

adj.

that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.

· Calfa

NBHL (1)

Լիցի անկերակուր կրակ իբրեւ զարեգակն։ Զանկերակուր իմն հրեշտակաց բերէր զնմանութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անկերպ

adj.

shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է իմաստ (իմացականութիւն). պարգեւ աստուծոյ, զօրութիւն աննիւթ, անկերպ ակն հոգւոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Անկերպութիւն, ութեան

s.

cf. Անկերպարանութիւն.

· Calfa


Անկիւնաւոր, աց

adj.

angulous, angular.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն անկիւնաւորաց սկիզբն՝ միակն է. (Լծ. սահմ.։)


Անկշիռ

adj.

that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.

· Calfa

NBHL (1)

Որչափ այն արեգակն արեգականս այսորիկ անչափ եւ անկշիռ է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)


Անձրեւաթաց

adj.

wet with rain.

· Calfa

NBHL (1)

Անձրեւաթաց եւ արեգակնակէզ լինել. (ՃՃ.։)


Անձրեւակ

s.

fine rain.

· Calfa

NBHL (1)

Զծիածանն գիտեմք. յորժամ արեգակն զճառագայթս ընդդէմ անձրեւակի ամպոյն արկանիցէ. (Կիւրղ. ծն.։)


Անմայր

adj.

motherless.

· Calfa

NBHL (1)

Է սա (եօթներեակն), որ ի թիւսն կոյս է, անմայրն բնութիւն։ Պիւթագորեանքն մշտնջենաւորակուսին եւ անմօրն միակի նմանեցուցանեն զեօթներեակն։ Ինքնուսումնակի մայր՝ անմայր իմաստութիւն է. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ. եւ լին։)


Անմարմնութիւն, ութեան

s.

incorporality.

· Calfa

NBHL (1)

Երկակն եւ եռակ աճեցեալ (են քան) զըստ միոյն անմարմնութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Անմոլար, ի, ից, աց

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՄՈԼԱՐ ԳՈՒՆԴ, կամ ՇՐՋԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Անշարժ պարունակն վերնագոյն երկնի. եւ միօրինակ անվրէպ շրջան հաստատութեան.

Ի վերայ անմոլար գնդին միակն։ Ի վերջին տիեզերս ի բուն սպառուածինի ամենայնի (այսինքն աշխարհի՝) անմոլար գունդ. (Փիլ.։)


Անմուղ, մղից

adj.

indomitable, unbroken.

· Calfa

NBHL (2)

Յաւանակն՝ որ էր անմուղ, եւ անկիրթ ի ծանրութենէ բեռին. (Մարաթ.։)

Չտան թոյլ բազում ժամանակս յաւանակին՝ անմուղ անվարժ շրջել։ Ածէ՛ք զպարարեալ զուարակն՝ զանմուղն, որ զմեղաց լուծն ոչ ընկալաւ։ Անմուղ երիվարաց նմանեցաք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Անմուտ

adj.

the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.

· Calfa

NBHL (1)

Անմուտ արեգակն. (Խոր. առ սհկ. արծր.։ Նար. ՟Ղ՟Դ։)


Անյայտիմ, եցայ

vn.

to be annihilated, to vanish, to disappear.

· Calfa

NBHL (1)

Այնքան՝ մինչ զի արեգակնս այս ծածկեալ անյայտի. (Իգն.։)


Անիրաւ, աց

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

· Calfa

NBHL (1)

ἅδικος. injustus, iniquus. Հակառակն իրաւանց. օտար յիրաւանց արդարութեան. անարդար. անօրէն. սուտ. ոչ իրաւացի (անձն կամ իր). նեհագ. շերիսիզ. ատալէթսիզ.


Անիւ, նուոյ, ոց

s.

wheel;
— մեքենայի, — of a machine;
— յեսանի, grindstone;
— խորտկաց, jack;
— տղայոց, gig;
— առաջակողման նաւին, capstern, capstan.

· Calfa

NBHL (1)

Ճառագայթք արգեական զանուէն կախեալ կան։ Որպէս արեգակն մի է, եւ բազում. զի մի անիւ է, եւ բազում ճառագայթք. (Եզնիկ.։)


Անլու, ի, աց

adj.

disobedient.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեւին անլուն՝ եւ ո՛չ ունկն է. եւ որ բոլորովին ոչ տեսանէ՝ եւ ո՛չ ակն է. (Դիոն. ածայ. ՟Ը։)


Անլուսին

adj.

moonless, dark.

· Calfa

NBHL (1)

Ամանակն՝ գիշեր, եւ նա անլուսին. (Տօնակ.։)


Անխակ

adj.

ripe.

· Calfa

NBHL (1)

Անխակ քաղցրութեամբ բերել (ձիոյ) զվերելեակն. (Պիտ.։)


Անխայեմ, եցի

va. vn. to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ անխայեսցէ ակն ի վերայ այնոցիկ. (Յուդթ. ՟Բ. 6։)

φείδομαι. parco. Խնայել. գթալ. արգահատել. զգուշանալ. պահել. ակն ածել. խղճալ. գըյնամագ. գըյմամագ. էսիրկէմէք. աճըմագ.


Անխառնութիւն, ութեան

s.

purity, unmixed state;
intemperance.

· Calfa

NBHL (1)

Անխառնութիւն կա՛մ զայն ասէ, որ յայլոց առնու զրկութեամբ, եւ ինքն բնաւին ումեք ոչ հաղորդի. կամ անխառն՝ պարկեշտ անուամբ զխառնակն եւ զպիղծն ասէ, զի ոչ ոք խառնի ի նա վասն աղտեղութեանն։


Անխարշ

adj.

not boiled, raw.

· Calfa

NBHL (1)

Ճակնդեղ անխարշ. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Անբանութիւն, ութեան

s.

stupidity, irrationality, brutality.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւակնի կապտել զհայր ի յիւրմէ բանէն, եւ անբանութեանն բամբասանօք պատուել վարկանի զվեհին մեծութիւն. (Նար. ԼԴ։)


Անբարի, րւոյ, րեաց

adj.

bad, wicked.

· Calfa

NBHL (1)

Իրք աշխարհիս ամենայն անբարիք են։ Զանբարի ժամանակն զայն ի դէմս ածել. (Սարգ.։)


Անբաւազօր

adj.

whose power is infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Հակառակ անբաւազօր կարողութեանն Աստուծոյ կանգնէին զամբարտաւանութեան ամբարտակն. (Վահր. յայտն.։)