bearing a crown, crowned.
ՊՍԱԿԱԶԳԵԱՑ ԱՌՆԵԼ . ՊՍԱԿԱԶԳԵՍՏ ՑՈՒՑԱՆԵԼ. στεφανόω corono. Պսակաւ զարդարել. պսակել. Պսակազգեաց արար մարտիրոսօք (զեկեղեցի). Ճղ։
crowned;
crowning.
Պսակակապ գլխով ճոխանալով գնան ի տուն իւրեանց յաւիտենական. (Մեկն. ղկ.։)
crowned;
laureate;
prince, king.
ըստ նմին օրինակի եւ իմ պսակաւորն եւ հայրապետն սուրբն գրիգոր. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.
Պսակին ի սուրբ եկեղեցի. (Մխ. դտ.։)
pinch;
— մի պնչադեղոյ, a pinch of snuff.
(Լաւ մեղր այն է), երբ մօտիս՝ պտղանդ կոկ թուենայ, եւ երբ մեկնես՝ մեկնի դերձանի նման. (Վստկ. ՟Յ՟Գ։)
to give or addict oneself to, to be fully occupied, immersed in.
Եւ ի հատանիլն ի ստեանցն՝ նոյնպէս եկաց (ի պահս), եւ ոչ պտխեցաւ ի կերակուրս զատկաց. (Հ. դեկտ. ՟Ժ՟Ա.։)
bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.
Քուշ զփշաբեր եւ զանպիտան եւ զցամաք երկրէ նշանակէ, եւ ոչ զպտղաբերէ. (Մեկն. ծն.։)
Յիշեա տէր զպտղաբերս եւ զբարեգործողս սրբոյ քո եկեղեցւոյ. (Պտրգ. ոսկ.։)
Յաղագս ուխտաւորաց եւ պտղաբերից ի սուրբ եկեղեցի աստուծոյ. (Ժմ.։)
cf. Պտղաբերիմ.
Զարդ եկեղեցւոյ պտղաբերեալ զքեզ. (Շար.։)
Զոր ինչ ի շնորհաց հոգւոյն տուաւ, եւ եկն ի միտս, զայն պտղաբերեցաք. (Նար. յովէդ.։)
cf. Պտղաբեր.
Օրհնեա՛ զուխտաւորս եւ զպտղաբերիչս եկեղեցւոյ քում սրբոյ. (Պտրգ.։)
blear-eyed.
լծ. եւ յն. πτίλλος τοῖς ὁφθαλμοῖς maculosus oculis, lippus եւ այլն. Որոյ աչք են բժոտք կամ տկարք. (որ պէսպէս մեկին առ յոյնս).
abundance of fruits;
fertility.
cf. Պտուտիմ.
Ծուխն պտուտեալ ի յօդն. (Մեկն. ղեւտ.։)
to save, to deliver, to rescue.
Անդ պրթեալ ոմն ապրեցուցանէր մանուկ մի փոքրիկ՝ տրդատ անուն։ Երկուս մանկունս յորդւոցն պարթեւին պրծեալ ապրեցուցանէ ոնմ ի ձեռն դայեկաց։ (Ագաթ.։)
to bind, to strain, to tighten, to tie tight, to pinion;
to stretch, to lengthen out;
cf. Յօն.
Նկրտելով ի վեր ելանէր (խոյա ի սաբեկայ ծառն), եւ պրկելով ոտիցն՝ զօրինակ խաչին նշանակէր. (Կիւրղ. ծն.։)
follower of St. Paul;
—ք, St. Paul's companions.
Եւ ամբարձեալ ի պափէ պօղոսեանց՝ եկին ի պերդէ պամփիլեայ. (Գծ. ՟Ծ՟Գ. 13։)
heathen feasts.
Ջալհանց տօնից տարեկանաց հեթանոսաց չհաւասարել. (Եւագր. ՟Ծ՟Ը։ Աստի առեալ է թերեւս եւ գրութիւնն Հին բռ.)
breaking up, cutting into small pieces;
rout, defeat, havoc, carnage.
ՋԱԽՋԱԽԱՆՔ կամ ՋԱՂՋԱԽԱՆՔ. συντριμμός contritio ἁποτομή abscissio, amputatio. Ջախջախումն. խորտակումն. բեկումն. կոտորած. հարուած.
to crush or breakup totally, to pound, to triturate.
ՋԱԽՋԱԽԵՄ կամ ՋԱՂՋԱԽԵՄ. συντρίβω contero θλάω, συνθλάω contundo, confringo ἑκκλάω defringo, quatio. Ջախել իսպառ կամ չարաչար. փշրել. մանրել. խորտակել. բեկեանել. կոտրել, կոտրտել. ճաթեցնել.
Զեղէդն ջաղջախեալ (կամ ջախջախեալ) մի բեկցէ. (Ես. ՟Խ՟Բ. 3։ եւ Մտթ. ՟Ի՟Բ. 20։)
Ոչ բրաւ ջախջախեալ։ Մի ջաղջախեր զբեկեալս։ Ջաղջախել զբարձս աւազակացն ... ջաղջախեցան բարձք երկոցունց նոցա. (Եղիշ. դտ.։ Նար. ՟Ժ՟Է։ Իգն.։)
Զսիրտ ջաղջախեալ եւ զխոնարհ աստուած ոչ արհամարէ. (Մեկն. ղեւտ.։)
light, torch, flambeau, link;
candelabra, chandelier;
facula, bright spot on the sun.
Գեթսամանի, որ թարգմանի ձոր պարտութեան կամ ջահից, ընդ որ դաւիթ ջահիւք ի գիշերի փախչէր յաբեսաղոմայ. (Մեկն. ղկ.։)
Հարսանեկան ջահք՝ (նշանակ սիրոյ եւ ուրախութեան). (Յճխ.։ Փիլ.։ Առ որս. ՟Գ։)
ՋԱՀ. Զարդ եկեղեցեաց առկախեալ՝ ջահիւք բազմաթիւ կամ մոմեղինաց. ասկը.
burning or shining like a torch.
Որ ջահաբորբոք լուսով պայծառացուցանեն զեկեղեցիս քրիստոնէից։ Ամենազարդ պայծառութեան ջահաբորբոք լուսաւոր անօթոց. (Ճ. ՟Բ.։ Ասող. ՟Գ. 9։)
Արեգակն ոչ ապականի այլ ընկղմի ի ջահաբորբոք փառացն քրիստոսի. (Մեկն. ղկ.։)
cf. Ջահալուցութիւն.
Բորբոքեալ բոցափայլ ջահալուսութեամբ։ Առատաբոց ջահալուսութիւնք յոգանթիւ ճրագարանացն. (Անան. եկեղ։)
torch-light;
bonfire.
Բորբոքեալ բոցափայլ ջահալուսութեամբ։ Առատաբոց ջահալուսութիւնք յոգանթիւ ճրագարանացն. (Անան. եկեղ։)
shining, luminous, brilliant.
flambeau carrying;
acolyte.
Ամենայն եկեղեցիք ջահընկալ եւ պայծառ զգեստուք զարդարեցաք. (Լծ. ածաբ.։)
ՋԱՀԸՆԿԱԼ. գ. ἁκόλουθος acolythus. Պաշտոնեայ եկեղեցւոյ՝ լուցիչ ճրագաց, եւ բարձեալ ունօղ զմոմեղէն ի ժամուն. ռմկ. ակօլիտ. յն. ագօ՛լլութօս. այսինքն հետեւակ՝ իբր արբանեակ սարկաւագաց։
state of an acolyte, acolyteship.
Պաշտոն ջահընկալի յեկեղեցւոջ.
Օրհնեա եւ այժմ զծառայս քո ի գործ ջահընկալութեան, լուցանել ջահս ի սուրբ եկեղեցի. (Մաշտ.։)
Ի միասին ամենայն եկեղեցիք ջահընկալութեամբ եւ պայցառութեամբ միաձայնեալ ի պաշտամանն հաստատեցաք. (Տօնակ.։)
Այսու զանազանութեամբ ծանիր զգեղեցկագոյն լուսոյ յարութեանս աւուր առ երեկոյի ջահընկալութեան. (Լծ. ածաբ.։)
suddenshower, heavy shower.
Յայնժամ անձրեւք քաղցունք եւ շահեկանք. (իսկ այժմ անպիտանք եւ ջաղբք եւ թորթորեալք. Յհ. կթ.։)
to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.
Խնամելով մատոյց աստուած զյոբ ի փորձութիւն, ոչ այնպէս ջեռոյց զարդարն, իբրեւ թէ ջեռուցեալ յանդիմանեսցի ... ջեռուցանելով զթագաւորական ոսկին, եւ սրբելով զդահեկանս նորա. (Իսիւք.։)
cf. Ջերանիմ.
Յօտարոտի սէր սեղեխացն ջերելով. (Անան. եկեղ։)
warm, hot;
serene, calm, mild.
Ի ջերին յայս կենցաղս եկեսցէ երբեմն եւ ձմեռան գործ. (Մաշկ.։) (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ)։
warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.
Ա՛յլ ժամանակ է ձմերանոյ, եւ ա՛յլ ջերմոյ. եւ ոչ ոք տեսանիցէ զնշանս ձմերանոյ, եւ ջերմի ակն ունիցի. (Մեկն. ղկ.։)
very hot, ardent, burning, boiling;
warm, foil of warmth, fervent, impassioned, affectionate, very tender;
all hot, piping hot;
quite fresh or new;
warmly, ardently, eagerly, fervently.
Պետրոս ջերմաջերմն յամենայնի եւ փութոյն. (Մեկն. ղկ.։)
tender, affectionate
Նախանձ փոխէ զգութ սիրելւոյն առ ի թշնամանալ անարգել զջերմնեակ բարեկամիկն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
pure, clean, clear, polished, bright.
Սու՛ր սու՛ր ... սրեա՛ց, ջի՛նջ լեր. յն. լե՛ր ի շողիւն. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 10։)
to enervate, to shock the nerves, to unnerve, to weaken.
ἁπονευρόω, ἑκνευρίζω enervo. Հատանել զջիլն՝ զոյժն եւ զզօրութիւն. կարթակոտոր առնել. թուլացուցանել. տկարացուցանել. սրտաբեկել.
to clean, to dust, to purge, to wipe;
to efface, to scratch out, to erase, to cancel, to expunge;
to abolish, to annul;
to destroy, to undo, to suppress;
to extirpate, to exterminate;
— զգաչինս, to cancel, to annul, to make void a contract.
Ջնջեցից զամենայն մարմին յերեսաց երկրի։ Ջնջեցան յերկրէ։ Ջնջելով ջնջեցից զյիշատակ ամաղեկայ յերկրէ ի ներքոյ երկնից։ Մի՛ ջնջեսցի անուն հօր մերոյ ի միջոյ ցեղի իւրոյ։ Ծնօտիւ իշոյ ջնջելով ջնջեցից զնոսա։ Մի՛ ջնջեսցի ցեղն յիսրայէլէ։ Ջնջեցից իբրեւ զամպ զանօրէնութիւնս քո։ Ի ջնջել անիրաւութեանց։ Ջնջեսցին հեղեղաւ.եւ այլն։
to assemble troops, to muster, to gather in crowds, to call together.
Յորժամ առ միմեանս ջոլորիսցիմք, յորժամ կարեկից եւ վշտակից միմեանց գտանիիմք. (Սարգ. յուդ. ՟Գ։)
copulative, conjunctive.
Շաղկապացն ոմանք ջոկամանք են, եւ ոմանք անջատականք. (ջոկոմանք են՝ որ զմեկնութիւն) (կամ զպատմութիւն եւ զզրոյցս) յանհունս արտաբերեն՝ ջոկոմանել. եւ են այսոքիկ, եւ , այլ, իսկ. (Թր. քեր.։)
grub, caterpillar.
Զջորեակդ, զխարագուլ, զմարախ։ Զմնացորդս թրթրոյ եկեր մարախ, եւ զմնացորդս մարախոյ եկեր ջորեակ, եւ զմնացորդս ջորեկի եկեր երեւիլ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 22։ Յովէլ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 25։ Ամովս. ՟Է. 1։ Նաւում. ՟Գ. 15. 16։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ղ. 28։)
Զոր մարախ դիւացն՝ ջորեկաւն սատանայիւ, եւ թրթրովն մեղացն եկեր. (Արշ.։)
water-cresses.
Բաղբակ, Սամիթ։ (Բժշկարանի) Ի յն. բռ. կայ՝ ἠμιόνιον . որ մեկնի ի լտ. herba quaedam, aspledon alias dicta.
soaked or wet through with water;
— լինել, to be drenched or wet to the skin;
Տանուտէրն իւրեանց էր ջրաթաթախ. (Հ. դեկտ. ՟Ժ՟Ա.։)
mixed with water.
Ել հողմ ջրախառն ի միջոցէ սրահէ եկեղեցւոյն, եւ չիջոյց զհուրն. (Ճ. ՟Գ.։)
sharpened, whetted;
pointed, sharp;
սուսեր —, trenchant sword.
Ա՛ռ դու քեզ սուսեր յեսանասուր՝ սո՛ւր քան զսրբիչ վարսավիրայից. (Եզեկ. ՟Ե. 1. (մի ձեռ. վրիպակաւ, յեսանաւոր)։)
born after;
neophyte, proselyte.
Յետոյ ծնեալ կամ վերածնեալ. յետ այլոց եկեալ ի հաւատս. նորատունկ.
last, furthest, ulterior, posterior;
lowest, meanest;
extreme, utmost, greatest, utter, uttermost;
—ք, posterity;
— օր, the day of judgment, doomsday;
— չքաւորութիւն, utter misery, extreme poverty;
— կարօտութիւն, extreme need;
— կողմն, cf. Յետակողմն.
Հիւանդացեալ, եւ յետինն (ժամ) եկեալ, որպէս ժամ մի ստուգապէս փոխեցաւ. (Կլիմաք.։)
Լուացեալն ոչ է կարօտ այլ իմիք, բայց միայն ծայրիցն՝ այսինքն յետնոցն իւրոց լուացման. (Դիոն. եկեղ.։)
back, backward;
behind;
after, then, since, afterwards, subsequently, posterior to, after that;
— կողմանէ, backward;
behind, from behind;
— հուսկ, — յետուստ or ուրեմն, at last, finally, at length, in fine, in conclusion;
— եւ առաջոյ, behind and before;
— ապա, after;
— ձերմէ, behind or after you;
— գտանիլ, to be deprived of.
Նուիրեալն կայ յետոյ քահանային. (Դիոն. եկեղ.։)
Զկնի եկեալն. նորագոյն.
behind, backward;
walking backwards;
— — չոգան, they fell back;
— ընդդէմ, backward;
in an opposite sense, in the contrary directions, against the grain, in a wrong sense or way, contrariwise;
contrary, against, opposite, inverse;
ձախողակի — ընդէմքն պատահեաց նմա, every thing went wrong with him;
fortune was against him;
— or — ընդդէմ դառնալ, to turn back, to retrace one's steps, to return, to go or come back;
կապել զձեռս —, to tie the hands behind one;
cf. Ձեռն;
— կալ, կասել, to cease, to stop;
to abandon, to leave;
— կացուցանել, to hinder, to deter, to divert from;
— հարկանել, to reject, to refuse, to confute, to disprove;
— ընկենուլ, to reject, to contemn, to despise;
— տանել, to abandon, to leave;
— ունել, to hinder, to impede, to divert from;
ձեռս —, with the hands tied behind.
to accommodate, to suit, to arrange, to adjust;
to form, to fashion, to give a relish or zest to;
to compound, to compose, to combine;
— զդէմս, to compose one's countenance.
διαπλάσσω, -ττω formo ἕπειμι accedo et moderor. Իր ընդ իր յարել. յիրեարս յարմարել. յօրինել. կարգաւորել. բարեկարգել. ուղղել. կոկել, շտկըտել.
long;
a long or great while or time;
— հիւանդանալ, to have a long illness.
μακράν longe, prolixe. Ընդ երկար. ընդ երկայն ժամանակ ձգեալ. երկնկեկ.
cf. Յերկարիմ.
Ոչ յերկարանամ ի բանս մեկնութեան. (Նար. երգ.։)
supported by, propped against;
confided in or relied on;
կալ — առ դրանն, to stop at the door;
ընդ միմեանս հարեալ — գթովն խանդազատանաց, united by the bonds of mutual affection.