Definitions containing the research վասն : 3009 results

Վաղվաղուն

adj.

hasty, quick, lively, brisk, ready, speedy, prompt, precipitate.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ վաղվաղուն ձեռօք իցէ առ ի հարկանել, սակայն պարտ է կնոջն համբերել, վասն զի այր իւր է. (Վեցօր. ՟Է։)


Վաճառաշահ

adj. s.

commercial, mercantile, trading;
opulent merchant, rich treader;
— քաղաք, mercantile city;
— լինել, to trade, to deal, to traffic, to gain.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն ինչ վասն նորին իսկ ի վաճառաշահ արկանէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 21։)


Վայել

s.

cf. Վայելք;
v. imp. վայել է, վայել են, վայելէ, վայելեն, to befit, to become, to be beseeming or seemly, to be proper;
ոչ — են, it is not fit, it is unbecoming.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւատայ նա զոք վասն զարդուն իւրոյ, եթէ վայե՛լ է նմա։ Այլ որպէս վայելեսցէ կանանցն, որոց զաստուած պաշտութիւն յանձն առեալ իցէ. (Ոսկ. աւետար. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Վայելեմ, եցի

va. vn.

to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւատայ նա զոք վասն զարդուն իւրոյ, եթէ վայե՛լ է նմա։ Այլ որպէս վայելեսցէ կանանցն, որոց զաստուած պաշտութիւն յանձն առեալ իցէ. (Ոսկ. աւետար. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Վայելուչ

adj. adv.

convenient, suitable, proper, congruous, pertinent, decent, becoming, fit;
well made or shaped, comely, elegant, prepossessing, genteel, pretty, graceful;
enjoyable, enjoying;
—ս, elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Օծանի, կամ օծանիլ ասի վասն մարդո՛յս վայելչի. (անդ. (ուր լաւ եւ՛ս է ընթեռնուլ՝ վայելչականի)։)


Վայելչաբար

adv.

suitably, decently, properly, pertinently, aptly, justly;
comely, elegantly, genteelly, prettily, graciously.

· Calfa


Վայելչականութիւն, ութեան

s.

decency, suitableness, propriety, conveniency.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ զարդարս իբրեւ զարմաւենի ծաղկեալ ասէ վասն վայելչականութեանն։ Դաւիթ աշտարակ է շինեալ նշանաւոր, եւ այնմ նմանեցուցանէ վայելչականութեան զպարանոց հարսինն. (Նար. երգ.։)


Վայր, աց, ից

s.

place, spot, space, extent, part, ground;
field, plain, camp, country;
անհուն —ք, immense, vast spaces;
յայսմ —ի, here, in this place;
now;
յայնմ —ի, there, in that same or very place;
then;
մինչեւ ցայս —, thus far, to this place;
until now;
յոր —, in which place, wherever;
— մի, առ — մի, a short time, a moment, an instant, a little;
ընդ —, in vain, vainly;
ի —, below, under, beneath;
cf. Զէն;
cf. Վեր;
յայլում —ի, somewhere else, in another place;
ի վերուստ մինչեւ ի —, from top to bottom;
from head to foot;
գազանք —ի, wild beasts;
մեղր ի —է, wild honey;
ի —ի բնակել, to live in the open air, in camp;
—ս հատանել, to go along way;
զ—օք գալ, to go around, round about, to go here and there;
զ—օք ածել զաչս, to look round about;
ի մի — գալ, to assemble, to resort to one place;
ընդ — հարկանել, to abandon, to forsake, to cast off, to desert;
ի — հարկանել, արկանել, to disparage, to sneer at, to defame, to slander;
ի — շարժել, to beat down, to overthrow;
զաչս ի — արկեալ, looking down, with one's eyes cast or bent down;
ցո՞ր — նեղութեանց հասի ես, to what trouble have I brought myself!
ընդ վայր, in vain, uselessly;
ցայդ վայր, so far, as far as that, to that place, there;
ցոր վայր, where, whither;
ցո՞ր վայր, how far ?.

· Calfa


Վայրաբար

cf. Վայրապար.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակրոց եւ հանդերձից պէտս ունիմք, այլ եւ բնակութեան ոչ վայրաբար՝ վասն ի գազանաց խոյս տալոյ. (Նիւս. բն. ՟Ա։)


Վայրագիմաստ

cf. Վայրենամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստակն վայրագիմաստ է. վասն զի եւ իմաստունն քաղաքային՝ քաղաքի եւ քաղաքավարութեան արժանի է, իսկ վայրագիմաստն՝ անդէն է եւ հակառակասէր. (Փիլ. լին. ՟Գ. 33։)


Վայրապար

adv. adj.

in vain, uselessly, vainly, to no purpose;
vain, useless, futile, insignificant, common.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ վայրապարքն յայսպիսեաց աստի ինչ ոչ ուղղեցին։ Զայս վասն վայրապարացն արգելաք. ապա թէ ոչ՝ չեն ինչ ի հակառակացն այս։ Մատնեն մահու, եւ ոչ վայրապար մահու, այլ անարգ մահու. (Իգն.։)


Վայրասուն

adj.

savage.

· Calfa

NBHL (1)

Փոյթ է աստուծոյ վասն արարածոց, երէոց, անասնոց, թռչնոց, եւ վայրասուն գազանաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)


Վայրենական, ի, աց

adj.

wild;
barbarous.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանս կոչէ զհեթանոսս վասն վայրենական բարուցն։ Ըստ բարբարիկ վայրենական մտաց. (Ոսկ. ես.։)


Վանգեմ

va.

to syllable.

· Calfa


Վաներ, ոյ

cf. Վաներայք.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեաց զամենայն պատճառսն, վասն որոց ել ի վաներոյն. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ. (տպ. ի վանիցն)։)


Վանորայ, րէից, այոց

s.

cf. Վանորեայ.

· Calfa


Վաներ

cf. Վաներայք.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեաց զամենայն պատճառսն, վասն որոց ել ի վաներոյն. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ. (տպ. ի վանիցն)։)


Վանք, նաց, նից, նուց

s.

convent, monastery, cloister, friary;
lodging, dwelling, home, habitation, abode;
house, mansion;
hotel;
inn, hostelry;
cabin, hut;
— կուսանաց, nunnery, convent;
վանս ունել, to stay, to lodge, to take up one's lodgings, to dwell, to stop;
փակել ի վանս, to cloister, to shut up in a convent.

· Calfa


Վաշխառու, աց

s.

usurer.

· Calfa


Վառեմ, եցի

va. fig.

to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.

· Calfa

NBHL (1)

Վառեցէ՛ք ի ձէնջ արս՝ ճակատել առաջի տեառն ի վերայ մադիամու։ Զմի մի ի նոցանէ առաւել վառէր մխիթարութեան բանիւք՝ քան զինուքն։ Առցէ սպառազինութիւն զնախանձ իւր, եւ վառեսցէ զարարածս առ ի խնդրելոյ զվրէժս ի թշնամեաց։ Վառեցարուք անցէ՛ք առաջի եղբարց ձերոց։ Անցցեն վառեալք եւ կազմեալք առաջի տեառն ի պատերազմ։ Անցցէ ձեր ամենայն վառեալ ընդ յորդանան։ Վառեալք զինու։ Արքն վառեալք։ Վառեսցարու՛ք պատրաստեցարու՛ք։ Քրիստոսի չարչարիլն մարմնով վասն մեր, եւ դուք ի նոյն միտս վառեցարու՛ք.եւ այլն։


Վաստակեմ, եցի

va. vn.

to work, to labour at, to do;
to gain, to acquire, to earn;
— զերկիր, to till, to dig, to cultivate. cf. Վաստակիմ.

· Calfa


Վատաբախտութիւն, ութեան

s.

unhappiness, misfortune, ill or bad luck;
misery, calamity.

· Calfa


Վատախառնութիւն, ութեան

s.

bad temperament, evil disposition, ill nature;
— օդոյ, inclemency of the weather;

· Calfa


Վատանամ, ացայ

vn.

to be or become cowardly, pusillanimous, faint-hearted;
to grow idle or lazy, slothful.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վասն այնորիկ առնուս զէն, զի վատանայցես, այլ զի կռուիցիս։ Վատութեանց պարսաւանս (դնես աղքատին). եւ դու վատանաս, եւ սակայն աստուած զիւրն տայ քեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ ՟Բ. 10։)


Վատառու, աց

adj.

dull-witted, obtuse.

· Calfa

NBHL (1)

Զմէ՞ ի քաջ մտառուացն եւ ի վատառուսն զնոյն պահանջես. ի նոցանէ վասն փութոյն, իսկ ի վատառուաց ի միտ՝ վասն ջանոյն. (Պիտ.։)


Վատթարազգի

cf. Վատազգի.

· Calfa

NBHL (1)

Վատթարազգի (ասի առ մարդիկ), որ յաղքատ հարց, կամ վասն թշուառութեան, եւ կամ վասն հեզութեան։ Աղքա՞տ ասաց քեզ, եւ կամ թէ վատթարազգի, եւ անմիտ։ Իբր թէ քաջատոհմիկ ընդ վատթարազգւոյ բնակէ. (Առ որս. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։ Խոր. ՟Բ. 60։)


Վատթարութիւն, ութեան

s.

deterioration, alteration, marring, debasement, corruption, decay, degeneracy, depravity;
meanness, vileness, cowardice;
defeat, rout;
insult, affront.

· Calfa


Վատութիւն, ութեան

s.

laziness, idleness;
cowardice, dastardliness, poltroonery, pusillanimity;
vileness, meanness, cringing;
worthlessness;
ingratitude;
wickedness;
վատութեամբ, cowardly, unmanly, basely, meanly;
անուն վատութեան, ignominy, shame, dishonour, stain, slur, stigma, opprobrium;
ի — հատանիլ, to give oneself up to idleness or sloth;
— յանձն առնուլ, ի — խոնարհիլ, to bow and cringe, to be guilty of meanness, to behave meanly.

· Calfa

NBHL (2)

Առանձինն կեայ անպիտան վասն վատութեան։ Ո՛րչափ չար է վատութիւն։ Տէրն զվատութիւն ընդ չարութեան լծեաց, ասելով. չա՛ր ծառայ եւ վատ։ Ոչ եթէ ի պատճառս վատութեան, եւ ո՛չ փախչելով յաշխատութենէն. (Բրս. հց.։)

Այսչափ ի վատութիւն հատեալ եմք. սակայն չասէ աստուած, եթէ վասն զի ի վատութիւն հատեալ էք, չծագեմ զարեգակն։ Եթէ յընչից ազատ իցես, եւ ի վատութիւնս հատանիցիս, զի՞նչ օգուտ իցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10. 19։)


Վարագոյր, գուրաց

s. fig.

curtain;
veil;
պատուհանաց, մահճաց, window-curtain;
bed-curtain;
— դրան, door-curtain;
թատրոնի, —, drop-scene;
— մետաքսեայ, silken curtain;
— ծալածոյ, զսպանակաւոր, roller-blind, spring-blind;
ձգել զ—, to draw the curtain, to draw down the blind;
բանալ զ—, to open or to draw back the curtain;
փակել զ—, to shut the curtain;
—աւ խօսել, to speak under a pretext.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհէ նմա զամօթն. վասն այնորիկ վարագուրաւ խօսի. (Իգն.։)


Սառիմ, եցայ

vn.

to freeze, to be frozen, to glaciate, to congeal;
— պտղոց, ծաղկանց, to be frost-bitten, nipped by the frost

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսիս հեռի է յարեգական ջերմութենէ, եւ վասն այնորիկ սառեալ է։ Սառեալ են մեզօք. (Նար. երգ.։)


Սառնանամ, ացայ

vn.

cf. Պաղիմ.

· Calfa


Սառնութիւն, ութեան

s.

nature of ice, iciness.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ասի երկաթ միայն, վասն զի ունի զսեւութիւն եւ զսառնութիւն. եւ ոչ հուր միայն, եւ այլն. (Ոսկիփոր.։)


Սաստ, ից

s.

bitter, angry reproof, scolding, rebuke, threat, menace;
chastisement;
— իշխանակերպ, մեծավայելուչ, majesty;
— իշխանական, authority, haughtiness;
— աչաց, piercing glance;
ի — մատչել ընդ ումեք, to reproach bitterly, to scold sharply.

· Calfa


Սաստկագոյն

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa


Սաստկայաղթ

cf. Քաջայաղթ.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձայոյզք եղերուք վասն սաստկայաղթ զօրութեան նորա. (Եփր. մն.։ 1)


Սաստկապէս

adv.

cf. Սաստիկ.

· Calfa


Սատարեմ, եցի

va.

to help, to assist, to aid, to cooperate, to contribute, to serve;
to do, to labour.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նա սատարեալ էր տեղեկութեամբ վասն նորա. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Սատր, տեր

s.

stater, didrachm (money and weight).

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ռմկ. որպէս Պաստառ կամ կապերտ գործեալ ի սատարաց. պեղ. վասն որոյ ուր ասէ Գէ. ես.


Սատր, ի, ոյ

s.

thin silken crape;
napery;
seat, sofa, settee, settle.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ռմկ. որպէս Պաստառ կամ կապերտ գործեալ ի սատարաց. պեղ. վասն որոյ ուր ասէ Գէ. ես.


Սար, ից, ոց

s.

height, eminence, top, summit, peak;
cape, promontory, point;
սարք, furniture, moveables, equipage;
harness;
all that follows, rest.

· Calfa


Վարդաբեր

adj. s.

rose-bearing;
—ք, rose-garden.

· Calfa

NBHL (1)

Հասին ի քաղաքն փտողոմէացւոց, որ անուանեալ կոչի վասն տեղւոյն յայտնութեան՝ վարդաբերք. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 12։)


Վարդապետութիւն, ութեան

s. va.

doctrine, dogma, tenets;
teaching, instruction, precept, maxim, sentiment;
theory;
doctor's degree, lectureship;
աստիճան վարդապետութեան, doctorate;
քրիստոնէական —, catechism;
cf. Զեղում.

· Calfa


Վարդավառ, ի

s.

Transfiguration of our Lord.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդավառ ասի, որ է՝ Արդ աւար, եւ կոչի Վարժարան. այլ վասն զի յոյնք զսա պայծառակերպութեան եւ պսակաց կոչեն տօն, եւ հայք վարդավառ, նոյն եւ մի, զոր այս հրաշաձայնէ պայծառութիւն։ Էր երբեմն սովորութիւն ոմանց ի վարդավառի ցանել զմիմեամբք զվարդաջուր. իսկ յետոյ մնաց առ ռամիկս լոկ ջրացանութիւն. մինչեւ կոչել ոմանց եւ զտօնն Շատրուան։ Իսկ Մենինսքի գրէ, թէ կոչի ապրիզէգեան, որ է ասէ տօն հայոց, քաղդէացւոց, եւ պարսից, ջրացանութեամբ ի վերայ միմեանց՝ նաեւ վարդաջրով, ի ժգ թըրմախ ամսոյ, որ է չորրորդ օր գարնանային հասարակածի։


Վարժասէր

cf. Ուսումնասէր.

· Calfa

NBHL (1)

Խոշորութիւն ինչ ի սոսա ծանեան լինել վարժասէրքն։ Երեքժամանակ (կամ եռամանակ) ոչ ասացին վարժասէրք՝ վասն ոչ միանգամայն ունելոյ զօրութիւն. (Քեր. քերթ.։)


Վարժուն

adj.

cf. Վարժ.

· Calfa


Վարկանիմ, կայ

vn.

to conjecture, to judge, to presume, to think, to deem, to find, to esteem, to look upon as, to repute or regard as;
արժանի —, to think, deem or find worthy.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախնոյն պարտիս ինքեան վարկուցեալ։ Ամենայնիւ վարձս վարկուցեալ՝ ընդ նմին վասն նորին աղերսել. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Խ՟Ը։)


Վարկպարազի

adv. adj.

additionally, over and above, by the way, by accident, incidentally;
negligently, carelessly, unheedingly, for form's sake;
unessential, accessory, secondary, supplementary, extra, useless, frivolous, vain.

· Calfa

NBHL (1)

Վարկպարազի ասացեալ վասն յիշատակի։ Ուսանիմք վասն քրիստոսի, որպէս վարկպարազի զիւրսն վարէր զկեանս։ Այլ սոքա վարկպարազի եւ գործ առ գործով մեզ հարցեալ փորձեցան. (Կոչ. է։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։ Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Զ։)


Վարձ, ուց

s. mar.

stipend, salary, hire, pay, wages;
emoluments, perquisities;
retribution, recompense, payment;
letting out on hire, hiring, renting;
—ք տան, rent, house-rent;
— բժշկի, physician's fees;
cf. Նաւ;
տուն ի —ու տալի, house to let;
—ս արկանել, դնել, to contract, to make an agreement, to agree;
ի —ու ունել, առնուլ, to rent, to farm, to hire;
to freight, to charter;
ի —ու տալ, to let on hire, to let out, to lease;
ի —ու ունել զտուն, to rent a house;
հատուցանել զ—ս տան, to pay house-rent;
տալ զարծաթ ի —ու, to put out money to interest;
արժանի է մշակն —ու իւրոյ, the labourer is worthy of his hire.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վարձու կալայ զքեզ։ Ի վարձու կալան վասն քո զբաղաամ։ Ի վարձու ունել մշակս յայգի իւր։ Ոչ ոք կալաւ զմեզ ի վարձու, եւ այլն։ Ապա թէ ի վարձու առեալ իցէ (զանօթն, որ բեկաւ), ընդ վարձուց իւրոց եղիցի նմա. (Ել. ՟Ի՟Բ. 15։)


Վարձանք, նաց

s.

portion, dowry;
hire of an harlot;
cf. Կապէնք.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն վարձանս նորա այրեսցեն հրով ... զի ի կապինաց պոռնկութեան ժողովեաց. (Միք. ՟Ա. 7. (այսպէս է ի յն. եւ յեբր. վասն որոյ սխալ է գրեալն ի սովորական օրինակս մեր, զամենայն արձանս նորա)։)


Վարձատրութիւն, ութեան

s.

remuneration, recompense, retribution, requital, reward.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն աշխատութիւնք՝ որ վասն աստուծոյ իցեն, մինչեւ ի քայլափոխն, վարձատրութեամբ են յաստուծոյ։ Նմա համարեալ եղեւ վարձատրութիւն, որ զառաջինն վաճառեալ գնեաց վաասն սիրոյ ողորմութեան. (Վրք. հց. ՟Ը. ՟Ժ՟Դ։)