smiling, graceful.
Գետք ... գեղածիծաղ. (Նար. առաք.։)
to float gracefully.
Բազմահոլով գետոց յորձանասոյզ պտոյտք՝ անարգել գանգրեօք գեղածփեալ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
villages, fields.
Կոխեցին քանդեցին զգեղեցիկ ստացուածս այգեստանեացն եւ գեղաստանեացն։ Հրամայեցին (տալ) նմա գեօղաստեայս բնաբար ծառայութեան, եւ գետ ձկնորսաց։ Որ միանգամ առաջին թագաւորացն աղուանից գեօղաստայք եւ սահմանք լեալ էին. (Կաղանկտ.։)
lancer.
Մի՛ գուցէ կարծեսցուք ... գեղարդնաւորս հրեշտակապետս. (Շ. հրեշտ.։)
modulation, melody, trill, shake, quaver.
Գութ գեղգեղանացս յօրհնութեան իբրեւ վարդապետ իմն լինի ածել յուղղութիւնս. (Ոսկ. ես.։)
handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.
καλός, -λή, -λόν pulcher, -chra, -chrum;
formosus, καλλίον, κάλλιστος pulchrior, pulcherrimus, ὠραῖος tempestivus, speciosus, decorus, venustus Գեղաւոր. գեղանի. գեղաղէշ. չքնաղ. բարետեսիլ. համեմատ մասամբք՝ հանդերձ լաւութեամբ գունոյ. եւ լայնաբար՝ Վայելուչ, վայելչական, հաճոյական, լաւ, ընտիր. ազնիւ, անոյշ, ախորժելի, գովելի, զարմանալի, քաջ, եւ այլն. աղուոր, սիրուն, աղէկ, ըռինտ, աղէկուկ, տեսքով.
furnished with good flowers.
that is an excellent archer.
Գեղեցիկ եւ անվրէպ ձգօղ. աղէկ նետօղ.
Ի նետաձգութեան գեղեցկաձիգք. (Փարպ.։)
cf. Գեղեցկաձիգ.
Քաջ աղեղնաւոր, քաջ նետաձիգ.
to embellish, to adorn;
to enrich, to fashion, to revive, to render handsome.
Եւ թէ այլ ոք քան զմերս, այլ յետ մեր գեղեցկացուցանէ զնոյնս. (Լմբ. պտրգ.։)
beauty, charms, graces, delicacy, gentility, decency, neatness, elegance;
ornament, enamel, flower, embellishment, bloom;
— տեղւոյ, amenity.
Գեղեցկութիւն մարդոյ, նոճի, նաւաց, տան, վայրի, արարածոյն։ Գեղեցկութեան արարչապետն։ Թագ գեղեցկութեան.եւ այլն։
Եւ ետ բարձրեալն շնորհս եւ գեղեցկութիւն առաջի նեմեսարայ. (Տոբ. ՟Ա. 23։) յն. տեսք, իբր կերպարան հաճոյական։
Գեղեցկութիւն վարդապետութեան, կամ մտաւորաց։ Գեղեցկութիւնք ի վանս. իբր լաւութիւն, բարեկարգութիւնք. (Իգն.։ Եզնիկ.։ Վրք. հց. ՟Բ։) (Յն. գալլօս, է նոյն ընդ հյ. ձայնիս գեղ. այլ ոմանք ի յունաց ստուգաբանութեամբ իմա հանեն ի ձայնէս գալէօ, որ է կոչել, ըստ առածի արիսպագացւոյն.
fleece, wool.
Գեղմն իմանալի, զոր ետես գեդէովն։ Գառինքն օրինականք ... ետուն մեզ զգեղմն ընդունիչ զցօղն երկնային. (Շար.։)
cf. Գերագոյ.
Գերագոյական պետութիւն, տէրութիւն (աստուծոյ)։ Գերագոյական զօրութիւնք (երկնից). (Բենիկ.։)
supreme, sublime, excellent, superior, eminent.
Ջերմն սիրովն՝ զոր գերագոյն ընկերակցացն ունէր առ վարդապետն. (Սկեւռ. յար.։)
essence or excellent nature;
supreme being.
Գերագոյութիւն աստուածապետական։ Գերագոյապէս ունի զգերագոյութիւն։ Զգերաբնութեան գերագոյութիւն։ Քան զամենայն սրբազան ըստ գերագոյութեան արտաքս համբարձեալ. (Դիոն.։)
well ornamented, rich, superb.
Ի տիպ վեհիցն եւ գերազարդ քահանայապետութեանց. (Սկեւռ. լմբ.։)
much spread.
Գետք հանդարտահետք, գերածաւալք. (Նար. առաք.։)
eminent, pre-eminent, supreme.
Խոնարհ են ճառքն, այլ գերակայք են աւանդութիւնքն. (Եփր. աւետար.։)
cf. Դաշտանամ.
Այսօր ծով խազացեալ ընդ տիեզերս նաւօք դաշտաւորի. այսօր գետք զիջանեն. (Զքր. կթ.։)
very bitter;
—, —ս, bitterly.
Յետոյ դառնագոյն եւս գտանի քան զլեղի. (Առակ. ՟Ե. 4։)
deep, mortal (wound).
Ի չար նետից նորա, եւ ի դառնավէր հարուածոցն. (Մանդ.։)
ordinal;
classical;
arranged, divided.
Դասական (անուն) է, որ զդաս յայտնէ. առաջին, երկրորդ եւ այլն։ Դասականն (մակբայ). յետ այսորիկ, յառաջագոյն, մի ըստ միոջէ. եւ այլն. (Թր. եւ Երզն. քեր.։)
ԴԱՍԱԿԱՆ գ. τάγμα ordo Դաս հետեւակ զօրաց.
cf. Դասագլուխ.
Վարօղ զդաս ժամերգութեան. դասագլուխ. դասապետ։ (Խրատ ժմ։)
school-house.
Յարեւմուտս փարէզ դասատուն վարդապետաց. (Վրդն. աշխարհ.։)
to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.
(լծ. յն. դա՛սսօ. թ. տէզմէք ... ). τάσσω, τάττω ordina, colloco, constituo Կարգել ի մի դաս. կարգաւորել. զետեղել. ի համար անցուցանել. դասաւորել. դասակարգել, դասակցել. շարադասել.
education, instruction, discipline;
pedagogy.
Պիտոյ է միշտ դաստիարակութիւն աւետարանին. (Յճխ. ՟Բ։)
lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.
Յայնմհետէ դատ եղեւ նմա լալ եւ ողբալ. (Վրք. հց. ՟Դ։)
judge;
pleader;
— լինել, to litigate, to pleade, to contest;
to be revenged.
Առաքելոցն վերակացուն եւ դատախնդիրն պետրոս. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի՟Բ։)
judgement, discernment, criticism;
sentence, condemnation;
act, arbitration, judgement;
justice;
cause, lawsuit, proceedings;
-աւ, judicially;
կոչել ի —, to summon, to cite before a judge;
— տալ, to be condemned;
— առնել, cf. Դատապարտեմ, cf. Մեղադրեմ.
Հանդերձեալ դատաստանին։ Յաւուրն դատաստանի. (իբր օր յետին)։ Որոց դատաստանքն յիրաւի են։ Անձանց դատաստանս ընդունին։ Դատաստան անձին իւրում ուտէ եւ ըմպէ։ Կրեսցէ դատաստան. (իբր դատապարտութիւն, պատիժ ըստ իրաւանց) եւ այլն։
to be vacant, void;
to be empty;
to be useless;
to be idle or unoccupied.
Խափանեալ դատարկացաւ գործ տաճարին։ Դատարկացան աղօրիք։ Յաւուրն շաբաթուց եգիտ զհրէայսն դատարկացեալս։ Կամիս, զի մի՛ դատարկասցի գործ իմաստութեանն։ Ոտք նոցա դատարկացեալք ի գնալոյ։ Որոց դատաստանն ի բնէ ոչ դատարկանայ. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 24։ Ժող. ՟Ժ՟Բ. 3։ ՟Բ. Մակ. ՟Ե. 25։ Իմ. ՟Ժ՟Դ. 5։ ՟Ժ՟Ե. 15։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 3։)
blackguard, rogue, rover, vagabond;
— կեանս վարել, to play the blackguard.
Դատարկապորտքն, որ զհետ լինին սնոտեաց. (Եփր. ՟բ. թես.։)
emptying, vacuum, space;
evacuation;
vacuity;
vacancy;
exhaustion;
idleness, sloth-fulness, laziness, leisure.
Ո՛չ դատարկութեամբ ինչ փրկութեան բանի վարդապետութեանն զյիշատակ ժամանակացն առնել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք իրս ի նոցանէ դատարկութիւն է գրել. (Եւս. քր. ՟Ա։)
judge;
arbiter;
counsellor, corrector;
bailiff;
police-officer;
censurer, critic.
to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.
Մահու խայտառակութեան դատեսցուք զնա։ Դատեցան զնա մեռանել. (Իմ. ՟Բ. 20։ Դան. ՟Ա. 41։ Տե՛ս եւ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 7։ Յկ. ՟Ե. 9։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 6։)
completion of a century.
Յորդանան լցեալ գայր դարիւ եւ դարիւ. այսինքն քերելով զգետեզերբք. (Յես. Գ. 15։)
Պղծալից մարդիկ ութերորդ դարուն։ Կացին նահապետք արդարք մինչ ի դարն ութերորդ. (Ագաթ.) զի ընդ մէջ ադամայ եւ նոյի են ազգք կամ նահապետք ութ։
Մարիամ ... զուգաթիւ աւուրց դարուցս անցաւորաց. (Շար.) զի յադամայ ցքրիստոս վեց դարք ասին, եւ եօթներորդն յետ քրիստոսի մինչ ի կատարած աշխարհի. որ ասի սկիզբն անկատարած ութերորդ դարու։ Սոյնպէս եւ յայլ գիրս պէսպէս առմամբ. իսկ առ մեօք հարիւր ամն կոչի Դար մի։ ԴԱՐ որպէս ռմկ. պորտ մը. պիր կէոպէկ
Զի են դարքն այսպէս. ադամ, կայէն, ենովք ... յոբէլ, եւ յոբաղ. որդիք նոցա ութերորդք ... սկայազունքն տասներորդք։ Եւ գտանեմք մեք զայս յերկրորդել ազգացն ղուկայ աւետանագրի, զի յեօթանասուն եւ եօթն դարու ծնաւ տէր մեր քաւիչ ծննդոց ադամայ. (Եփր. ծն.։)
cf. Դարանակալ.
Դարանամուտ լինել յետուստ քաղաքին, կամ յանդաստանին, յայգեստանին, եւ հեղեղատին, եւ այլն. (Յես. ՟Ը. 4։ Դտ. ՟Թ. 32։ ՟Ի՟Ա. 20։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 22։ Փիլ. լին. ՟Դ. 228։)
height, eminence, precipice;
eyebrow.
φατνώματα lacunaria (գրի եւ ԴԱՐԵՒԱՆԴ. որպէս եւ վրիպակաւ ԴԱՐԱՆԱՒԱՆԴ) որպէս թէ Դար եւ անդր. այսինքն Դար կամ գահ երկայնեալ ի դուրս. գահաւանդ. սարաւանդ. արտեւան գետափին, լերին, եւ յօնից, եւ յարկաց.
Գետն բերանաբացեալ դարաւանդօք ափանցն։ Յափն գետոյն ի դարաւանդ մի մեծ։ Յօնից դարեւանդաց համեմատ. (Խոր. ՟Բ. 39. 47։)
river-bank.
Դար որպէս յափն գետոյ.
Շարժեցաւ դարափն գետոյ (կամ գետիւն). եւ սկսաւ աղուէսն գալ ի դարափն ի վայր ի գետն. (Վրդն. առակ.։)
cf. Դարափոս.
cf. ԴԱՐԱՓՈՍ. Խորափիտ. գետնափոր վայր. քարանձաւ. ծերպ. մազարայի պէս տեղ.
return;
relapse;
new fall;
— առնել, to turn or return several times.
Կրկին վերստին դարձ. նորոգումն. եւ Յետադարձութիւն. յետս նահանջումն.
that loves to turn often.
Մի՛ յանհոգս լինիր (յետ յաղթութեան), զի դարձասէր եւ լիրբ է թշնամին. (Կիր. ՟ը. խհ.։)
turned, returned;
converted.
again, anew;
moreover, besides, otherwise, even, likewise;
bis;
also.
Դարձեալ կրկնէ։ Վերստին դարձեալ թախանձ արկանեմ։ Դարձեալ անդրէն ի յետս նահանջես։ Յետ նոցա դաւիթ, դարձեալ եւ պետրոս. (Նար.։)
circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.
Ըստ աւետեաց պայմանի առնեմք զդարձուած բանին. (Խոսր.։)
curing.
Գայլն օցտեաց զիմ դարմանաւորն. յն. բտած ոչխար. (Ոսկ. յաւետիս.։)
confession or declaration of faith.
Փոխարէն տրիտուր դաւանութեանն պետրոսի զորդի ի բնութենէ հօր. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)
cf. Դաւանութիւն.
Որ զդաւանումն պետրոսի զքեզ որդի հօր աստուծոյ. (Շար.։)
charter-party.
Բառ ռմկ. որպէս թ. թահրիր, այսինքն Մուրհակ. յետկար. գիր դաշանց, կամ ուխտի.
to tap, to stamp with the foot, to scrape the ground.
ԴԱՓՐ ՀԱՏԱՆԵԼ. որ եւ ԴԱԲՐ, ՏԱԲՐ, ՏԱՓՐ. ἁνορίσσω effodio Ոտիւք հարկանել եւ փորել ձիոյ զգետինն.
cf. Դդըչիւն.
Ընդ որ անցանէ ահագին դըդընչմամբ գետն որոտան. (Ուռպ.։)
cf. Դդըչիւն.
Ընդ որ անցանէ ահագին դըդընչմամբ գետն որոտան. (Ուռպ.։)