to be equal, like, to resemble.
having the same honour, equally honoured or honourable.
Ասելն, թէ լուար ինձ, առ սիրելիսն ասի, եւ հանգիտապատիւսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 17։)
knot;
tie, bond;
station, post, stage, resting-place;
cf. Կայարան;
գորդեան —, the Gordian knot;
knot, joint;
knotty point, rub, difficulty, intricacy, tangle;
note;
վերելից or վերամբարձ, վայրաբեր, ascending, descending node;
գիծ —գուցից, nodal line;
— առնուլ, to make or tie a knot, to knot;
արձակել զ—ն, to untie, to loosen or undo a knot;
լուծանել զ—սն, to untie or cut the knot of a difficulty or question, to delucidate;
— ի —գուցէ փախչել, to flee by post, or by relays of horses.
(ռմկ. հանկուց, հանկուրց. ուստի եւ հանկուցել) որպէս թէ Համ ա՛գոյց. σύνδεσμος colligamen, vinculum. Ագոյցք ընդ իրեարս. կապ։ զօդ. աղխ. պրկումն. կնճիռն.
to repose, to give repose, to leave to rest;
to recruit, to relax, to refresh, to ease, to recreate;
to lay, to set, to put, to place;
to finish, to end;
to bury, to inter;
to translate, to remove to heaven;
to make happy, to beatify, to glorify;
— յերկոց տունջեան, to rest from daily labour, to repose.
ἁναπαύω, καταπαύω եւ այլն. requiescere facio եւ այլն. Տալ հանգչել. հանգիստ տալ. որպէս թէ Յանկողին դնել. ընկողմանեցուցանել. դիւրել. յանձանձել. եւ Յանգ հանել. դադարեցուցանել. հանդարտեցուցանել. հաճել զկամս սրտին. հանգչեցընել.
Եթէ ի շինուածս զօտարս հանգուցանես։ Հանգոյց քնով զաշխատութիւն մեր. (Խոսր.։)
to repose, to take repose, to be at ease;
to rest, to cease from work, to relax, to refresh oneself;
to end, to stop, to stand still, to halt, to be settled;
to lodge, to sojourn;
to cease, to end;
to die, to depart this life;
to be buried;
to rest in heaven;
— ի վաստակոց, to take rest from work, to pause from labour;
— ի խաղաղութեան, to rest in peace;
հանգիր ի սրտամտութէնէ, let your anger cease;
եմուտ անդ —, he went in to ease himself.
too fond of one's ease.
Եթէ հանգստասէր իցես, մի՛ կարծիցես՝ թէ այլ հանգիստ մեծ եւ կարեւոր կայցէ քան զհանգիստ պատգամացն աստուծոյ. (Վեցօր. ՟Ը։)
place of rest;
temporary altar;
tomb, sepulchre.
Առ իւր հանգստարանս եւ տունս կոչեաց. (Նիւս. թէոդոր.։)
comforting, restoring, refreshing, recreating, reviving;
Therapeutae.
ՀԱՆԳՍՏԱՐԱՐՔ ՀԱՆԳՍՏԱՐԱՐՔ (ար՛՛) եւ ՀԱՆԳՍՏԱՐԱՐԻԹԱՅՔ (իգ՛՛). իբրեւ յն. թէրափէ՛ւդէ θεραπεύται . որ թարգմանի՝ Բուժիչք, եւ Պաշտօնեայք, կամ կամարարք.
Ասաց զնոցանէ, թէ կոչին հանգստարարք, եւ կանայք՝ որք էին ընդ նոսա, հանգստարարիթայք. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17։)
good-tempered, peaceful, gentle, mild, meek, affable.
Եթէ այսպէս հանդարտաբար ճաշեալ էիր, ոչ այսպէս աղքատաբար ընթրէիր. (Ոսկիփոր.։)
to tranquillize, to appease, to calm;
to render tranquil, to soften;
to be appeased, calmed, tranquillized;
to abate, to be settled, to diminish, to assuage;
to hold one's peace, to keep silence;
to support, to endure, to suffer, to resist, to be able;
— զկիրս, զամբոխեալ միտս ուրուք, to calm the passions, to relieve anxiety.
Հանդարտեցուցանել զամբոխեալ եւ զալէկոծեալ բնութիւնս. կամ զարօրադիր եզինս, կամ զհարթուցեալս. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ա։ Նիւս. թէոդոր.։ Յճխ. ՟Ե։)
cf. Հանդարտեմ.
Հանդարտեցուցանել զամբոխեալ եւ զալէկոծեալ բնութիւնս. կամ զարօրադիր եզինս, կամ զհարթուցեալս. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ա։ Նիւս. թէոդոր.։ Յճխ. ՟Ե։)
cf. Հանդերձանք.
Ոչ եթէ ըստ այդմ հանդերձանի ձիթովն օծեալ ի քահանայութիւն. (Կոչ. ՟Ժ։)
to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.
Յետ այսորիկ հանդերձի ասել։ Ոչ եւս ուրեք օինադիրն ընդ պատուիրանօք հանդերձի կալ։ Միշտ հանդերձէր խօսել ընդ նոսա։ Յոր թէ հանդերձէին ոմանք յանդգնել։ Հանդերձէին՝ զանձինս իւրեանց ի փափկութիւնս եւ ի խենեշութիւնս արկանել. (Ոսկ. յհ.։)
to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.
Յետ այսորիկ հանդերձի ասել։ Ոչ եւս ուրեք օինադիրն ընդ պատուիրանօք հանդերձի կալ։ Միշտ հանդերձէր խօսել ընդ նոսա։ Յոր թէ հանդերձէին ոմանք յանդգնել։ Հանդերձէին՝ զանձինս իւրեանց ի փափկութիւնս եւ ի խենեշութիւնս արկանել. (Ոսկ. յհ.։)
Որոյ իւրն է հանդերձեալքն։ Հայր հանդերձելոյ աշխարհին։ Գիտէր զնոցա եւ զհանդերձեալսն։ Մի՛ յայսմ աշխարհի, եւ մի ի հանդերձելումն։ Եթէ որ կանս, եթէ հանդերձեալքն։ Հանդերձեալ փառացն յայտնելոց հաղորդ.եւ այլն։
before, in face, in presence of, in front, opposite;
against;
ի —, ի —դիպէ, ի —դիպոյ or —պոջ, before, in front;
convenient, fit, proper.
(որպէս թէ Համադէպ) Ամենայնիւ դէպ. դիպող. պատշաճ. պատեհ. ի դէպ.
Թէ՛ ի հանդէպս, եւ թէ ի տարադէպս։ Ոչ նաւ համբառնայ հանդէպ՝ առանց ուղղչի. (Նար. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Դ։)
feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.
Պէտք են գործոցն հանդիսից. նշանա՞ցն հանդէսք, եթէ առաքինութեանցն հաւաստիք. (Ոսկ. մտթ.։)
lists, arena;
court of justice;
gallery, saloon;
exhibition;
scene, spectacle.
Եթէ ածեալ ի հանդիսարանն՝ պարտապան իցէ, մահուամբ կատարեսցի։ Եթէ պարտապան ոք իցէ ի գաւառապետացն, հանդիսարանն առնէ զընտրութիւնն։ Ի հանդիսարանն մուծանելով, պատուհասիցէ զնա հանդիսարանն. (անդ. ՟Ժ՟Ա։)
ingeniously, wisely, judiciously.
Եթէ ոք հանդերձեալ է հանճարաբար բանիւ վարիլ. (Բրս. յուդիտ.։)
Բարիոք եւ հանճարաբար, մանաւանդ եթէ աստուածավայելչաբար. (Տօնակ.։)
cf. Հանճարեղ.
Բազումքն՝ եթէ հանճարաւորք իցեն, եւ վարին ձիօք. (Պղատ. սոկր.։)
leanness;
extenuation, weakness, languor, faintness.
account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
to be crippled, maimed.
Եթէ կին ուրուք հաշմեսցի. (Կանոն.։)
to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.
Մի՛ երբէք հաշուիցիմք, եթէ մեք զոք հաւանեցուցանեմք. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
Զայսոսիկ թէպէտ առասպելս ոք, թէպէտ ճշմարտութիւն հաշուեալ համարեսցի. (Խոր. ՟Ա. 5։)
cf. Հաշտումն.
Խնդրել զհաշտութիւն։ Խօսել ի հաշտութիւն։ Հաշտութիւն խաղաղութեան։ Զխաղաղութիւն հաշտութեան ի մէջ հաստատել։ Հաշտութիւն առնել։ Որով եւ զհաշտութիւնն իսկ ընկալաք։ Զի եթէ մերժումն նոցա հաշտութիւն աշխարհի է.եւ այլն։
shape, stature, size, height;
age, years, time of life;
կաթնաբոյծ —, babyhood;
անտիական, մատաղ, տխեղծ —, tender age, infancy, childhood;
ի սկզբնաբոյս —ին, from one's earliest years;
ի տղայութեան —ի նորա, in his infancy;
ի ծաղկեալ —ի, in the prime of life;
աճումն — ի, growth, growing;
երիտասարդ —աւ, young;
կայտառ, սթափ —, a slender waist;
— անձնեայ, large stature;
ուղղորդ —, straight figure;
բարձր —աւ, of lofty stature, tall;
միջակ —աւ, middle-sized;
վայելուչ —աւ, good-sized;
չափաւոր —աւ, middling-sized;
կարճ —աւ, short, little;
հասուն —, in ripe years, years of discretion;
այրական —, man's estate, manhood;
ծերացեալ —, — ծերութեան, old age, age, years;
ծերացեալ —աւ, aged, in years, old, stricken in years;
ի — եւ ի տիս հասանել, to reach, to attain, to grow to man's estate;
զարգանալ —աւ, to increase in age;
ի — գալ, to arrive at the age of puberty;
ի միտս եւ ի — լինել, to be of age;
— նորա բարւոք կերպարանի, his figure is becoming well developed;
եւ մեռաւ ի —ի երեսուն եւ երից ամաց, he died at the age of thirty three;
— գարնայնոյ, spring-time, spring.
Առակացն գիրք զտղայական հասակն նախակրթէ. այսինքն զմանկունս եւ զպատանիս. (Նախ. ժող.։)
of the same age, coetaneous.
Կարծեցին թէ ընդ այլ հասակակից ուղեւորսն իցէ. (Իգն.։)
Հասակակից զհասակակից իւր եթէ հարկանիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.
(որպէս թէ համասարաս, եւ կամ հաւասարակ) μέσος medius κοινός communis ἵσος aequalis ἑξισούμενος adaequatus. Զուգապէս հատեալ յերկուս. կէս. միջին. մէջ. միջակ. հասարակած. կէս, կէս եղած.
common, public;
cf. Հասարակ.
Եւ ոչ թէ հասարակաց ամենայն ամբարիշտք աստ դասեցան. (Լմբ. ժղ.։)
equality, parity;
— աւուր, equinox.
Վարդապետք եբրայեցւոց՝ հասարակաւորութիւն տուընջեան եւ գիշերոյ դնեն զօրն զայն (չորրորդ), ասելով՝ եթէ յերկնաք միջակին իսկ էր ստեղծումն լուսաւորաց. (Շիր. զատիկ.։)
to equal, to divide in two parts, in halves;
to share, to part equally, to portion out;
to accomplish;
— զսէրն ընդ ամենեսին, to love impartially, to be large-hearted;
մի —եսցեն զաւուրս իւրեանց, they shall not live out half their days.
Քանզի տեսին՝ թէ հոգւոյն սրբոյ պարգեւքն հասարակաց էին, վաղվաղակի եւ ինքեանք զգոյսն հասարակեցին. (Ոսկ. գծ.։)
Եթէ զձերդ կոչէք ժամանակ երեկոյ յաղագս ծերութեան, եւ հասարակելոյ զաւուրսդ. (Գր. տղ. թղթ.։)
happening: lively, clever, intelligent;
— լինել, to arrive, to reach, to attain;
to seize, to take, to catch, to entrap;
to comprehend, to conceive, to penetrate, to discover, to recognize.
Ոչ եթէ հասու ինչ չիցեմք ի մեզ, եւ ձկտեցուցանեմք զանձինս. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 14։)
Որպէս թէ ստուգիւ ինչ հասու ժամանակացն կարիցէ լինել. (Եւս. քր. ՟Ա։)
firm, solid, strong;
hard, compact.
(ի Բեստ. պ. պէսթէ. կապեալ) որ եւ ՀԱՍՏԱԿԱՊ. Պնդակապ. ամրակազմ. ամրակառոյց. սերտագոյն. ամուր.
Ոչ եթէ ի վերայ հաստաբեստ ինչ զօրութեանց հիմունք մաղոցն հաստատեալ իցեն։ Իբրեւ զմորթ հաստաբեստս բառնալ զմեծաբեռն ծանրութիւնն. (Վեցօր. ՟Թ։)
to grow stronger, to be strengthened or confirmed;
*to become larger, to increase in bulk.
Մի՛ ինչ ի բնութիւն մեղացն նայիցիս՝ թէ փոքր իցէ, այլ յայն՝ զի արմատն հաստանայ յանփոյթ առնելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 33։) cf. ՀԱՍՏԱՏԱՆԱՄ։
cf. Հաստաստեղն.
flourishing, well branched.
solid, firm, stable;
sure, certain, positive;
solid;
solidly, firmly, strongly, steadily;
surely, truly, positively;
resolutely.
Հաստատ գիտէին զնմանէ, թէ ծանրութիւն մարմնոյ է զգեցեալ. (Երզն. մտթ.։)
to affirm, to sustain;
to prop, to confirm, to consolidate;
to fortify, to comfort, to invigorate, to strengthen, to encourage;
to restore, to mend, to revive, to refresh;
to assure, to guarantee, to attest, to certify, to witness, to approve, to corroborate;
to legalize, to ratify;
to institute, to found, to erect, to create, to make;
— անդրէն, to reestablish;
— զերեսս, զձեռն, զմիտս, to set out, to start, to proceed, to move on;
to deliberate, to resolve, to purpose;
to conduct or comport oneself, to act;
to threaten;
— զառաղջութիւն, to recover, improve or restore health;
—եալ էր ի խորհրդեան, he was resolute and decided in action.
Ոչ եթէ հաստատեցաք ստուգութեամբ։ Հաստատել զիւրեանց կարծիս. (Իգն.։)
Այսպիսի իցեն ախտիցն ալիքն, որ թէ նստիս նոցա գեր ի վերոյ, հաստատեցար հմուր ղեկավար կենցաղոյս. (Մաշկ.։)
stability, firmness, solidity, fixedness, consistence;
constancy, resolution;
strengthening, consolidation, confirmation;
prop, stay, support, base;
affirmation, assertion, acknowledgment, authorization, certifying, approbation, ratification;
solidification;
— երկնից, the firmament;
— մտաց, constancy, firmness of purpose;
— առնուլ, to be vouched for, of a certainty, to prove true, to be confirmed, attested, certified;
հաստատութեամբ, cf. Հաստատ;
հաստատութեամբ եդեալ էր ի մտի, he was resolved, he has taken a resolution, he decided to.
Հաստատութիւն՝ թուի թէ զներքին երկինսդ ասէ, յորս լուսաւորքդ են. (Նչ. եզեկ.։)
to create, to produce, to make;
to strengthen, to confirm, to consolidate;
— զոք ի բարիս, to confirm in the right way.
Եթէ էր հաստեալ կապեալ մտացն ադամայ ի պատուէր արարչին, ոչ լինէր մարմին նորա լուծեալ յօդելոյ անտի. (Եփր. ծն.։)
bit, piece, morsel;
remnant, shred, fragment;
— առնել, կոտորել, to cut up, to cut in pieces;
to break, dash or smash to pieces;
to mutilate, to curtail, to change, to alter.
Հատին ինչ ինչ յայլոցն, եւ այնպէս ունին յինքեանս զհատակոտորսն. որ եւ հատակոտորք իցեն, յայտ յանդիման աղաղակեն, թէ ընդ ամենայն իսկ ողջ մարմնոյն ունին ազգականութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)
to cut, to cut off, to break;
to carve, to cut;
to divide, to separate;
to retrench, to diminish, to curtail;
to castrate;
to resolve, to decide, to determine;
to cross, to traverse, to pass;
to stop, to interrupt;
— գծից զմիմեանս, to cross one another;
— զծով, to plough, cross or traverse the sea;
— զծով եւ զցամաք, to run over, to over-run or scour both sea and land;
— ճանապարհ, to open, to pave away or road;
to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel;
— անցանել, to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over;
— ի ստենէ, to wean;
— զծառս, to fell, to cut down;
to clear;
դատ —, to sentence, to judge, to decide;
ական —, to mine, to dig, to hollow;
— զգլուխ, to cut off the head, to behead, to decapitate;
— զանդամս, to cut off limbs, to amputate;
— յարքունիս, to confiscate, to forfeit;
— ի կենաց, to slay, to deprive of life, to kill;
— զանձն ի փափկութիւն, to give oneself up to effeminacy;
ի վատութիւն —, to make a coward of;
— զծարաւ, to quench, to slake the thirst;
— զանձն յիմեքէ, to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with;
ակօս —, to plough, to furrow;
— գունդ մի, to detach, to form a detachment;
— լուսոյ զգիշեր, to drive away darkness;
— զբոց հրոյ, to spark, to sparkle, to emit sparks;
— զբանակն, to fray a way, to pass through, to cross;
— զգրիչ, to make a penpop;
գետն զդաշտն —նէ, the river traverses the plain.
Եթէ հայրենի ազգն հատեալ է. (Մխ. դտ.։)
Ես հատանեմ, եւ ասեմ, թէ միտք առաքելոյս այս են. (Եւս. պտմ.։)
ptisan;
orgeat, barley-water.
Նորա խարշեալ հատ, եւ հատիւն եւ հատաջրովն (կամ հատաջրաւն) սնուցեալ զնա. (ՃՃ. վրք. թէոդոր.։)
to be out of breath, to become breathless, to gasp for breath;
ի հեկեկանացն — կլեալ, hindered by sobs.
Հատկլեալ շնչով հազիւ թէ ճողոպրիլ կարէին։ Հատկլեալ հազիւ հասանէին ի ջուր ինչ. (Յհ. կթ.։)
linseed.
Նոյն ընդ Կտաւատ. որպէս թէ հատեալ բոյս կտաւոյ.
part, bit, shred, fragment, stump;
volume, tome;
— հոգւոյս, my life ! my darling ! my love !.
Զի այնպէս եղիցին մարմին մի, թէպէտ հատոր հոգւոյ ասի. (Արշ.։ եւ Վրդն. ծն.։ Նչ. եզեկ.։)
cut, shape, fashion;
section, division;
part, portion;
bit, piece, fragment;
retrenchment, separation;
emigration, transmigration, colony;
article, head, point;
segment;
—ք կոնի, conics;
առաջանիւթ — օրագիր, leading article;
— գնալ ուրեք, to emigrate;
գրել —, to write an article;
— տալ բանին, to interrupt, to break in upon.
Արուեստաւորք ամենայն՝ ըստ որո՛ւմ եւ իցէ արուեստի, եթէ՛ հատուածով գործիցեն, եւ եթէ մարմնով. (Մխ. դտ.։)
to render, to restore, to give back;
to pay, to discharge, to acquit;
to disburse, to lay out;
to recompense, to satisfy, to make amends, to compensate, to indemnify;
to cut;
— ի ստենէ, to wean, to take from the breast;
— զփոխարէնն, to render like for like, to requite;
— զվնասն, to make up for, to indemnify for;
— չար փոխանակ բարւոյ, չար — երախտեաց, to render evil for good;
— զմեղս հարանց՝ որդւոյ, to revenge the sins of the fathers upon the children;
—ցեր ինձ բարիս, եւ ես —ցի քեզ չարիս, I have rendered you evil for good;
աստուած հատուսցէ քեզ ի բարիս, may God reward you;
cf. Հատուցումն.
Հատուսցէ քեզ ի բարիս։ Ետես, թէ չէ զհարկն ի դուրս հատուցանելոյ. (ռմկ. վճարելու պէս չէ. այսինքն չիկրնար վճարել )։ Զսոյն հատուցումն հատուսջի՛ր դու նմա։ Ինքն տէր հատուցանէ նմա զհատուցումն։ Հատոյց նոցա բազկաւ իւրով. եւ այլն։
Եթէ հատուցեր (նեղչին), համարեա՛ թէ ոչ հատուցեր նմա չար, այլ քեզ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
ՀԱՏՈՒՑԱՆԵԼ Ի ՍՏԵՆԷ. ἁπογαλακτίζω ablacto. կաթէ ծըծէ կտրել.
restitution;
payment, reimbursement;
remuneration, recompense;
compensation, gift, offering, fine, amends;
cutting;
— վնասուց, damages, indemnity, reparation;
— փոխարինի, compensation;
exchange, any thing given in return;
ի —, in payment;
in return;
օր —ցման, the Last Judgment;
— առնել, to reward, to requite, to recompense;
to make amends for;
հատուցանել ումեք զ—, to give tit for tat, to make a return for, to requite;
to avenge, to punish;
հատուցանել զ—ի թշնամիս, to revenge oneself on one's enemies.
Հատո՛ զհատուցումն նոցա նոցին։ Հատուցանիցէ մեզ հատուցումն զամենայն չարեացն՝ զոր անցուցաք տեառն։ Եթէ ըստ հատուցման ձերին նորա հատուցէք նմա։ Զարժանն վրիժուց հատուցումն անդրէն յանձն իւր ընկալեալ.եւ այլն։
to plain, to smooth, to make even or equal;
to plane, to polish;
to level, to put on a level with, to pull or beat down, to demolish, to cast to the earth, to overthrow, to destroy, to raze.
Զհպարտութեանն թեւս հարթել։ Հարթէ զլերինս։ Հարթեալ տապալեցեր. (Նար.։)
Հարթէ եւ զլեռնացեալ թագաւորութիւն սատանայի. (Իգն.։)
Զխոշորութիւն վարուցն հարթէ։ Զվարսն հարթելով. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Բրսղ. մրկ.։)
Բութն ի խոնարհ իջուցանելով հարթէ։ Մեղմագոյն զիջմամբ հարթէ զբանն. (Երզն. քեր.։)
to start with fear, to be scared, to take fright or umbrage at, to start or fly off, to bound away.