to make convenient, to adapt, to fit, to suit, to accommodate.
· Calfa
Զոր եւ այսր ճահեցուցանել՝ ոչինչ քակտիչ լինի բանիդ. (Անյաղթ բարձր.։)
jay.
· Calfa
Ճառք ճայից, (որ միաբան կռուին ընդդէմ խորդոց, են հիւրասէր, եւ այլն) ... ճառք ճայից ծերացելոց հինօրէից հոգաբարձութիւնն ... Մարդք բարեգործք՝ կոչին ճայից պէս պատուագիրք. (Վեցօր. ՟Ը։)
flay, flies.
· Calfa
ՃԱՆՃԻՒՌՆ. Որպէս ռմկ. կանկիռ, կանկեռ. այսինքն Ճանկեր, կամ ճանկք կեռք բարձօղք զսան ի հրոյ.
taste, flavour, savour;
foretaste, prelibation, proof, gustation;
drinking-vessel, cup, mug, glass, tumbler;
measure of gallons;
դուզնաքեայ —, weak or slight effort;
առնուլ զ—, to try, to taste, to relish;
առնուլ զ— քաջասրտութեան նորա, to prove his courage;
—աւ զծով չափել, to empty the sea with a tea-spoon.
· Calfa
Ճաշակաւն քաղցր եւ համեղ. (Շ. բարձր.։)
casting or emitting rays, radiant, sparkling, shining, brilliant, resplendent.
· Calfa
Ճառագայթարձակ լոյս. (Անյաղթ բարձր.։ Շար.։ Կիւրղ. խչ.։)
Զջահս ճառագայթարձակս, եւ իւղ ամանօք բարձցեն. (Ճ. ՟Ժ.։)
art, skill, ability, dexterity, address;
cunning, subtlety, artifice, prank, feint, policy, sharpness;
penetration, sagacity, presence of mind;
knowledge, erudition;
genius, bent;
ճարտարութեամբ, dexterously, cleverly, adroitly, artfully, craftily, cunningly;
ձեռագործ, մշակական, տուր եւառիկ —, manufacturing, agricultural, commercial industry;
լար ճարտարութեան, lead plummet.
· Calfa
Շինուածն առանց մարմնական արհեստից ճարտարութեան բարձրանայր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)
cf. Ճգնազգեցիկ.
· Calfa
Ճգնազգեաց առաքինութեամբ քաղաքավարեցին. իմա՛ ճգնողական. (Շ. բարձր.։)
to walk, to take a walk, to walk out.
· Calfa
Նահատակեալքն բարձրագլուխ պսակօք ճեմեալ՝ զարդարէին լուսով. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
to buzz, to hum, to whiz.
· Calfa
Ճենճերեաց զողջակէզս իւր եւ զզոհս։ Մինչչեւ ճարպն ճենճերեալ էր։ Ճենճերեսցի նախ ճարպն։ Ճենճերեսցի զոհ քո։ Ճենճերեաց զամենայն քուրմս բարձանց.եւ այլն։
to exhale an odour of cooking or burning flesh, a smell of roast meat;
to burn;
to sacrifice.
· Calfa
Ճենճերեաց զողջակէզս իւր եւ զզոհս։ Մինչչեւ ճարպն ճենճերեալ էր։ Ճենճերեսցի նախ ճարպն։ Ճենճերեսցի զոհ քո։ Ճենճերեաց զամենայն քուրմս բարձանց.եւ այլն։
cf. Ճիւղ.
· Calfa
Իբրեւ զխնձոր զուարճացեալ ի վերայ բարձրաբերձ գալարագեղ ծագի ճղանց ծառոյն. (Վրք. ոսկ.։)
branch, bough;
stump, stock, stem;
finger;
— գետոց, arm of a river;
ի —ս բաժանիլ, to branch out, to ramify;
թուել ի —ս մատանց, to count on the fingers.
· Calfa
Իբր զպտուղ ծառոց բարձրաբերձ ճղոց դժուարակութ է. (Լծ. նար.։)
Ճիւղ ճախարակագոյն ճըղեր ունի՝ ծայր զերկնիւք. առեալ վերամբարձ նման ի լեառն ի թաբոր. (Շ. տաղ.։)
seeing the truth;
having no respect for persons, severe, perspicacious.
· Calfa
Բացան գերեզմանք մարգարէիցն, եւ համբարձին զգլուխս իւրեանց ճշմարտատեսքն. (Ճ. ՟Ժ.։)
eloquent, fluent.
· Calfa
Ոչ երբէք զինքեանց ճոխաբանել, կամ բարձրագոյնս ինչ ճառել. (Նանայ.։)
to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.
· Calfa
Ոչ երբէք զինքեանց ճոխաբանել, կամ բարձրագոյնս ինչ ճառել. (Նանայ.։)
crook;
crosier;
loaded stick or cudgel.
· Calfa
Ճոկանովն հարեալ զգունդն (կամ զգուդն). թռեալ վերացաւ եւ բարձրացաւ յոյժ գունդն։ Հարեալ յետոյ ճոկանովն։ Ունէին զճոկանն ի ձեռին քում. (Ոսկիփոր.։)
to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.
· Calfa
Տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն. (Շ. բարձր.։)
cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.
· Calfa
Ի կէտ ամբարձման նժարի միոյ. (Նար. Թ։)
Աշխարհագրական եւ տոմարական՝ նշանակեալ ըստ հայեցուածոյ երկնից կամ արեգական. Կէտքն են այսոքիկ, կէտ երկնամիջակ, կէտ ժամադիտակ, կէտ եթերական, կէտ սուզական։ Կէտ երկնամիջակն գարնանային. կէտ ժամադիտակն ամառային. կէտ եթերական աշնանային. կէտ սուզական ձմեռային. մոքա են շրջանք բարձրութեան եւ խոնարհութեան արեգականն. (Տօմար.։)
milch
· Calfa
Ո՛չ եզինք՝ որովք վարէին, եւ ոչ բեռնաբարձ անասունք, եւ ոչ այծք կըթանք, եւ ոչ կտուրք հօտից. (Իսիւք.։)
to totter, to languish, to grow weak;
կթոտէին բարձք նորա, he could hardly keep on his legs;
կթոտէին դողդոջուն ծունկք նորա, his trembling knees sank beneath him, or failed under him.
· Calfa
act of milking;
milk, milk-diet;
emulsion;
—ք, the vintage.
· Calfa
Եբարձ զցանկն, եւ ետ զնոսա ի կիթ ճանապարհորդաց. (Լծ. նար.։)
s. bot. cypress.
· Calfa
Զփայտն կիպարիս, յորմէ կենսաբեր խաչն. (Խոր. առ արծր.։ Անյաղթ բարձր.։ Միսայէլ խչ.։)
half done, unfinished, imperfect, incomplete.
· Calfa
Զի բարձի գայթագղութիւն կիսակատար դաւանողացն զքրիստոս մարդ. (Խոսրովիկ.։)
cut in two, in half;
cut off at the middle, divided in halves or in two, bipartite.
· Calfa
Գունդ կիսակտուր՝ հեցի օրինակաւ բարձրացեալ ի վեր, եւ կորացեալ. (Պիսիդ.։ եւ Վրդն. ծն.։)
s. gr. division.
· Calfa
Կէս կամ փոքրիկ ենթամնայ՝ դնելի ի վերջ տողին, ուր անկատար մնայ, բառն. զոր օրինակ. ա-ռա-ւօտ. առ-նել, ա-սել. ե-ղեւ. ճա-նա-պարհ եւ այլն։ Իսկ մեծ կամ կատարեալ ենթամնայն դնի ի ձեռագիրս՝ ի ներքոյ բարդ բառից, որոյ մասունքն են նշանական. զոր օրինակ, բարձ--ընտիր, նոր--ընծայ. եւ այլն։
cube.
· Calfa
Երկայնութիւն նորա, եւ լայնութիւն նորա եւ բարձրութիւն միաչափ՝ կիվոս. (Յայտ. ՟Ի՟Ա. 16։)
scowling, lowering, gloomy, sullen, austere.
· Calfa
Ոյր յօնքն են կկզեալ, կամ կոկոզացեալ. բարձրայօն. ընքուիները կծկած կամ լարած.
sedge, flag, rush.
· Calfa
միթէ կանաչանա՞յ պրտու առանց ջրոյ, կամ բարձրանայցէ՞ կնիւն առանց ըմպելոյ։ Առ պրտուով եւ եղեգամբ եւ կնիւնոյ. (Ածաբ. մկրտ.։)
elm;
—ք, — plantation, grove of elms.
· Calfa
πτελέα (լծ. պտեղ, պտղի). ulmus. Ծառ վայրի, է որ բարձր, եւ է որ ցած, բազմաճղի, խժաբեր, բոյն մժղկանց. Գարա աղաճ.
to become as a wildboar;
to grow haughty, proud, fierce, insolent.
· Calfa
ԿՆՃԱՆԱԼ. Որպէս զկինճ վայրենանալ հպարտութեամբ. գոռոզանալ. ամբարտաւանիլ. յողն կալ. յն. բարձրավզիլ.
to seal, to close with a seal, to affix a seal, to seal up;
to mark, to stamp, to sign;
to hide, to cover, to close, to shut up;
to confirm, to ratify, to verify;
to conclude, to decide;
to prbnounce sentence;
to seal, to complete, to terminate, to finish;
to baptize, to confer baptism;
to sign with sign of the cross, to make the sign of the cross;
դաշն հաշտութեան —, to conclude a treaty of peace.
· Calfa
Կնքեցան աւազանաւն։ Կնքեցի՛ր մաքրութեամբ. (Շ. բարձր.։ Ածաբ. մկրտ.։)
to set up, to erect an -.
· Calfa
Աշտարակ իմն բարձր անհնարին կոթողեցին ի դաշտն սենտար. (Ագաթ.։)
cf. Կոխ.
s. adj. — առնել, դնել, to tread, to tread upon, to trample or tread under foot;
— լինել, կալ, to be trodden, trampled under foot;
— տալ, cf. Տալ ի կոխ.
· Calfa
Եբարձ քրիստոս զզօրութիւն նորա, եւ տկարացոյց, եւ կոխոն ետ հաւատացելոց իւրոց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։)
poor & proud;
bombastic.
· Calfa
Արմատ յաջորդ բառից. Լծ. ընդ կիւս. գուշակ. եւ գոռոզ. որպէս իմաստակ բարձրայօն, կամ թ. գօգօզ որպէս թէ աղքատ հպարտ։
to groan, to moan, to wail, to bewail, to bemoan, to complain, to lament;
to beseech, to implore, to entreat.
· Calfa
կողկողել, եւ ոչ ողորմել (այսինքն չգտանել ողորմութիւն)։ Կողկողիմ եւ ես։ Մինչ աչացս ողորմագին հայեցուածս ի բարձրունս կողկողիցի. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Բ. ՟Հ՟Գ։)
cf. Մագլցեմ.
· Calfa
Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)
to claw, to scratch;
to clutch, to catch;
— or ի վեր —, to climb up, to climb, to clamber up, to ascend.
· Calfa
Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)
cf. Մածնում.
· Calfa
Դողալով յերկիր մածայ։ Ի հող խոնարհեալ՝ մածայ ընդ երկրի։ Աստուածասէրք՝ յերկիր մածի՛ք՝ իւր յանդիման. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Նար. ՟Լ՟Բ։ Շ. բարձր.։)
to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.
· Calfa
Դողալով յերկիր մածայ։ Ի հող խոնարհեալ՝ մածայ ընդ երկրի։ Աստուածասէրք՝ յերկիր մածի՛ք՝ իւր յանդիման. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Նար. ՟Լ՟Բ։ Շ. բարձր.։)
cf. Ըստանձնեմ.
· Calfa
Գտի զնա, եւ մակաբարձեալ ըստ անձին իմոյ՝ հաստեցի (ի լաւ անդր). (Մագ. ՟Զ։)
plane, plain, flat, level;
plane, level surface.
· Calfa
Զմակարդակ բոլոր կենցաղականս դուզնաքեայ ըղձման իմոյ տռփելոյդ։ Ի բարձրագոյնն մակարդակ լեառն ձգեա՛ զքոյդ վեհական խոհեմութիւն. (Մագ. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Է։)
flux or flow;
— եւ տեղատութիւն, the ebb and flow, tide.
· Calfa
ἑπιδρομή, ἑπιδρομία excursio, incursus, irruptio, afflexus. Ի վերայ կամ ի վեր յարձակումն. բարձրութիւն. եւ Հոսումն ջուրց յորդութեամբ. բարձրանալն ծովու.