Definitions containing the research ակն : 3462 results

Յաչաղումն, ման

s.

cf. Յաչաղանք.

· Calfa

NBHL (2)

Ի նախանձ չարակնութեան յաչաղման ընդ միմեանս բերեալ. (Յհ. կթ.։)

Եւ Յաչաղ. ակնահարելն. աչքիլելն. նազար.


Յապաղեմ, եցի

va.

to defer, to put off, to procrastinate, to prorogue;
to retard, to hinder, to stop, to protract, to delay;
to prolong, to lengthen;
to temporize;
cf. Յապաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յապաղեն զխորհուրդս, որ ոչ պատուեն զխորհրդակիցս։ Յապաղեաց զնոսա փելիքս։ Մի՛ յապաղեր զտուրս կարօտելոյն։ Ի ժամանակի հատուցմանն (փոխոյն՝) յապաղէ զժամանակն. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 22։ Գծ. ՟Ի՟Դ. 22։ Սիր. ՟Դ. 3։ ՟Ի՟Թ. 6։)


Յապաղիմ, եցայ

vn.

to delay, to tarry, to remain;
to linger, to loiter, to be late.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ նա ամենագէտ է, մի՛ յապաղիր խոստովանել։ Ոչ յապաղի ժամանակն յումեքէ, որ տուեալ է քարոզութեան նորոյն, եթէ ոչ կատարի. (Եփր. խոստ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)


Յաջողիմ, եցայ

vn.

to prosper, to be prosperous, successful or fortunate, to have great success, to thrive, to succeed in, to contrive to, to get on prosperously, to reach or attain one's aim, to come to a good issue, to terminate propitiously;
— ի վեր քան զակնկալութիւն or զկարծիս, to succeed against all probability;
ոչ-, չ-, to be unsuccessful, to fail, to miss one's aim, to be baffled, to miscarry, to be greatly disappointed;
յաջողեսցին, յաջողեսցի քեզ, you will fully succeed;
all will be well with you.

· Calfa


Յաջորդեմ, եցի

va. vn.

to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր մարգարէն (Մովսէս՝ ասաց), ակնկալցի որպէս զանձրեւ բարբառ իմ, զնոյն եւ յաջորդեալ աստուածայնոյն Դաւթի, թէ իջցէ որպէս զանձրեւ. (Ճ. ՟Գ.։)


Յառաջամարտ, ի

s.

skirmish, brush.

· Calfa

NBHL (1)

Պահանջեսցուք (ի) յառաջամարտկացն։ Յառաջամարտիկ մարտիրոսն, եւ քաջ նահատակն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Եղիշ. ՟Զ։ Հ. ապր. ՟Ժ՟Գ.։)


Յառաջամարտիկ

cf. Յառաջամարտիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Պահանջեսցուք (ի) յառաջամարտկացն։ Յառաջամարտիկ մարտիրոսն, եւ քաջ նահատակն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Եղիշ. ՟Զ։ Հ. ապր. ՟Ժ՟Գ.։)


Յառաջամարտիչ, չի, չաց

s.

skirmisher;
champion;
— զօրք, the flower of the army.

· Calfa

NBHL (1)

Պահանջեսցուք (ի) յառաջամարտկացն։ Յառաջամարտիկ մարտիրոսն, եւ քաջ նահատակն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Եղիշ. ՟Զ։ Հ. ապր. ՟Ժ՟Գ.։)


Յառաջանցակ

s.

cf. Յառաջանցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Այն ոչխարն յառաջանցակն, որպէս նոյն ինքն անունն յայտնէ, ըստ յառաջանցութեան ասացեալ է, ըստ հոգւոյ յառաջատութիւն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 3։)


Յառաջանցութիւն, ութեան

s.

the Passover;
the Paschal lamb.

· Calfa

NBHL (1)

Այն ոչխարն յառաջանցակն, որպէս նոյն ինքն անունն յայտնէ, ըստ յառաջանցութեան ասացեալ է, ըստ հոգւոյ յառաջատութիւն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 3։)


Յառաջատեսութիւն, ութեան

s.

foresight, prevision.

· Calfa


Յառաջեպիսկոպոս

s.

archbishop.

· Calfa

NBHL (1)

Զյառաջեպիսկոպոսն զնախավաստակն Գրիգորիոս. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Յասմին, յասմի

s. bot. jessamine, jasmine.

· Calfa

NBHL (1)

Յասմիկն, անիարն, մանուշակն. (Ագաթ.։)


Յասպի, պւոյ

cf. Յասպիս.

· Calfa


Յասպիս, պսոյ

s.

jasper.

· Calfa


Յատակ, աց

s.

bottom;
pavement;
floor;
ground, earth;
the buttocks;
— հայրենի or հայրենեաց, native land or country, birth-place, home;
— գետոց, canal, bed of a river;
— աղիւսակերտ, brick pavement;
— սալայատակ, stone pavement;
— նաւու, keel of a ship;
առ —աւ կործանել, քանդել մինչեւ ց— or —ս, to raze to the ground, to level or lay even with the ground, to demolish, to raze or pull down;
to sap, to undermine;
լի լինել գետոյն յամ —ս իւր, to be swelled very high, to rise, to swell beyond, to overflow.

· Calfa

NBHL (2)

Արեգակն իբրեւ ճրագ մի ի մեծի տան՝ ի մէջ ձեղուան եւ յատակի լուցեալ. այսինքն յօդս ընդ մէջ երկնի եւ երկրի. (Եզնիկ.։)

Հեշտալի՛ է եւ աշխարհս այս, եւ հայրենի յատակն. (Ածաբ. ի մակաբ.։)


Յատակաբաց

adj.

of which the bottom or bed is exposed;
— բաժանել զծով, to divide the sea and lay bare its bed.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր յատակն է բացեալ. եւ Բացմամբ յատակի ջուրց.


Յատակեմ, եցի

va. fig.

to raze to the ground, to cast down, to dismantle, to cast to the earth, to overthrow, to destroy, to demolish utterly;
to exterminate, to annihilate, to kill, to cause to perish;
to pave, to flag, to cover with pavement.

· Calfa

NBHL (1)

(որպէս թէ ցյատակել. լծ. եւ սատակել) ἑδαφίζω solo aequo, humi prosterno κατασκάπτω, καταστρέφω, ἑρημόω suffodio, subverto, everto, desolo, devasto. կր. ἑδαφοῦμαι, ἑδαφίζομαι solo aequor, ut solum fio. Որպէս զյատակ գետնոյ կացուցանել. քանդել մինչեւ ի յատակն. տապալել. հիմնայատակ՝ հարթայատակ առնել. եւ Բնաջինջ առնել, կորուսանել կործանել զշինուած եւ զմարդ.


Յատանեմ, յատի

va.

cf. Յատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մշակն հոգաբարձութեամբ յատանէ. (Իսիւք.։)


Յատկական, ի, աց

adj.

cf. Յատուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ուրեք հասարակն յատկականացն նախադասին. (Ոսկիփոր.։)


Յատուկ

adj. adv.

proper, own, particular, special, peculiar, private;
essential, natural;
alone, separate;
singular, unexampled, alone of its kind;
cutting, sharp, taunting (answer);
cf. Յատկաբար;
— անուն, proper name.

· Calfa

NBHL (1)

Պա՛րտ է զհասարակն յատկաւն բարդել. եւ հասարակ է մարդն, իսկ յատուկ է Պետրոս. (Ոսկիփոր.։)


Յար

adj. adv.

adjacent, adjoining, contiguous, next, attached, joined;
equal, conformable;
always, continually, incessantly;
— եւ նման, — եւ յարմար, quite alike, resembling;
— միանգամայն, all at once;
— եւեթ, — եւ հանապազ, successively, often, frequently, very often, many times.

· Calfa

NBHL (1)

Միանգամայն յար ի ժամանակն թուիցեմք զազատութեանն խառն ընդ ծառայութեան։ Յար առ նոսա. (Եւս. քր. ՟Ա։ Եւս. պտմ. ՟Դ. 7։)


Յարահոլով

adj.

always moving round.

· Calfa

NBHL (1)

(Արեգակն) անուաշրջիկ յարահոլով գնացիւք, եւ այլն. (Ասող. վերջաբ։)


Յարաշեշտ

adj.

accented on the penultimate.

· Calfa

NBHL (1)

Յարաշեշտոլոր անուն է, որ նախ եզով յանգէն ունի զոլորակն. ո՛րպիսի, Պե՛տրոս. (Թր. քեր.։)


Յարատեւութիւն, ութեան

s.

perseverance, assiduity;
perpetuity, endless continuity, everlastingness.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն եւ լուսին ի սահմանեալ ժամանակս ընթացից՝ ըստ հրամանի արարչին, որ է սիւն եւ նեցուկ յարատեւութեան. (Վանակ. յոբ.։)


Յարգեմ, եցի

va.

to respect, to pay respect to, to honour, to render honour, to revere, to think very highly of, to value highly;
to esteem, to value, to prize, to make much of, to account, to consider;
to exercise, to employ, to make use of, to turn to account;
— զհանճար, զտաղանդ, to employ or exercise one's talents.

· Calfa

NBHL (1)

Առակն Բարաղամու յարգի՛ սմա։ Յարգի՛ սմա առակն աւետարանին. (Լծ. նար.։)


Յարկանեմ, յարկի

va.

cf. Յարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սենեակն մտի հրամայեաց յարկանել (զյատակն) տախտակօք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Յաւէժանամ, ացայ

vn.

to be perpetual, to last for ever.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կայ մնայ, եւ ոչ յաւեժանայ։ Սիրեացն զանցեալ ժամանակն երեւեցուցեալ. իսկ սիրէրն միշտ յա՛ր է, եւ ընդ նմին յաւէժանայ. (Փիլ.։)


Յաւիտեան, ենից

s. adv.

eternity;
perpetuity;
age;
life;
world;
—, —ս, always, perpetually, eternally;
—ենից, ի —ենից, ab eterno, from all eternity, since the world is world;
ի —ենից ոք ոչ լուաւ, such a thing was never heard of since the world began;
—ս —ենից, for ever and ever, to all ages, ever world without end, everlastingly, eternally;
հանդերձեալ —, future life;
— աշխարհի, duration of the world.

· Calfa

NBHL (1)

Այժմ զառ ձեռն ժամանակն ասէ, եւ միշտ զհանապազորդեանն. եւ յաւիտեանս յաւիտենից՝ որ ի հանդերձեալսն է անսպառութեամբ. (Խոսր.։)


Յափշտակեմ, եցի

va.

to ravish, to carry off by force, to carry away with violence, to snatch, to bear off;
to usurp;
to rob, to pillage, to ravage, to plunder;
— զմիտս, to charm, to enchant, to attract, to ravish or carry away the senses;
— զանձն, to escape, to be saved or liberated;
— զսիրտ, to enrapture, to captivate or enslave the heart;
յինքն —, to appropriate, to usurp, to occupy ore possess illegally.

· Calfa

NBHL (1)

Գազան յափշտակաց զՅովսէփ։ Հատուսցէ զյափշտակութիւնն՝ զոր յափշտակեաց։ Էշ քո յափշտակեալ ի քէն, եւ մի՛ դարձցի առ քեզ։ Յափշտակեաց զնիզակն ի ձեռաց եգիպտացւոյն.եւ այլն։


Յելուզակ, աց

s. adj.

highwayman, brigand, bandit, assassin;
thievish.

· Calfa

NBHL (1)

Զխրոխտ եւ զյեղուզակ բարուցն ունելով ամբարհաւաճութիւն։ Առաւելու խրոխտ եւ յեղուզակն բարուք. (Պիտ.։)


Յեղադարձական, ի, աց

adj.

reprehensive, reproachful.

· Calfa

NBHL (1)

Որում ես թացեալ զպատառն տաց. (եւ օրինակն յեղադարձական. Ոսկ. յհ. ՟Բ. 26։)


Յեղակարծ

adj. adv.

unexpected, unforeseen;
—, —ում or —ում ժամու, unexpectedly, unawares;
suddenly, all at once;
—ում պահու ի վերայ հասանել, to surprise, to take by surprise.

· Calfa

NBHL (1)

եւ ա. ՅԵՂԱԿԱՐԾ ՅԵՂԱԿԱՐԾՈՒՄ. եւ այլն. ἑξαπιναίως praeter opinionem vel expectationem, ex improviso, subito ἑξαπίναος inopinatus, inexpectatus, subitaneus. Յանկարծ. յայլակարծուց. յանակնկալ պահու. չիկարծած ատեն, անգուման.


Յեղանակ, աց

s.

cf. Եղանակ;
season;
chapter;
custom, habit, deportment, bearing, manners;
աղջիկ ոմն —աւ գովելի, a praiseworthy girl;
—աւ իմն, in any manner or way, anywise;
որով —աւ, how ? in what manner ?
ընդ քանի —ս, in how many ways ?
ընդ երկուց —աց, in two ways;
ընդ հինգ —ս, in five ways;
եւ ոչ միով —աւ, in nowise;
—աւ կոչման նրան, according to his vocation;
որով or որպիսի եւ իցէ —աւ, in whatever way it be, in all ways, some way or other.

· Calfa

NBHL (1)

Որո՞վ յեղանակաւ, զիա՞րդ. զզիարդն խուզելով, եւ զյեղանակն խնդրելով. (Աթ. ՟Բ։)


Յեղանակաւոր

adj.

changeable, mutable.

· Calfa

NBHL (1)

Ջնջական գիրն, եւ յեղանակաւոր օրինակն, եւ խափանելի կտակն. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Յեղանակեմ, եցի

va.

to change, to alter, to vary, to diversify;
to remodel;
to convert;
to repeat, to reiterate, to say again;
to trill, to warble, to sing harmoniously.

· Calfa

NBHL (1)

Զգոյնս հերաց նո՛ր յեղանակեաց։ Յեղանակեսցես զփառս հերաց քումդ բարձրութեան։ Նոր յեղանակեցեր։ Յեղանակեալ ինձ զաւուրն չար առ մեծ աւետիս ակնկալութեան. (Նար. մծբ. եւ ՟Բ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ի՟Թ։)


Յեղափոխութիւն, ութեան

s.

change, mutation, conversion, transformation, transmutation;
revolution;
vicissitude;
alternation.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեցարո՛ւք եւ յիմ յեղափոխութիւնս (ասէ արեգակն), զի ի ձմերայնի ցրտանամ, եւ այլն. (Շիր.։)


Յեղյեղումն, ման

s.

change, alteration, mutation, conversion;
— խօսից, tautology, repetition;
ոտից —, step, pace;
յեղյեղմունք արեգական, the tropics;
յեղյեղմունք ժամանակաց, changes or vicissitudes of the seasons.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն զյեղյեղմունս ժամանակաց գործէ՝ փոխելով յաստեղատունսն. (Պիտ.։)


Մեծ, աց

adj. adv.

great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ համբարձցիս մեծս, զի մի՛ եւ դու անկցիս յերկնից որպէս փայլակն. (Աթ. համբ.։)


Մեծազգի, զգւոյ, զգեաց

adj.

of illustrious family or descent.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեծազգի կանանց գուշակ՝ պճնողական (արուսեակն, որ է որպէս թէ հարսն). (Երզն. ոտ. երկն.։)


Մեծականջ

adj.

having large ears, long-eared.

· Calfa

NBHL (1)

Գազան շանակնճիթ, մեծականջ, ագեւոր. (Խոր. աշխարհ.։)


Մեծայոյս

adj.

hopeful, confident;
— լինել, to be hopeful, full of hope, buoyant with hope.

· Calfa

NBHL (1)

εὕελπις bene sperns, magna spe praeditus, confidens. Որ ունի յոյս՝ վստահութիւն եւ ակնկալութիւն մեծ. քաջայոյս. բարեյոյս.


Մեծանամ, ացայ

vn.

to grow, to increase in stature or size;
to become larger, greater;
to grow rich;
to become renowned;
— մեծութիւն յոյժ, to become very wealthy or immensely rich.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ հեռանայ լուսինն յարեգակնէն, մեծանայ լնու լոյսն լուսնի. (Շիր.։)


Մեծաչեայ, էի, ից

adj.

large-eyed;
keen or piercing-eyed.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծակն, եւ սրակն.


Մեծապանծ

adj.

boastful, bragging;
superb, eminent, excellent, glorious;
— յաղթութիւն, signal victory;
— լինել, to praise or vaunt oneself too much, to pretend to, to boast.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւր նահատակն մեծապանծ պասկեսցէ։ Միաբանեցին մեծապանծ ցուցանել զքրիստոսի աստուածպաշտութեանն վարդապետութիւն. (Սարգ. յկ. ՟Գ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ. ՟Ե։)


Մեծասաստ

adj.

severe, austere, authoritative, imperious;
awful, terrible.

· Calfa


Մեծավաստակ

adj.

meritorious, deserving, of great merit;
cf. Մեծաջան.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծավաստակն արուեստագտաց. (Շիր.։)


Մեծավիճակ

adj.

of very extensive diocese.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ վիճակն եւ տարածութիւն իշխանութեանն է մեծ.


Մեծատարած

adj.

vast, spreading every where.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն՝ մեծատարած ճառագայթիւք իւրովք։ Մեծատարած մեծութիւն ունին. (Վեցօր. ՟Զ. յորմէ եւ Շիր.։)


Մեծարգի

cf. Մեծարգոյ.

· Calfa

NBHL (1)

αἱδεστιμότερος, μεγαλεῖος reverendus, venerandus, magnificus πολύτιμος pretiosus եւ այլն. Մեծապէս յարգի կամ արգոյ. որոյ յարգն է մեծ. մեծապատիւ. ակնածելի. պատկառելի. մեծ եւ պատուական. մեծագին.