Entries' title containing նա : 6571 results

Սրբանամ, ացայ

vn.

to be holy, sacred, consecrated or set apart, to consecrate or devote oneself.

· Calfa

NBHL (3)

Քանզի ետես զահն եւ զերկիւղն մեծ, սիրեաց նա եւ սրբանալ. (Եփր. ել.։)

Աղօթիւք երեմիայի, որ յորովայնէ մօր իւր սրբացեալ էր ի կերակրոց (որպէս նազովրեցի նուիրական աստուծոյ). (Եփր. ղեւտ.։)

ՍՐԲԱՆԱԼ. ἀγιάζομαι sanctificor. Սուրբ լինել. սրբիլ. նուիրիլ. եւ Արդարանալ. եւ Պարկեշտանալ.


Սրովբէաբնակ

cf. Սրովբէագաւիթ.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր իցէ բնակութիւն սրովբէից.

Հրաշակառոյց խորանացն սրովբէաբնակն (կամ քրովբէաբնակ) յարկաց. (Նար. խչ.։)


Սրտանամ, ացայ

vn.

to take heart or courage, to be inspirited.

· Calfa

NBHL (1)

καρδιόομαι corde donor. Սիրտ եւ ոգի առնուլ. քաջալերիլ. զուարթանալ.


Սքանչանամ, ացայ

vn.

to admire, to be admired, astonished, amazed, surprised, to wonder at, to marvel, to be wonderstruck, entranced, in extacy.

· Calfa

NBHL (5)

Իբրեւ տեսին զնա, սքանչացան։ Սքանչանային ամենեքեան. (Ղկ. ՟Բ. 47։ Գծ. ՟Բ. 7։)

Մի՛ սքանչանար եւ մի՛ ինչ՝ որ մնայ. (Ածաբ. նոր կիր.։)

Որ յաստուծոյ սքանչանայ պատուով։ Զհետ սրբոցն սքանչանայ (տպ. սքանչանի)։ Պատուի եւ ռեբեկա, սքանչանայ եւ լկա, գովի եւ գեբովրա։ Սողոմոն որպէս իմաստուն սքանչանի։ Եզեկիէլ որպէս տեսանօղ անճառելեացն սքանչանի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37. եւ Ոսկ. ի կոյսն.։)

Սքանչանի մանանայն։ Սքանչանի թիւրակէս. (Նար. մծբ.։)

ἑξίσταμαι stupeo, exstupefio ἑκπλήσσομαι percellor θαυμάζω miror, dmiror. Մեծապէս զարմանալ. սխրանալ. հիանալ. հրաշանալ. պակնուլ. արմննալ նմալ.


*Վազնատ, ի

s.

cream cheese;
curds.

· Calfa


Վաթսնականգնեան

adj.

of sixty cubits.

· Calfa

NBHL (1)

Վաթոնականգնեան գոլով ըստ երկայնութեան հասակին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Վաթսնամեայ

adj.

sixty years old.

· Calfa


Վաթսնամեան, ենից

adj.

cf. Վաթսնամենի.

· Calfa

NBHL (3)

Ի քսանամենից մինչեւ ցվաթսնամեանս։ Ի վաթսնամենից եւ ի վեր. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 3. 7։)

Ալեւորելոյ վաթսնամենի։ Յոլովակի, որպէս վաթսնամենին ալեւորիլ. իսկ սակաւաւոր, որպէս ումեմն վաթսնամենի ոչ ալեւորիլ. (Նիւս. բն.։)

Որ չիցէ պակաս ի վաթսնամենից. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 9։)


Վաթսնամենի

adj. s. sexagenarian.

· Calfa


Վաթսնապատիկ

adj. adv. sixtyfold, sixty times as much.

· Calfa


Վաթսնաւոր

adj.

containing the number sixty.

· Calfa

NBHL (3)

Ունօղ՝ պարունակօղ զթիւն վաթսուն.

Տայր պտուղ, էր որ հարիւրաւոր, եւ էր որ վաթսնաւոր, եւ էր որ երեսնաւոր. (Մտթ. ՟Ժ՟Գ. 8. (յն. վաթսուն. լտ. վաթսներորդ կամ վաթսնեակ)։)

Բնաւորեցին ի հարիւրաւորն վկայական մահուամբ, եւ ի վաթսնաւորն ճգնօղ տեսութեամբ, եւ յերեսնաւորն ուղիղ քաղաքավարութեամբ. (Մխ. դտ.։)


Վախճանական

cf. Վախճանաւոր.

· Calfa

NBHL (4)

իբրեւ ի վախճանական եւ ի վերջին սահման որոշման. (Փիլ. իմաստն.։)

Եւ որպէս Ունօղ զվախճան. վերջանալի.

Զի ապականացուք էին եւ վախճանականք, համառօտ ասէ, եւ վճարէ. (Վրդն. ծն.։)

Ամաչեսցեն՝ որք վախճանականս ասեն զտանջանսն. (Երզն. մտթ.։)


Վախճանաւոր

adj.

final, last;
having an end.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն իւրոյ վախճանաւոր ելին գրէ. (Յռջբ. թղթ. պաւղ.։)


Վականակ, աց

adj.

in season, ripe.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«լաւ հասած, հասուն» (ցորենի համար ատուած). մէկ անգամ ունի Երեմ. ծա. 33. «Տուն բաբելացւոց որպէս զօրան վականակ կասցի»։ Այս բառը մեկնելով Մխ. մեկն. երեմ. գրում է. «Այսինքն օրան ջախջախ դիւրակաս», ուր ըստ ՆՀԲ հետևել է Ղևոնդի (գլ. է, էջ 22) հետևեալ բացատրու-թեան. «Իբրև զօրան վականակ (հին տպ. համարուած է աղաւաղեալ բառ և դուրս ձը-գուած. նոր տպ. վանակ) փխրեալ, զոր առ ռտն կոխեալ խոզից»։ Այս երեքից դուրս ուրիշ վկայութիւն չկայ։

NBHL (3)

ὤριμος tempsetivus, maturus. Հասեալ ըստ ժամանակին. հասունացեալ. (լծ. թ. վագթը կէլմիզ ... որպէս եւ յն. օ՛րիմօս, իբր օրահաս, ժամահաս).

Տուն բաբելացւոց որպէս զօրան վականակ կասցի. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 23.)

Իբրեւ զօրան վանական փխրեալ, զոր առ ոտն կոխեալ խոզից. (Ղեւոնդ.։)


Վահանադրօշ

adj.

carrying a buckler.

· Calfa

NBHL (2)

Զինեալ վահանաւ իբր արքունի դրօշու. վահանաւոր. (որպէս եւ աղեղնադրօշ է զինեալ աղեղամբ, աղեղնաւոր) կամ Ունօղ զվահան, զազգ ասպարի զկոչեցեալն թի՛ւրս (ըստ պ) կամ թիւրէօ՛ս (ըստ յն).

Սաստիկ խորտակելով բախէին զվահանադրօշսն, որք յանդուգն արշաւանօք պատրաստէին ի պատերազմ. (Մեսր. երէց.։)


Վահանակ, աց

s.

small shield, target;
shield-shaped clasp;
tinsel, spangle;
— երեսաց, visor.

· Calfa

NBHL (5)

Սուսեր եւ վահանակ ոչ ձեռին նորա ըստ պատերազմողի. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)

(Բանսարկուն) զթագաւորն անօրէն իբրեւ զվահանակ երեսաց գտեալ, նովաւ մարտուցեալ ընդ աստուածաշէն եկեղեցիս. (Ագաթ.։)

Առաւել նմանութեամբ ի սուրբ գիրս ՝ որպէս Աղխ եւ ճարմանդ ի ձեւ փոքրիկ վահանի, կամ վահանաձեւ տապակի.

Արասցե՛ս վահանակս յոսկւոյ սրբոյ. եւ դիցես զվերջսն մանուածոյս ի վերայ երկոցուն վահանակացն, եւ այլն. (Ել. ՟Ի՟Ը. 13. 14։ ՟Լ՟Թ. 16. 17։)

Վահանակն անօսր կտաւեայ ի լանջսն եւ ի թիկունս. եւ մանուածոյքն վերջք՝ չուանք հիւսուածու, կապել զվահանակն ընդ ուսովք եւ ընդ անթովք. (Նախ. ել.։)


Վահանակիր

s.

esquire;
cf. Վահանաւոր.

· Calfa

NBHL (2)

Որդիք Յուդայ վահանակիրք եւ տիգաւորք։ Գայր այլազգին, եւ այր վահանակիր առաջի նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 24։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 42։)

Զբազմութիւն վահանակիր զօրուն իբր ասպարափակս իմն ընդդէմ նոցա տւեալ. (Յհ. կթ.։)


Վահանակից

s.

fellow-soldier.

· Calfa


Վահանակռճիկ

s. anat. thyroid cartilage.

· Calfa


Վահանակցութիւն, ութեան

s.

battle array.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛վ սուրբ դաս, ո՛վ վահանակցութիւն անքակ։ Ի պատերազմունս ճակատուն՝ որ յառաջին վահանակցութեան անկեալ լինի, նոյնժամայն լնուն զդասն, որպէս զի մի վահանակցութիւն նոցա կարեալ եղիցի պակասելովն. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

συνασπισμός consertio clypeorum, ordinum densitas. Մարտակցութիւն. հոծեալ կարգ վահանաւորաց ի ճակատու.


Վահանաձուկն, ձկան

s.

turbot, dab, brill.

· Calfa


Վահանամարտութիւն, ութեան

s.

fight between shield-bearers.

· Calfa

NBHL (2)

Մարտ վահանաւոր զօրու.

Ի վահանամարտութիւնս ըստ հանդիպին ի դէպ պատկանեալ. (Պիտ.։)


Վահանավառ

adj.

armed with a shield.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԱհանաւ վառեալ՝ զինեալ՝ ամրացեալ.

Սրիկայս պատրաստէր աղեղնաւորս, վահանակավառս կորովիս. (Յհ. կթ.։)


Վահանաւոր

adj. s.

furnished with a shield;
shield-bearer.

· Calfa

NBHL (3)

Ունօղ զվահան. ասպարաւոր, վահանակիր. վահանավառ. վահանադրօշ. ... յն. ի վահանս, այսինքն վահանօք։ Տե՛ս (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 34։ Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 24։ ՟Լ՟Ը. 5։)

Ի նմանութիւն վահանաւոր զօրու ժողովեալ դիւացն՝ մարտնչէին։ Կոփիւնք վահանաւորացն. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Զ։)

Արանց սուսերամերկաց, վահանաւորաց. (Յհ. կթ.։)


Վահանաւորիմ, եցայ

vn.

to be armed or furnished with a buckler.

· Calfa

NBHL (2)

Վահանաւ ամրանալ՝ վառիլ՝ զինիլ.

Վառելով վահանաւորեալ՝ անվտանգ ի նետիցն մնացեալ գաղտնի։ Վարդապետն ի վարդիկն վահանաւորեալ վաղվաղեաց. (Մագ. ՟Գ. ՟Դ։)


Վահանափակ, աց

adj. s.

protected by a buckler;
trench fortified with shields;
— առնել, to cover, protect or defend with a buckler.

· Calfa

NBHL (4)

Վահանաւ փակեալ վայր կամ խումբ. վահանապատ պատնէշ. որ եւ Ասպարափակ.

Ի Վահանափակն յունաց իբր յամուր քաղաք մտանէին. (Խոր. ՟Գ. 37։)

Վահանափակ շերտաւորացն պատէին զթագաւորն Տիրան։ Եւ նոցա զվահանափակսն բացեալ՝ զնոսա իբրեւ ի քաղաքորմ պարսպաւոր ամրացեալ ընդունէին. (Բուզ. ՟Գ. 20։ ՟Ե. 5։)

Պարառեալ զվհանափակն՝ որ ընդդէմ նոցա։ Ռազմ յօրինէին ընդ երեսս լայն դաշտին վահանափակովն. (Ասող. ՟Գ. 8. 41։)


Վաղժամանակեայ

cf. Վաղժամանակեան.

· Calfa


Վաղժամանակեան

cf. Վաղեմի;
— հնութիւն, antiquity.

· Calfa

NBHL (2)

Հինաւուրց. կամ անցեալ ժամանակաւ. երկարատեւ.

(Երկար վանկն) վաղժամանակեան է, եւ զներկայս եւ զապառնին յինքն բերէ. (Երզն. քեր. ի Համամայ։)


Վիշապանամ, ացայ

vn.

to become a dragon, to change into a serpent.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ վիշապացն բուսումն, կամ կատարելապէս վիշապանալն բիւրասպեայ (աժդահակայ), որ ասի, է այս. քանզի անբաւ մարդիկ սկսաւ զոհել դիւաց. (Խոր. ՟Ա. 33։)

Կոխէ զվիշապացեալ փարաւովն։ Վիշապացելա եւ ահարկուք երեւեսցին։ Ոչ ձուկն վիշապացեալ ի խորս խաւարի մնալով. (Արշ.։)


Վիպասանական, ի, աց

adj.

historical;
romantic.

· Calfa


Վիսանամ, ացայ

vn.

to be haughty, to grow proud;
to be harsh, cruel, cross-grained, waspish, shrewish.

· Calfa

NBHL (3)

Թոյլ տուր վիսանալ վատթար գոռոզացն։ Վէսք՝ մերձ յամբարտաւան վիսացեալ. (Ոսկ. գծ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)

Որ այսպէսն են հպարտութեամբ վիսացեալք։ Որք յոյժ վիսացեալ էին ամբարտաւանութեամբ։ Դուք վիսացեալք սատանայիւ, եւ սուրբ կոչէք զանձինս։ Վիսացեալք՝ բնաւ ակն ոչ ունէին մահու։ Ի փառս փութաս սէգ բարուք վիսացեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Լաստ. ՟Ի՟Բ։ Վրթ. քերթ.։ Վրդն. պտմ.։ Երզն. մտթ.։)

ἁπονοέομαι insolesco, vesano mente efferor. (ուր վէսա՛նուս է լծ. ընդ վէս. որպէս եւ յն. ֆիսաօմէ ՝ է փքանալ իբր փչմամբ). Վէս լինել. բարձրավզիլ. մեծամտիլ. փքանալ. անմտանալ յանդգնութեամբ.


Վնաս, ուց

s.

wrong, prejudice, injury, detriment;
damage, harm, hurt, loss, grievance;
ill, fault, sin, injustice, mischief;
հասուցանել, տալ, գործել, cf. Վնասեմ;
—ուք վաճառել, to sell at a loss;
ի — ուրուք, at the peril, at the loss, at the detriment, at the expense of a person;
ոչ մեծ ինչ է —ն, there is no great harm done;
ի — իւր շրջեցաւ իրն, the affair turned out to his disadvantage;
էր գիր —ու նորա գրեալ, his accusation was written above;
զի՞նչ — է իմ, what fault have I ?
— է քեզ գինին, wine is bad for your health;
որ — գործէ նոյն եւ հատուսցէ, he that does the damage must answer for it.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ու, ի, հլ. «զեան, զեն. 2. տու-գանք. 3. յանցանք, մեղք, չարիք» ՍԳր. Ոսկ. մ ա. 19 և ես. Եզն. որից վնասել ՍԳր. վնա-սակար «չար, յանցաւոր» ՍԳր. Եզն. վնա-սապարտ Գ. թագ. ա. 21. վնասասէր Առակ.

NBHL (16)

Որոց ոչ միայն վնասն կարօղ էր խորտակել զնոսա, այլեւ տեսիլն ահիւ սատակել. (Իմ. ՟Ժ՟Ա. 20։)

Հատուսցէ զվնասն՝ զոր վնասեաց. (Ղեւտ. ՟Զ. 5։)

Մի՛ ինչ վնաս առնել անձին նորա. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 13։)

Վնաս առնէ անձին իւրում. (Առակ. ՟Ի. 2։)

Բազում վնասու ոչ միայն բեռինդ եւ նաւու, այլ եւ անձանց մերոց լինելոց է նաւարկութիւնս։ Շահել զվիշտս զայս եւ զվնաս։ Որ ինչ ինձ շահն էր, զայն վնաս համարիմ վասն քրիստոսի.եւ այլն։

Վնաս համարիմ ընդունել ի գանձ արքունի զհարկ աշխարհին ձերոյ. (Եղիշ. ՟Բ։)

Եթէ յընչից կողմանէ արդար իցես, եւ յայլ իրս չիցես արդար, կէս վնաս է արդարութիւն. (Ոսկ. ես.։)

Զայդպիսի իրս վնասից իշխեցեր ձեռնարկել եւ գործել. (Փարպ.։)

Զի այն վնասի էր, եւ ոչ օգտի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)

Զի մի՛ միայն վնասիւն կսկծեցուցանիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)

Առաջի քո ա՛րքայ վնաս ինչ ոչ արարի։ Զի՞նչ վնաս գտին հարքն ձեր։ Զի՞նչ վնաս է իմ, կամ զի՞նչ յանցանք են իմ։ Թէ վնաս ինչ է ի ծառայի քում, դու իսկ սպա՛ն զիս։ Յիս տէր վնաս իմ։ Վասն վնասու շրթանց անկանի յորոգայթ մեղաւորն։ Սուզանէ զվնաս իւր բանգէտն յատենի։ Շնորհեցէ՛ք ինձ զվնասդ զայդ.եւ այլն։

Արձակել զկին իւր ըստ ամենայն վնասու։ Ես վնաս ինչ ի նմա ոչ գտանեմ։ Ոչ ինչ վնաս զնմանէ նշանակել։ Վասն եւ ոչ մի ինչ վնաս մահու գտանելոյ յիս. եւ այլն։

Եթէ ի կարի նեղելոյ զնոսա մարդկան մեղանչիցեն (անբանք), այն՝ մարդկան վնաս է, եւ ոչ նոցա. (Եզնիկ.։)

Եդին ի վերայ գլխոյ նորա գրեալ զվնաս նորա, թէ այս է յիսուս թագաւորն հրէից։ Եւ էր գիր վնասու նորա գրեալ, թէ թագաւոր է հրէից. (Մտթ. ՟Ի՟Է. 37։ Մրկ. ՟Ժ՟Ե. 26։)

Եւ եւս՝ αἱτία culpa, causa. Նշանակ կամ պատճառ եւ պատճառանք յանցաւորութեան եւ պատժաւորութեան.

βλαβή noxa, damnum, detrimentum, pernicies ζημία mulcta, poena. (Վնաս՝ նոյն ընդ Վզեան. յորոց եթէ ի բաց դիցի տառդ վ, լինին՝ նաս. որպէս լտ. եւ թ. նօդսա, նօ՛քսան. եւ զեան. ռմկ. զիան , որ եւ զարար, քէտէր. իսկ սանս. վինա՛սա, է կորուստ)։ Ամենայն ինչ՝ որ բերէ զրկանս կամ տուգանս, եւ նոյն իսկ տուգանք. տոյժ. զրկանք. (հակառակն շահու եւ օգտի).


Վնասանի

s. pl. damages, injuries.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս Վնասք.

Մեծամեծ զայդպիսի վնասանի առնելով. (Փարպ.։)


Վնասաբանեմ, եցի

va.

to accuse, to find fault with, to blame, to lay the fault on.

· Calfa

NBHL (2)

αἱτιῶμαι criminor, accuso, culpo, incuso. Վնասակար ցուցանել. զվնասնյառաջ բերելով՝ ամբաստանել. պարտաւոր առնել.

Ոչ զսոսա ամբաստանելով եւ սրամտութեամբ յիշէ, եւ ոչ վնասաբանէ ինչ։ Պարզաբար յափշտակել ամաչէին՝ ոչինչ ունելով վնասաբանել։ Ասէին՝ թէ ի մովսէս վնասաբանէ (կամ վնասաբան է)։ Սովորական բարուքն իւրեանց՝ յիրսն որ յաղագս կայսեր էին, զնա վնասաբանէին։ Այս իսկ վայել էր պօղոսիս մաքրութեան, ոչ ունելով դատաւորին՝ թէ զի՛նչ վնասաբանեսցէ վասն նորա. (Ոսկ. գծ.։)


Վնասաբեր, ից

adj.

causing damage, loss or harm, offensive, hurtful, prejudicial.

· Calfa

NBHL (2)

Բերօղ զվնաս. վնասակար.

Ըստ հեթանոսականն յուսոյն, եւ վնասաբեր բարօրութեան. (Պիտ.։)


Վնասակար, աց

adj.

hurtful, pernicious, injurious, disadvantageous, detrimental, prejudicial;
bad, wicked;
guilty.

· Calfa

NBHL (8)

Ի բազում ցանկութիւնս անմիտս եւ վնասակարս. (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 9։)

Վնասակար բոյս. (Պիտառ.։)

Որ վնասակարսն գործեն, ամաչեսցեն. (Փիլ. բագն.։)

Վնասակար եւ ապականիչ է։ Զվնաս՝ որ ի վնասակարացն գործիցի։ Կարճէ երբէք եւ զվնասս վնասակարացն. (Եզնիկ.։)

Յայն արկանէր զվնասակար տաճարին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 6։)

Ի բազում իրս (արքունիս) գտաւ վնասակար։ Վնասակարս պարտեաց. (Եղիշ. ՟Ը։ Նար. ՟Ե։)

Տաց ի ձեռս վնասակարացն քոց։ Զանմեղս դատապարտէին, եւ զվնասակարս արձակէիր։ Հրէից ինչ չեմ վնասակար.եւ այլն։

βλαβερός noxius, damnosus ἕνοχος reus ἅδικος , ἁδικῶν, -κήσας injurius, iniquus եւ այլն. Որ կարէ վնասել (անձն կամ իր). վնասարար. զրկօղ. անիրաւ. մեղանչական. ապիրատ. չարեացապարտ. յանցաւոր. վատթար. զէն տուօղ, գէշ.


Վնասակարութիւն, ութեան

s.

hurtfulness, damage, prejudice, danger;
— օդոյ, inclemency of the weather.

· Calfa

NBHL (4)

Վնասակարութիւն գազանաց։ Վնասակարութիւնք դիւաց. (Եզնիկ.։ Յճխ. ՟Ի՟Ա։)

Յամենայն վնասակարութենէ փախչել։ Թէպէտեւ յայսմ խաղբից զերծանիցիս, սակայն այլ վնասակարութիւն ի դիմի հարկանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27. եւ 21։)

Վնասակարութիւն սպանմանն ի քահանայն կրթի. (Կանոն.։)

βλαβή noxa, pernicies եւ այլն. Վնասակարն գոլ. եւ վնաս (ըստ ամենայն առման).


Վնասամտութիւն, ութեան

s.

malignity, malevolence, ill-will, malice.

· Calfa

NBHL (5)

Ամենեքեան անծանօթանային միմեանց ի բանսարկուին վնասամտութենէ. (Բրս. գորդ.։)

Անէից զայն ի յոյժ վնասամտութենէ առանց իրաւանց մատուցանէին. (Սարկ. հանգ.։)

Զոմանց չար վնասամտութիւն եւ սխալանս զգաստացուցանել. (Սարկ. պատկ.։)

Ծանուցանել զվնասամտութիւն ժողովոյն. (Ոսկիփոր.։)

φρενοβλάβεια amentia, dementia. Անմտութիւն. խելագարութիւն. եւ Միտք կամ դիտաւորութիւն վնասակար թուեցեալ.


Վնասապարտ

adj.

guilty, criminal.

· Calfa

NBHL (3)

Լինիցիմ ես եւ որդի իմ սողոմոն վնասապարտք. (՟Գ. Թագ. ՟Ա. 21։)

Խոստովանելն, եւ վնասապարտ զանձն առնել՝ ի խոնարհութիւն ածէ զմեզ. (Խոսր.։)

ἀμαρτωλός peccator. Պարտական վնասուց. չարեացապարտ. վնասակար. յանցաւոր.


Վնասապարտեմ

va.

to accuse, to blame.

· Calfa

NBHL (2)

Այլ եւ զնշանացն ասէ զչլինելն վնասապարտեալ մեղադրեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 26։)

ՎՆԱՍԱՊԱՐՏԵԼ. ἑγκαλέω arguo. Վնասապարտ առնել. մեղադրել. դատել.


Վնասապարտութիւն, ութեան

s.

guiltiness, guilt, culpability.

· Calfa

NBHL (2)

Վնասապարտն գոլ կամ գտանիլ. յանցաւորութիւն.

Վնասապարտութիւն օձին առ ի պատժականութեան գտանել պարտաւորութիւն. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Վնասասէր

adj.

malign, mischievous, malicious, wicked.

· Calfa

NBHL (2)

Վնասասէրն խնդայ ընդ կռիւ. (Առակ. ՟Ժ՟Է. 19։)

φιλαμαρτήμων amans peccata. Որ սիրէ զվնաս այլոց. չարասէր. մեղսասէր.


Վնասատեաց

cf. Չարատեաց.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ատէ զվնաս կամ զվնասել. չարատեաց.

Կամեցան առնել վնաս պարկեշտ զուգակցին աբրահամու. զոր ոչ թողացոյց վնասատեացն եւ բարեսէրն աստուած. (Վրդն. ել.։)


Վնասարար

cf. Վնասակար.

· Calfa

NBHL (3)

Դէպ լինի (անձրեւել), եւ ոչ ի ժամու, մեծապէս վնասարար. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Նետաձգութեամբք ի խաղս իբրու հուպ ճշմարտագունիցն ի պէտս բերելով վնասարար նետիւք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

βλαβερός perniciosus ὐποκίνδυνος periculosus. Որ ինչ վնաս առնէ. վնասաբեր. վնասակար. եւ Վտանգաւոր. վշտաբեր.


Վնասացու

adj.

corruptible.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւրաւ վնասելի. ապականացու.

Ի վեց աւուրս վնասացուքն եղեն. (Վրդն. ծն.։)


Վնասեմ, եցի

va.

to hurt, to iujure, to prejudice, to damage, to bring loss or harm, to offend, to wrong, to shock, to wound;
— միմեանց, to injure one another.

· Calfa

NBHL (9)

Ոչինչ վնասեաց նմա։ Վնասեցէ ինչ ընկերի իւրում։ Զվնասն՝ զոր վնասեաց (ումեք)։ Անմտաց անցեալ առ նոքօք՝ վնասեցան։ Վնասեցան առ ի չճանաչելոյ զբարիս։ Եւ զի ոչ վնասէին յառաջագոյն զրկեալքն՝ գոհանային։ Իբրեւ գաւով ինչ ի նմանէ կամ ի հրէից անտի զայրն վնասեալ։ Մի՛ վնասէ՛ք երկրի, մի՛ ծովու, մի՛ ծառոց.եւ այլն։

Ձէթ եւ գինի մի՛ վնասեսցես. (Յայտ. ՟Զ. 6։)

Որքան սաստկագոյն եւ հաւաստի տեսանել ոք կամիցի (զարեգակն), այնքան զզգայութիւնսն վնասէ. (Առ որս. ՟Բ։)

Մարդ զանձն վնասէ ի կամիլն զայլսն վնասել. (Ոսկ. գծ.։)

Եթէ իցես փոյթ, մանկութիւն զքեզ վնասել ոչ կարէ. եւ ո՛չ սմա (դանիէլի) մանկութիւն ինչ վնասեաց։ Մի՛ սգասցուք աւուրս բազում. զի մի՛ զննջեցեալսն եւ զմեզ ընդ նմին վնասեսցուք. (Ոսկ. ապաշխ. եւ Ոսկ. ննջ.։)

Վնասեսցէ զիրացն բնութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Վնասիցեն զմեզ (գազանք)։ Որք վնասեն զերեւելիս եւ զաներեւոյթս յուղղութենէ։ Եւ զհարժարելոցն հոգիսն վնասեն. (Յճխ. ՟Դ. ՟Ե. ՟Ժ՟Բ։)

Զժողովուրդն վնասեն։ Զի՞նչ վնասեսցեն զիս պարտիքս։ Որ զանձն իւր ո՛չ վնասեսցէ, նա եւ ոչ զեղբայրն վնասէ. (Խոսր.։ Նար. ՟Ծ։ Վրք. հց. ՟Բ։)

βλάπτω, ζημιόω noceo, laedo ἁδικέω injuriam facio, inique opprimo συντελέω consumo. (տր. խնդ) Վնաս տալ՝ բերել՝ հասուցանել. անիրաւել, իլ. զրկել. մեղանչել ումեք կամ իմիք. ապականել. սանանել. զէն տալ.


Վշտանամ, ացայ

vn.

to suffer, to endure, to bear;
to be sad, afflicted, to sorrow, to mourn, to be deeply grieved, to have one's heart full of affliction, to fret for;
to be offended, vexed, irritated.

· Calfa

NBHL (8)

Եթէ վշտանայ ինչ մի անդամն, վշտանան ամենայն անդամքն ընդ նմա. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 26։)

Եւ եղեւ ի վշտանալն նորա ի ծննդեանն։ Վշտանայցէ ոք ի ձէնջ, յաղօթս կայցէ։ Ի սասակագոյն վշտանալոյն մերոյ. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 17. Յկ. ՟Ե. 13։ Գծ. ՟Ի՟Է. 18։)

Վշտացաւ, որչափ ինչ պարտ է վշտանալ առնն։ Վշտասցուք ասա մտօք, զի մի՛ վշտանայցեմք անդ տանջանօք։ Որով նա ուրախացաւ, նոքա վշտացան. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. յհ. Ոսկ. եբր.։)

Իւրացոյց իւր մարմին, որ վշտանալն կարէ։ Ի հասարակ անուն փայտն վշտացեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. խչ.։)

Այնպիսի վիշտս վշտանամ՝ ասէ, որպէս որք ծնանիցենն՝ վշտանայցեն. (Ոսկ. ես.։)

Վշտացան աննա եւ կայիափայ սակս յարութեան զաղարու։ Զարիւն հեղուլ ոչ վշտացայ. (Ճ. ՟Գ.։ Վրք. հց. ՟Դ։)

Վասն հիւանդաց եւ ամենայն վշտացելոց. (Ժմ.։)

κακοπαθέω, πάσχω, ἁλγέω, κινδυνεύομαι, κάμνω mala patior, doleo, periclitor, laboro συμπάσχω compatior եւ այլն. Տառապիլ վշտօք. վշտագնիլ. չարչարիլ. կրել ցաւս. ճգնիլ. ցաւագնիլ. տխրիլ. դառնանալ. դժուարիլ. բան քաշել, չարչրկիլ, ցաւիլ, նեղիլ.


Վսեմանամ, ացայ

vn.

to rise above, to excel, to surpass.

· Calfa

NBHL (2)

ՎՍԵՄԱՆԱՄ կամ ՎՍԱՄԱՆԱՄ. Վսեմ լինել. ծայրանալ.

Զհայրն իմ եւ զքահանայապետ. (զմիտսն վսեմացեալս (կամ վսամացեալս), եւ այլն. Խոր. ՟Գ. 68։)


Վստահանամ, ացայ

va.

to be assured, to trust to, to confide in, to rely on, to have confidence in, to put one's trust in, to place confidence in, to rely or reckon on;
to hope;
to trust with, to confide to, to commit to, to put into the hands of, to deposit;
չ-, to distrust, to mistrust, to suspect, to be mistrustful;
յինքն or յանձն —, to rely on oneself, to presume, to have a great conceit of oneself, to assume too much.

· Calfa

NBHL (9)

Դու՞ ես որ գալոց ես, եթէ այլում վստահանամք ի դժոխս. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)

Յինքն վստահանայցէ։ Յանձն վստահանայ։ Բարի է վստահանալ ի տէր՝ քան վստահանալ ի մարդիկ։ Վստահացեալք էին ի բարիս աշխարհականս. (Ածաբ.։ Ոսկ.։ Կիւրղ. ի կոյսն.։ Իսիւք.։)

Յայս վստահացեալ՝ հանգեան։ Երդնու. ընդ որ վստահացեալ՝ եւ այլն։ Սակայն ոչ ամենեւին վստահացաւ ի նա արքայ. (Խոր. ՟Բ. 33. եւ 18. 23։)

Վստահացեալ ի նա զոնեսիմոս. (Նախ. փիլեմ.։)

Ոչ վստահանայ ի մեզ զբազումն, զի մի՛ կորիցուք իսպառ. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Սակայն հերձուածողքն զայսոսիկ ոչ հոգւոյն վստահանան. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ։)

Կամիմ բան ինչ վստահանալ քեզ. (Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ի՟Է.։)

Զաստուածայինս զամենայն յաստուած վստահանալ պարտ է. (Դամասկ.։)

Զայսոսիկ յանձն իմ ես վստահանամ. (Պղատ. տիմ.։)


Վտականամ, ացայ

vn.

to stream down, to fall or flow as a river.

· Calfa

NBHL (1)

Վտականալ աղբերց անմահականաց. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Definitions containing the research նա : 10000 results

Աղերսաբանութիւն, ութեան

s.

supplication, entreaty, instance.

· Calfa

NBHL (4)

ἁπολογία apologia Բան աղերսանաց. մանաւանդ Աղերս ապաբանութեան. պատասխանատուութիւն ըստ իրաւանց. րիճտ. իւղիւր. եւ հագ. իթիզար.

Արձակեցին զնա հրեշտակութեամբ յաղերսաբանութիւնս ի հնարս հայթայթանաց։ (Եղիշ. ՟Գ։)

Առանց փրկանաց եւ աղերսաբանութեան հատուցանելոց են զկորստեանն պարտս. (Սարկ. քհ.։)

Նշանակ չափաւորապէս զօրութեան առաջիկայ իրողութեանցս՝ հանդերձ աղերսաբանութեամբ. (Մխ. դտ.։)


Աղերսարկութիւն, ութեան

s.

cf. Աղերսանք.

· Calfa

NBHL (1)

Երջանկացն փառատրական աղերսարկութիւն։ Աղօթանուէր աղերսարկութիւն։ Մաղթողական աղերսարկութեամբ մեծին ի ծնունդս կանանց. (Նար.։)


Աղերսեմ, եցի

va.

to supplicate, to implore, to entreat, to petition.

· Calfa

NBHL (4)

Բերան իմ աղաչէր, եւ աղերսէի զկին իմ։ Աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, եւ ի ձայն բարձր աղերսիցէ։ Աղերսեա՛ առաջի նորա. (Յոբ. ՟Ժ՟Թ. 17։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 28։ Սիր. ՟Ժ՟Է. 22։)

Ի ձեռն սիրոյն մտերմաբար աղերսեցեր. (Նանայ.։)

Պիղատոսի աղերսէր։ Գերեալն աղերսէ գերողին ... Աղերսեն առ նա. (Շար.։ Լմբ. սղ.։)

Ընդ նմին վասն նորին աղերսել առ քեզ։ Զատեանն դատաւորին թողեալ՝ խառնակրօնիցն աղերսեմ. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Ա։)


Աղէխարշ

adj.

cf. Աղէխորով.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի ունելով զմեռեալ որդի՝ աղէխարշ գորովոյն տագնապեալ զնա։ Աղէխարշ գթով կորզել հնարիմ. (Լմբ. պտրգ.։)


Աղէկատ, ի

s.

distaff.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՂԷԿԱՏ կամ ԱՂԵԿԱՏ. գրի եւ ԱՂԷԿԱՆԴ. ἅτρακτος, ἡλακάτη fusus, colus որ եւ Մարմնենի. մանելիք, ձողաձեւ գործի կամ մեքենայ մանելոյ՝ հանդերձ գլխով, յոր պատատի վուշն կամ այծեայն մանելի. րոք. եօրէքէ. (տե՛ս եւ ԻԼ, իլոյ. ԻԼԻԿ)

Թելքն՝ որ գործեալ եւ պարապեալ, զանցեալն նշանակէ. որ դեռ մանեալ լինին՝ զներկայս. եւ որ տակաւին յաղէկատն է, զապառնին. (Արիստ. աշխ.։)


Աղէկէզ

adj.

pitiable;
afflicted with grief.

· Calfa

NBHL (2)

Զի մի՛ աղէկէզ բժշկութեամբս վասն ի խոր հարմանս զդեզ բանիս՝ երեւեցայց թշնամի. (Լմբ. պտրգ.։)

Էր նա եւ ողորմած եւ աղէկէզ ի վերայ քրիստոնէից. (Պտմ. վր.։)


Աղէկոտոր

adj.

pitiable, that excites compassion.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի դնելով նմա զեղուկ աւազումն այրութեան իւրոյ՝ յայտ ածէր զաղէկոտոր խնամսն։ Ոչ յիշեցան նոցա աղէկոտոր խնամք ծնողականաց. (Յհ. կթ.։)


Աղէյարմար

adj.

well-chorded, well-tuned;
adapted, suitable.

· Calfa

NBHL (1)

Սկզբնապար նախընթացութեան աղէյարմար ջութակաց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Աղէտաբեր, ի, աց

adj.

cf. Աղէտաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Մատենաւորել զայսր աղէտաբեր համբաւուց ցոյցս. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Աղիճ, աղճի

s.

prostitute, whore.

· Calfa

NBHL (1)

Առ որովք ղէէնա աղիճ նոցին բռնադատեալ զիւրոց դաշնաւորացն գուշակել՝ իւրովի զիւր լեզուն կտրեաց. (Եւս. քր.։)


Աղիողորմ

adj.

miserable, pitiable, unfortunate, calamitous, grievous.

· Calfa

NBHL (1)

Աղիողորմ հեծեծանաց։ Ընդ աղիողորմ թշուառութեան կականման ձայնի. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը։)


Աղիւսագործութիւն, ութեան

s.

the employment, the art of making bricks.

· Calfa

NBHL (2)

Չարչարէր զմեզ փարաւոնն սատանայ ի մեղաց աղիւսագործութիւնս. (Լմբ. սղ.։)

Դարձաւ յԵգիպտոս այս ինքն ի խաւարումն աղիւսագործութեան իմանալի փարաւոնի. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Աղիւսակ, աց

s.

little brick;
tablet;
draught-board;
arithmetical table, logarithm.

· Calfa

NBHL (1)

Քառասուն եւ հինգն ծննդական թիւ է՝ բաղկացեալ յաղիւսակէ երեքկնացն. եւ է աղիւսակն, ՟Զ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը. շարադրութիւնն ՟Խ՟Ե։ Զամենայն երկին ընդ ոտիւք գոլ էին. քանզի եւ գոյնն՝ շափիղայի առաւել նմանեալ էր. եւ աղիւս՝ միահամուռ աստեղաց է աղիւսակ, դասիւ թուոց՝ բանից եւ համեմատութեանց յարմարեալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։ Փիլ. ել. ՟Բ. 37։)


Աղիւսարկ, արկի

s.

cf. Աղիւսագործութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խիստ ծառայութենէ եգիպտացւոցն, եւ յաղիւսարկ կտտանացն. (Նար. յովէդ.։)


Աղիւսարկութիւն, ութեան

s.

cf. Աղիւսագործութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ի կաւագործին եւ յաղիւսարկին կապեալ կային ... եւ այժմ սատանայ հրամայէ յաղիւսարկի աշխատել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։)

Ապրեցելոցն ի տաժանաւոր աղիւսարկութեանցն. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Աղիւսեայ

adj.

made of brick, brick.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղիւսեայ տունս բնակեալ եմք։ Մարթիմք եւ յաղիւսայս (իբր յաղիւսեայս) տունս կեալ. (Ոսկ. փիլ. ՟Ժ։ եւ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)


Աղիք, աղեաց

s. pl. bowels, guts;
tripe, garbage;
intestines, entrails;
strings, chords;
խռովին — իմ, I have pity, compassion;
որդի աղեաց, well loved son.

· Calfa

NBHL (8)

(զորոյ զեզականն տե՛ս ի վեր՝ ԱՂԻ, աղւոյ) σπλάγχνα, ἕντερον viscera, intestinum Ընդերք, մաշկեղէն խողովակ երկայն ոլորեալ ի փոր կենդանեաց՝ ընդունարան յաւելուածոյ կերակրոց՝ կից ընդ քաղրթի. գարըն իլի, պազըր, պազըրսագ.

Լար կամ թել քնարի կազմեալ յաղեաց գառանց եւ ոչխարաց. χόρδα chorda. քիրիշ, թէլ.

Աղիքն գալարէին ի գութ խանդաղատանաց. (Եղիշ. դտ.։)

Հայրենի աղեօք տագնապեալ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)

Ընդ ջերմ կաթամբ մօրն իցէ՝ բազում գթով եւ ջերմաջերմն բնական աղեօքն. (Կիւրղ. ել.։)

Առ ի լինել յարմարումն քնարի՝ պարտ է զամենայն աղիսն բարէյարմարս գոլ. (Սահմ. ՟Գ։)

Զպարս աղեացն պատկանաւոր. (Մագ. ՟Լ։)

Քահանայք միաբանեալ ընդ եպիսկոպոսի իբրեւ զաղիս քնարի. (Ածազգ. ՟Գ։ Տե՛ս եւ ԱՂԻ՝ յեզականն։)


Աղխաղխեմ, եցի

va.

to join together, to chain, to fasten, to buckle;
to button;
to lock.

· Calfa

NBHL (5)

Զհամատարած անդունդսն աղխաղխեաց ելից (մամոնայ) բազում անօրէնութեամբ։ Բազում բեռամբք աղխաղխես զնաւդ։ Նիւթս վաճառականաց աղխաղխիցէ։ Թէպէտ եւ զամենայն ինչ աղխաղխիցեն, աղքատանան։ Զփիւնիկ ասորին լցեալ աղխաղխեալ արձակեաց. (Ոսկ.։ յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Բարձեալ բերիցէ (նաւն) աղխաղխեալ օղերձեալ զբազմաշահ վաճառսն. (Վեցօր. ՟Զ։)

Զօդել եւ յարել ի մի զբազում ինչ իրս. կուտել. բեռնաւորել. խռկել. լնուլ. յօրինել. կապկըպել, դիզել, խընճախընճ լեցնել. պիլե գօմագ, տիզմէք, եըզմագ, եիւքլէթմէք. συντίθημι, πληρόω եւ այլն compono, conjungo, repleo, instruo

Զայլ ամենայն աղխաղխելով զկապուտս ազգաց։ Զաղխաղխեալ ի սայլսն զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի. (Պիտ.։)

Ուղխիւք գետոց՝ փայտ եւ քարինք, եւ ամենայն որ ինչ դիպիցին՝ աղխաղխելով հոսանօքն բերեն. (Նիւս. կուս.։)


Աղխամաղխ, ի

s.

cf. Աղխամաղխեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)


Աղխամաղխեայ

s.

moveables, goods, effects, commodities.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)


Աղխատրոյզ

adj.

rude, barbarous, coarse, uncivilised, gross;
that has a disagreeable sound.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՂԽԱՏՐՈՅԶ կամ ԱԽԱՏՐՈՅԶ. Խռովարար, խռովայոյզ ամբոխ, եւ ամբոխեալ. խառնակ.


Աղխեմ, եցի

va.

to lock, to fasten, to enclose, to shut up;
to stop or close up;
to button.

· Calfa

NBHL (4)

Փակեաց զդուրս վերնատանն ընդդէմ նորա, եւ աղխեաց. (Դտ. ՟Գ. 26.)

Անջրպետեաց ջուրն ի մէջ երկնի եւ երկրի, եւ աղխեաց զլոյսն ի վերուստ. (Տօնակ.։)

Բացեր զաղխեալ դրունսն Ադենայ։ Զաղխեցելոյն կարել փեռեկել մածուածս ... Շիրմացն ախեալ դրունք։ Աղխեալ ազգարան (բերան). (Եղիշ. ՟Ը. Պիտ.։ Նար. ՟Խ՟Գ։)

Ոտք քո ոչ աղխեցան ի շղթայս. (Բ. Թագ. ՟Գ. 34. այս ինքն ոտնակապօք ոչ պնդեցան։)


Աղծապղծութիւն, ութեան

s.

unchastity, lewdness.

· Calfa

NBHL (2)

Գարշ պղծութիւն. գործ աղտեղի եւ անարժան.

Աղտեղագոյն աղէտք աղծապղծութեան։ Համօրէն իսկ աղծապղծութեամբ տարրացեալ ... Պարտական սպանութեան, եւ ամենայն աղծապղծութեան. (Յհ. կթ.։ Պիտ.։)


Աղկաղկ, աց

adj.

destitute, indigent, poor, necessitous.

· Calfa

NBHL (6)

πένης, πτωχός inops, pauper, egens Աղքատ. տնանկ. չքաւոր. կարօտ. ցականեալ. անկած. տառապեալ. ֆագըր, ֆուգարէ, սէֆիլ.

Եթէ լսէ աղքատ, գիտէ զինքն աղկաղկ, եւ ամենայնի կարօտ. (Բրս. սղ.։)

Ողորմելի է աղքատն եւ տնանկն եւ աղկաղկն. (Խոսր.։)

Իբրեւ զտնանկ եւ զաղկաղկ՝ որբոց եւ տարակուսանաց ձայն արձակէր. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)

Տկար. անարգ. չնչին. փուճ, անպիտան. ալչագ. զէլիլ.

Դառնայ եւ առ հեթանոսացն աղկաղկ յօդուածս առասպելեաց. (Լծ. ածաբ.։)


Աղկեր

s. icht. sardel, sardine.

· Calfa

NBHL (1)

Աղծեալ ձուկն. որպէս ռմկ. սարտէլ. ըստ յն. սարդիական կամ սարդոնական տառեխացեալ. σαρδίος τεταριχευμένος (Եպիփ. յղ. ականց.։)


Աղճատաբանեմ, եցի

va.

to talk extravagantly, to chatter, to prattle, to be tedious in conversation.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիաւորութիւնն ասէին, թէպէտեւ ըստ շնորհի եւ ըստ արժանաւորութեան աղճատաբանէին. (Սարկ. հանգ.։)


Աղճատանք, նաց

s. pl. idle words, frivolous discourse, chitchat, nonsense;
cf. Աղճատաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (7)

Զյաճախութիւն աղճատանացն՝ որք յաղագս աստուածոցն։ Զգոդոնեայ զկաղնւոյն զաղճատանսն։ Ըստ մանիքեցւոց աղճատանաց։ Շատխօսութեամբ եւ աղճատանօք։ Ոչ ինչ այսպիսի խորհուրդ ածեն հեթանոսք, որոց՝ աղճատանք են ինձ ամենայն նուէրքն եւ խորհուրդքն. (Ածաբ.։)

Ըստ նոցա աղճատանացն. (Կիւրղ. գանձ.։)

Ոչ տօնի աղճատանք՝ զբեռնաբարձս պսակելով գրաստս. (Խոր. ՟Գ. 62։)

Արգելոյր զհեթանոսական սովորութիւն աղճատանացն. (Վրք. ոսկ. ի Ճ. ՟Բ.։)

Իբր անարգական բան. նախատինք.

Մեք եւ ոչ աղճատանաց բանի համբերեմք վասն նորա. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Նմա պատահին անարգանք, ատելութիւնք, գանք, եւ յամենեցունց աղճատանք. (Կլիմաք.։)


Աղճատիմ, եցայ

vn.

to grow childish, to dote, to rave, to talk nonsense;
to stagger, to reel, to waver;
աղճատեալ ծեր, garrulous and decrepit old man.

· Calfa

NBHL (2)

Զառամիլ. ցնորիլ. զառանցել. ցնդիլ. յիմարիլ. մոլիլ. եւ աղճատաբանել. խռֆիլ. պունամագ. սայըգլամագ. չըլտըրմագ.

Մերկացաւ, եւ սկսաւ լուանալ. զոր տեսեալ սպասաւորին՝ ասէ, աղճատեցաւ ծերն. (Վրք. հց. ձ։)


Աղճատիչ

adj. s. loquacious, chattering, prating;
putting into disorder, that spoils, ruinous, that causes the loss of reputation.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Նախատիչ. թշնամանիչ. գորովիչ.


Աղմկեմ, եցի

va.

to trouble, to disquiet;
to alarm;
to put into disorder, to jumble, to mix, to confound.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՂՄԿԵՄ ԱՂՄԿԻՄ. ταράσσω, θορυβέω, κυκάω , ἑκκρούω, συμφύρομαι, turbo, conturbo, confundo, misceo Լնուլ աղմկաւ. վրդովել. խառնակել. շփոթել. խառնել. խռովիլ, վրդովիլ. տակնուվրայ ընել՝ ըլլալ. ալթիւսթ եթմէք՝ օլմագ.

Աղմկել զմիտս նոցա։ Աղմկէին զամենայն՝ ի վեր եւ ի վայր յեղյեղլով։ Երկիւղիւ եւ խռովութեամբ բազմաւ ըմբռնեալք աղմկէին։ Մի՛ աղմկեսցիս, քանզի զիջման էր եղեալ իրքն. (Ոսկ. յհ.։)


Աղմկութիւն, ութեան

s.

cf. Աղմուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ինչ խառն ի խուռն ... աղմկութիւն բարեաց, երախտեաց անյիշատակութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25։)


Աղմուկ, մկի, աւ, աց

s.

alarm, noise, uproar, tumult, bustle;
squabble, fray, scuffle, broil, quarrel, contest;
disorder, confusion;
clamour, riot, rising, sedition, revolt, revolution;
plot, intrigue;
— առնել՝ յարուցանել, յարուցանել աղմուկս շփոթից, աղմուկս յուզել, to trouble, to disturb, to alarm, to embroil, to excite to mutiny or sedition;
զաղմկաւ լինել, to be troubled, in confusion, agitated, embroiled.

· Calfa

NBHL (3)

σύγχυσις, θόρυβος, σύστασις, ἁηδία, confusio, tumultus, turbatio, seditio, molestia Խառնակութիւն. շփոթութիւն. ամբոխումն. խռովութիւն. ապստամբութիւն. վրդովումն իբր ալեօք եւ աղաղակաւ. իրար անցում. գարըլըգլըգ. վելվելէ. անապապա կիւնիւ. իզդիրապ. իխթիլալ.

իբր աղմկական. խռովական, խառնակ.

Պահեսցին յաշխարհի աստ յամենայն աղմուկ զբօսանաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Աղու

adj.

soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.

· Calfa

NBHL (3)

Յանուն քաղցրութեան բարուց՝ աղու ձայնէին զնա. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Եւ ձեւացեալն կամ կեղծաւորեալն քաղցր բարուք. իրօք՝ ժանտ, նենգաւոր, աղուիսաբարոյ. (որպէս եւ տճկ. աղու՝ է թոյն. եւ աղուլու՝ թունաւոր)

Ելոյծ զնա պատիր, աղու, եւ դագ բանիւք։ Վատթարն չարաբարոյ՝ դժոխաբարկ, աղու, նենգաւոր։ Աղու իմաստութեամբ է լի, ոչինչ առողջ խորհեալ. (Փիլ. սամփս. եւ լին։)


Աղուաշ, ի

adj.

cf. Աղուաշիկ.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենեքին ասէին, եթէ աղուաշ է։ Աղուաշ աբեղայ մի։ Որպէս զաղուաշ խազ առնէին զնա. (ՃՃ.։)

Ցոփագնացաց եւ աղուաշ լեզուաց. գրելի է ըստ այլ ձ. աղալեզուաց, կամ աղուալեզուաց։ (Մանդ. ՟Բ. )


Աղուեսենի, նւոյ, նեաց

s.

skin of a fox, fox-case.

· Calfa

NBHL (1)

Մորթ աղուեսու թաւ ի պէտս մաշկեկի. թիլքի տէրիսի՝ քիւրքիւ, նաֆէ.


Աղուէս, եսու, ուց

s.

fox;
կորիւն աղուեսու, fox's cub.

· Calfa


Աղութիւն, ութեան

s.

saltness.

· Calfa

NBHL (3)

Զըմրութ կանաչեալ, աղութ խարտիշեալ. (Գանձ.։)

Աղ՝ եթէ աղութիւն ոչ ունիցի, ոչ իմիք է պիտանացու. (Շ. մտթ.։)

Ծով ջուրս հոսանաց բազմաց ըմպելով՝ զանամոքելի աղութիւնն ի խորոց զգայռի. (Պիսիդ.։)


Աղուճակ, ի

s.

rock-salt.

· Calfa

NBHL (2)

Աղ մածեալ սառնատեսակ. հատոր եւ շառաշիղ աղի յստակ. փարլագ դուզ փարչէսի, ուլահ դուզու.

Թէոդիտովն ասէ, իբրեւ զաղ մածցին. զվանագոյն ականագոյնն երկնից աղուճակի նմանեցուցանէ կերպարանաց. (Ոսկ. ես. ՟Ծ՟Ա։)


Աղունք, ունց

s. pl. bitterness, grief, trouble;
crime.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զջաղացն շինէ, նա կարօղ է զաղունն պատրաստել. (Ոսկիփոր.։)

Հաւակ այնքանեացն եղեալ աղունց։ Ոչ մասնաւոր ինչ գործելով աղունս։ Յիշեցէք զդորա աղունս, զվայրավատմունս ընչիցն, եւ այլն։ Զգործեցեալ ի դմանէ աղունս յանդիման կացուցանել։ Զանվայելուչն կատարելով աղունս՝ առակելով զծնողսն. (Պիտ.։)


Աղուրայ

s.

slip, cutting (to plant), layer.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՂՈՒՐԱՅ ԱՂՈՒՐԻ. Ուղէշ. շառաւիղ. բարունակ որթոյ. շահ, չըպուգ. տալտըրմա


Աղջամղջին

adj.

dark, obscure, gloomy, black.

· Calfa

NBHL (1)

Աղջամղջինն վկայէ ժամանակ։ Աղջամղջին կուրութեանս խաւար. (Պիտ.։)


Աղջամուղջ, մղջաւ

s.

darkness, obscurity.

· Calfa

NBHL (3)

Ծագեալ արեգակն՝ զաղջամուղջ զխաւար զօդոյն լի արար լուսով։ Աղջամղջիւ լի են ամենայն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)

Զիմանալի նոցա աչս ի բաց մաքրել յանգիտութեան աղջամղջէն, որ շուրջ զնոքօքն կայ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)

Յորժամ աճէ մի կողմն լուսնի, միւս կողմն զնշանակ աղջամղջի ցուցանէ. (Շիր.։)


Աղջիկ, ջկան, ջկունք, կանց

s.

maid, girl, virgin;
chamber-maid, female servant;
nursery-maid, child's maid.

· Calfa

NBHL (2)

Տարաւ զնա ի ներքս աներն իւր՝ հայր աղջկանն. (Դտ. ՟Ժ՟Թ. 4=9։)

Էր նորա աղջիկ մի եգիպտացի։ Եկն երկու աղջկամբք ... ասէ ցաղջկունսն։ Աղջիկն՝ որ դռնապանն էր. եւ այլն։


Աղջկորդի, դւոյ

s.

bastard.

· Calfa

NBHL (1)

Աղջկորդի անձնամատն. (Ա. Թագ. ՟Ի. 30։)


Աղջութիւն, ութեան

s.

cf. Աղջամուղջ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն, եւ աղջութիւնք իւր. (Նար. ՟Զ. (յայլ օրինակս, աղջամղջութիւնք, կամ աղջամուղջք։))


Աղջուր, ջրոյ

s.

brine;
the action of salting in brine.

· Calfa

NBHL (2)

Թանայր զհացն յաղջուր. չկարացի (ասէ) կլանել զպատառ հացին աղիւ, այլ արկի ջուր եւ աղ ի պնակ եւ թացի. (Վրք. հց. ձ։)

Արա՛ աղջուր. եւ թէ ծովու ջուր գտնաս, լաւն այն է։ Խառնեն զյօտի մոխիրն ի յաղջուրն։ Շինէ՛ աղջուր։ Մոխրաջրով եւ աղջրով լուանալ. (Վստկ. ՟Ճ՟Լ՟Բ. ՟Մ՟Ղ՟Զ։)


Աղտ, ի, ից

s.

salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.

· Calfa

NBHL (8)

Գումարեցան ի ձորն աղի, որ է ծով աղտից։ Քաղաքք աղտիցն։ Գնաց ի հովիտս աղտիցն։ Բաժ աղտից, կամ տարազ պսակաց։ Հարկանէր Յովաբ զձորն աղտից. (Ծն. ԺԴ. 3։ Յես. ԺԵ. 62։ Բ. Մնաց. ԻԵ. 11։ Ա. Մակ. ԺԱ. 35։ Սղ. ԾԹ. վերնագր։)

Ճակատեցան ի ձորն աղտից։ Եւ ի ձորն աղտից՝ ջրհորք, ջրհորք նաւթի. (Ծն. ԺԴ. 8. 10։ Իսկ Յհ. կթ.)

Ո՞ւր են՝ որք ի տղմին թաւալին, եւ դուզնաքեայ աղտով մերով զուարճանան. (Առ որս. ԺԴ։)

Ի բա՛ց թօթափեսջիք զամենայն աղտ չարեաց. (Ագաթ.։)

Սխրականութիւն աղտոց մեղանաց. (Նար. ՂԳ։)

Յորժամ յագահութենէ եւ յամենայն աղտոց սուրբ իցեն. (Իսիւք.։)

Գոյ աղտ յոսկին քո՝ որով պարծիս. (Վանակ. յոբ.։)

Զաղտն ելեալ ի միջոյ իւրմէ, եւ զծնունդս զոր ծնանիցի, կերիցէ. (Օրին. ԻԸ. 57։)


Աղտաղտ

adj.

cf. Աղտաղտուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրս աղտաղտին՝ անախորժելի ծարաւեաց արբման. (Նար. ՟Լ՟Թ։)


Աղտաղտուկ

adj.

salt, saline, brackish.

· Calfa

NBHL (3)

Բնակեսցէ յերկիր աղտաղտուկ. (Երեմ. ՟Ժ՟Է. 6։)

Աղի եւ ծովային վայր. երկիր աղի եւ խոնաւ. շօռ տեղ. շօրիսթան. չօրագ եէր. չօրագլըգ. Wgrec salsugo, salsilago, marina vel salsa loca

Բնակեսցէ յաղտաղտուկս անապատի։ Բնակութիւնս նմա զաղտաղտուկս։ Արար զերկիրն պտղաբեր յաղտաղտուկս. (Երեմ. ՟Ժ՟Է. 6. Յոբ. ՟Լ՟Թ. 6։ Սղ. ՟Ճ՟Զ. 34։)


Աղտեղասէր

adj.

that likes filth or dirt.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեր աղտեղասէր օրինացդ. (Փարպ.։)