pearl-coloured.
Ցօղեն արտօսրաթոր վտակս մարգարտերանկն կաթուածոց. (Անան. եկեղ։)
cf. Մարդկաբար.
Ձայնիւ եկեալ այն ինչ առ նա մարդաբար. (Ճ. ՟Գ.։)
man-headed.
Ունօղ զգլուխ մարդոյ. որպէս մեկնաբար գրի ի յն.
man-devouring, eager for human flesh.
Եղեւ մարդախանձ. յն. ուտէր զմարդիկ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Թ. 3. 6։)
joists and beams of a house;
ceiling, roof.
Առ նմին տեղւոջ եւ մարդակք եկեղեցւոյն կամ կիսայրեացք. (Ճ. ՟Գ.։)
human, having a human form or figure;
after the men's manner;
anthropomorphite.
Հրեշտակացն ձեւն պայծառ էր, եւ մարդակերպ երեւեցան, եւ յանկարծակի. (Մեկն. ղկ.։)
capitation, poll-tax, poll-money.
slave-merchant or dealer.
Յոյնք եւ ամենայն որ շուրջ զնովաւ՝ էին մարդավաճառք քո. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 13։) յն. վաճառս առնէին քեզ յանձինս մարդկան։
meet for or worthy of man.
Մարդավայելուչ բարեկարգութիւն, կամ տնտեսութիւն. (Դիոն. երկն.։ Լմբ. հանգ.։)
cf. Մարդածախ;
civil, polite, urbane, courteous, complaisant, obliging, genteel, kind, affable.
Երկիր մարդավար ես դու, եւ անզաւակ յազգէ քումմէ եղեր։ Ոչ եւս լինիցիս մարդավար. (Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 13. 14։ յն. ծախօղ կամ ուտօղ զմարդիկ։)
minotaur, bucentaur.
Ետես խառնակերպ այր մի, զոր ոմանք մարդացուլ կոչեն. (Հ. դեկտ. ՟Զ.։)
human;
humanly, as a man, according to human nature.
Իւրացուցանէ զմարդկօրէնսն։ Կատարէր զմարդկօրէնն։ Ի մարդկօրէն տկարութենէ։ Ամենայն իրք մարդկօրէնք։ Թողուլ զիրս մարդկօրէնս։ Զմարդկօրինաց չունել ինչ փոյթ յանձին։ Զմարդկօրինացս մի՛ ինչ փոյթ յանձին կալցուք. (Պրպմ. ՟Ի՟Ե։ Ճ. ՟Գ.։ Դիոն. եկեղ.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. 10. 13. 18։)
dignity, office or post of kislar-agasi.
Տան զնա ի ձեռս իշխանին մարդպետութեան, որում անուն իւր՝ հայր կոչէր։ Որ ունէր զպատիւն մեծի մարդպետութեանն՝ այր ներքինի։ Եւ էր մարդպետն հայր՝ այր չար, ելանէր շրջէր ընդ մարդպետութիւնն իւր. ապա եկն էջ հայր մարդպետ ի գաւառն տարոնոյ ընդ իւր գեօղսն տեսանել։ Այս գործակալութիւն եւ մարդպետութիւն, որում հայրն կոչէին, ներքինեաց գործ լեալ էր ի բնէ ժամանակաց ի թագաւորութեանն արշակունւոյ. (Բուզ. ՟Գ. 17. 18։ ՟Դ. 13։ ՟Ե. 7։)
exercised, inured;
trained to war.
to render possible;
to execute, to carry into effect, to accomplish.
Համարձակ զդաւելն ի ձեռն երթեւեկութեան անյայտաբար ընդարձակ մարթացուցանեն (կամ մարթեցուցանեն), շարժել. (Խոր. ՟Ա. 26։)
hen.
Երկու ծիծռան գլուխ, մէկն որձ, եւ մեկն մարի։ Ի մէջ մեղուաց զինչ մարին կու գործէ, զայն որձն ուտէ. (Վստկ. ՟Մ՟Յ՟Ա։)
feeling a prickling, subject to a pricking sensation.
Զբեկեալն պատել, զմարմառոտն առողջացուցանել. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
cf. Մարմարեղէն.
Զճակատն հարկանելով ընդ մարմարեայ սալին. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Է.։)
corporeal substances;
creatures, mortals.
Մարմնագոյիցս հոգիաձիր. (Նար. գանձ եկեղ.։)
to change into flesh.
Ի հոգւոյն սրբոյ եկելոյ առ մարիամ՝ ըստ գաբրիէլի ձայնին՝ մարմնագործեցաւ փրկչականն. (Սարկ. հանգ.։)
clothed with flesh, incarnate;
corporeal, bodily, mortal.
Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)
cf. Մարմնազգած.
Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)
cf. Մարմնազգած.
Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)
cf. Մարմնազգած.
Մարմնազգեցիկ խառնմամբ. (Անան. եկեղ։)
of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.
ՄԱՐՄՆԱԿԻՑ. Կցորդ մարմնոյն քրիստոսի, եւ եկեղեցւոյ նորա աստ եւ յերկինս.
clothed with a body, corporeal.
fond of carnal pleasures, sensual, carnal, voluptuous, mundane.
φιλοσώματος, φιλόσαρκος carnem amans, corporis nimium studiosus, carnalis;
carni deditus, favens. Որ սիրէ եւ պաշտէ զմարմին իւր, եւ զմարմնաւորս. փափկասէր. բարեկեցիկ. աշխարհասէր.
Եղջերդ այդ պտուղ քաղցր, ընդ նմին եւ դառն, որ նշանակէ զբան մարմնասիրաց. (Մեկն. ղկ.։)
corporeal, of a form.
Մարմնատիպ եկաւորութիւն (բանին). (Մամբր.։)
bodily;
really, actually.
Ընդ մեզ յիսուսի մարմնաւորապէս խօսեցեալ. (Ածաբ. պենտեկ.։)
corporal, corporeal.
Սիրտ մարմնեղէն։ Բազուկք մարմնեղէնք։ Ի տախտակս սրտի մարմնեղէնս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ա. 19։ ՟Լ՟Զ. 26։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Բ. 8։ ՟Բ. Կոր. ՟Գ. 3։)
would to Heaven that! if it might be !.
վասն որոյ հարկին մեկնել այսպէս.
Գո՛ւշ եւ մա՛րտն, որ է ինքնախոհ ցանկութեանցն հարկաւոր ածմունք։ Մարտն յորդորական լսի. որպէս ասէ, մարտիցո՛ւք զբարիոք մարտն։ Իսկ այլք զմարտն՝ յէ՛ մեկնեցին։
custom-house officer, publican, tide-waiter.
Եւ մաքսաւորք զնոյն գործեն։ Մատթէոս մաքսաւոր։ Ընդ մաքսաւորս եւ եւ ընդ մեղաւորս։ Բարեկամ մաքսաւորաց եւ մեղաւորաց։ Մին փարիսեցի, եւ միւսն մաքսաւոր.եւ այլն։
purifying, purificative.
Խառնարաա՝ մաքրագործ արեանն քրիստոսի. (Անան. եկեղ։)
purely, neatly;
chastely, modestly;
merely, simply.
Ի մաքուրսն մաքրապէս մերձենալ։ Մաքրապէս մերձեցարո՛ւք։ Սկսանի ելանել զայն՝ որ մաքրապէս համբերիցէ փորձանաց. (Դիոն. եկեղ.։ Շար.։ Սարգ. յկ. ՟Գ։)
to clean, to cleanse;
to purify;
to refine;
to purge;
to expiate, to sanctify;
— զոճ, to refine the style;
— զարիւն, to depurate or cleanse the blood;
— զխաւարտս, զընդեղէնս, to pick or cleanse vegetables, pulse;
— զանօթս խոհակերոցի, to scour, brighten or polish kitchen utensils.
Մերթ ըստ յն. ոճոյ. ἁνακαθαίρω explico, explano allegorias. Մեկնել. բացատրել. պարզել. ի բաց փարատել եւ յստակել զմթութիւն բանից.
purificative, depurative, purgative;
detersive, abstersive;
expiatory;
depurative;
purgative, purge;
— առնուլ, to purge, to take a purge.
Մաքրողական պարգեւացն շնորհք ... ջուրցն սրբութեան։ Ի մաքրողականէ եւ ծախիչ հրոյն։ Մաքրողական չարչարանօք։ Մաքրողական դեղք. (Շար.։ Շ. հրեշտ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ եւ Սահմ.։)
Զքահանայական զարդ (այսինքն զկարգ) ի մաքրողականն, ի լուսաւորականն, եւ ի կատարողականն բարեկարգութիւն որոշել։ Պաշտօնէիցն կարգ մաքրողական է, եւ աննմանիցն որոշողական. (Դիոն. եկեղ.։)
purity, cleanliness;
purification;
depuration;
expiation;
neatness, tidiness;
— ջրոց, limpidity;
— օդոց, pureness, serenity, clearness.
ՄԱՔՐՈՒԹԻՒՆ՝ ըստ յն. ոճոյ. ἁνακάθαρσις explicatio. Մեկնութիւն. պարզաբանութիւն։ (Դիոն. ստէպ։)
great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.
Բեկանէր անկանէր ի մեծ խրոխտալոյն. (Եղիշ. ՟Է։)
cf. Մեծաբանիմ.
μεγαλορρημονέω magna loquor, jacto. Մեծաբան լինել, մեծամեծս խօսլե, կամ կոտորել. յնդուգն բարբառել. Տե՛ս (Սղ. ՟Լ՟Դ. 26։ ՟Ծ՟Դ. 13։ Եզեկ. ՟Լ՟Ե. 13։ Աբդ. 12։ Յուդթ. ՟Զ. 13։)
magnificence, nobility, generosity;
sumptuousness;
munificent act.
Փառաւորեալ աստուած սքանչելի մեծագործութեամբ եկիր ի փրկել զարարածս քո. (Շար.։)
very splendid, glorious, majestical.
Մեծազարդ սպասուք զարդարեցին զեկեղեցին. (Ճ. ՟Ա.։)
wide-winged;
megaloptera.
Արծուին մեծ՝ մեծաթեւ երկայնատարած. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ե. 3։)
Զնաբուգոդոնոսոր մեկնէ արծուի մեծաթեւ. (Գէ. ես.։)
magnanimous, generous.
Տան զաղջիկն հեթմոյ մեծահոգի հանճարեղ պատանեկի. (Վրդն. պտմ.։)
very great, grand, important, considerable;
— վարուք զարդարեալ, virtuous;
egregious, eminent;
—ք, the great;
high life, fashionable society;
great deeds, great things, great enterprises;
—, —ս, greatly, extremely, very much, excessively;
—ս գործել, to perform great actions;
—ս վազել, to run swiftly;
to gallop;
—ս խօսել, բարբառել, կոտորել, cf. Մեծաբանեմ.
Մեծամեծք նորա։ Մեծամեծք չուառացան։ Ինեւ մեծամեծք մեծանան։ Զսեդեկիա արքայ յուդայ, եւ զմեծամեծս նորա։ Բաղտասար արքայ արար ընթրիս մեծամեծաց իւրոց։ Եհար զամենայն մեծամեծս նորա։ Ընկճեսցին մեծամեծք։ Նստի դարանեալ ընդ մեծամեծս.եւ այլն։
stout-limbed or large-limbed.
Պոռնկեցար ընդ որդիսն եգիպտացւոց սահմանակիցս քո ընդ մեծանդամս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 26։)
cf. Մեծակառոյց.
Զմեծաշէն եկեղեցին շինեալ. (Ասող. ՟Գ. 47։)
very luminous, very bright, shining, brilliant;
sumptuous, imposing, pompous, most illustrious;
— յաղթանակ, most brilliant victory.
Մեծապայծառ ապարանք, եկեղեցի, քաղաք. (ՃՃ.։ Փարպ.։)
very magnificent, very liberal, generous;
— առնել, մեծարել, to load with precious gifts;
— լինել յումեքէ, to receive magnificent presents.
Զմեծապարգեւն նորա շնորհս։ Մի՛ արտաքսիցես զմեզ յայսպիսի մեծապարգեւ շնորհէ։ Զաստուծոյ իմոյ մեծապարգեւ ողորմութիւնն։ Մեծապարգեւ փառօք դառնայ. (Դիոն. եկեղ.։ Խսոր։ պտրգ։ Ոսկիփոր.։ Ասող. ՟Բ. 2։)
cf. Մեծապանծ.
meritorious, deserving, of great merit;
cf. Մեծաջան.