Definitions containing the research կաղ : 745 results

Համաջինջ

adj.

destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.

· Calfa


Կրկնեմ, եցի

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

· Calfa


Կրօն, Կրօնք, նից

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa


Կրօնաւոր, աց

s.

friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.

· Calfa


Կեղեքեմ, եցի

va. fig.

to excoriate, to scratch;
to tear, to rend, to lacerate, to flay, to wound;
to afflict, to vex, to harass, to oppress;
— զսիրտ, to rend, to harrow, to break the heart;
— զմիմեանս, to tear each other;
to revile or malign each other;
— զկէրս to rip up old sores, to open wounds afresh.

· Calfa

NBHL (1)

Նկուն ճիրանք աղկաղկաց մնոցն մորմոքողաց զիս կեղեքեսցեն. (Նար. ՟Կ՟Ը։)


Կեղծաւորեմ, եցի

va.

cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչխարազգեստ գայլք կեղծաւորեն զբարեկամութիւն։ Պատրանօք կաղծաւորեն զիւրեանս. (Համամ առակ.։)


Կենդանատեսակ

cf. Կենդանակերպ.

· Calfa


Կենսաբեր

adj.

bringing, causing or giving life, vivifying.

· Calfa


Հաշմ, ից

cf. Հաշմանդամ.

· Calfa

NBHL (1)

πεπληγώς percussus pedibus, manibus ἁνάπηρος caecus. որ եւ ՀԱՇՄՈՏ. Հաշեալ մաշեալ մասամբ իւիք մարմնոյն. գօսացեալ կամ լուծեալ անդամօք. խեղ. կաղ. փեցի. ըստ յն. նաեւ կոյր. սախտած.


Հաշմանդամ

adj.

crippled, impotent;
— ձեռօք, one-handed;
lefthanded;
— ոտիւք, lame;
— անդամովք, paralytic, that has lost the use of his limbs;
— մտօք, booby, noodle, blockhead, dolt, dunce, dullard.

· Calfa

NBHL (1)

Զխեղս, զկաղս, զկոյրս, եւ զհաշմանդամս։ Զամենայն տկարս եւ զհաշմանդամս. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Բ։ ՃՃ.։)


Հաշմութիւն, ութեան

s.

state of a crippled person;
crippleness, lameness.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսք կոյրք ծնանին, եւ այլք կաղք, եւ այլք այլ ինչ հաշմութեամբք. (Կիւրղ. ել.։)


Պառակիմ, եցայ

vn.

cf. Պառակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկողմանիլ կամ մակաղիլ որպէս ի պառակս. պառկիլ. եաթմագ. մանաւանդ Դարանիլ վասն որսոյ. կամ պառականօք յորս ելանել.


Պառաւիմ, եցայ

vn.

to grow old, aged, to advance in age;
to become old, ancient.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արամազդեանն կաղնին պառաւեալ տայր պտուղ. (Մագ. ՟Կ՟Ը։)


Պատ, ի

s. adj.

wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովուրդն իբրեւ ետես, խոստովան եղեւ առ ժամ մի պատ ի պատէ, եթէ Տէր՝ Աստուած. (Եփր. թագ.) (ուր ա՜յլ ձ. պանտ ի պանտէ. որպէս թէ կողմն ի կողմանէ կաղալով)։


Պատեան, ենից

s.

sheath, scabbard;
case;
cover, envelope;
scale, shell;
hull, pod, cod, husk;
rind, peel, bark;
armour, cuirass;
breast;
արկանել զսուրն ի —ս, to sheathe, to put up;
cf. Մերկանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զկաղին թօթափեալ յիւրաքանչիւր պատենից. (Ես. ՟Զ. 13։)


Պատերազմակից, կցի, կցաց

s.

fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.

· Calfa


Պատինճան, ի

cf. Պատնջան.

· Calfa


Պատկերամարտ, ից

s.

iconomachus.

· Calfa


Պատկերամարտութիւն, ութեան

s.

iconomachy, iconoclasty, war against images.

· Calfa


Պատուաւոր

adj. s.

honourable, respectable;
honorary;
honest;
noble, magnate, dignitary;
—ք, nobility.

· Calfa


Պատրիարգ

cf. Պատրիարք.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին աստիճան եկաղեցի՝ դաս պատրիարգաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Պատրիարք, աց

s.

patriarch;
— հայոց, patriarch of the Armenians, Catholicos.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին աստիճան եկաղեցի՝ դաս պատրիարգաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Պատրուակ, աց

s.

veil, cover;
mask, cloak, appearance;
fiction, pretext, excuse;
— թղթոյ, envelope;
address;
ընդ —աւ, under the appearance.

· Calfa


Կայծակն, կան, կունք, կանց

s. med.

lightning, thunder;
thunderbolt;
spark;
live or burning coal, glowing embers;
carbuncle, anthrax;
հրացայտ —կունք, lively sparks;
—կունս արձակել, թօթափել, to emit sparks;
to launch thunderbolts, to blast with lightning.

· Calfa

NBHL (1)

Կայծակունք թօթափէին ի նոցանէ իբրեւ ի փայլատականց պղնձոյ։ Իբրեւ կայծակն ընդ եղէգն ընթասցին։ Որ սաստիկ կայծակունս յաչաց փայլատակեցուցանիցեն։ Լի բուրուառաւ կայծակունս հրոյ։ Շիջուցանիցեն զկայծակն իմ զմնացեալ։ Կայծակամբք կաղնւոյ։ Կրակարան կամ կրակեաղ կայծականց։ Փքովք կայծակունս արծարծանէ.եւ այլն։


Կապութիւն, ութեան

s.

sourness, acritude, tartness.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրութիւն եւ կապութիւն խնձորի։ Չորութիւն եւ հովութիւն եւ՝ կապութիւն կաղնոյ. (Ոսկիփոր.։)


Կառափեմ, եցի

va.

to strike on the head;
to behead, to execute, to decapitate.

· Calfa


Կասկած, ի, ոյ

s.

suspicion, distrust, surmise, doubt, mistrust, umbrage;
a. suspicious, distrustful;
— առնուլ, ի կասկածի լինել, ի — անկանել, — ի մտի ունել, to conceive suspicion, to be suspicious, to distrust;
փարատել զ—, to dissipate, to cure of suspicion or distrust;
—է ինձ զնմանէ, I suspect or doubt him, I have no confidence in him, I am diffident about him.

· Calfa

NBHL (1)

հովիւք կասկածք եւ կաղակարծք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Կասկենի, ենւոյ

s.

chestnut-tree;
—ք, chestnut-grove.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառ կաստանայի, որ յայլ լեզուս շփոթի եւ ընդ կաղին, նուշ, ընկոյզ.


Կաստանայ

s.

chestnut.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՍՏԱՆԱՅ որ եւ ռմկ. քէստանէ. Պտուղ յայտնի. եւ ծառ նորա. որ եւ ՇԱԳԱՆԱԿ. պ. ղիւլիգէ. nux, juglans. ըստ ոմանց՝ եւ Շահպալուտ (իբր արքայական կաղին)։ (Վստկ.։ Բժշկարան.։)


Կարաձմեռն

s. adj.

rough, hard winter;
wintry, hrumal, hyemal, stormy.

· Calfa


Կարապետ, ի

s. adj.

fore-runner, precursor;
out-rider;
guide;
precursory.

· Calfa


Չորեքանիւ

adj.

four-wheeled.

· Calfa


Չու, ոց

s.

way, road;
journey, travel, voyage;
departure;
decamping;
removal, removing;
march, marching;
campaign;
expedition;
— առնել, ի — անկանել, to begin a journey, to set out, to start, to go away, to leave, to remove;
— առնել զօրաց, to decamp, to break up the camp, to march.

· Calfa

NBHL (1)

Չու արարեալ աբրամու, եկն բնակեցաւ առ կաղնւոջն մամբրէի։ Չու արար վաղվաղակի ի կողմանս անտիոքայ։ Չու առնէր խաղայր գնայր հեղիոդորոս կամ անտիոքոս։ Չու դարձի առնել (այսինքն դառնալ). (Ծն. ՟Ժ՟Գ. 18։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 63։ ՟Բ. Մակ. ՟Գ. 8։ եւ ՟Բ. 2։ ՟Գ. Մակ. ՟Բ. 12։)


Չքնաղագեղ

adj.

very charming, graceful, elegant.

· Calfa


Չքոտի, տւոյ, տեաց

adj.

vile, abject, worthless, despicable, mean.

· Calfa


Պայծառագեղ

adj.

wonderfully beautiful, splendid and handsome.

· Calfa


Ջրասոյզ

adj.

plunged into water, immersed;
drowned;
— զանգակ, diving-bell;
— առնել, to plunge into water, to sink, to submerge;
— լինել, to be submerged, drowned.

· Calfa


Սակս, ի սակս

prep.

on account of, for, by reason of, in order to, for the sake of, with respect to, in consideration of, touching, concerning;
յայն —, that is why, for which reason, for that purpose, on that account, therefore;
յայս —, it is why, for this purpose or reason, on this account, consequently;
— է՞ր, why ? for what reason ?
ի ձեր —, for you, for your sake, on your account, in respect to you;
յո՞յր —, for whose reason ? why ?
յոր or յոյր —, — որոյ, on which account, therefore;
-՝ զի, because.

· Calfa


Պարկեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.

· Calfa


Պարտ, ոյ, ուց

s. adj.

debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
v. imp. — է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ ու պատշաճ է առ միմեամբք մակաղել. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Պերեւեշտ, ից

s.

mustaches;
curls of the beard.

· Calfa


Սարաւանդ

cf. Սարաւանդակ.

· Calfa


Սարաւանդակ, աց

s.

cape, headland, promontory, foreland.

· Calfa


Սարդ, ից

s. zool. bot.

spider;
երդաբնակ, նըստուկ, ուղղընթաց, շեղընթաց, թելհան, սփռող, թափառուկ, մոլար, ոստին, ջրային —ք, house spider, sedentary, retrigrade, laterigrade, spinner, snaring, vagrant, erratic, land spider, waterspiders;
արագ or ժիր, նուրբ, կայտառ, խիզախ or արի, ճարտար or ճարպիկ, հնարագէտ, հանճարեղ, գիտուն, վաստակաւոր, արթուն —, agile, cunning, quick, prompt, skilful, industrious, ingenious, knowing, laborious, vigilant spider;
կախուկ, վերնակառ or վերամբարձ, մանողակ, փորեղ or տղընդեր, տգեղ or մախիզ, անհեդեդ, սոսկալի, թունաւոր —ք, hanging, suspended, spinning, big-bellied, ugly, deformed, frightful, venomous spiders;
starling. laurel, baytree.

· Calfa

NBHL (1)

Զսարդն եւ զսարոյն եւ զկաղամախն։ Սարդիւն եւ սօսիւ եւ նոճով։ Սարդն եւ սարոյն եւ նոճն. (Ես. ՟Խ՟Ա. 19։ կ. 13։ Եզեկ. ՟Լ՟Ա. 8։)


Սարոյ, ից

s.

pine-tree.

· Calfa

NBHL (2)

Նոճ եւ սօս սարդ եւ սարոյ, եւ կաղամախ եւ գի. (Ես. ՟Խ՟Ա. 19.) յն. երկու բառք են՝ կիպարիս եւ լեւկէ։

Ողբասցեն սարոյք, զի մայրք գլորեցան։ Զսարոյն կամ զսօսն, զկաղնին կամ զթեղօշն. (Զքր. ՟Ժ՟Ա. 2։ Ես. ՟Խ՟Դ. 14։)


Սարոստանիք

cf. Սարոստանեայք.

· Calfa


Սարոստանեայք

s.

mountaineers.

· Calfa


Սաւոք

s.

black poplar.

· Calfa

NBHL (2)

Սաւոքն, եւ կնձնիք, կաղամախիքն՝ պտուղ իմն ունին (ի պէտս սերման). (Վեցօր. ՟Է։)

ՍԱՒՈՔ կամ ՍԱՒՈՅՔ. (եթէ չիցէ գրելի, Սաւոք, սօոք). իբրու Սեաւ կաղամախ. αἵγειρος populus nigra, alnus. կամ ἱτέα salix. (իբրու ուռի. սէօյիւտ ).


Սեղեխաբար

adv.

like a lover, in a coquettish manner.

· Calfa


Սեպեան

s.

sepia, cuttle-fish.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԵՊԵԱՆ որ եւ ՍԻՊԷ. ռմկ. սիւպիա. σηπία sepia, atramentum. իտ. seppia. Ազգ կաղամար ձկան, եւ պողիպոդի.