Your research : 1 result for քերական

Քերական, ի, աց exact entry

s.

grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.

· Calfa

NBHL (12)

γραμματικός grammaticus, litterator, litteratus. որպէս Գրական. գիտակ արուեստի քերականութեան. ԳՐԱՄԱՏԻԿՈՍ. որ ասի եւ ՔԵՐԹՈՂ՝ ո՛չ որպէս բանաստեղծ (որ է բուն քերթողն), այլ որպէս գրագէտ. դպիր քաջուս.

Յարանուանք. որզան, ի քերականութէն քերականն, եւ յարութենէն արի ... Որակ, որազն, սպիտակ, քերակական. (Արիստ. ստորոգ.։)

Ո՛չ ամենայն մարդ քերական. (Սահմ. ՟Ա։)

Քերական ո՛չ զամենայն մարդ սահմանէ, այլ միայն զքերականսն. (Դամասկ.։)

Կատարելում քերականի եւ երաժշտականի ոչ ինչ պէտք են պատուիրանի յարուեստս ... Որպէս քերականութիւն՝ քերականին, եւ երաժշտականութիւն՝ երաժշտին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

Ներհմտութիւն քերականի, բայց քերթումըն քերթողի. (Շ. վիպ.) (որբերի եւ ի յաջորդ նշ)։

Զաստղաբաշխականն, եւ զքերականն եւ զքերթողականն. (Ճ. ՟Ը.։)

Գրեցից սակս քերականիս, թէ զի՞նչ է անուն սորա. (գրականութիւն, քերթողութիւն, քերականութիւն. Հին քեր.։)

Ու եւ Ի, լծո՛րդ են ըստ քերականին խրատու. (Վրդն. ծն.։)

Քերթողն քերական արուեստիւն շարակարգէր զգիրս ... քանզի զքերական կանոնսն հաստատաբար մեկնէր։ Առեալ ի նմանէ տունս քերականս, որպէս զի մեկնեսցէ զնոսա ի հռետորականս։ Երեւեցոյց գրով բանս՝ քերականս պէսպէս իմաստիւք զանազանեալ. (Սոկր.։ Վ՛րք բրս։ Վրք. ածաբ.։)

Ամենեւին բառական քերական (ոճով) ոչ գրեաց, այլ զամենայն պարզ եւ յստակ խօսէր. (Վրք. սոսկ ըստ Հ=Յ.։)

Սողովմոն արքայն մեծ՝ քերական պէրճիւք յարդարեալ զսա (զտաճարն). (Նար. տաղ.։)


Entries' title containing քերական : 3 results

Քերականական, ի, աց

adj.

grammatical.

· Calfa


Քերականութիւն, ութեան

s.

grammar.

· Calfa

NBHL (4)

Անուն իսկ քերականութեանս, գրականութիւն ասի։ Եւ արդ ստուգաբանեալ լինի քերականութիւնս՝ գրականութիւն. (Մագ. քեր.։ Երզն. քեր.։)

Յաղագբ քերականութեան։ Քերականութիւն է հմտութիւն՝ որք ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Թր. քեր.) այսինքն հմտութիւն սովորական ոճոյ բանաստեղծից եւ մատենագրաց։

Քերականութիւն յայնցանէ է՝ որ նենթակայումն են։ Քերականութիւն ասի ուրումն մակացութիւն։ Իքերականութենէն՝ քերականն. (Արիստ. ստորոգ.։)

Դիւրապատում շարադրեաց, եւ ո՛չ քերականութեամբ արհեստին. (Վրք. ոսկ.։)


Քերականօրէն

adv.

grammatically.

· Calfa


Definitions containing the research քերական : 193 results

Կէտ, կետի ou կիտի

cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Հներիզ Յայսմ. մրտ. 21 հանում է կէտ բառից. «կէտ ասեն վասն մեկնա-կութեան. քանզի յոր վայր և լինին՝ ըս-պառեն զայլսն ուտելով»։ Ուղիղ մեկնեց նախ ՆՀԲ. յետոյ Peterm. 21, 35։ ԿԷՏ, ի հլ. (հոլովման ժամանակ դառ-նում է նակ կետ-) «նշանարութեան համաս բրուած նպատակ» Պիտ. «նպատաև. ռետա-ւորութիւն, նպատակակէտ» Փիլիպ. գ. 14. Եւագր. Եւս. պտմ. «իբրև պայման դրուած ժամանակը» Ագաթ. Եղիշ. «քերականական կամ երկրաչափական նիշ» Քեր. թրակ Եւկղիդ. «երաժշտական խազ» Տաթև. ամ, 232 (եկեղեցւոյ մանկունք եղանակեն ա-րուեստիւ կիտի՝ որ գրած է). «երկնքի բե-ւեռները» Արիստ. աշխ. «կշռի մէտ» Նար. «ևենտրոն» Պղատ. տիմ. և օրին. «տոմա-րական եզը» Տոմար. որից կիտուած «կէտ կէտ յօրինուած նկար, զարդ» Երգ. ա. 1Ո կիտակ «որոշեալ կանոն» Անյ. վերչծ. կիտի «կռուի կամ մրցման նպատակը կամ տե-ղը»? Վեցօր. 67. կիտադրեալ Պիտ. Զքր. կթ. ևետասահման Անան. եկեղ. անկէտ «անեզը յաւիտենական» Ագաթ. ցամաքակէտ Ա-գաթ. ժամանակակէտ Գաղ. դ. 2. Ոսկ. մտթ. միջակետ Նչ. քեր. ստորակետ Թր. քեր. կամ նաև կետ-ձևից՝ կետադրեալ Զքր. կթ. կե-տահարութիւն Պիտ։

NBHL (1)

Ըստ քերականաց եւ երկրաչափից՝ Նիշ փոքրիկ, որոյ շարունակութիւնն կազմէ զգիծ. նօգտա. եբր. նէքօտտա.


Հոլով, ից

s. gr.

rolling, circular motion, circulation;
case;
— անուանց, oblique cases.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «թաւալում, իր վրայ պր-տըտուելը, գլորում, շրջան» Դիոն. ածայ. Մագ. Նար. «գոյականների քերականական փոփոխութիւնները» Թր. և Երզն. քեր. որից հոլով գալ «գլորիլ» Եղիշ. դտ. 181. հոլովիլ «գլորուելով երթալ (անիւ, սայլ, քառ)» Ամովս. բ. 13. Դատ. է. 13 Իմ. ժէ. 18. հոլովել «դարձնել, փոփոխել» Նար. «հեգել» Փարպ. Խոր. հոլովեցուցանել Ամովս. բ. 13. Ոսկ. յհ. ա. 4. հոլովումն Խոր. Պիտ. Փարպ. եռահոլով Քեր. քերթ. բազմահոլով Թէոդ. ի կոյսն. Նար. անհոլով Պիտ. վերջահոլով, հո-լովակերտ (նոր բառեր) ևն։

NBHL (1)

ՀՈԼՈՎ. πτῶσις casus. Ըստ քերականաց, Փոփոտումն նոյն անուան ըստ յանգի եւ ըստ նախդրաց՝ եզակի եւ յոգնակի. ըստ յն. եւ լտ. ասի անկումն, կամ դիպուած.


Պերիարմենիաս

s.

"Aristotle's ""De Interpretatione""."

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«Արիստոտէլի մի աշ-խատութիւնը. Մեկնութիւն մասանց բանի Քերականութեան» (որ և թարգմանուած է հայերէն՝ Դաւիթ Անյաղթի ձեռքով)։

NBHL (1)

Կրկին բառ յն. բէրի՛ էրմինի՛աս. περὶ ἐρμηνείας de interpretatione. Յաղագս մեկնութեան. այն է Մի ի գրոցն արիստոտելի, ուր բացատրին քերականական մասունք բանի տրամաբանօրէն, մակագրեալ ըստ հյ.


Սեռ, ից

s. gr.

kind, species, race, generation;
nature, complexion;
*height;
gender;
— եւ տեսակ, the genus and the species;
մարդկային —, mankind;
հայկական —, the Armenian nation.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի հլ. «ազգ, ցեղ, տոհմ» Փիլ. Շար. Մագ. Յայտ. իբ. 16. «ըստ տրամաբանից՝ առաջինն ի հինգ ընդհանրից» Պորփ. Արիստ. ստորոգ. «ըստ քերականաց՝ անունների ա-րական, իգական կամ չեզոք լինելը և բայերի ներգործական, կրաւորական կամ չեզոք լի-նելը» Թր. քեր. որից սեռական, սեռային, նեռաբար, սեռակոտոր, սեռանալ, եռասեռե-ան, կիսասեռ, յոգնասեռ ևն, բոլորն էլ յե-տին։

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ Սեռ կամ Սեր անուանց է որոշումն յարական, յիգական, եւ չեզօք. եւ բայից՝ սեռ կամ տրամադրութիւն է որոշումն ի ներգործութիւն, ի կիր, եւ ի միջին (այսինքն չէզոք, կամ հասարակ ըստ յն). տես Թր. քեր.։


Սեր, ից

s. gr.

kind, race, species;
sex;
cream;
— գինեմրրոյ, cream of tartar;
gender;
գեղեցիկ —, the fair sex, womankind;
գալ ի ծնունդեւ ի —, to increase and multiply.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(յետնաբար ի, ռ հլ.) «ցեղ, տոհմ, ծնունդ, սերունդ» Փարպ. Արիստ. աշխ. Նոնն. Մառ. «սերիլ, աճիլ, բազմանալը» Վեցօր. 93. «քերականական սեռ» Թր. րեր. որից սերել կամ սերիլ «սերունդով աճիլ՝ բազմանալ» Եզեկ. լզ. 12. Վեցօր. Եզն. Մծբ. Եւս. քր. Ագաթ. Ոսկ. մտթ. սերանալ Մծբ. Եփր. թգ. և օրին. սերունդ Խոր. սերուն Փիլ. բազմասեր Պիտ. մօտասեր Փիլ. զաւակասե-րութիւն Պիտ. եղեգնասեր Փարպ. մանկասե-րութիւն Փիլ. բոլորասեր «բոլորատեսակ» Ագաթ. (տե՛ս ՀԱ 1913, 625) սերնդագոր-ծութիւն (նոր բառ). այստեղ են պատկանում սեռ, սերմն, որոնք տե՛ս առանձին։

NBHL (1)

ՍԵՐ. Ըստ քերականաց՝ Որոշումն արուի եւ իգի՝ հայելով ի յանգս բառից առ յոյնս.


Այլասեռ, ի, ից

adj.

cf. Այլասեր.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր՝ տրոհէ ի միմեանց զհամասեռսն եւ զայլասեռսն. ո՛րգոն՝ զժանգն յարծաթոյ։ Զայլասեռսն, որպէս յորժամ տրոհեմք զտասն թիւ ի քերականութենէ (կամ զթուաբանութիւն ի քերականութենէ). (Սահմ. ՟Բ։)


Արուեստ, ից

s.

art, trade, profession, study, condition, office;
artifice, expedient, means, invention, ingenuity;
sign, miracle;
գեղեցիկ ազատական մեքենական —ք, the liberal, mechanical, fine arts.

· Calfa


Արուեստախօս

adj.

cf. Ճարտարախօս

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստաբան. ճարտար ի խօսս. քաջ քերական, կամ քերթող.


Ապառնի, նեաց

s. adj. gr.

futurity;
future;
— ժամանակ բայից, future tense.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ մի յերից բաժանմանց ժամանակի բային.


Արական, ի, աց

adj. gr.

male;
masculine;
—ք, cf. Առականք;
—թիւ, odd;
— or արեկան, jaundice.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՐԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆ. Ըստ քերականաց է Բառ յայտարար արուի. այլ ըստ յն. երբ. եւ այլն, է յայտնիչ նաեւ լոկ յանգի ձայնից՝ պիտակաբար որոշելոց ի սեռս սեռս. Տե՛ս (Հին քեր.։)


Բաղդատական, ի, աց

adj.

comparative.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ Նշանակ բաղդատութեան յածանցս, կամ Ածանցական մասնիկ յայտարար առաւելութեան ի համեմատութիւնս.


Բայ

cf. Բա;
cf. Բամ.

· Calfa

NBHL (1)

ῤῆμα verbum Ըստ քերականաց՝ Մասն բանի յայտարար գործողութեան.


Բայ, ից

s. gr. verb;
word, speech, discours;
cf. Բայոց.

· Calfa

NBHL (1)

ῤῆμα verbum Ըստ քերականաց՝ Մասն բանի յայտարար գործողութեան.


Աղօտ, ից

adj.

obscure, dull, dim, cloudy, dark, hidden, without lustre;
tawny;
wan;
feeble, indistinct, small;
— լոյս, darkness visible, glimmer, faint light;
ընդ — տեսանել՝ ակնարկել, to catch a glimpse of, to see indistinctly, to blink.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ սո՛ւղ վանկ կամ ձայնաւոր, որ եւ կարճ. βραχύς brevis


Աղօտանամ, ացայ

vn.

to grow dim, to become obscure, to grow dark;
to grow tarnished, to lose its lustre or polish;
to grow feeble, to be diminished.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ սղիլ, կարճիլ վանկի.


Ամանակ

s.

time;
time or measure in music;
cf. Ժամանակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց.


Անժամանակ

adj.

not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ ոչ յայտնօղ իւրեւ զժամանակ ինչ, որ սեպհական է բայի։ Հին քեր.։


Անորիշ

adj.

inseparable, indivisible.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՈՐԻՇ ԱՆՈՒՆ. ἁόριστον ὅνομα. indefinitum nomen. Ըստ քերականց է Անորոշակի հարցականն, կամ վերբերականն.


Անուն, նուան, ուանք, անց

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.

· Calfa

NBHL (2)

ὅνομα. nomen. Բառ, կամ ձայն նշանական՝ յայտարար ուրուք կամ իրիք. կոչումն իւրաքանչիւր էակի եւ անհատի՝ հասարակ կամ յատու յորջորջմամբ։ Հայ մեկնիչք քերականի ստուգաբանեցին, իբր Անունելի, յասելն.

ԱՆՈՒՆ. ըստ քերականաց եւ տրամաբանից՝ նոյն է ըստ բնիկ նշանակութեան ընդ առաջնոյն.


Անունդրութիւն, ութեան

s.

disobedience;
contumacy.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱՆՈՒԱՆԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Ուստի ԱՆՈՒՆԱԴՐՈՒԹԵԱՄԲ. φερωνύμως. Որպէս բերանունապէս՝ ըստ քերականաց՝ յիրէ անտի եւ ի գործոյն առնլով զանուն. արդեամբք ստուգաբանեալ.


Անհոլով

adj.

indeclinable.

· Calfa

NBHL (1)

ἅπτωτος. casu carens. Ըստ քերականաց՝ այն մասն բանի որ չունի զհոլով ըստ անուան.


Անձայն

adj.

without voice;
mute, without sound;
consonant.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ դժուարաւ հնչելի քան զայլ բաղաձայնս.


Անձայնութիւն, ութեան

s.

loss of voice;
aphony.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ըստ քերականաց՝ իսպառ անձայն գտանիլն ոմանց ի բաղաձայն տառից.


Անխաղաց

adj.

without movement, stationary;
indeclinable.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ որպէս անհոլով եւ անխոնարհելի. ἅκλιτος.


Անբանութիւն, ութեան

s.

stupidity, irrationality, brutality.

· Calfa

NBHL (1)

Քերականութիւն է հմտութիւն ... թուեցաւ ոմանց յանբանութիւն ածել փոխանակ առաւել գիտութեան. (Երզն. քեր.) իբր տալ լռել ի խօսելոյ՝ առ չդիտելոյ զկանոնս քերականութեան։


Ածական, ի, աց

adj.

adjective.

· Calfa

NBHL (1)

ըստ քերականաց յետին դարուց, հակադրեալ գոյական անուան՝ յոր յենու. վասֆ։ cf. ՄԱԿԱԴՐԱԿԱՆ, կամ cf. ՄԱԿԴԻՐ. ἑπίθετον (այս ինքն վերադրական). adjectivum (այս ինքն յաւելուածական, յարողական)։


Ածանցական, ի, աց

adj.

derivative.

· Calfa

NBHL (1)

παράγωγος derivativus, deductus Ըստ քերականաց՝ նոյն ընդ ածանցս. այս ինքն բառ ծագեալ ի նախագաղափարէ, յոր յարեալ է մասնիկ ինչ աննշան՝ փոփոխիչ յայլ վիճակ, որպէս եւ նոյն իսկ մասնիկն պատճառ այլափոխութեան. միւշթագ.


Ածանցիմ, եցայ

vn.

to be derived from, to come from.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ յառաջ գալ կամ ծագիլ ածանցաց ի նախագաղափարաց, եւ բաղադրելոց ի պարզից.


Բարակ, աց

adj.

subtile;
— ցաւ, ջերմ, phthisis;
cf. Նուրբ;
brach (sporting dog);
nitre;
cf. Բորակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ Նուրբ եւ լերկ տառ բաղաձայն։ (Երզն. քեր.։)


Բարդ, ից

gr.

s. adj. hay-rick;
heaped up, piled, bound up;
polypetalous;
— անուն, բառ, compound word.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՐԴ. ա. σύνθετος compositus Յիրերաց վերայ եդեալ. կրկնեալ. խառն կամ զօդեալ, հակակայ պարզ եղելումն. որպէս ռմկ. Բարդ ասին ծաղիկք բազմաթերթք. իսկ առ քերականս՝ Բառ զօդեալ յերկուց նշանական բառից. զոր օրինակ, մարդասէր, գերեվար, բարձընտիր, այրուձի, եւ այլն.


Բացարձակ, աց

adj.

much extended, vast, ample, full;
absolute, independent, despotic;
free;
distant, far.

· Calfa

NBHL (1)

Բացարձակ անուն է (ըստ քերականաց), որ առանձինն իմանի։ Բացարձակ ասին, որպէս՝ Աստուած, հրեշտակք, հոգիք, միտք, բան. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)


Բթեմ, եցի

va.

cf. Բթացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԹԵԼ. ըստ քերականաց յառոգանութեան՝ Ի վերայ իջուցանել զձայնն, յորոյ ի նշան ի վերայ բառին երբեմն դնի բութ ().


Բնաբան, ից

s.

theme, text.

· Calfa

NBHL (1)

Զսոցա օրինակս բնաբանն (հին քերականութեան) ոչ յայտնէ, եւ մեկնիչքն նուրբ շաւղօք բառիցն միայն ցուցին։ Եւ այս քննութիւն մասանց յօգիս՝ ըստ իւրում ցուցելոյ բնաբանին մասանց. (Երզն. քեր.։)


Բութ, բթի

adj. gr.

blunt, dull, whose edge is worn;
stupid, heavy;
— անկիւն, obtuse angle;
—, — շեշտ, ոլորակ, grave accent.

· Calfa

NBHL (1)

βαρύς (որ եւ Վառ ձայն, այսինքն ծանր). βαρεία ravis Ըստ քերականաց է մասն առոգանութեան, այսինքն ոլորակ հակադրեալ շեշտի՝ վայրաբերիչ ձայնի ծանրութեամբ. եւ նշան նորա՝ որ նոյնպէս կոչի բութ, է այս (՝).


Գերադրական, ի, աց

adj. s. superlative.

· Calfa

NBHL (2)

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ՄԱՍՆԻԿ ասի առ քերականս ըստ յն. դադօս կամ սդօս, եւ լտ. սիմուս կամ իմուս, յանգ ածականաց. որ չիք ի մեզ, այլ վարեմք զբաղդատականն, գոյն, կամ յառաջոյ դնեմք, եւ՛ս, ամենա. գեր. եւ այլն. (ռմկ. է՛ն մէնծը, էն պզտիկը) (Թր. քեր.։)

Ասին գերադրական. որպէս ի քերականութենէ քերական. եւ այլն։


Գերադրեմ, եցի

va.

to elevate, to prefer;
to augment, to benefit.

· Calfa

NBHL (1)

Քերականն ի քերականութենէ գերադրէ (յարանունաբար), եւ երաժիշտն յերաժշտականէն. (Դամասկ. ըստ բագր.։)


Գերադրութիւն, ութեան

s.

elevation, sublimity;
preference;
excellence, advantage.

· Calfa

NBHL (1)

Գերադրականքն ունին զերկուս գերադրութիւնս, որպէս քերականն զքերականութիւն, եւ արդարն զարդարութիւն. (Դամասկ. ըստ բագր.։)


Երկար

adj. s. adv.

long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).


Երկդիմի

cf. Երկդիմեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԴԻՄԻ. διπρόσωπος ըստ քերականաց է դերանուն, որ ընդ դիմի անձին ի մէջ բերէ եւ զդէմն իրին. զոր օրինակ իմ, մեր, իմոյ, մերոյ.


Դասական, ի, աց

adj.

ordinal;
classical;
arranged, divided.

· Calfa

NBHL (1)

τακτικός ordinalis Ուր գոյ կարգ դասուց. յայտարար կարգի դասաւորութեան. որպէս ըստ քերականաց՝


Ժամանակ, աց

s. mus. ast. gr.

time;
year;
century, epoch, period;
age;
the end of life, death;
the present life, our times;
season;
opportunity, leisure;
appointment;
ճշմարիտ —, true or correct -;
միջին —, mean -;
արեւային — solar -;
աստեղական —, sideral -;
դիշերահաւաստրային —, equinoctial season, equinox;
—ք Թագաւորաց, The Books of Kings;
անցանել զ—օք, to grow old, to advance in years;
— պատեհի գտանել, to find a favorable moment;
յօգուտ վարել զ—ն, to make a good use of time;
կորուսանել, անցուցանել զ—ն, to lose, to waste one's time, to while away;
դէպ —, a favorable moment;
—ի մնալ, սպասել, or սպասել դիպող —ի, to wait the favorable moment;
— առնուլ, գտանել, to find a favorable occasion or opportunity;
ընտրել զ—ն, cf. Ընտրեմ;
ոչ բազում —ք են, a short time since, not long since, lately, of late;
ոչ սակաւք են, a long time since, a long, long while ago, long since;
առ այնու —օք էր տեսանել, then one saw, it was at that period one saw;
առ —օք Վարդանայ Մեծի, in the time of Vardan the great;
յաւուրս —աց սորա, of his epoch;
ի վաղեմի —սն, in remote ages;
ի սուղ, ի սակաւ —ի, in a short time, in a moment;
ի միում, ի նմիմ —ի, at the same time;
ի յետին —ս, in these latter times, years or days;
անդստին ի —աց անտի, or յառաջին —աց, thenceforth, from the earliest or olden times;
առ նովին —օք, towards this period, about the same time;
հզօր ի —ին, powerful at that time;
— ինչ, some time, a short time;
առ — մի, provisionally, for a certain period, for the present;
—աւ, with time, in the course of time, in time, in the long run;
ընդ or ըստ —ս —ս, from time to time, at intervals, now and then, ever and anon;
զայնու or առ այնու —աւ, զայնու —օք, ընդ —ս, or յամս —ացն այնոցիկ, առ սովիմբ, or զսովին —աւ, ընդ —ս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս —ացն այնոցիկ, then, at that time, in those times, at that epoch, during that century;
ի —ին՝ յորում..., in the time when...;
ընդ ամենայն —ս, at all times;
—աւ, once upon a time;
once there was;
formerly;
— ինչ առնել առ ձեզ, I shall remain some time among you;
—ս ձիգս, long time;
բազում —ս աշխատ եղէ ի վաստակս այս, this work has cost me much time;
բազում —ի պէտք են առ այս, that requires much time;
անցանէ —ն, time flies. time;
time;
tense.

· Calfa

NBHL (1)

ԺԱՄԱՆԱԿ ԲԱՑԻՑ՝ ըստ քերականաց. cf. ԱՄԱՆԱԿ.


Ի (ini)

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ելանէ ի բերանոյ, ի սրտէ անտի գայ։ Ե՛լ ի տանէ քումմէ։ Ի քէն ելիցէ ինձ իշխան։ Եւ դու ի նոցանէ ես։ Մե՞ր ես, եթէ ի թշնամեաց մերոց. եւ այլն։ Երբեմն բերէ եւ զոյժ այլոց հոլովոց եւ նախադրութեանց. զորոց խօսին եւ քերականք.


Իգաբար

adv. gr. to the feminine gender.

· Calfa

NBHL (1)

θηλυκῶς foeminino genere Իգական ձայնիւ ըստ քերականաց.


Իգական, ի, աց

adj. gr.

feminine, womanlike;
effeminate, womanish;
feminine gender;
— տոհմ, the fair sex, women;
— ախտ, hemorrhage.

· Calfa

NBHL (1)

ԻԳԱԿԱՆ. ըստ քերականաց՝ Ձայն նշանակիչ իգի, կա՛մ իրօք, եւ կամ ըստ յանկութեան լեզուաց եւեթ.


Գերակատար

adj.

supreme, highest, greatest;
s. gr. preterpluperfect.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԵՐԱԿԱՏԱՐ Ժամանակ բայից ըստ քերականաց՝ է Անցեալ կատարեալն արդէն իբրեւ ի վաղուց. զոր օրինակ, գործեալ էր իմ. որ ըստ յն. ὐπερσυντελικός praeteritum plusquam perfectum բայց մեկնիչք հյ. ոճով վերածին ի պարզ կատարեալ, գործեցի, կոփեցի, կամ ի նորահնար ձեւ անպէտ, է գործեցի, էկոփեցի։ (Թր. քեր.) եւ մեկնիչք նորա։


Գրագիր, գրաց

s.

copier, transcriber;
author, writer;
secretary.

· Calfa


Գրական, ի, աց

cf. Գրագէտ.

· Calfa

NBHL (2)

γραμματριστής elementorum praeceptor, magister Գրագէտ. հմուտ գրոց. ուսեալ. եւ Ուսուցիչ քերականի. վարժապետ քերականութեան. մակացու գրոց.

Եւ իբր Գրաւոր. գրչական. քերականական.


Գրականութիւն, ութեան

s.

literature;
grammar

· Calfa

NBHL (4)

γραμματεία, γραμματική litteratura, grammatica Գրաւոր արհեստ. դպրութիւն. քերականութիւն.

Անուն իսկ քերականութեանս գրականութիւն ասի. (Մագ. քեր.։)

Գրականութեամբն հաստատեցին զքերականութիւն։ Եւ այսպէս գտեալ եղեւ գրականութիւն. (Երզն. քեր.։)

Զի՞նչ է անուն քերականիս. գրականութիւն, քերթողութիւն, քերականութիւն. (Հին քեր.։)


Գրամարտիկոս, աց

cf. Գրամարտիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. ղրամմադիգօ՛ս γραμματικός. grammaticus այսինքն Գրական. քերական. կիրթ ի քերականութեան. դպիր, գրագէտ.


Ենթակայ, ից

s.

subject.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդ զենթակայէ ասի՝ զումեմնէ մարդոյ, եւ նենթակայում ոչ յումեք է ... մակացութիւն նենթակայում է անձին, եւ զենթակայէ ասի զքերականութենէ ... Գոյացութիւն (անհատ) ո՛չ նենթակայում է, եւ ոչ զենթակայէ է. իսկ պատահումն ի հարկէ գոլ նենթակայումն. քանզի թարց ենթակայի ել անկար է. (Արիստ. ստորոգ.։)