without permission or licence.
· Calfa
Անհրաման բնութեամբ (վարեալ երկիր). (Փիլ.։)
Յարձակին յանհրամանն որպէս ի հրամայեալ, եւ ոչ հրաժարեցուցեալ. (Սարկ. հանգ.։)
that does not allure or seduce.
· Calfa
ԱՆՀՐԱՊՈՅՐ ԱՆՀՐԱՊՈՒՐԵԼԻ Որ ոչ ձգի ի հրապոյրս. որ ոչն հրապուրի. անողոքելի. անխաբ. անպատիր, եւ առանց պատրանաց. ալտանմազ.
Ծանուցեալ բռնաւորին զանհրապոյր միտս սրբոցն։ Ծանեան զմիտս նորա անհրապոյրս. (Յհ. կթ.։)
Սահմանեալ ճշմարտապէս անհրապուրելի. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
without voice;
mute, without sound;
consonant.
· Calfa
ἅφωνος. voce destitutus, mutus. Պակասեալ ի ձայնէ. անշշունչ. անմռունչ. անբարբառ. ձան չունեցօղ՝ չհանօղ. սէսսիզ, սէտասըզ.
Անձայն եւ անբարբառ անկեալ դնէր ի սաստիկ հարուածոց. (Աթ. անտ.)
loss of voice;
aphony.
· Calfa
Անձայն գիրն ունի այսպէս. քանզի անձայնութիւն սոցա ի ձայնաւորութենէ ոմանց իմացեալ եղեւ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
indefatigable, diligent;
indefatigably, diligently.
· Calfa
Անձանձիր կալ յաղօթս. (Խոսր.։)
cf. Անձանձիր.
· Calfa
ԱՆՁԱՆՁՐՈՅԹ որ եւ ԱՆՁԱՆՁԻՐ, ԱՆՁԱՆՁՐԱՆԱԼԻ. ἁκάμας, ἁκάμαντος. indefessus, infatigabilis, ἁκάματα, indefesse, sine lassitudine. Որ ոչն ձանձրանայ կամ թուլանայ. անխոնջ. եւ առանց ձանձրանալոյ. օսանմազ. եօրուլմազ.
Անձանձրոյթ երկասիրելովն, կամ կալով ի սպասաւորութեան։ Անձանձրոյթ պշնուն զգիշերս ողջոյն. (Պիտ.։)
cavern, den, cave.
· Calfa
Որ կերակրիւր ի յանձաւին, ի յագռաւուց բերեալ հացին. (Յիսուս որդի.։)
Նաւ ի նմին ի նաւահանգստին յանձաւ ուրեք խորտակեալ. (ՃՃ.։)
Անձաւ տեղի. իբր փապարեալ, գոգաւոր. (Ասող. ՟Գ. 41։)
not made by hands, natural, spiritual.
· Calfa
ἁχειροποίητος. non manu factus. որ եւ ասի առանց ձեռագործի. ոչ գործեալ ձեռամբ. ոչ կազմեալ մարդկային արհեստիւ.
Եւ որպէս բնական. ի բնէ յօրինեալ.
Անձեռագործ պարսպեալ Նեղոսիւ. (Խոր. ՟Գ. 62։)
that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.
· Calfa
Ամենեւին անհասանելին՝ անյուսալի է, եւ անձեռնարկելի. (Ածաբ. ծն.։)
untameable, savage, wild
· Calfa
ԱՆՁԵՌՆԸՆԴԵԼ որ եւ ԱՆՁԵՌՆԸՆՏԵԼ. ἁτίθασσος, ἁτιθασσότατος. non mansuetus, intractabilis. Ոչ ընդելեալ ընդ ձեռամբ. ոչ ընտանի. վայրենի. եապանի. վահշի. ալըշմամըշ.
that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.
· Calfa
Որոյ ձեռն ոչ հասանէ ի հոգալ զկարեւորս, կամ առնել ինչ. անբաւական. անկար. տկար. չատիկօղ.
Ինքեանք անձեռնհաս են, եւ վտանգեալք. (Փարպ.։)
unformed.
· Calfa
Նախաստեղծեալն լոյս անձեւ գոլով՝ ձեւացաւ ի չորրորդում աւուրն յարեգակն եւ ի լուսին եւ յաստեղս. (Մաքս.։)
Ոչ ձեւացեալ ի ցոյցս մարդկան. անկեղծ. անպաճոյճ. non fucatus.
Կամ չեւ եւս ձեւացեալ. ձեւանալի այլով իւիք. կամ անձեւ ըստ ինքեան. ἁσχήματος. nonfiguratus.
to lose shape, to become deformed.
· Calfa
ԱՆՁԵՒԱՆԱԼ Տգեղանալ. անշքանալ, եւ տգեղ ինչ գործել. ἁσχημονέω. deformor, indecore perago.
Մերկացեալ յառաքինութեան զգեստուց, եւ անձեւացեալ ի մեղացն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
Ձայնս անվայելուչս արձակել, եւ ի կապեղայս ուտել, եւ այլ մերձաւոր այսոցիկ անձեւացեալ. (Բրս. հց.։)
unproductive, unfruitful;
ungrateful, unthankful.
· Calfa
ἁχάριστος. ingratus. Որ փոխան ձրից չառնէ ինչ հատուցումն գո՛նէ շնորհակալութեամբ. անճանաչօղ ձրից. ապաշնորհ. ապերախտ. էյլիք թանըմազ նամքեօր.
Ամենայն բարեօք լցեալք ի նմանէ՝ անձիրք առ տուիչն երեւեցան։ Անձիրս լինել ի վերայ երախտեաց. (Ճ. ՟Գ.։)
Յագահութեան բագին՝ չտեսանես թեւս թռչնոց խանձատեալս, եւ ո՛չ անձիր եւ ճենճեր ոխեալ, այլ զմարդկան մարմինս խորովեալս. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը.) իմա՛ ըստ յն. բուրումն անախորժ եւ ճենճեր ի վեր յորձանս իմն առեալ։
cf. Անձկայրեաց.
· Calfa
Անձկով կարօտեալ. կարօտով անձկացեալ. ըղձափափաք. արզուլու. հասրէթլի.
to desire, to wish;
to aspire to, to sigh for, to long for.
· Calfa
Գթալն սրտին է, եւ անձկալն՝ հոգւոյն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)
burning with desire, sighing after.
· Calfa
Անձկով այրեցօղ կամ այրեցեալ. կարօտով սիրտը էրօղ կամ էրած.
Բազում անձկայրեաց տրտմութեամբ, եւ ծանրաթախիծ հոգով (կամ ոգւով) պաշարեալ. (Բուզ. ՟Գ. 11։ եւ Կորիւն.։)
to be narrow;
cf. Անձկամ.
· Calfa
ԱՆՁԿԱՆԱՄ որ եւ ԱՆՁԿԱԼ. ποθέω, ἑπιποθέω. desidero, concupisco. Անձուկ ունել կամ կրել. կարօտանալ. ցանկանալ. փափաքել. հասրէթ չէքմէք, արզուլամագ, միւրատ էթմէք.
Ի մեկնել նորա՝ անձկանայ առ նա։ Անձկացեալ եմ տեսանել զձեզ։ Անձկացեալ են առ ձեզ վասն առաւել շնորհացն Աստուծոյ՝ որ են ի ձեզ։ Անձկացեալ եմ առ ձեզ ամենեսին գթովքն Քրիստոսի Յիսուսի։ Ինքն իսկ յոյժ անձկացեալ է տեսանել. (Իմ. ՟Դ. 2։ Հռ. ՟Ա. 11։ ՟Բ. Կոր. ՟Թ. 14։ Փիլիպ. ՟Ա. 8։ ՟Բ. 26։)
Յորժամ յափշտակեսցէ զանձկացեալս իւր։ Այժմ տեսանես զՔրիստոս, առ որ անձկացեալն էիր. (Ագաթ.։)
Ընդ նեղ դուռն անձկացեալ ճանապարհին, (Շար.) է երկդիմի, այս ինքն նեղ, անձուկ. կամ ցանկացեալ, ցանկալի։
to reduce to extremities, to force;
to narrow, to contract, to restringe.
· Calfa
Տալ անձկանալ. յանձկութիւն եւ ի նեղ արկանել. նեղել. ճնշել. նեղը ձգել. սըգըյասօգմագ.
Եւ զԱրտաշիրն անձկացուցեալ, մինչ ի հնդիկըս փախուցեալ. (Շ. վիպ.։)
narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.
· Calfa
Պատուհանին անձկութիւն։ Արդարութեան արեգակնդ ի յանձկութիւն սրտիս մտցէ։ Յաւէտ անձկութեամբ ամփոփին։ Ամենանուազ անձկութեամբ լքեալ հրէութիւնն. (Նար.։)
Եթէ յայտնեսցի օրն իմ անձկութեան։ Հալածեա՛ զյուսահատ անձկութեան հոգւոյս մթութիւն։ Բա՛րձ զանձկութիւնն ընդ թշուառութեանցն. (Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Խ. ՟Ղ՟Ա։)
Անձուկ սրտի, կարօտ, փափաք, տենչ. անձկալն. արզու, հասրէթ, միւրատ.
well formed, elegant, handsome, beautiful.
· Calfa
Զոր առեալ անձնագեղոյն։ Անձնագեղացն պարսից. (Խոր. ՟Ա. 8։ ՟Գ. 65։)
Զանձնագեղս արտաքոյ այլոցն տրոհեալ։ Զանձնագեղս եւ զվայելուչ երիտասարդն զԱշոտ. (Յհ. կթ.։)
that condemns himself.
· Calfa
Անձամբ զանձն դատօղ. անձամբ յանձնէ դատեալ.
Սխալեալ անձնադատ։ Անձնադատ գերի։ Ընկա՛լ զխոստովանութիւն անձնադատ բանիս. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Ը. ՟Հ՟Ա։)
voluntary, with good will;
free;
— կամօք, willingly.
· Calfa
Յանձնակամ մարդկանն գնալոյ ծնաւ զպառակտումն։ Ազատեսջիք ի ծառայութենէ անձնակամ գործոցն խաւարի. (Ագաթ.։)
personal;
hypostatical;
own.
· Calfa
ψυχικός. animatus, animalis, ceu animae, vitalis, πνευματικός, spiritualis. Հոգեկան. հոգեւոր. իմանալի, բանաւոր. շնչաւոր. կենդանական. րուհանի.
Քահանայապետն ի սրբոցն սրբոց ոչ մտանէ պճղնաւորաւն, նուիրել զանձնական արիւնն։ Զանձնական զխուճապ Աստուծոյ յինէն ի բաց փարատեցուցեալ. (Փիլ. այլաբ.։)
Յանձնական էութեան իւրում զիւրն ունի, այլ վասն երեւելի արարածոցս առեալ նմանութիւն. (Ագաթ.։)
Բանն Աստուած՝ բան անձնական, եւ մարդ կատարեալ. (Ոսկ. ես.։)
unanimous, with one accord.
· Calfa
Հաւատացեալքն ընդ ամենայն աշխարհ անձնակիցք եւ եղբարք. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Անձնակործան.
· Calfa
Պատրող է կենցաղոյս ալէկոծութիւնն, եւ անձնակորոյս՝ ախտքն. (Վրք. հց. ՟Գ։)
that betrays himself;
— լինել, to betray one's self.
· Calfa
Մատնիչ անձին իւրոյ ի ձեռս օտարաց. վնասակար անձին եւ այլոց. ինքնակամ օտարացեալ. αὑτόμολος. transfuga.
the commander or captain of the guard.
· Calfa
Եւ որպէս խնամակալ անձին իւրում եւեթ. ինքնատէր. ինքնագլուխ.
Եւ ինքեանք ցրուեալք տիրագլուխք անձնապահապետք յամենայն լերինս շրջէին. (Խոր. ՟Գ. 56։)
boastful, full of vanity;
— լինել, to be extolled.
· Calfa
Պանծացեալ յանձն իւր. եւ որ ինչ է պանծալի անձին. փառացի. շքեղ.
ԱՆՁՆԱՊԱՆԾ ԼԻՆԵԼ. Պանծանալ յանձին. պարծիլ. սնափառիլ.
Այնու գունակ տեսանէին անձնապանծ լիեալ. (Պիտ.։)
that adores himself, interested, selfish, egoistical.
· Calfa
Յոտնաւոր տքնութեամբ անձնապաշտ լեալ արքայն. (Ճ. ՟Ա.։)
personally;
properly;
hypostatically.
· Calfa
Զվայելս անտեսիցն անձնապէս հոգիադրկեալ. (Նար. կուս.։)
Պէտք են քահանային զնոցա ասացեալ սաղմոսերգութիւն՝ ի՛ւր անձնապէս օրհնութեամբն Աստուծոյ մատուցանել. (Խոսր.։)
to escape, to fly, to have a narrow escape, to run away.
· Calfa
ԱՆՁՆԱՊՈՒՐ կամ ԱՆՁՆԱՊՈՒՐԾ ԼԻՆԵԼ կամ ԵՐԹԱԼ Ապրեցուցանել զանձն. ապրիլ. զերծանիլ. պրծանիլ. զինքը խալըսել. քենտինի գուրթարմագ.
Բաղձալի էր անձնապուր միայն լինել. (Ոսկ. ես.։)
Անձնապուր լեալ հանդերձ զինակրաւ. (Արծր. ՟Ա. 9։)
Փախուցեալ երթայցէ անձնապուր ուրեք՝ զկեանս անձինն շահել. (Եզնիկ.։)
Գնացեալ եմք լինել անձնապուրծք. (Փարպ.։)
selfish, self-interested;
guilty of egotism;
mild, courteous.
· Calfa
Առ տկարութեան մտաց վասն անձնասէր բարոյից. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 21.) յն. անօրէն գթասիրութեամբ բերեալք։
selfishness, self-love;
egotism.
· Calfa
Անձնասիրութիւնն լինի արգել հա՛րթ իմանալոյ զիրաւունս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)
Իբր մեռեալ իսկապէս համայն աշխարհիս անձնասիրութեան. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.
· Calfa
Ամբոխս իմն արարեալ անխորհուրդս. (Խոր. ՟Ա. 18։)
Բանախօսութեան անխորհուրդն եւ անկցորդն։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս։ Ծածկեալ յանխորհրդոցն եւ յանփորձից։ Անխորհրդոց սովորութիւն է՝ ո՛չ արձան եւ ո՛չ յիշատակարանթոյլ տալ մնալ բարեացն. (Փիլ.։)
Անխորհուրդ երկիւղիւ զգածեալ. (Յհ. կթ.։)
Ընծայեալքն այսպէս են, իսկ անընծայքն՝ անխորհուրդ։ Իսկ ի խորհուրդ եկեալքն մի՛ լիցին ընդ անխորհուրդս. (Մխ. դտ.։)
imprudently, inconsiderately, without riflection.
· Calfa
Անխորհրդաբար եւ առանց յառաջագոյն ինչ իմանալոյ գործել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Անխորհրդաբար դարձեալ յաւարն՝ թուլացան ի հետոց նոցա. (Ղեւոնդ.։)
Անխորհրդաբար յառեալ յոչ իւր պատշաճագոյնն յանդ դնեսցի։ Ախորհրդաբար զայդ ասելով. (Պիտ.։)
Անխորհրդաբար խիզախեն (ալիք). (Նար. մծբ.։)
inconsiderateness, rashness, temerity.
· Calfa
Ուստի անխորհրդութիւն, անմտութիւն, եւ մահ ժամանեալ. (Համամ առակ.։)
Անկան անխորհրդութեամբ։ Անխորհրդութեամբ մերով եւ ծուլութեամբ ոչ վայելեցաք ի վայելչութեան դրախտին ... Յետ իմանալոյ զիւր անխորհրդութիւնն չկարէր իւրովի ելանել. (Վրդն. սղ. եւ Երգ.։)
invulnerable.
· Calfa
Յայսպիսի փշոցս անխոցոտելի մնալ։ Անմարթ է անխոցոտելի մնալ գարշապարացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
intrepid, calm.
· Calfa
Ոչ խուճապեալ. անվրդով. անխռով. հանդարտ. խաղաղ, եւ խաղաղութեամբ. աչալրջութեամբ. (լծ. եւ թ. հիճապսըզ առանց ակնածութեան)
unruffled, calm, peaceable;
Անխռովաբար.
· Calfa
Ազատ ի խռովութենէ. անշփոթ. անվրդով. խաղաղ. հանդարտ. քէմալի րահաթ իլէ.
Զանխռովն Աստուած ի խռովութիւն է շարժեալ. (Մանդ. ՟Ժ՟Բ։)
Վասն անխռով առնելոյ զքեզ՝ հալածեցի զնա յաշխարհէ. (Խոր. ՟Բ. 78։)
Without perturbation.
· Calfa
ԱՆԽՌՈՎԱԲԱՐ ԱՆԽՌՈՎ. ἁτάραχως. sine perturbatione. Առանց խռովութեան. յանդորրու. խաղաղիկ. հանդարտիկ. քէմալի րահաթ իլէ.
Անխռովաբար մնացեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)
adj. adv. indifferent;
indiscreet.
· Calfa
Որպէս զանփորձ անխտիր՝ դատապարտիմ։ Անխտիր եղեալ ի մեղս։ Անխտիր համարձակութեամբ. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ.։)
Կերիցեն անխտիր, եւ մի՛ խոտորեսցեն, որպէս եւ ծնեալքն յանասնոց անտի անխտիր են. (Մխ. դտ.։)
Մի եւ նոյն է՝ անխտիր անուամբ անուանեալ։ Մի՛ վասն անխտիր անուանցդ եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
ἁδιάφορος. indifferens. Որ ոչն խտրէ զխտրելիս. անընտրող. անխիղճ. աներկիւղած. անզգոյշ. համարձակ ի չարիս. ինսաֆսըզ. Ուստի՛ ԱՆԽՏԻՐ ԼԻՆԵԼ՝ ըստ յն. ասի, չպահել զանձն կամ չզգուշանալ. չորոշել.
indifferently;
indiscreetly.
· Calfa
ἁδιάφορος. indifferens. Որ ոչն խտրէ զխտրելիս. անընտրող. անխիղճ. աներկիւղած. անզգոյշ. համարձակ ի չարիս. ինսաֆսըզ. Ուստի՛ ԱՆԽՏԻՐ ԼԻՆԵԼ՝ ըստ յն. ասի, չպահել զանձն կամ չզգուշանալ. չորոշել.
Որպէս զանփորձ անխտիր՝ դատապարտիմ։ Անխտիր եղեալ ի մեղս։ Անխտիր համարձակութեամբ. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ.։)
Կերիցեն անխտիր, եւ մի՛ խոտորեսցեն, որպէս եւ ծնեալքն յանասնոց անտի անխտիր են. (Մխ. դտ.։)
Մի եւ նոյն է՝ անխտիր անուամբ անուանեալ։ Մի՛ վասն անխտիր անուանցդ եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
cf. Անխտիր.
· Calfa
Ընկալեալ զսերմն բարի յանխտիր սերմանողէն։ Անխտիր սփռօղ. (Սկեւռ. լմբ.։)
Անխտրաբար օրհնէ ընդ մեզ։ Անխտրաբար եղեալ աստուածայնոցն գրոց՝ զբեռիցն ձայն ընդունելով. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)
Զոր անխտրապէս առեալ մեր՝ կապեցաք զայն նշան ընդ ամենայն նիւթս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
without interval or intermedium.
· Calfa
Սփիռ տարածանէր լիասահման եւ անխտրոց։ Անխտրոց՝ ընդ Քրիստոսի գոյք փառաւորեալք. (Նար. յիշ. եւ Նար. առաք.։)
indifference;
indiscretion.
· Calfa
ἁδιαφορία. indifferentia. Անխտիր գոլն՝ ի չարի կամ Ի բարւոյ մասին առեալ. մանաւանդ իբր անզգուշութիւն. անխիղճ համարձակութիւն, բերումն.
Որք յանխտրութենէ առ ճշդիւ վարս աստուածգիտութեանն յօժարեալք. (Բրս. հց.։)
Մահուանն բոցոյ՝ հասարակաց եւ անխտրութեամբ ճարակեալ զամենեսեան. (Լմբ. սղ.։)
disheartened, dispirited, cowardly.
· Calfa
ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.
Պակուցեալս անխրախուսելի ի բոլորեցուն։ Պակուցումնն անխրախուսելի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Թ։)