Definitions containing the research օր : 9873 results

Լուծուած

s.

fluidity, liquefaction;
weakness, languor.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն զի յոյժ բազում եւ սաստիկ է զօրութիւնն օրինաց, ոչ կամաց լուծութիւնս մեր կանլ առաջի նոցա. (Եփր. հռ.։)

Որք օրինադրէին նմա զլուծուածսձիթոյ եւ գինոյ. (Սոկր.։)


Լուծութիւն, ութեան

s.

cf. Լուծուած.

· Calfa

NBHL (2)

Լուծութիւն ծովուն սահմանաց, կամ կոհակաց, կամ ջուրց. (Նար. ՟Կ՟Գ. ՟Ձ՟Ե։ Վեցօր. ՟Գ։)

Լուծութիւն ոտիցս քեւ զօրասցի. (Ճ. ՟Ա.։)


Լուծումն, ման

s.

solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.

· Calfa

NBHL (5)

Լուծումն եւ քակտումն օրինաց. (Կոչ. ՟Ժ։)

Լուծումն մեղաց, կամ ատելութեան պատճառի, կամ ծուլութեան. (Վեցօր. ՟Զ. Նար. ՟Ծ՟Ա։ Շ. թղթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)

Լուծումն եւ լքումն զօրաց. (Յհ. կթ.։)

ԼՈՒԾՈՒՄՆ. եղծումն հրամանի, պատուիրանազանցութիւն, օրինազանցութիւն. չպահելն զպահս, զշաբաթ, եւ այլն.

Երկնչիմ իպնտուիրանաց քոց լուծանէ։ Թո՛ղ զլուծումն հրամանին։ Թլփատութիւն առնելն (իշաբաթու՝) լուծումն էր օրինաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Շար.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 3։)


Լուղական

cf. Լողական.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկունք լուղականք։ Ծով իւրով լուղական զեռնովքն. (Ագաթ.։ Վեցօր. ՟Ը։)


Լուղամ, ացայ

vn.

cf. Լողամ.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն ազդաց զեղնոց՝ որ ի ջուրս լուղայցեն. (Վեցօր. ՟Ը։)

Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լուղեմ

vn.

cf. Լողամ.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն ազդաց զեղնոց՝ որ ի ջուրս լուղայցեն. (Վեցօր. ՟Ը։)

Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լուսաբեր, աց

adj. s.

luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում անգամ տեսայ եւ ես զլուսաբերն եւ զգիշերավառա եւ զայլս ոմանս՝ ոչ երբէք գնալով առ նոյն ընթացս, այլ ամենեւին մոլորելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Լուսաբնակ

adj.

dwelling in light, celestial.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաբնակ օրհնաբան էից խմբակցութեանց։ Եթերաճեմ եւ լուսաբնակ եւ աստուածառերձ հոգեղինացն. (Նար. մծբ. եւ Նար. յովէդ.։)


Լուսադուռն

s.

the gates of light

· Calfa

NBHL (1)

Թիւրին արք զօրութեանց. խփի լուսադուռն պատուհանիս. (Ճ. ՟Գ.։)


Լուսազարդ

adj.

furnished with light, well lighted.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն օր լուսազարդ լինի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)


Լուսաթոյր

adj.

bright, lucid, splendid, shining, radiant.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրինէի նմին զլուսաթոյրն պատմուճան. (Պիտ.։)


Լուսասահման

adj.

surrounded with light, splendid, bright, luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում աճեցոյց զբոյսն օրհնութեան ի լուսասահման անդաստանին անարատութեան. (Նար. կուս.։)


Լուսատեսակ

adj.

like the light, clear, bright, brilliant;
beautiful.

· Calfa

NBHL (2)

Լուսատեսակ զօրութիւն, կամ ամպ, պատմուճան, զգեստ, առաքինութիւն, խոստովանութիւն, փառք. (ՃՃ.։ Խոր. հռիփս.։ Գանձ.։ Սարգ. ստէպ։)

Զհոգին նորոգեն օր ըստ օրէ, եւ լուսատեսակ զարդարեն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)


Լուսացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Լուսաւորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօր սուրբ կերակրէին հսկելով յերեկոյէ առանց քնոյ լուսացուցանէին յեկեղեցւոջն յաղօթս. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ.) (տպ. անցուցանէին)։


Լուսաւորեմ, եցի

va. fig. vn.

to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.

· Calfa

NBHL (1)

ի հօրէ զմիտսն լուսաւորեալ՝ ասէ ցնա, դու ես քրիստոս. հելլենաբանութիւն է, կր. հանդերձ հյց. խնդրով. φωτισθείς τὴν διάνοιαν որ ըստ հյ. ասելի է, մտօք կամ ի միտս։


Լուսաւորիչ, չի, չաց

adj. s. illuminator;
սուրբ Գրիգոր՝ — Հայաստանեայց, St. Gregory, the illuminator of the Armenian nation.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառացան այսօր սուրբ եկեղեցիք լուսաւորչօք կենդանեօք։ Որ երկոքումբք սուրբ լուսաւորչօք տանն թորգոմայ. (Շար.։)


Լուսաւորութիւն, ութեան

s.

light, brightness, glare, splendour;
illumination.

· Calfa

NBHL (1)

Զիշխանականն եւ գերիշխանական աստուածապետութեանն հօր լուսաւորութիւն։ Աստուածապետութեանն լուսաւորութեամբ մաքրի։ Մականունութիւն քերովբէին, գերագունին լուսաւորութեան ընդունական. (Դիոն. ստէպ.) (յն. φωτοδοσία լուսատուութիւն, կամ լուսատրութիւն. գուցէ եւ ի հյ. մարթ է այնպէս վերծանել։)


Լուսափայլութիւն, ութեան

s.

light, brightness, splendour;
lustre;
perspicuity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լուսափայլութիւն վերին զօրութեանցն կերպարանի. (Փարպ.։)


Լուսեղէն, ղինի, նաց

adj.

bright, celestial, angelic;
—ք, angels.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրս չքնաղակերպ լուսեղէնս. (Լմբ. սղ.։)


Լուսնախտիրք

s.

superstitious regard for the moon.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստեղագիտութիւնս, օրահմայս, ի լուսնախտիրս, ի շեղջախտիրս. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Լուսնական, ի, աց

adj.

lunar, lunary;
monthly;
lunatic;
epileptic;
— ամիս, տարի, lunar month, lunar year.

· Calfa

NBHL (2)

σεληναῖος lunaris. Սեպհական լուսնի. որ ինչ ա՛նկ է լուսնի. որ եւ ԼՈՒՍՆԱՅԻՆ, ԼՈՒՍՆԱՒՈՐ. եւ Ամսական. ամսաւոր. ամսօրեայ մի.

Զլուսնական այսն մերժեալ, եւ բազուկն բժշկեալ։ Ընդ լուսնական այսահարին. մանկանն հօր անհաւատին. (Շ. խոստ.։ եւ Յիսուս որդի.։)


Լուսնահար

cf. Լուսնոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ լուսնահար ոք իցէ, ցոյց նմա զօրինակ պահոցն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)


Լուսնացոյց

s.

almanac, calendar.

· Calfa


Լուտալի, լւոյ, լեաց

adj.

blameable, reprehensible

· Calfa

NBHL (1)

Զլուտալի պիղծ օրինացն աւանդս աւանդեալ մատոյց. (Պիտ.։)


Լուցական, ի, աց

adj.

burning, scorching.

· Calfa

NBHL (1)

Լուցանօղ. վառօրէղ.


Լպրծեմ, եցի

va.

to cause to slip;
to slip;
to slide, to glide.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զօրէն ղակոնացի վիմացն սահեալ լպրծին. (Մագ. ՟Ի։)


Լպրծուտ

adj.

cf. Լպիրծ.

· Calfa

NBHL (1)

Լպրծոտ, ողորկատեսիլ, ապակատարազ։ զօրէն վիմի լպրծոտ՝ ոտից անհաստատելի։ Լպրծոտ՝ լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի. ՟Ի՟Բ. լ.)


Լպրծոտ

adj.

cf. Լպիրծ.

· Calfa

NBHL (1)

Լպրծոտ, ողորկատեսիլ, ապակատարազ։ զօրէն վիմի լպրծոտ՝ ոտից անհաստատելի։ Լպրծոտ՝ լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի. ՟Ի՟Բ. լ.)


Լպրշեմ, եցի

va.

cf. Լկտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք կոչեսցէ զվիճակեալն ի զուգաւորութիւն ամուսնութեան, եւ ինքն լպրշիցէ զամուսնութիւն անօրէնութեան. (Կանոն.։)


Լպրշիմ, եցայ

vn.

cf. Լկտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք կոչեսցէ զվիճակեալն ի զուգաւորութիւն ամուսնութեան, եւ ինքն լպրշիցէ զամուսնութիւն անօրէնութեան. (Կանոն.։)


Լռելեայն

adv.

tacitly, by implication;
secretly, in secret;
silently, without bustle, in a private manner.

· Calfa


Լռեմ, եցի

vn. va.

to hold one's tongue, to remain silent, to be silent;
to keep silence, to cease to speak, to hold one's peace;
to cease, to be at rest, to repose, to rest;
to be out of work;
net to mention, to say nothing of, to suppress, to pass over in silence.

· Calfa

NBHL (2)

Լռեսցեն (կամ լռեսցին) պատերազմունք. (Ժմ.) (կայ եւ ի հին օրինակս՝ լռեսցին)։

Եթէ տղայք լռեն զօրհնաբանումն, քարինքդ աղաղակեսցեն։ Ի լռել մարդոյն զպատուիրանապահութիւնն, լռէր եւ աստուած զբարեգործութիւն։ Յաղագս նախահօրն պատուիրանազանցութիւնն, լռէր եւ աստուած զյանցանացն թողութիւն. (Մամբր.։)


Լռութիւն, ութեան

s.

silence, secrecy;
taciturnity;
calm, quiet, tranquillity;
պատուել զ—, to preserve silence;
լուծանել, աղմկել զ—, to break silence;
նստել ի լռութեան, to live in tranquillity, to lead a peaceful life;
ընդ լռութեամբ անցանել, to pass over silently;
ի խոր լռութեան գիշերոյ, in the deep silence of night;
եթէ խօսքն է արծաթի՝ —ն է ոսկի, words are silver, silence is gold;
— ! silence ! hush !

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ հաւ խօսի ի լռութեան գիշերի, նոյնպէս եւ յովհաննէս ի լռութեան յանապատի։ Սկիզբն էր օրինացն լռութեան. (Շ. մտթ.։)


Լռուն

cf. Լռիկ.

· Calfa

NBHL (1)

տուեալ լինի փառաւորութիւն արարչին ի վերայ լռնոց եւ անխօսից՝ խօսնովքս. (Վեցօր. ՟Գ։)


Լսական, ի, աց

adj.

acoustic.

· Calfa

NBHL (2)

Թանձրացեալ շոգոլւովն լսելիքն զօրէն դրաց իմն լսական մասանցն ի վերայ եդելոյ։ Եթէ յայնոսիկ՝ որ ըստ լսելեացն են մասունք՝ հոսեսցի. (ի լսականն խառնեսցի. Նիւս. կազմ.։)

Ականջացս լսական զօրութիւն. (Լմբ. ժղ.։)


Լսելի, լւոյ, լեաց

adj.

audible;
that hears;
— առնել, to cause to hearken to, to cause to grant;
— լինել, to be heard or listened to;
to be hearkened to;
— եղեն աղօթք քո, your prayers have been heard;
— եղեն դից մաղթանք նորա, the gods grant him.

· Calfa


Լսեմ, լուայ, լուր, լուեալ

va.

to hear;
to give audience to, to listen to;
to grant, to hearken to the prayer of;
to understand;
— զչար հոտ, to perceive the odour;
չլսելոյն, չլուելոյն առնել, to turn a deaf ear to;
լուայ զի, I have heard it said that;
լուարուք ինձ, listen to me, hear me;
լուր մեզ, hearken to us, grant our prayer;
ոչ լսեն ինձ, they do not listen to me.

· Calfa

NBHL (3)

Ասէ ցնա հռոմայեցի լեզուաւ. քանզի ոչ լսէր զօրաւարն յունարէն. (Ճ. ՟Գ.։)

Արիք եւ լուարուք բարբառոյ իմոյ։ Քաղցրութեամբ լսէր նմա։ Որ ձեզ լսէ, ինձ լսէ։ Ահա որդիքն իսրայէլի ոչ լուան ինձ, եւ զի՞արդ լսիցէ ինձ փարաւոն։ Լսել ձայնի տեառն, կամ պատուիրանաց, հրամանաց. եւ այլն։ Լո՛ւր ո՛րդեակ խրատու հօր քո։ Ամենեքեան հնազանդութեամբ լսէին միում։ Ի կարդալ իմում լուաւ ինձ։ Տէր լո՛ւր աղօթից իմոց. եւ այլն։

Լսեսցո՛ւք արդ. բայց մի՛ սքանչանաք ինչ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Լսող

adj. s. listening, hearing;
auditor;
scholar, disciple;
obedient, docile;
— լինել, to hear, to hearken to, to lend an ear to.

· Calfa

NBHL (1)

Որում լսող եղեալ խաղցր եւ մեծին թէրդոսի զօրավարի։ Այսմ լսօղ եղեալ վռամ՝ հրամանէ զամենայն կատարել. (Խոր. ՟Գ. 29. 65։)


Լրթագոյն

adj.

bluish grey.

· Calfa

NBHL (1)

Օդոյ անօսր եւ լրթագոյնս է բնութիւն. (Վեցօր. ՟Բ։)


Լրթանամ, ացայ

vn.

to become bluish grey.

· Calfa

NBHL (1)

Օդ պղտորեալ եւ յուզեալ ոչ լրթասցի. (այսինքն ոչ լիցի երկնագոյն). (Վեցօր. ՟Զ. եւ Շիր.։)


Լրութիւն, ութեան

s.

entire estate, complement, completeness, fulness;
accomplishment, completion, perfection, consummation;
satiety;
reunion, multitude;
— լուսնի, full moon;
ի — ածել, to accomplish, to complete, to finish, to crown, cf. Կատարեմ;
ի — գալ՝ ելանել՝ հասանել, to be accomplished, to be fulfilled;
ի —, for the completion of;
ի — աղետիցս, to complete my misfortunes, to give me the finishing blow, to fill up the measure of my misfortunes;
— ժպրհութեան, եղերան, the height of insolence;
the lowest depth of crime;
— եղեւ փառաց նորա, his glory was at the highest pitch.

· Calfa

NBHL (2)

Ի լրութենէ նորա մեք անենեքին առաք շնորհս։ Երկինք տացեն զլրութիւն իւրեանց։ Ըստ ժամանակի լրութեան հրամանի հնձոց։ Ոգի լրութեան ի նոցանէ եկեսցէ ինձ։ Առնու ելանէ զլրութիւն նորա ի հանդերձէն։ եթէ յանցանքն նոցա մեծութիւն աշխարհի, ո՞րափ եւս առաւել լրութիւն նոցա։ Լրութեամբ օրհնութեան եկից։ Լիցջիք ամենայն լրութեամբն աստուծոյ.եւ այլն։

ԼՐՈՒԹԻՒՆ. համօրէն բազմութիւն. բոլոր հաւաքումն.


Լրումն, ման

s.

cf. Լրութիւն

· Calfa

NBHL (2)

Լրումն, որ զամենայն յամենայնի լնու։ Ի նմա հաճաւ ամենայն լրումն աստուածութեանն մարմնապէս։ Լրումն օրինացն սէր է։ Լրումն հեթանոսաց մտցէ։ Եկն լրումն ժմանակին։ Ի լրման ժամանակաց. եւ այլն։

Որ ի լրումն անճառ ծննդեան քո, կամ Ի լրումն անճառից, կամ ի լրումն բոլորից տնօրինական մեծ խորհրդոյն. (Շար.։)


Լցիչ

cf. Լցուցիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց կարօտութեան լցիչք են. (Վեցօր. ՟Գ։)


Լցուցանեմ, ուցի

va.

to fill, to fill up;
to satiate;
to accomplish, to complete, to effect.

· Calfa

NBHL (1)

որ լցուցանել (կամ լցեր) զամենայն հաղրական տնօրէնութիւնս. (Պտրգ.։)


Լքանիմ

vn.

to grow weak, to be disabled, to languish, to want force;
to despair, to be dispirited.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լքանիլ ի կրօնիցն սակս եկելոց նեղութեանցն։ Լքան սիրտք իշխանացն։ Զօրացն լքելոց. (Յհ. կթ.։)


Լօռամարգք, գաց

s. pl. place covered with moss.

· Calfa


Խոնարհամտութիւն, ութեան

s.

humility, modesty, meekness, to conjugate verbs.

· Calfa

NBHL (1)

Զխոնարհամտութիւնն ցուցանէ։ Տէրն գործով մեզ ետ զօրինակն խոնարհամտութեան ... լուաց զոտս աշակերտացն. (Բրս. հց.։)


Խոնարհեմ, եցի

va.

cf. Խոնարհեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամեցաւ խոնարհել զնա։ Այսոքիկ զօրութիւնք են որք խոնարհեն զհոգին։ Որ խոնարհէ զանձն իւր մինչեւ յերկիր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Զ։)


Խոնարհեցուցանեմ, ուցի

va.

to humble, to abase, to subject;
to bring down, to lower, to abate, to depress;
to bow or bend down, to incline;
— զունկն, to lend an ear to, to listen to;
— զանձն, to humble oneself;
to do penance, to mortify oneself, to fast;
— զամբարտաւանութիւն ուրուք, to lower, to abase, to bring down the pride of;
— զաստուած առ մարդիկ, to move God to compassion, to implore divine mercy;
Աստուած խոնարհեցուցանէ զամբարտաւանս, God humbles the proud.

· Calfa

NBHL (2)

Խոնարհեցոյց զերկինս, եւ էջ։ Խոնարհեցո՛ տէր զունկն քո, եւ լու՛ր։ Խոնարհեցուցից յառակումն զունկն իմ։ Խոնարհեցո՛ զսիրտ իմ ի վկայութիւնս քո։ Զերկինս յերկիր խոնարհեցոյց։ Ուշ եդին խոնարհեցուցանել զիս յերկիր։ Խոնարհեցուցէ զբարձրութիւն նորա։ Զբարձրութիւն ապաստանի պարսպաց քոց խոնարհեցուսցէ։ Խոնարեցուցին զերեսս իւրենց յերկիր։ Խանարհեցուցեալ զգլուխն՝ աւանդեաց զոգին։ Յորժամ խոնարհեցուցանէր զձեռս իւր, զօրանայր ամաղէկ։ Խոնարհեցո՛ զսափորդ քո, զի արբից.եւ այլն։

Պարանոց քեզ խոնարհեցուցին զօրութիւնք երկնից, որ զծունր քո խոնարհեցուցանէք զճշմարտութիւնն. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Խոնաւայոյզք, յուզից

s.

damp weather;
wet, rainy weather.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպն եւս քան զեւս բազմասցի, զերկար խոնաւայուզից եւ սաստիկ անձրեւաց յայտ առնել. (Վեցօր. ՟Զ։)