Definitions containing the research անկ : 5285 results

Ճապաղիք, ղեաց

s.

effusion, shedding, spreading;
— արեան, blood-shed, effusion of blood, slaughter, crnage, butchery;
—իս արեան գործել, հանել արեան —իս, արեան —եօք լնուլ, to slaughter, to shed rivers of blood;
բազում արեան —իք եղեն or գործեցան ի ճակատամարտին, rivers of blood were shed in that battle;
cf. Հեղում.

· Calfa

NBHL (1)

Արեան ճապաղի ի մէջ հարազատաց եւ ազգականաց անկանիցի. ((գրեալ էր, ճաղպախի) Ոսկ. մ. ՟Բ. 8. յն. արեամբք ազգականաց լցցի երկիր։)


Ճառագայթարձակ

adj.

casting or emitting rays, radiant, sparkling, shining, brilliant, resplendent.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկացար անանց ճառագայթարձակ լուսոյ թագաւորութեանն քրիստոսի։ Զճառագայթարձակ զպատմուճանն զգեցոյց. (Ագաթ.։)


Ճարակումն, ման

s.

pasture, pasturage;
dilatation, extension.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ ճարակումն բոցոյն (ցանկութեան) եւ զձեզ կերիցէ. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Գ։)


Ճարճատիւն

cf. Ճարճատումն.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ ճարճատումն որպէս ի տապակէ, եւ անկան որպէս կեղեւանք յանձնէն. (Հ=Յ. յնվր. ՟Բ.։)


Ճարճատումն, ման

s.

crackling, creaking, crepitation, crick-crack, crash, burst.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ ճարճատումն որպէս ի տապակէ, եւ անկան որպէս կեղեւանք յանձնէն. (Հ=Յ. յնվր. ՟Բ.։)


Ճարպ, ոյ, ի

s. adj.

grease, fat, tallow;
oil;
fat, plump;
— խոզենի, bacon, seam, hog's grease or fat;
— խոզենի հալեալ, lard;
— ցորենոյ, the finest flour of the finest wheat;
օծանել —ով, to grease;
բառնալ զ—ն, to skim;
to scour, clean or purify from grease;
—ոյ զակամբ դալ, to become blind with rage.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ աբէլ յանդրանկացն եւ ի ճարպաց. (Փիլ. լին. ՟Ա. 60։)


Ճարտարագործ

s. adj.

master workman, skilled artisan;
artificer;
artist;
well made, executed with great skill.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէր կոչել առ ինքն ի ճարտարագործ հիւսանց քաղաքին. (Կաղանկտ.։)


Ճարտարախօս, աց

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքնոցն յարմարական ճարտարախօս առասպելեացն յօրինուածն. (Կաղանկտ.։)


Ճարտարապետեմ, եցի

va.

to be the architect of, to build or construct with art.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ամենայն գործոյ ճարտարապետել։ Ճարտարապետէր զոստայնանկութիւն. (Ել. ՟Լ՟Ա. 4։ ՟Լ՟Ե. 32։ ՟Լ՟Ը. 23։)


Ճգնաւորական, ի, աց

adj.

hermitical, ascetic, painful, laborious;
— կեանք, ascetic life.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσκητικός, ἁθλητικός եւ այլն. Ճգնական. ճգնողական. որ ինչ անկ է ճգնողաց եւ ճգնութեան յամենայնի հանդիսի.


Ճեմարան, աց

s. fig.

place for walking, covered walk, walk, alley;
school of the Peripatetics;
academy, Institute;
dwelling, abode;
throne;
—ք, walk, gait, step;
— բանասիրական, գիտութեանց Academy of belles-lettres, of sciences;
գաղղիական —, the French Academy.

· Calfa

NBHL (1)

Ճեմարան թագաւորին, արքայից արքային՝ բուրաստան ցանկալի. (Տաղ կուսին.։)


Ճեպ, ոյ, ի, ով

s. adv.

diligence, haste, speed, hurry;
— զ—ի, —ի —ոյ, —ով, diligently, in haste;
hastily, in a hurry, hurriedly, precipitately;
— շտա —պոյ, haste, alacrity;
— տալ, —ս կացուցանել, cf. Ճեպեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատանեակ թեւաւոր որպէս յարբունս հասեալ՝ ճեպ տայ մանկարարութեան. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Ճիրանաւոր

adj.

clawed, furnished with claws.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զճիրանս. ճապռաւոր. ճանկաւոր.


Ճիւաղ, աց

s.

monster;
phantom, spectre;
night-mare, incubus;
—ք դըժոխայինք, the Furies;
— շառաչեմ, to drone, to hum, to buzz, to whiz.

· Calfa

NBHL (1)

Սակս օճիրագործ հատընկէց վհուկ ճուաղանն։ Որպէս ճուաղանցն է ճարակ ճռուողել ի գիշերի յանկողինսն։ Որ առ երազօք օ ճուաղանցն՝ իմաստասիրէ. (Մագ. ՟Ի՟Գ. ՟Ծ՟Ը։)


Ճիւաղական, ի, աց

adj.

strange, monstrous.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԻՒԱՂԱԿԱՆ կամ ՃՈՒԱՂԱԿԱՆ. Որ ինչ անկ է ճիւաղաց.


Ճղճիմ

adj.

stingy, scurvy, niggard, sordid, covetous, miserly.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդկան փոխ տալ՝ յանխնայ առատանաս, եւ յորժամ զքո տէրն իցէ կերակրել, աստ ճղճիմ եւ տմարդի գտանիս։ Ընչասէր եւ ճղճիմ լինի այնպիսին։ Որ յայնպիսի իրս հարեալ իցէ, եւ ճղճիմ լինի։ Ընդէ՞ր աղքատ կայցես, ընդէ՞ր տնանկ, հի՞մ ճղճիմ։ Ճղճիմ եւ կցիր ոք իցէ։ Ճղճիմք եւ կցիրք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20. 24. եւ այլն։)


Ճղփիւն

cf. Ճղփումն.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՂՓԻՒՆ ՃՂՓՈՒՄՆ. որ եւ ՃՈՂՓԻՒՆ, ՃՈՂՓՈՒՄՆ. (ի ձայնէս ճլօփ, ճլօմփ ). Ձայն անկման ի ջուրս, եւ բաղխման ջրոյ ընդ ջուր ի ծուփս, եւ հարուածոյ գանից. ճլօփ, շրախ, շափշուփ, շախըր շուխուր ձան.


Ճղփումն, ման

s.

noise, splash, plunge, rumour;
sound of the lash.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՂՓԻՒՆ ՃՂՓՈՒՄՆ. որ եւ ՃՈՂՓԻՒՆ, ՃՈՂՓՈՒՄՆ. (ի ձայնէս ճլօփ, ճլօմփ ). Ձայն անկման ի ջուրս, եւ բաղխման ջրոյ ընդ ջուր ի ծուփս, եւ հարուածոյ գանից. ճլօփ, շրախ, շափշուփ, շախըր շուխուր ձան.


Ճմլեմ, եցի

va.

cf. Ճմլեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Յորովայնի ճմլեն զմանկունս. (Յճխ. ՟Ը։)

Զօրէն խիտ ամպոյ ի ներքս անկանիցի ի սիրտն՝ ճմլել զնա։ Սիրով քո ճմլեա՛ սիրտ իմ քարեղէն. (Սարգ. յկ. ՟Թ։ Ժմ.։)


Ճշգրտեմ, եցի

va.

to verify, to prove the truth, to certify, to assure;
diligently or exactly to investigate;
to seek with accuracy, to inform oneself minutely;
cf. Ճշգրտեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնի զյարութեան ճշգրտեցէ՛ք զհաւաստութիւն։ Երթայք ճշգրտեցէ՛ք վասն մանկանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5. եւ 7։)


Ճշդութիւն, ութեան

s.

exactness, punctuality, accuracy, precision, regularity;
rigour, austerity;
thrift, economy, parsimony, stinginess;
հատուցանել բազում ճշդութեամբ, to pay exactly, strictly, rigorously, to a farthing, with rigorous exactness.

· Calfa

NBHL (1)

Զթերութիւնն, զթիւրութիւնն, զլուծութիւնն, զճշդութիւնն, զանկապ արձակումնն. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Ճշմարտագոյն

adv.

cf. Ճշմարիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է (տղայոց), եւ գործիս՝ ճշմարտագունիցն նմանս կազմել. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Ճշմարտեմ, եցի

va.

cf. Ճշմարտեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լսելիք ճշմարտեալք զաստուծոյսն։ Ձեռք ճշմարտեալք ի բարի գործս հաւատով։ Ահա մեք եւ մանկունք մեր ճշմարտեալ։ Ճշմարտեալ ի կերպարանս աստուծոյ՝ ժառանգեսցուք զարքայութիւն. (Յճխ. ստէպ։)


Ճշմարտութիւն, ութեան

s.

truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁλήθεια veritas, certitudo. Ճշմարիտն գոլ. ստուգութիւն. իսկութիւն. բան եւ գործ անսուտ՝ աներկբայ՝ անկեղծ՝ աննենգ. ուղղութիւն. իրաւունք. արդարութիւն. եւ Կանոն ճշմարտութեան, աստուած.


Ճոխանամ, ացայ

vn.

to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի վերայ) ամենեցուն իբրեւ մանկտւոյ ճոխանալ։ Զի ճոխանալոյ ինչ պատճառս տայցէ կնոջն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)


Ճողեմ, եցի

va.

to take off the hair, to depilate;
to arrange or play with the beard.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւանդանայ, եւ հերքն եւ մուրուքն ճողին. ((ռմկ. թափին) Կաղանկտ.։)


Ճողոպրեմ, եցի

va.

to deliver, to take away, to save, to free, to disengage, to set at liberty.

· Calfa

NBHL (2)

Ճողոպրէ եւ ոչինչ ի ցանկութենէ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Մազապուր ճողոպրեալ յամուրն փախստեայ անկանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 35. յն. փախչէր։)


Ճորտ, ի

s.

boy, domestic, waiter.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն արձակումն առնելոյ ճորտուն. եւ դարձւցանելոյ. արձակումն ընդձեռամբ անկելոցն յիշխանէն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Կերպառութիւն, ութեան

s.

assuming a form, shape, similarity or likeness.

· Calfa

NBHL (1)

որ զանկենդան ցուպ գաւազանին՝ ի կերպառութիւն առ ի զքոյդ մերովս նկարագրիլ, այլ եւ յօտարազնիցն ընտրութիւն, ի տիպն ապաթոյն կերպիւ վիշապի նմանեալ ցուցեր. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Կերպասեղէն, ղինի, նաց

adj.

made of silk, silken, silky

· Calfa

NBHL (1)

Կերպասեղէն անկողնոյ. (Վանակ. յոբ.։)


Կերպասի, սւոյ, սեաց

cf. Կերպասեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպասեղէն անկողնոյ. (Վանակ. յոբ.։)


Կերպարանափոխ

adj.

transformed, metamorphosed;
transmuted;
— լինել, to be transformed, metamorphosed, to change from, to bear another aspect;
— առնել, to counterfeit, to disguise, to transform, to metamorphose;
to change the aspect or appearance;
– զաշխարհ, to change the face or state of the world;
— եղեն իրքն, things bear quite another aspect;
the tables are turned.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ բռնութիւն հողմոցն ի ներքս անկանի (ի ծովն), ամենայն ինչ նմա կերպարանափոխ լինի։ Զբարբառն ի խաչին, եւ սքանչելիք աւուրն այնորիկ ահաւորի, եւ զկերպարանափոխ լինելն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ եւ ՟Ա. ՟Բ։)


Կերպարանիմ, եցայ

vn.

to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպարանի ի կերպարանս առաքելոց քրիստոսի։ Մի՛ կերպարանիք կերպարանօք աշխարհիս այսոցիկ, կամ անգիտութեանն ցանկութեամբք. (՟Բ. Կոր. ՟Դա. 13։ Հռ. ՟Ժ՟Բ. 2։ ՟Ա. Պետ. ՟Ա. 14։)


Կերպաւորեմ, եցի

va.

cf. Կերպարանեմ;
cf. Կերպաձեւեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաներեւոյթսն կերպաւորեաց (յաչս մտաց)։ Հաստիչ ժամանակաց, եւ որ ի ժամանակի են կերպեւորեալք։ Խորհրդոց կերպաւորեցար անորակ։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցար։ Զիա՞րդ զերջանկին պարծանս թշուառացելումս կերպաւորեցից. (Նար.։)


Կիզիչ, չի, չաց

adj. s.

combustive;
canstic;
incendiary

· Calfa

NBHL (1)

Սերովբէս՝ կիզիչս՝ կիզիչս գոլ յայտնէ ի մանկութենէն. (Դիոն. երկն.։)


Կիզումն, ման

s.

causticity;
ignition;
combustion;
burning;
conflagration.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զգայր զկիզումն մատանցն՝ ի կիզմանէ ցանկութեան սրտին. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Կիսաբաց

adj.

half open.

· Calfa

NBHL (1)

կիսով չափ բացեալ. անկատար բացմամբ.


Կիսագործ

adj.

half done, imperfect.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ մասին եւ թերապէս գործեալ, կամ մշակեալ. անկատար. պակասաւոր.


Կիսագունդ, գնդի

s.

half-sphere, hemisphere.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտեցին՝ կէսք զերկու կիսագունդս երկնից, եւ մանկունս զրուանայ կարդացին. (Տօնակ.։)


Կիսախողխող

adj.

having the throat half cut;
half killed.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեսեան անդ բազմեալսն կիսախողխող առնէր։ Այլք կիսախողխող մարմինքն անկեալ դնէին յերկրի՝ ներկեալք յարիւն. (Պտմ. աղեքս.։)


Կիսակատար

adj.

half done, unfinished, imperfect, incomplete.

· Calfa


Կիսակենդան

adj.

half alive;
half dead.

· Calfa

NBHL (1)

Կիսակենդան անկեալ դնէր. (Սկեւռ. աղ.։)


Կիսակտուր

adj.

cut in two, in half;
cut off at the middle, divided in halves or in two, bipartite.

· Calfa


Կիսահասակ

adj.

young.

· Calfa


Կիսաձայն, ից

s. mus.

half-tone;
semi-vowel;
diesis, semi-tone;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

Գրաւորական ձայնի տառիցն երեք են զանազանութիւնք. են որ ձեյնաւորք են, եւ են որ կիսաձայնք, եւ են որ անձինք։ Կիսաձայնքն բարբառս գործեն կաղս եւ անկատարս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 117։)


Կիսամահ

adj.

half dead, faint;
swooned, fainted.

· Calfa

NBHL (1)

Կիսամահ անկանիլ, դնիլ, թողուլ. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 18։ ՟Բ. Մակ. ՟Գ. 29։ Ղկ. ՟Ժ. 30։ Փարպ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Խոսր.։)


Կիսամասնեայ

adj.

half, in part, imperfect.

· Calfa

NBHL (1)

ἠμερινής dimidiae partis Կիսաբաժ. թերի. անկատար. դոյզն. մասն մասն.


Կիսամարդ, ոյ

s.

monster, half-human;
eunuch.

· Calfa

NBHL (1)

Կէս մարդ. անկատար ի մարդկութեան.


Կիսամեռ

adj.

half dead.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սեռն լուսոյնյերկիր անկեալ թմբրէաք՝ կիսամեռք եղեալ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ։)


Կիսայր

cf. Կիսամարդ.

· Calfa

NBHL (1)

ἠμιάνηρ, ἠμιάνθρωπος semivir, semihomo. Կէս այր. անկատար մարդ. (որպէս ներքինի, եւ ճիվաղ՝ գազան մարդակերպ)