Definitions containing the research տար : 6174 results

Մղձկիմ, եցայ

vn.

to choke, to be suffocating;
to be violently affected with spite, envy, grief or rage.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել մղձկէին. (զի լաւ համարէին զմեռանել առաւել քան զյամելն յօտար աշխարհին. Բուզ. ՟Դ. 20։)


Մղոն, ի, աց

s.

mile.

· Calfa


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացին ի մրրկեալ բարկութենէն ճարտարապետք. (Մագ.։)


Մնացորդ, աց

cf. Մնացուած.

· Calfa

NBHL (1)

Ժառանգել նոցին մնացորդաց։ Կատարեցից առ մնացորդս աշխարհին. (Խոր. ՟Գ. 51։ Եղիշ. ՟Բ։)


Մնացուցանեմ, ուցի

va. s.

to cause to remain, to stop, to put a stop to;
կաց մնաց, կաց եւ մնաց, remnants of troops, wreck of an army;
cf. Ժողովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ դեռ մանուկ էր իբրեւ ամաց հնգից, մնացուցանէր կատարման ամացն. (Ճ. ՟Ա.։)


Մշտաբուխ

cf. Մշտաբուղխ.

· Calfa

NBHL (1)

Փիւթագորեանք ասէին, երդուեալ յաւանդօղն մել զքառեակն՝ զմշտաբուղխ աղբիւրն բնութեան։ Մշտաբուղխ կոչէին զչորս զթիւսդ վասն չորից տարերցդ. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)


Մշտաբուղխ

adj.

flowing, gushing out continually, never failing, perennial.

· Calfa

NBHL (1)

Փիւթագորեանք ասէին, երդուեալ յաւանդօղն մել զքառեակն՝ զմշտաբուղխ աղբիւրն բնութեան։ Մշտաբուղխ կոչէին զչորս զթիւսդ վասն չորից տարերցդ. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)


Մշտակաթ

cf. Սերմնակաթ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նոցա զպատարագս եւ զօրէն բորոտին եւ զմշտակաթին եւ զտեռատեսին. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա. (տպ. զմշտկային։))


Մշտակիր

adj.

continuous, quotidian.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն պատուիրանակատար մշտակիր հանապազորդութեան նորա. (Բուզ. ՟Դ. 7։)


Մշտահայց

adj.

always praying or entreating.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտահայց եւ բազկատարած մաղթանօք. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Մշտամատոյց

adj.

often offered or offering.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ մատուցեալ՝ ընծայեալ՝ նուիրեալ՝ պատարագեալ. մշտանուէր.


Մշտապաշտօն

adj.

instant in prayer, constant in worship, fervent, devout, pious;
assiduous.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտապաշտօն բազկատարածութեամբ մաքուր միանձանց. (Նար. գանձ խչ.։)


Մշտնջենանամ, ացայ

vn.

cf. Մշտնջենաւորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկալեալ էր նոցա զաւետարանն եւ հեթանոսք. (Եփր. կողոս.։)


Մշտնջենաւոր

cf. Մշտնջենաւորական.

· Calfa

NBHL (3)

Նշոյլ է մշտնջենաւոր լուսոյն։ Մշտնջենաւոր է՝ որ լուծանելոցն է զիս։ Լերանց կամ բլրոց կամ բազկաց մշտնջենաւորաց։ Կայ մնայ քահանայ մշտնջենաւոր։ Մշտնջենաւոր նստաւ ընդ աջմէ աստուծոյ։ Միով պատարագաւ կատարեաց զսրբեալսն՝ ի մշտնջենաւորս։ Մշտնջենաւոր կապանօք պահեաց ի խաւարի։ Եղիցին հիմունք քո մշտնջենաւորք ազգաց յազգս.եւ այլն։

Թեւատարած եւ մշտնջենաւոր աղօթիւք եւ պահովք. (Նար. յովէդ.։)

Յա՛յտ ի վկայութեանցս է, զի յաւիտենականն ասի եւ մշտնջենաւոր՝ որպէս անսկիզբն եւ անկատարած. իսկ մշտնջենաւոր ասի նաեւ այն՝ որ սկսեալն իցէ, այլ չունի սահման տեւողութեան։


Մշտնջենաւորութիւն, ութեան

s.

perpetuity, perpetuation, continuation, permanence, eternity.

· Calfa

NBHL (2)

Մշտնջենաւորութիւն ի տեսիլ (այսինքն ի տեսութիւն) մեծամեծ եւ զարմանալի իրացն։ (Ախտարաց) մշտնջենաւորութիւնն ի սնոտիս. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Զ։)

ἁειδιότης, τὸ ἁείδιον aeternitas եւ այլն. μονή perennitas, perseverantia. որպէս Յաւիտենականութիւն աստուծոյ անսկիզբն անվախճան. եւ որպէս անկատարծ տեւողութիւն սկսելոցն. մնացականութիւն. հանապազորդութիւն. եւ ἁποσχόλασις vacatio, studium. անընդհատ պարապումն.


Մոդ

cf. Մոթ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈԴ կամ ՄՈԹ. Բառ օտար. որպէս միւդ, մուդդ, միւտտ. μόδιος modius. իտ. moggio. մօ՛տիօս, մօտիուս, մօ՛ճճիօ, մօ՛ծծօ. Գրուան, կամ երեք գրիւ, կամ չորք արդուք. (Անան. չափ եւ կշռ. ։ Վստկ. ՟Լ՟Բ. ՟Խ՟Բ. եւ այլն։ Ուռհ.։ Սամ.։ Կիր.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ՟Ա.։ Ոսկիփոր.։ Դամասկ.։)


Մոլախումբ

s.

furious mob.

· Calfa

NBHL (1)

Ես երթեալ առից զնա, տարեալ թագուցից յայն ի հրէական մոլախումբ ժողովոյն. (Տաղ.։)


Մոլիմ, եցայ

vn.

to lose one's senses, to go mad;
to be in a passion, enraged;
to be extravagantly fond of, to fall violently in love with, to be passionately in love;
— զհետ, to bend one's whole soul to, to apply oneself entirely to, to dote upon, to be destracted with;
մոլիս, պաւ՛ղէ, Paul, thou art beside thyself.

· Calfa

NBHL (1)

μαίνομαι, ἑμμαίνομαι, ἑκμαίνομαι , ἑπιληπτεύομαι, ἑπιληπτίζω furo, insanio, demens sum, corripior a daemone, laboro epilepsia sive morbo comitiali, et incendor amore μαντεύομαι divinor, hariolor . Ցնորիլ. ելանել արտաքոյ անձին. անկանել ի մտաց. կատաղիլ. յիմարիլ, այսահարիլ. զայրագնիլ, եւ Յարիլ յանչափս. զակատիլ. անկղիտանալ. տռփիլ, եւ տարփալ. եւ Հմայել. իրմէն դուրս ելլալ, խելքը թռցընել, խենդենալ, խեւնալ, կատղիլ.


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈԼՈՐԱԿԱՆ. ա.մ. Թափառական. թափառեալ. մոլորեալ. տարտամ. տատանեալ.


Մոլորանք, նաց

s.

wandering;
error, roving course.

· Calfa

NBHL (1)

Զօտարութիւնսն ստէպ, եւ զմիմեանց վերայ թափառանս մոլորանացն. (Փիլ. իմաստն.։)


Մոլութիւն, ութեան

s.

fury, rage, mania, frenzy, madness, folly;
violent passion;
transport, enthusiasm;
*vice, bad habit.

· Calfa

NBHL (1)

μανία, τὸ μανιῶδες insania, furor. Մոլի գոլն. մոլիլն. մոլեգնութիւն. կատաղութիւն. յիմարութիւն, անյագ բերումն. սաստկութիւն կրից՝ ցասման, սիրոյ. տարփումն. տռփումն. ... եւ այլն.


Մոծիր, ծրոյ

s.

charcoal-powder.

· Calfa

NBHL (1)

Ետնայ լեառն զմոծիր, եւ զբոցն ի վերայ երկրին տարածէր։ Տաճար ձեր այրեալ է, եւ ի մոծիր դարձեալ. (Մարթին.։)


Մոմ, ոյ, ով

s.

wax, bee's wax;
wax-candle, wax-light, taper;
սպեղանի ի —ոյ, cerate, medicated wax;
— ճարպական, stearine candle;
cf. Ճրագ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոչ գոյ ի մոմի կնիք՝ առ օտարոտին յարմարել դրօշուածս. (Նիւս. կազմ.։)


Մոմեղինակալ, աց

s.

candlestick.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր՝ մոմեղինակալ ոսկի։ Աւետարան ոսկէգիր, եւ մոմեղինակալս երկուս. (Սիսիան.։ Ճ. ՟Բ.։)


Մոյթ, մութից

s. mus.

stay, support, prop, jamb, pillar, pilaster, stanchion, buttress;
— դնել, to prop, to support, to shore up;
— լարակալ, cf. Էշ.

· Calfa

NBHL (1)

ὐποστήριγμα, ἁντιστήριγμα sustentaculum, fulcimen, fulcimentum;
fulcrum, firmamentum . Նեցուկ. յեցուկ. հաստարան. ամրութիւն ի ներքոյ կողմանէ՝ կամ առ ի կողմանէ. պայագ, տիրսէք (իսկ էմուտ , հաստատութիւն, եւ մէթիյն, հաստատուն. որպէս եւ իւմիյտ, ումուտ, յոյս) Արար սողոմոն զծովն, եւ զմոյթսն։ Նեցուկ ի ներքոյ նորա, երկու կարգ մութից ձուլեալք։ Արար արքայ զփայտսն անտաշս՝ մոյթս տանն տեառն, եւ տանն արքայի։ Կործանեսցին մոյթքն եգիպտացւոց, եւ իջցէ հպարտութիւն զօրութեան նորա. (՟Գ. Թագ. ՟Բ. 35։ ՟Է. 24։ ՟Ժ. 12։ Եզեկ. լ. 6։)


Մոյր, մուրոյ

s.

mendacity, beggary;
alms;
ի — ելանել, շրջել, to beg, to go begging, to ask charity, to beg alms, to mendicate;
ի — տեսանել, to see any one in a begging state.

· Calfa

NBHL (1)

Անազգի եւ օտար, եւ մուրոյ պատճառաւ եկեալ աստ. (Ուռպ.։)


Մոշայ, ից

cf. Մոշենի.

· Calfa

NBHL (1)

Մոշի. գազ. կազ. տարֆա.


Մոշավայրի

cf. Մոշենի.

· Calfa

NBHL (1)

Մոշի. գազ. կազ. տարֆա.


Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զտէր մոռացան ամբարհաւաճք։ Մոռա՛ զժողովուրդ քո եւ զտուն հօր քոյ։ Ոչ մոռացաւ տէր զաղօթս տնանկաց։ Մի՛ մոռանայցես զամենայն բանս զայսոսիկ։ Զօտարսիրութիւն մի՛ մոռանայք.եւ այլն։


Մորթի, թւոյ

cf. Մորթ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ զմորթիքն՝ ձեաց ի գետին. եւ տարածեաց ի մորթացն զկտաւն. (Հ. յնվր. ՟Ժ՟Դ.։)


Մուծանեմ, ծի

va.

to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.

· Calfa

NBHL (1)

Չմուծանեմք օտարոտի (բան), մի՛ եւ դուք մուծանիցէք. (Ոսկ. կողոս.։)


Մուկն, մկան, մկունք, մկանց

s. pl.

mouse;
mice;
cf. Դնդեր;
ազգ մկանց, the micy tribe;
— մեծ, rat;
— վայրի, wood-mouse;
— դաշտի, field-rat;
— ջրային, craber, water-rat;
— ալպեան, marmot;
— լերանց, mountain-rat;
փարաւոնի, ichneumon, cf. Հետահան, cf. Հիլոս;
գեղացի եւ քաղաքացի —, the country mouse and the city mouse;
ծակ, բոյն, աղբ, ականատ մկանց, mouse-hole;
rat's nest;
mouse-dung;
mouse-trap;
որսորդ մկանց, rat-catcher, mouse-hunter;
(կատու) mouser;
որսորդութիւն մկանց, mouse-hunt;
— որսալ, to mouse, to catch a mouse;
— չչէ, the mouse squeaks.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղր՝ անբան շնչոյն ընդարձակութիւն է ի մեզ՝ ջղօք եւ մկամբք կատարեալ. (Պիտառ.։)


Մուտ, մտի, մուտք, մտից

s. ast. adv.

entrance, entry, coming or going in, introduction, access, approach, admission;
gate, street-door, portal;
porch, atrium, vestibule;
income, revenue, rent;
carnal knowledge;
cf. Կանացի;
—ք արեւու, sun-set, setting, going down;
the setting sun, the west;
—ք արեւային, heliacal sun-set;
—ք աստեղ, immersion;
յելից մինչեւ ց-ս արեւու, from sun-rise to sun-set;
— եւ ել or ել եւ —, income and expenses;
— եւ ել նաւաց, arrival and departure of ships;
—ք եւ ելք, entering and leaving;
comers and goers;
— ամսոյ, first day of the month;
ի մտից արեւու, towards or near evening;
ի —ս լինել or դառնալ արեւու, to disappear, to set;
— առնել, to make one's entry, to enter to go in;
— or —ս գտանել, to be admitted, to have access, to be received;
— եւ ել առնել, to come in and go out;
իմանալ զ—եւ զել ուրուք, to know all a person's goings out and comings in, all his designs and actions;
ժամս որոշել ել եւ մտից, to fix the times of audience;
համարձակ — շնորհել առ ինքն, to give free access to him;
ոչ գիտեմ զել եւ զ— իմ, I do not know how to act;
խաղաղութի՞ւն իցէ —դ քո, is peace with you? do you bring peace?.

· Calfa

NBHL (2)

Միով մտիւն, եւ միով պատարագաւն բառնալ զմեղս աշխարհի։ Աւազանաւն (կամ աւազակին) մտիւ ի վայելչութիւն հանգստեան դրախտին փափկութեան. (Տօնակ.։)

Յիւրոց մտից ծախէր։ Եւ յայլոց մտից ութսուն քանքար։ Զկարգս մտից։ Ի մտից սրբութեանն ըստ համարոյ տարւոյն.եւ այլն։


Մուրանք

s.

begging;
alms.

· Calfa

NBHL (1)

Բաճկոնակ ինչ կամ տարմալակ, ուր զմուրանսն ժողովէր. (Տօնակ.։)


Մուրացած

adj.

begged, mendicated, borrowed;
alien, foreign;
pieced, patched up, mended.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈՒՐԱՑԱԾ ՄՈՒՐԱՑԱԾԻ ՄՈՒՐԱՑԱԾՈՅ. Մուրացեալ. ի փոխ առեալ. օտարին. եւ Կցկտուր. կարկատուն.


Մուրացածոյ, ից

adj.

cf. Մուրացած.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈՒՐԱՑԱԾ ՄՈՒՐԱՑԱԾԻ ՄՈՒՐԱՑԱԾՈՅ. Մուրացեալ. ի փոխ առեալ. օտարին. եւ Կցկտուր. կարկատուն.


Մուրողութիւն, ութեան

s.

mendacity.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրով յանձն առցուք զաղքատութիւն եւ զմուրողութթիւն։ Թէ մուրողութեամբ իցէ, եւ թէ օտարութեամբ, նովաւ եւեթ կեցցուք։ Կամ թէ յօտարութեան մուրողութեան եւ վախճան. (Փարպ.։)


Մօրուք, րուաց

s.

beard;
աղեբէկ —, gray-beard;
տգեղ, թաւ, անյարդար —, a sorry, thick, uncouth or neglected beard;
մօրուօք դալարանալ ծնօտիցն, to have the face covered with down, or soft hair;
մօրուս արձակել, to grow a beard;
օր սափրելոյ զմօրուս, shaving-day;
սափրել զմօրուս իւր, to shave oneself;
to get shaved;
ածելել զմօրուս ուրուք, to shave any one, to trim;
աճեցուցանել զ—ւս, to let one's beard grow;
ծաղկին — նորա, his beard begins to grow.

· Calfa

NBHL (1)

Մօրուք զհանճարեղս եւ զիմաստունս ասէ. զի մօրուք կատարելութեան է պատկեր. (Գէ. ես. տե՛ս եւ ԱԼԻՔ։)


Մանրեմ, եցի

va.

to break or reduce to pieces, to grind, to pound, to bruise, to crush, to triturate;
to hash, to mince.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զդահեկանն (կամ զդեկանն) եւ տարեալի շուկայն՝ մանրեաց, եւ ետ աղքատաց. (Ոսկիփոր.։)


Մաշ, ոյ, ի

adj.

s. bot. pea, peas;
used up, worn out, old;
cf. Հալ եւ մաշ.

· Calfa

NBHL (2)

Կազմեալ կայր մաշ ի դարմանս հիւանդաց, եւ սնափառէր. եւ այլոց սերմանեաց եւ հընդոց ոչ տարեալ՝ այպանեն զնովաւ, եւ դու (ասեն) ծանծաղամիտ գոլով, ըստ որում մաշ կոչիս, փքաս. (Մխ. առակ. ՟Խ՟Զ։)

Ստեղծուածն մեր առաջին՝ նոր էր, եւ մեղքն մեր առնեն հին եւ մաշ։ Ձորձն հին եւ մաշ։ Ոչ եթէ ի բնէ հին եւ մաշ էին, այլ իբրեւ աղտեղանան եւ պղծին՝ ապա լինին հին եւ մաշ. (Եփր. աւետար.) cf. ՀԱԼ ԵՒ ՄԱՇ։


Մառ

s.

fog;
cf. Մառն.

· Calfa

NBHL (1)

Գինի իբրու երկու տարւոյ՝ մառով եւ հոտով. (Վստկ.։)


Մասնաւորաբար

adv.

cf. Մասնաւորապէս.

· Calfa

NBHL (2)

Յայտնեալ մասնաւորաբար, այլ ոչ կատարելապէս։ Ընկալան, այլ մասնաւորաբար։ Մասնաւորաբար եւ համառօտապէս. (Եղիշ. մկրտ.։ Սարգ. յկ. ՟Թ։ Արծր. ՟Ա. 9։)

Միջասահման իմն երեկորինս է ժամ՝ տուընջեան եւ գիշերոյ, սակս որոյ եւ երկոցունց մասնաւորաբար ե՛ւ հարազատասցի սա, ե՛ւ օտարացեալ գտցի. (Յհ. իմ. ատ. այսինքն մասամբ, եւ մասամբ իւիք։)


Մասնաւորեմ, եցի

va.

to communicate, to impart;
to distribute, to divide, to share;
to contribute, to give.

· Calfa

NBHL (1)

Ապրուստ կերակրոյ փշրանաց հացի ի բազմազեղդ քո սեղանոյ մասնաւորեսցես։ Ըստ ճարակօղն քաղցկեղի առ բնաւ անդամս մասնաւորեալ զախտին տարածումն. (Նար. ՟Լ՟Է. եւ ՟Ժ՟Ը։)


Մասնմուտ առնեմ

sv.

to admit, to admit to a share or part in.

· Calfa

NBHL (1)

Անձամբ անձին նենգալ, եւ մասնմուտ առնել օտարի յիւր աշխարհն. (Եզնիկ.։)


Մատակարար, աց

s.

administrator, manager;
steward, provider, victualler;
dispenser, distributor;
— վանից, cellarer.

· Calfa

NBHL (1)

Զմատակարարդ եւ զսպասաւոր մեծս խորհրդոյ։ Արարողին բանին խօսակիցք, մատակարարք կամակատարք. (Նար. կուս. եւ Նար. առաք.։)


Մատակարարական, ի, աց

adj.

administrative.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմատակարարականն յերուսաղէմ կատարեաց զփրկութիւն. (Կիւրղ. թղթ. առ կոստանդ.։ (յն. տիեզերական։))


Մատակարարեմ, եցի

va.

to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատարիմ կոչէ, զի չխորեաց ինչ. եւ իմաստուն, զի գիտաց յօգուտ մատակարարել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 24։)


Մատաղակոտոր

adj.

slain in infancy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մատաղ հասակի տարաժամ կոտորեալ.


Մատաղանամ, ացայ

vn.

to bloom again;
to renew one's youth, to grow young again.

· Calfa

NBHL (1)

Նորափետուր զարդարեսցին. այս եւ ի մկրտութեանն կատարի, զի մատաղանան եւ նորոգին վերստին. (Գէ. ես.։)


Մատաղատունկ, տնկոց

adj. s. fig.

young, new, tender;
young plant, sucker, layer, shoot, sapling, off-set, slip;
neophyte, proselyte;
թուփ —, young shrub;
— նահատակ, child-martyr.

· Calfa

NBHL (2)

Մանրեսցէ զնոսա որպէս մատաղատունկն լիբանանու, որ սիրելին է որպէս զորդիս միեղջերոյ։ Եհան զմատաղատունկն, եւ տարաւ տնկեաց. (Սղ. ՟Ի՟Զ. 6։ Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 4։)

Երիվարօք՝ կատարելոց եւ մատաղատունկ եղելոց միջասահմանօք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)