cf. Կամակատար.
to make pleasant.
Հաճոյ կամ հաճելի առնել.
Ես զիս նմին մեռելութեամբ աշխարհի՝ հաճոյացուցանեմ։ Սիրեմք զօրէնս՝ որ զմեզ ապականելի կենացս կամաց հաճոյացուցանէ. (Լմբ. սղ.։)
satisfaction;
complacency, consent, willingness.
Կանոնացն հնազանդել ի հաճոյութիւն կամացն աստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Միակամութիւն հաճոյութեան։ Աստուծոյ հօր նոյն կամքն են եւ հաճոյութիւն. (Ոսկ. գաղ.։)
Ինքն տէրն հաճոյութիւն կամաց անուանէր զդաւիթ. (Համամ առակ.։)
Զհաճոյութեան կամաց վեհին բերէ նպատակ։ Թախանձելով կացից առ ամենեցուն արարիչ, ոչ միայն արդարութեամբ, այլեւ նախնեացն գեղեցիկ հաճոյութեամբ. (Պիտ.։)
concordant, unanimous;
concordance.
ՀԱՄԱԲԱՐԲԱՌ ԴՐՈՒԱԿՔ կամ ՄԵԿՆՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ՀԱՄԱԲԱՐԲԱՌՔ. ἀρμονία, ὀμοφωνία harmonia, concordantiae Ձայնակցութիւն տեղեաց աւետարանչաց ընդ միմեանս. որպէս եւ նմանաձայն բանք սուրբ գրոց ողջոյն. համեմատութիւն վկայութեանց.
of similar disposition, character or customs.
ὀμογνώμων, ὀμοήθης ejusdem sententiae, eorundem morum (գրի եւ Համբարոյ. Համաբարւոյ, Համաբարու) Համաձայն բարոյիւք կամ բարուք. սրտակից. համախոհ. համամիտ.
Միմեանց համակամս եւ համաբարոյս. (Փիլ. ել.։)
Համաբարոյք (կամ համբարոյք) աւազակաց. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Համաբարւոյ միակամութեան ցուցակ. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
connatural, homogeneous;
consubstantial.
Համաբուն. ի բնէ կամ բնութեամբ նմանաւոր.
homogeneousness, connaturality, consubstantiality.
Մովսէս զհամաբնութիւն բարուց եւ զկամացն եւ զգոյացութեանց ցուցանելով զառն եւ զկնոջ՝ մի մարմին ճառեաց. (Աթ. ՟Ը։)
Որդի համաբնութիւն է հօր, կամ հօր եւ հոգւոյ, կամ ընդ հօր. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ Սկեւռ. աղ. եւ ես։ Երզն. մտթ.։ Զքր. ծործոր.։)
cf. Համաբնեայ.
ὀμοφυής ejusdem naturae եւ connaturalis. Ի նոյն ի բնէ, կամ ի բնութենէ. բնութենակից՝ ըստ որում յաստուած. համագոյ. ունօղ զնոյն թուով բնութիւն. միասնական.
cf. Համագոյակից.
Նոցին համագոյիցն կամաւ եւ հաճութեամբ եղեւ մարդ ճշմարտապէս. (Սկեւռ. յար.։)
ՀԱՄԱԳՈՅ. ὀμοφυής ejusdem naturae, connaturalis Բնութենակից ըստ տեսակի կամ ըստ սեռի. ազգակից ի բնէ իւիք օրինակաւ. տնկակից.
cf. Համագոյակից.
Որ ի վերդ ես քան զմիտս եւ զխորհուրդս, համագոյական եղելոցս արարօղ. իմա՛ կա՛մ համօրէն գոյիցս, կամ ո՛վ համագոյակիցդ՝ արարիչ եղելոցս։
consubstantially.
Բերկրին եւ խնդան՝ եւ մերոյ փառաբանութեանս բարեբանակցութեամբ համագոյապէս. իմա՛ արարածք ամենայն բնութենակից մեզ գոլով սեռօրէն, կամ երկինք եւ երկիր լրիւ իւրեանց։
cooperative;
cooperator.
Համակամ եւ համագործ ներքինապետն՝ արքայի լինէր. (Յհ. կթ.։)
cooperation.
Համագործութեամբ կամեցաւ յիւր փառացն հաղորդութիւն վերածել. եղերո՛ւք ասէ գթած, որպէս եւ հայրն ձեր, եւ այլն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
assembled, gathered together;
universal, general;
all together, unitedly;
sum.
Ի մի կամ ի միասին գումարեալ. համախումբ. միահամուռ. միաբան.
Եկաւորել կամ ժողովիլ համագումար միաբանութեամբ. (Դիոն. թղթ.։ Խոր. առ արծր.։)
Համագումար բազմութեամբ, կամ խումբք առաքելոց, կամ դասք սրբոց հարցն, կամ սուրբք. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։ ՃՃ.։ Շ. առ մխիթ.։)
Համագումար ժողովիլ, կամ մարտնչել. (Ճ. ՟Բ.։ Լմբ. պտրգ.։)
cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.
Գնայ հանդերձ խաչիւն սրբով, եւ համագունդ հաւատացելօքն, կամ համագունդ համազգեօք. (Յհ. կթ.։)
Համագունդ բանակ, կամ ժողով (թռչնոց). (Պիտ.։)
ՀԱՄԱԳՈՒՆԴ. մ. ՀԱմօրէն գնդաւ կամ բազմութեամբ. միաբան առ հասարակ. պատերազմակից լինելով.
Համագունդ ի միոջ վայրի դիպիլ, կամ ընդ մի տեղի դրդել. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Դ։)
Համագունդ խորհուրդ առնուլ, կամ շինել. (Ագաթ.։)
Համագունդերամ շրջին ծիծեռունքն. ընթերցի՛ր, կա՛մ երամ երամ շրջին, եւ կամ համագունդ երամ։
of the same class, order or rank.
ՀԱՄԱԴԱՍ ՀԱՄԱԴԱՍԱԿԻՑ. Դասակից՝ որ է ի նմին դասու կամ դասէ.
synthesis.
Յորմէ հետէ արեգակն իմանամք, յայնհետէ եւ զծնեալն յարեգակնէ ճառագայթ եւ ճաճանչ ... իսկ որդի նորա համադրութեան ծանիցի. (Ճ. ՟Գ. այսինք միասնական, կամ ըստ նմին համեմատութեան։)
of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.
of the same nation or race.
Համազն նորա կամսարականն. (Խոր. ՟Գ. 65։)
equal, even, alike, similar.
ՀԱՄԱԶՈՅԳ. իբր Երկոքեան միաբան. զոյգ մի. միօրինակ, կամ միաձայն.
Բանական կամօք համազոյգ էր կամացն աստուծոյ. (Մխ. ապար.։)
equal in power;
equivalent, equipollent, adequate;
— լինել, to be equivalent.
ὀμοδύναμος aeque potens, aequivalens Հաւասար զօրութեամբ կամ ամենակարողութեամբ.
ՀԱՄԱԶՕՐ. Որ ինչ հաւասար կամ նոյնպէս զօրէ. ոչինչ ընդհատ. յար եւ նման.
academy;
university, faculty.
ἁκροατήριον auditorium ὀμοακοεῖον auditorium commune. եւ ἁκαδημία academia, universitas Լսարանն համօրէն բազմութեան աշակերտաց կամ ունկնդրաց. ուսումնարան հանդիսական.
to gather or put together, to muster, to collect, to convoke.
ՀԱՄԱԽՄԲԵԼ ՀԱՄԱԽՄԲԻԼ ՀԱՄԱԽՄԲՕՂ. Ի միասին կամ ի մի խմբել, իլ. ի միասին գալ. միանալ.
cf. Համախորհուրդ.
ՀԱՄԱԽՈՀ ՀԱՄԱԽՈՐՀ. ὀμόβουλος, σύμβουλος qui ejusdem est consilii, et voluntatis եւ συνισάμενος conspiratus, conjuratus. որ եւ ՀԱՄԱԽՈՀԱԿ, ՀԱՄԱԽՈՐՀՈՒՐԴ, ՄԻԱԽՈՀ. Որ նոյն խորհի եւ կամի. խորհրդակից. սրտակից. համաշունչ. համակամ. (անխտիր ի չար անդր, կամ ի բարին)
cf. Համախորհուրդ.
ՀԱՄԱԽՈՀ ՀԱՄԱԽՈՐՀ. ὀμόβουλος, σύμβουλος qui ejusdem est consilii, et voluntatis եւ συνισάμενος conspiratus, conjuratus. որ եւ ՀԱՄԱԽՈՀԱԿ, ՀԱՄԱԽՈՐՀՈՒՐԴ, ՄԻԱԽՈՀ. Որ նոյն խորհի եւ կամի. խորհրդակից. սրտակից. համաշունչ. համակամ. (անխտիր ի չար անդր, կամ ի բարին)
of the same opinion or mind, unanimous, agreeing, concordant;
adherent, partisan;
— լինել, to agree with, to be of the same mind.
Որ ո համախորհուրդ եղիցի ինձ։ Գտին զնոսա համախորհուրդս եղեալ կամաց իւրեանց. (Ճ. ՟Ա.։)
intelligence, concord, good understanding, harmony;
league, alliance, compact.
Միաբանութիւն. մտերմութիւն համակամ.
Մտերմական ծառայութիւն համախոհութեան։ Լաւակամ համամիտ համախոհութեամբ. (Յհ. կթ.։)
connate, twin;
uterine;
natural.
Ծննդակից. իբր Հարազատ կամ երկուորեակ. եւ Ազգակից. համասեռ. եւ Բնածին. ընդաբոյս.
cf. Գորշախայտ.
ՀԱՄԱԿ 2 ա. մ. ὄλος, -η, -ον totus, -a, -um Համայն համօրէն. բոլոր բոլորովին. ողջոյն. ձոյլ. ամենայնիւ կամ ըստ ամենայնի այնպիսի. պարզ եւ միայնակ.
Վտաւակ կամ ձորձ՝ համակ կապուտակ, համակ ծիրանի։ Համակ ճախարակեայ։ Համակ ոսկի. (Ել. ԻԸ. 31։ Թուոց. Դ. 6։ Ել. ԻԵ. 36։ ԼԷ. 17։)
Կամար կամ կամարս ի համակ ոսկւոյ. (Յհ. կթ.։)
Համակ ի քուն կամք, իմշտ երազս տեսանեմք։ Համակ զողբոց խօսի, համակ զարտասուաց. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)
Դաւիթ յորդորահնար քնար նուագարանաւն՝ համակի զէջն հոգւոյն ի քեզ տպաւորեալ ասէր. կա՛մ է համակ, եւ կամ համանմանակի, այսինքն յար եւ նման։
put in the same order or number.
ὀμοτάγης coordinatus. Որ է ի նմին կարգէ կամ կարգի. կարգակից. դասակից. համադասեալ.
similar, like;
—ք, all beings, all creatures.
Համեմատ կերտեալ. բարեյարմար. իսկ յոքն. Համօրէն արարածք, կամ միօրինակ եղականք.
to be affected, filled or covered with, immersed, sunk in;
to array, clothe or invest oneself with, to bury oneself in;
յոսկի — եւ ի քարինս պատուականս, to be completely covered with gold and precious stones;
ի թախծութիւն, ի խոր տրտմութիւն —, to give oneself up to melancholy, to be filled with sadness;
— ի սուգ, to dress in mourning;
cf. Թուխ;
պաճարք —կեալք ի գիրութեան, fatted cattle.
Շուրջանակի կուռ յոսկի համակիս։ Ոչ յոսկի համակել։ Յոսկի համակիցի եւ ի քարինս պատուականս։ Ի ցաւս մեղաց կամ յորդունս համակեալ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։ Ճ. ՟Գ.։)
utterly destroying, exterminating;
— քանդումն, utter ruin, extermination;
— կորուստ, total loss;
— պատուհաս, exterminator.
Համանգամայն կամ իսպառ կործանօղ. համայնաջինջ.
destroying, exterminating.
Համօրէն կորուսիչ կամ կորուսեալ, համայնաջինջ.
cf. Համադամ.
Որ համահամօքն (կամ համադամօքն) փափկանան. Զփափուկ ինչ կերակուր, եւ զհամահամք բացէ ի բաց ուրանային. (Մանդ. ՟Գ. եւ Եփր. պհ.։)
cf. Հասակակից.
Յակոբոս երէց էր քան զքրիստոս ըստ ժամանակաց մարմնոյ, կամ համահասակ։ Ի համահասակ մանկունսն։ Առ համահասակն եւ առ համագործն ի տենչանաց սրտին վերագրի. (Լմբ. էր ընդ եղբ. Լմբ. առակ. Լմբ. սղ.։)
angelic.
Զուգահրեշտակ. հաւասար կամ նման հրեշտակի.
concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.
Վկայել կամ ստորագրել համաձայնաբար։ (Տօնակ.։ Ճ. ՟Ա.։)
concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.
Ոչինչ է հաւասար միակամութեան եւ համաձայնութեան։ Որպէս հերձուածն քակողական է, այսպէս համաձայնութիւնն՝ շաղկապական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31. 35։)
Համաձայնութիւն իմն եւ նոյնութիւն կամաց եւ իմացուածոց երեւի ի նոսա. (Պիտառ.։)
Երկու աստուածք՝ ոչ են (հայր եւ որդի), վասն զի մի է բնութիւնն, եւ նոյն կամք, եւ մի համաձայնութիւն. (Աթ. ՟Ը։)
of the same mind or opinion, unanimous;
— լինել ումեք, to perfectly agree with, to enter into the views of;
— են ցանգ, they always agree in opinion.
ὀμόφρων, ὀμονοίος ejusdem mentis, sententiae;
unanimis. Որոց նոյն են միտք, դիտաւորութիւն, եւ սիրտ. համախորհուրդ. համակամ. մէկ սիրտ մէկ հոգի.
Համամիտք եւ համակամք միմեանց. (Ճ. ՟Ա.։)
Իբրեւ զհամամիտ գործակից։ Լաւակամ համամիտ համախորհուրդ. (Յհ. կթ.։)
unanimity, concord, consent, conformity of opinion.
Առ երկրային իրս համամտութիւն. այսինքն համախոհութիւն. կամ կապումն յօժարութեան սրտի. (Լմբ. սղ.։)
whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.
Զհամայնն ընկալար ի քեզ զբերս գործոց։ Համայն եղելոց, կամ մեռելոց։ Բովանդակ մարմնովն, եւ համայն աստուածութեամբն. Համայնից գործոց։ Էից համայնից։ Համայնդ յամենայնում. (Նար.։)
Զպատժականն՝ համայն եւ զշնորհականն։ Բարեկամացն համայն եւ թշնամեացն. (Երզն. մտթ.։)
Զբնաւն համայն տեսանես։ Զնմանիսն իմ յիշատակել համայն աստանօր։ Համայն մաքրեցաւ։ Համայն ախտացեալ կամ մեղուցեալ։ Համայն անքննին։ Համայն կենդանարար. (Նար.։)
whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.
of the same matter.
Որոց նիւթն է նոյն կամ ի միասին. կից ընդ նիւթոյ՝ որպէս մասն.
Մարմնոյն (ըստ երկրաչափից) հա՛րկ է ի համանիւթոյ կա՛մ երեւութեամբ եւ կամ գծիւ բաժանեալ գոլ։ Երեւեցաւ մակերեւութիւն եւ գիծ բաժանել զհամանիւթս մարմնոյ. (Անյաղթ առած.։)
equal, alike, similar;
conformable, analogous;
imitating, following;
equally, alike.
Համանման դեղօք։ Ի համանման հաւասարաց։ համանման չարօք, կամ բարեօք. (Ագաթ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Պիտ.։)
Համանման երկնաբերձ կայից, կամ ձեռակերտին շամիրամայ, կամ նոցին համանմանիցն։ Զմայրս եւ զհամանմանս հատանեն. (Նար. խչ.։ Յհ. կթ.։ Պիտ.։ Փիլ.։)
cf. Համանման.
Ըստ խնամութեան, կամ ըստ այլ ինչ՝ համանմանակի պատճառացն ընտանութիւնք են. (Փիլ. բագն.։)
having the same sign.
Քանզի համանշան (կամ համնշան) ի նմանութենէ անտի խնդրէր լսել մարդն, եկն էառ փրկիչն համանշան նմանութիւնս. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
unanimity.
Միաբանութիւն ի նոյն միտս եւ կամ ի կամս. ըստ յն. համաշնչութիւն. ὀμοψυχία concordia, unanimitas.
cf. Անուանակից;
name-sake.
Լայնաբար՝ Կրօղ զնոյնպիսի անուն յո՛ր եւ է կարգի, իբրեւ հոմանուն կամ համեմատանուն։ բերանուն, եւ այլն.
the whole country, the public;
countryman.
ՀԱՄԱՇԽԱՐՀ կամ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԻ. Համօրէն աշխարհ. եւ որ ինչ ա՛նկ է նմին.