Definitions containing the research տար : 6174 results

Պատրկութիւն, ութեան

s.

patriciate.

· Calfa

NBHL (1)

Յանճառ եւ երանաւէտ կեանս տարեալ ի խոնարհագոյն աշտիճանէ անթիպատ պատրկութեան՝ թագաւորեցոյց. (Մագ. ՟Կ՟Ե։)


Պատրոյգ

s.

wick;
match;
— վիրաց, lint, lineament, scraped lint.

· Calfa

NBHL (1)

եթէ ոչ արկանես իւղ, ճրագն շիջանի. եւ եթէ ոչ կազմես զպատրոյգն, խոտացեալ անճառագայթ լինի եւ աղօտանայ. (Եփր. աւետար.։)


Պատրուճակ, աց

s.

beast for sacrifice or food;
appanage, pension.

· Calfa

NBHL (2)

Կենդանի զենլի ի պէտս ուտելոյ կամ զոհելոյ, յորմէ եւ պատարագ. ռոճիկ յուտելի անասնոց. խաչն եւ արջառ, եւ այլն.

Ներոնի՝ սինկղիտիկոսն ի համար պատրուճակի՝ բիւր եւ հազար դահեկան ի տարւուջ համարեցաւ տալ ... իմա իբր ռոճիկ, կամ ծախք կերակրոյ.


Պարագայութիւն, ութեան

s.

turn, revolution, period.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ըստ որոշեցեալ եւ ըստ սահմանեալս ժամանակաց պարագայութիւնս կարծեսցես զաստուածութիւն առնել ինչ։ Ամենեցուն կատարելոց ըստ այնմ ժամանակաց եւ ամտնակաց որոշելով պարագայութեամբք։ Քսանեւ հինգերեակք ըստ լուսնոյ պարագայութիւնք են. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa


Պարականոն

adj.

irregular, anomalous.

· Calfa

NBHL (1)

(իբրու տարականոն). Օտար ի կանոնէ. անսովոր.


Պարայածիմ, եցայ

vn.

to circulate, to take a turn.

· Calfa

NBHL (1)

Եկինը ոչ հանդէպուղիղ, այլ շուրջ պարտյածի. ձեւ ընկալեալ զոյգ ամենայն ուստեք կատարելագոյն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 81։)


Պարանիմ, եցայ

vn.

to return, to retire.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԱՆԵԼ ՊԱՐԱՆԻԼ. ἁναλύω, -ομαι resolvo, -or, revoco, revertor. Իբրու տարանաւ յետս քարշել. կոչել. Եղնա ոգին՝ անդրէն ոչ դառնայ, եւ պարանել շունչն գրաւեալ. (Իմ. ՟Ծ՟Զ. 14։)


Պարապեմ, եցի

vn. va.

cf. Պարապիմ;
cf. Պարապեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ի յընչից պարապեցին. (Գր. տղ.) յերուսաղէմ. այսինքն դատարկացան, զրկեցան։

ՊԱՐԱՊԵՄ եցի. չ. ՊԱՐԱՊԻՄ եցայ. ձ. σχολάζω, σχολήν ἅγω, ἁσχολούμαι vaco, sive otior, vacat mihi. Բցռ. խնդրով՝ է Պարապառնուլ. դատարկանալ. յետս կալ.


Պարապեցուցանեմ, ուցի

va.

to occupy, to employ, to give work to;
to exercise, to keep in exercise;
to empty;
to take away, to remove.

· Calfa

NBHL (2)

ՊԱՐԱՊԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. ոպէս Դատարկացուցանել. եւ Անզբաղ կացուցանել. պարպել. եւ պարապ ատեն գտնալ.

Ի դատարկաբան բանից բազմաց պարապեցո՛ զանձն քո. (Կոչ. ՟Ա։)


Պարապորդ, աց

adj.

unoccupied, idle, unemployed, lazy, slothful;
vacant, void, empty.

· Calfa

NBHL (2)

Դատարկ էք, պարապորդ էք.

σχολαστής, σχολάζων vacans, otiosus, otio deditus. Անգործ. դատարկ. պարապ.


Պարապումն, ման

s.

cf. Պարապութիւն ;
scholium, commentary;
— առնուլ, to take time or leisure.

· Calfa

NBHL (2)

Տեղիս այս լռութիւն տալով եւ պարապումն ամենեւին յարտաքին խռովութեանց։ Հարկաւոր է կատարել լռութիւն մինչեւ կարասցեն ուսանել ի պարապման՝ երբ՝ զինչ՝ որպէս պարտ է խօսել. (Բրս. սահմ. կրօն.։ եւ Բրս. հց.։)

Ո՛րքան փոյթ բերէր յանձին՝ միայն աւետարանական քարոզութեանն պարապմանց. (Նանայ.։)


Պարառաբար

adv.

round about;
taken all together.

· Calfa

NBHL (1)

Անտարր անպարագիր՝ պարառաբար խորհեցողին. (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Պարառեմ, եցի

va.

to comprise, to include, to comprehend, to encompass, to embrace, to take in;
to envelop, to beset, to invest.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐԱՌԵԼ. περιποιέω tueor, servo, adfero, adquiro. որպէս յն. պարառնել, կամ պատսպարել, եւ ճարել ճարտարել.


Պարառութիւն, ութեան

s.

comprehension, containing, embracing;
syllepsis;
party, assembly;
— առաքինութեանց, the union of all the virtues.

· Calfa

NBHL (3)

Ամենայն բոլոր բարեացն պարառութեամբ պատարուն. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։)

ՊԱՐԱՌՈՒԹԻՒՆ. Շրջան կամ բոլորումն (տարւոյ).

Ըստ շրջագայութեան ճախարակեալ փայտի ... այստէս եւ ինձ իմասցին տօնք տարեկանք՝ պարառութիւնք տարւոյ։ Պսակըս քաղցրութեան՝ ամիս (այսինքն տարւոյս) եկեալ պարառութեան. (Մագ. ՟Թ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)


Պարասահմանեմ, եցի

va.

to define;
to relegate, to exile, to banish.

· Calfa

NBHL (2)

Յովհաննես աւետարանիչ պարասահմանել ի պարմոս կղզւոջ. (Ոսկիփոր.։)

ՊԱՐԱՍԱՀՄԱՆԵԼ. իբրու παρορίζω կամ ἑξορίζω extermino, exilio multo. Արտասահմանել. տարադրել. աքսորել.


Պարարեմ, եցի

va.

to fatten;
— զերկիր, to manure;
— զոք սնոտի յուսով, to feed or entertain one with hopes, to beguile, to lull, to fool one with fair promises, to take to a fool's paradise;
— զաչս, to feast, charm or delight the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Պատարագ արդարոյ պարարէ զսեղան. (Սիր. ՟Լ՟Բ. 8։)


Պարարուն

adj.

cf. Պարար.

· Calfa

NBHL (2)

Պարարեալ. եւ Լիուլի. որպէս թե գրելի իցէ Պատարուն.

Զպտուղսն ... ամբողջս եւ պարարունս (կամ պատարունս) ընծայելով ստացողացն. (Պիտ.։ 1)


Պարարտ, ից, աց

adj.

fattened, fat, obese, lusty, plump, oily, greasy, unctuous;
nutritious, succulent;
rich, fertile, fruitful.

· Calfa

NBHL (1)

Պարարտ էր գինին օրինացն. (Եփր. աւետար.։)


Պարարտաբոյս

adj.

rich, fertile, prolific, abundant, copious.

· Calfa

NBHL (1)

Պարարտաբոյսք, պարարտարօտք. (Փարպ.։)


Պարարտանամ, ացայ

vn.

to fatten, to grow fat, to become fat and plump.

· Calfa

NBHL (1)

Ծորմամբ հոգւոյդ՝ նախնին սոցա ծերն (սուրբ տարագոս) իբր ի ձէթ պարարտանայ. (Տաղ.։)


Պարաւոր, աց

s. adj.

chorus-singer;
chorister;
dancing, appertaining to dancing;
surrounded, encircled.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարած մտացն եւ բառիցն եւ պարաւորոցն (եսսեանց՝) բարեպաշտութիւն. (Փիլ. տեսական.։)


Կամական, ի, աց

adj.

voluntary.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կայցէ կամք անձին կամ այռոց. կամաւոր. եւ Կամակատար. կամակ. եւ Կամեցողական.


Կամակար

adj. adv.

voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՄԱԿԱՐ. Ինքնաշարժ. կարօղ եւ կամեցօղ կատարել զկամս իւր, կամ զայռոց. աջողակ, կամակ. եւ Կամակատար տիրապէս.

Դիւրագոյն է՝ որք ընդ իշխանութեամբ են՝ կատարել զառաքինութիւն, քան կամակար իշխանութեամբն. (Յճխ. ՟Զ։)


Կամահաճոյ

cf. Կամակատար.

· Calfa


Կամահաճութիւն, ութեան

s.

cf. Կամակատարութիւն.

· Calfa


Կամայորդոր

adj.

voluntary.

· Calfa

NBHL (1)

Կամայորդոր ջան նահատակութեանց։ Կամայորդոր սրտիւք կատարէին զպաշտօն աղօթիցն։ Կամայորդոր յօժարութեամբ ետ զանձն իւր ի ձեռս զիֆուորաց։ Ժողովեցան իքով կամայորդոր յօժարութեամբ. (ՃՃ.։)


Կամարակապ

adj. s.

arcaded;
arcade;
atrium, porch.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկապաճոյճ մեզ քաւարան կազմեալ՝ եթերանման կատարակապ զարդիւք. (Նար. տաղ եկեղ.։)


Կամարաձեւ

adj.

vaulted, arched;
— գործել՝ յօրինել, to arch, to vault.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց առան ի դրաց սենեկացն ոսկեհուռն կամարաձեւ երանգոցն տարազք. (Արծր. ՟Դ. 12։)


Կամաւոր

adj.

spontaneous, voluntary, free.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր պատարագ, ողջակէզ, կամ խաչելութիւն, մահ. (Եղիշ.։ Շար.։ Ժմ.։)


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

· Calfa

NBHL (4)

Ոմն զհոգւոյ կամս ասէ կատարել, եւ ոմն զմարմնոյ. (Խոսր.։)

Յիւր դրեաց զինչպէտս ըստ կամի։ Ըստ կամի պարգեւեն եւ նոցա։ Զիւր ընթացիցն տենչանս կատարեսցէ ըստ կամի։ Ըստ կամի աղտեղեալ զկրակն. (Փարպ.։)

Կատարեցին զանիրաւութիւն ի կամաց իւրեանց. (Ծն. ՟Խ՟Թ. 5։)

Կամաւ ուխտս մատուցանել։ Զկամաւ յօժարութեան, եւ զպատարագս ժողովրդեանն. (Ղեւտ. ՟Է. 16։ Թուոց, ՟Ժ՟Ե. 3։ Եղեկ. ՟Խղ. 12։ Յուդթ. ՟Դ. 16։ Զկամաւ անօրէնութիւնն զեկուցանէ. Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)


Կայեան, ենից

cf. Կայան.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմեալ զհանգստարանն սրբոյն՝ պատուեցին զպարկեշտ մարմինն ըստ արժանի կայենից ճշմարտին. այսինքն դրից կամ կալոյ ի շիրմի. (Փարպ.։)


Կայութիւն, ութեան

s.

stability, firmness.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն եւ կայումն ըստ առաքինութեան վարուցն հաստիցի։ Ցո՛յց զկատարեալ կայումն. (Նիւս. երգ.։)


Կայումն, ման

s.

cf. Կայութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատութիւն եւ կայումն ըստ առաքինութեան վարուցն հաստիցի։ Ցո՛յց զկատարեալ կայումն. (Նիւս. երգ.։)


Կանանի, նւոյ

s. pl. women, the fair sex.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ կանանոյն ժողովեալ մատաղ մանկտովք։ Եւ կանանոյն անդամ սատարեալք ըստ իւրեանց տկարութեան կանացի ուժոյն. (Ագաթ.։)


Կանաչասաղարթ

adj.

green leaved.

· Calfa

NBHL (1)

Զկանաչասաղարթ ոստոցն զտարածումն. (Անան. եկեղ։)


Կանգնեմ, եցի

va.

to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.

· Calfa

NBHL (1)

(Արեգակն եւ լուսին ի կատարածի) պայծառանան ըստ մարգարէութեանն, եւ կանգնին. (Երզն. մտթ.։ որպէս ռմկ. կանկ առնուլ։)


Կանգուն, գնոց

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

· Calfa

NBHL (1)

Յերեքհարիւր կանգնոյ զերկայնութիւն տապանին ... ի մի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ։ Արասցես տապանակ, յերկուց կանգնոյ եւ ի կիսոյ զերկայնութիւն նորա, եւ ի կանգնոյ եւ ի կիսոյ զլայնութիւն նորա։ Կանգնաւ յայսմ կողմանէ, եւ կանգնաւ յայնմ կողմանէ։ Գոգեալք երեսուն եւ երիւք կանգնովք. եւ այլն։


Կանխաժաման

cf. Վաղահաս.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարաց կատարել վասն կանխաժաման մահու կենաց իւրոց. (Սամ. երէց.։)


Կանխակալ, ոյ

adj.

ancient, of antiquated date or observance, old, inveterate;
— կարծիք՝ սովորութիւն, prejudice, prepossession, preoccupation;
— գիտութիւն, prescience, foreknowledge.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխակալ էր սովորութիւնն։ Կանխակալ սովորութեամբ կատարել, սիրել, կամ կապիլ. (Սեբեր. ՟Գ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։ Երզն. մտթ.։)


Կանխակալութիւն, ութեան

s.

ancient custom or usage, ancientness;
prejudice, prepossession.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխակալ էր սովորութիւնն։ Կանխակալ սովորութեամբ կատարել, սիրել, կամ կապիլ. (Սեբեր. ՟Գ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։ Երզն. մտթ.։)


Կանխաճառ

adj.

foretold, predicted.

· Calfa

NBHL (1)

Այս շարադրութիւն կանխաճառեալն բանից։ Ընդ կանխաճառեալն այգիս վարկցի։ Գտցէ զամենայն կատարեալ զկանխաճառեալսդ. (Աթ. ՟Ը. ՟Թ։)


Կանխասաց, ից

adj.

predicting, foretelling;
foretold, foreboded;
— բանք, predictions;
— լինել, to foretell, to predict, to prognosticate;
to forewarn.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ աստ ոչ միայն մարգարէութիւնքն, այլ եւ կատարումն կանխասացից. (Ոսկ. ես.։)


Կապանաւոր, աց

adj. s. bound, detained, captive, prisoner.

· Calfa

NBHL (2)

δεσμώτης vinctus. Ունօղ զկապանս. կապեալ. կալանաւոր. բանտարգել.

Կապանաւոր վշտաց տարեալ. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)


Կապանք, նաց

s. pl. bonds;
hand-cuffs, fetters, manacles;
rope, cord, string;
pass, defile;
censure, excommunication;
տուն —նաց, prison, jail, gaol;
ի կապանս արկանել, to fetter, to put in irons;
to imprison.

· Calfa

NBHL (1)

Հալեցան կապանքն ի բազկէ նորա։ Խզեցի զկապանս լծոյն ձերոյ։ Կապեցին կապանօք, եւ տարան ի բաբելոն։ Ի տանէ կապանաց։ Երկաթի կամ պղնձի կապանօք։ Ձգեցի զնոսա կապանօք սիրոյ իմոյ.եւ այլն։


Կապարայօդ

adj.

leaded.

· Calfa

NBHL (1)

Աշտարակ բարձրաբերձ՝ զօրաւոր վիմօք կապարայօդ հիւսմամբ շարադրեալ. (Արծր. ՟Ե. 2։)


Կապեալ

adj.

bound;
imprisoned, enchained;
կապեալ ձեռօք եւ կապեալ ոտիւք, bound hand & foot.

· Calfa

NBHL (1)

δέσμιος vinctus, captivus. եբր. ասիր. Արկեալն ի կապանս. կալանաւոր. բանտարկեալ պատժաւոր, կամ գերի.


Կապիկ, պկաց

s.

ape;
— փոքր, marmoset;
— մեծ, baboon;
— երկայնաձետ, monkey.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. այլազգ. շէպէք, քէպպի. սանս. քափի. եբր. գօփ. որպէս եւ յն. գի՛վօս, ազդ ինչ կապկի։) πίθηξ, πίθηκος simia, simius. Չորքոտանի վայրի՝ դիւրընտել, ճարտար եւ միմոս, տգեղ, այլ քան զամենայն կենդանիս մօտ ի նմանութիւն դիմաց մարդոյ. ... cf. ԱՊՈՒԶՆԱՑ.


Կապուտ

s. adj.

spoils, booty, plunder, loot;
despoiled, stripped;
— առնել՝ թողուլ, to despoil, to plunder;
ժողովել զկապուտ կողոպուտ անկելոց, to gather the spoils.

· Calfa

NBHL (1)

Գերեալ անտի զմթերիցն զկապուտ վտարանդելոցն հոգւոց։ Եհան զկապուտն իւրաստեղծ ի կապանաց օցտողին. (Նար. ՟Ժ՟Զ. ՟Հ՟Ե։)


Կապուտակ, աց

adj. s.

bluish, rather blue, sky-blue;
livid;
bluish, light blue;
— կամար, the roof or canopy of heaven, the cerulean vault;
—ն երկնից, sky-blue;
— ծովու, ultra-marine;
բրուսիական —, Prussian blue.

· Calfa

NBHL (1)

Դեղինն ընդ պայծառի սպիտակ շարախառնելով, եւ ի խորին սեաւ անկեալ՝ զկապուտակ գոյնն կատարէ. (Պղատ. տիմ.։)