Definitions containing the research աղ : 10000 results

Մակադրեմ, եցի

va.

to impose, to lay on, to put upon, to super-add;
to surname.

· Calfa

NBHL (2)

Յանսաղարթաբեր արմատ փայտին մակադրեալ զքեզ անհպելի հպմամբ։ Ի վեր քան զմիտս եւ զհասումն մակադրեալ ընդ քեզ (ընդ խաչիդ՝) այն, որ խօսէրն ի սինային. (Շար.։ Թէոդոր. խչ.։)

Վասն որոյ եւ այլք՝ որք հաղորդեցան փառացն, մակադրեցաւ ի վերայ նոցին եւ այն անուն. (Լմբ. սղ.։)


Մակադրութիւն, ութեան

s.

imposition, superposition;
surname.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մակադրութեան անուան ... փոխեալ յորդիսն որոտման. (Շ. տաղ. (ա՛յլ ձ. ի մակադրական)։)


Մակալեզու

adj.

epiglottis.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιγλωττός, σσός lingula, lingua minor, membrana gutturis. որ եւ ԶԱՆԳԻԿ. Վերագիր լեզուակ ի ներքսակողմն առաստաղի բերանոյն՝ իբրեւ բացարան եւ փակարան կոկորդի. լեզուակ. տիլճիք.


Մակածեմ, եցի

va.

to infer, to induce.

· Calfa

NBHL (1)

Սակս է՞ր մակածէք ծերունեանս հօր սակի զողորմագին դաւաբեր վտանգ Սակս որո՞յ մակածես զմին զկենցաղազրաւ հիքութիւն. (Պիտ.։)


Մակածութիւն, ութեան

s.

induction, consequence.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի նուազէն զմեծն յարդարէ, մակածութիւն ասի. ո՛րգոն, վասն զի մարդ եւ ձի զներքին կլափն շարժէ, ապա ուրեմն եւ ամենայն կենդանի. որ ոչ է հարկաւոր. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Մականուանեմ, եցի

va.

to surname, to entitle.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ լինելով աւանդութիւն քաղաքի՝ իբրու հասարակաց օրէնք մականուանեցաւ. (անդ. ՟Ա։)


Մականուն, նուան

s.

surname;
title.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ բնաւորական անուն էր մինաս, եւ մականուն կոչեցեալ կալիկելատոս ( καλλικέλαδος . քաղցրաբարբառ). (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ.։)

Նախ առաջին ծիծաղեալ՝ առաքինութեանն մականուն՝ սառռա. (Փիլ. իմաստն.։)


Մակարդիմ, եցայ

vn. va. to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

· Calfa

NBHL (3)

Մինչեւ խաչին շնորհիւ մակարդեալ մաքրեսցին ճաշակելիք մտացն յաղտից. (Խոսր.։)

Որպէս զջուրն թանձրամած՝ հրաշիւք մակարդեալ։ Մաղձ մակարդեալ՝ ընդ կաթինն. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Բ։)

ՄԱԿԱՐԴԵՄ ՄԱԿԱՐԴԻՄ. πήσσω coagulo συμφύομαι coalesco. Որպէս մակարդիւ զանգել. շաղախել. ընդխառնել. կր. զանգիլ. թանձրանալ. միանալ. շաղվել, մալակոնել.


Մակաւասար

adj.

plain, level, even, equal.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπίκοινος, -κοινῶν communis, aequalis, conjunctus, particeps, socius. իբր Մակհաւասար. զուգահաւասար. յար եւ նման. անայլայլակ. բարեխառն. հասարակ, եւ հասարակորդ. հաղորդ.


Մակբայ, ից

s.

adverb.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս մակբայի։ Մակբա՛յ է մասն բանի անխաղաց, ստոր սայի ասացեալ կամ մա՛կասացեալ բայի։ Եւ մակբայիցս ոմանք պարզք են, եւ ոմանք ջոկադիրք. (Թր. քեր.։)


Մակեղուտ

adj.

accessory, additional.

· Calfa

NBHL (1)

Անունն երկակի է, կա՛մ եղուտ, կամ մակեղուտ. եւ սա ասի մակեղուտ ամենայն պատահումն՝ որ յէութեան (այսինքն ի գոյացութեան) ունի զգոլն։ Մակեղուտն եթէ բազում բնութեան պատկանի, պատահումն լինի. իսկ եթէ միոյ բնութեան պատկանի, յատուկ լինի՝ որ էր մակեղուտ. որպէս յոժամ մարդոյ ասեմք յատուկ գոլ զծիծաղականն։ Մակեղուտ է, որպէս սեաւն, սպիտակն։ Պատուականագոյն է եղուտն քան զմակեղուտն։ Եղուտքն յեղտիցն լնանին, եւ ոչ ի մակեղտիցն. (Անյաղթ պորփ.։)


Մակեռակ

cf. Մակեռորդ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱԿԵՌԱԿ ՄԱԿԵՌՈՐԴ. ἑπίτριτος sesquitertius. որ եւ ՎԵՐԵՌԱԿ. Վերյաւելեալ եռեակ. որպիսի է վեցն. եւ ինչ իմ աւելի քան զերրորդն. զոր օրինակ է տաղաչափութիւն յերից սուղ ոտից, եւ ի չորրորդէ՝ երկարէ.


Մակեռորդ, աց

adj.

sesquitertian;
s. gr. triphthong.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱԿԵՌԱԿ ՄԱԿԵՌՈՐԴ. ἑπίτριτος sesquitertius. որ եւ ՎԵՐԵՌԱԿ. Վերյաւելեալ եռեակ. որպիսի է վեցն. եւ ինչ իմ աւելի քան զերրորդն. զոր օրինակ է տաղաչափութիւն յերից սուղ ոտից, եւ ի չորրորդէ՝ երկարէ.


Մակընթացութիւն, ութեան

s.

flux or flow;
— եւ տեղատութիւն, the ebb and flow, tide.

· Calfa

NBHL (1)

Կոհակաց մակընթացութիւնք եւ տեղատութիւնք զքաղաքս եւ զցամաքն ծովացուցին, եւ զծով ցամաքեցուցին. (Արիստ. աշխ.։)


Մակոյկ, կուկի, կաւ

s.

skiff, wherry, bark, boat;
— նաւու, yawl;
հնդիկ —, canoe.

· Calfa

NBHL (1)

Օժանդակեցէ՛ք աղօթից ձերոց թեւօք՝ փոքր մակուկի մտաց մերոց. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Մահաբեր, ից, աց

adj.

mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.

· Calfa

NBHL (4)

Առաքեաց ի վերայ նոցա օձս մահաբերս։ Յաղթող եղեալ մահաբերին. (Եղիշ. խաչել. եւ Եղիշ. դտ.։)

Մահաբեր ծառոյն հպմամբ։ Ի ծառոյն մահաբեր. (Շ. տաղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Մահաբեր կորուստ, կամ որոգայթ, կամ աղէտք, ախտ, ջերմն, երկիր, չարութիւն, վարք, հրամանք. (Ճ. ՟Գ.։ Պիտ.։ Մամբր.։ Վրք. հց. ՟Ը։ Փիլ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Եղիշ. ՟Գ։)

Զմահաբեր վաղակաւորն վերայ խաղացուցեալ յեղյեղէր. (Պիտառ.։)


Մահակ, աց

s.

large stick, club.

· Calfa

NBHL (3)

Փաղանուն. (որպէս բիր եւ մահակ. Երզն. քեր.։)

Ուժգին ձաղկեցին հաստ մահակօք. (հաստ բրօք ջարդեցին. Հ=Յ. մարտ. ՟Է.։)

Սկսան կաղնի մահակաւ (կամ մահակով) հարկանել զնա. (Վրդն. առակ.։)


Մահահրաւէր

adj.

inviting, provoking or causing death.

· Calfa

NBHL (2)

Զարթնուլ ի մահահրաւէր թմրութենէ կենցաղոյս. (Շ. ընդհանր.։)

Կամ տարաբերեալ ի մահիճս մահահրաւէր. (Կեչառ. աղեքս.։)


Մահաշունչ

adj.

pernicious, exhaling death, malignant, deathly.

· Calfa

NBHL (2)

Խաւարասէր վիշապն մահաշունչ. (Խոր. հռիփս.։ Շ. տաղ.։)

Խաղաց գազանն մահաշունչ. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Մահարար, աց

adj.

death giving or causing.

· Calfa

NBHL (2)

Պապանձեցոյց տէր զգոռոզն մահարար. (Տաղ.։)

Ծառն կենաց զմահարար պտղոյն ճաշակս դարնութեանն քաղցրացուցանէ. (Ճ. ՟Գ.։)


Մահարձան, աց

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

· Calfa

NBHL (3)

Յիշեալ՝ թէ խառնուած արշակունւոյ է, հրամայէ զդի նորա թաղել մահարձանք. (Խոր. ՟Բ. 43։)

Եթէ պարիսպ եցէ, շինեսցուք ի վերայ նորա մահարձանս արծաթիս (կամ մարտկոցս արծաթեղէնս)։ Կախեցէք զսա առաջի մահարձանաց պարսպաց քաղաքիս։ Անկան մահարձանք, եւ կործանեցան պարիսպք նորա. (Երգ. ՟Ը։ 9։ Յուդթ. ՟Ժ՟Դ. 1։ Երեմ. ՟Ծ. 15։ տե՛ս եւ Ես. ՟Ի՟Ա. 11։ ՟Ի՟Գ. 13։ Երեմ. ՟Լ՟Գ. 4։ Ողբ. ՟Բ. 8։)

Շինեալ եւ տուն հովանոց՝ մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք։ Շինեալ էր եկեղեցի ի մահարձանաց ինչ կրով ձուլածոյ։ Պաղպաջունք արփիանկարք մահարձանօք արծաթեղինօք. (Խոր. ՟Բ. 87։ Յհ. կթ.։ Նար. գանձ եկեղ.։)


Մահացու, աց

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

· Calfa

NBHL (2)

Մերթ՝ որպէս նշանակ կամ պատկանեալ մահու եւ թաղման.

Նմա մատուցին զընծայս խորհրդոյ՝ շարժեալ իմաստիւք, զմուռ մահացու, ոսկի արքայի, կնդրուկ աստուծոյ. (Շ. տաղ. (գուցէ գերլի էր, մահացուի, այսինքն այնմ՝ որ հանդերձեալ էր մեռանել վասն մեր)։)


Մահացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to die, to put to death, to slay, to kill;
to mortify.

· Calfa

NBHL (3)

Ո՛րպէս զմահ մահացոյց. (Եպիփ. թաղմ.։)

Զանանիա այնր աղագաւ մահացոյց. (Լմբ. պտրգ.։)

Որ ոչ կամեսցի մահացուցանել զնա (զհին մարդն) հաւատովք, եւ ի ձեռն հաւատոցն թաղել զնա յաւազնին, նովիւ մեռանիցի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 7։)


Մահիճք, հճաց

s.

bed, couch, mattress;
coffin;
— առկախեալ, hammock;
երկաթի —, iron bedstead;
— ծալածոյ, folding-bed;
field-bed;
— հովանաւոր, canopy bed;
սիւնազարդ —, four-post bedstead;
ի —ճս մահու, on one's death-bed;
անկեալ դնիլ ի —ճս, to take to one's bed, to keep one's bed, to be bed-rid;
ելանել յօտար —ճս, յանցանել ըստ —ճս իւր, to defile another's bed;
cf. Անկողին.

· Calfa

NBHL (2)

Ձգեաց զձեռն իւր ի մահիճսն (դագաղաց). (Հ. օգոստ. ՟Ժ՟Ե.։)

κλίνη, κλινίδιον lectus, lectulus, lectica. (որպէս թէ մահու անկողին) Որ ինչ դնի ի ներքոյ անձին ընկողմանելոյ. անկողին. անկողնակալ. գահոյք. դագաղք.


Մահկանացու, աց

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսի չարալլուկ եւ մահկանացու (ախտ) սխտանայ ոգին այսուիկ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Մահմետական, ի, աց

adj. s. mahometan, musulman.

· Calfa

NBHL (1)

Նեստորիոս հաղորդ հրէից, եւ մահմետականաց հաւասար խորհրդակից. (Նար. երգ.։)


Մահտարաժամ, ից

s.

sudden death, untimely -;
plague, pestilence, contagion, infection, mortality.

· Calfa

NBHL (1)

Յարձակումն թշնամեաց, կամ մահտարաժամ, կամ սով, կամ կարկուտ։ Եհաս մարդկան մահտարաժամ, սկիզբն արարեալ ի միւռոյ քաղաքէն. (Ճ. ՟Գ.։)


Մամուռ, մռոց

s.

moss;
lichen;
seaweed.

· Calfa

NBHL (1)

φυκίον, φῦκος fucus, alga, muscus, situs եւ ἐλξίνη elxine. (գրի եւ ՄԱՄՈՒՐ) Ազգ լօռի, կամ կնիւնւոյ. եւ ամենայն խոտ կամ սէզ բուսեալ ի ջուրս, եւ յերեսս խոնաւուտ փայտից եւ քարանց. եւս եւ Բաղեղն. ջրին գորտնբուրդն, քոս ...։ (Գաղիան.։ եւ Բժշկարան.։)


Մայիս, ի

s.

May;
առաջին օր —ի, May-day;
ծաղկաքաղ լինել յառաջնում աւուր —ի, to go maying;
յամսեանն —ի, in the month of -.

· Calfa


Մայտան, ի

cf. Հրապարակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձիախաղաց տափարակ մայտանին բնակէի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Մայրաբար

adv.

as a mother, motherly, maternally.

· Calfa


Մայրական, ի, աց

adj.

maternal.

· Calfa


Մայրամած

adj.

prostrate, prone.

· Calfa

NBHL (1)

Մայրամած դիմօք մաղթեմ զդասս սրբազանիցդ. (Ուռպ. յիշ.։)


Մայրենի, նւոյ, նեաց

adj. s.

maternal, motherly;
by mother's side;
— հաւ, maternal grandfather;
—ք, mother's country or birth-place.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ յասելն՝ Սիւն. տաղ խչ.


Մայրեւոր, աց

s.

pine forest;
woodman, hewer down or feller.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ձայն մայրեւորին, այնպէս հնչէր կոտորածին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Մայրի, րւոյ, րեաց

s.

wood, forest;
trees, grove;
cavern, den, lair.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յորջս եւ ի մայրիս եւ ի կաղաղս գազանացն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մայրիկ

s.

mam, mamma, dear mother.

· Calfa

NBHL (2)

իբր՝ Ո՛վ մայր քաղցրիկ կամ սիրելի. մարիկս.

Մա՛յրիկ, զայս թեկղ կա՛լ առ քեզ յիմ տեղւոջ։ Մայրի՛կ իմ, ծարաւի եմ։ Մայրիկ իմ, մայրիկ իմ, մնա՛ ինձ։ Քաղցրիկ մայրիկ իմ մայրիկ, մի՛ թողուր զիս. (Ճ. ՟Գ.։ Հ=Յ. նոյ. ՟Ժ.։ Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի.։)


Մայրութիւն, ութեան

s.

maternity, motherhood.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեա՛ց ի հաւատարիմ աղախինս քո, որ գայ ի կարգ մայրութեան եւ ճգնութեան. (Մաշտ.։)


Մայրպետ, աց

s.

abbess, superior.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնութիւն մայրպետի։ Առաջին աղօթքս՝ մայրպետի օրհնութիւն է. (Մաշտ.։)


Մայրօրէն

adv.

cf. Մայրաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտես մայրօրէն աղէխարշել. (Մարաթ.։)


Մանանեխ, ի

cf. Մանանիխ.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ դադարիմ խնդրելով զմանանիխն։ Մերձեսցուք ի հաղորդութիւնն մանանխին։ Ձուկն եւ հաց փոխանակ մանանխին։ Պարտ է ճաշակել եւ ի մանանխոյս։ Որպէս մանանիխ լեալ կսկծեցուսցէ. (Եփր. աւետար.։)

Ոմանց քաղախ եւ մանանիխ արկանէինընդ քիթսն. (Եփր. վկ. արեւ.։)

Սինապի, մանանեխ. (Գաղիան.։)


Մանաւանդ

conj. adv.

more, rather, better;
—, -զի, —թէ, above all, chiefly, principally, especially.

· Calfa

NBHL (1)

Մակբայ ... բաղդատականն՝ առաւել կամ աւելի (յն. մա՛լլօն ) ... եւ սաստկութեանն, յորդ, յոյժ, կարի շատ, սաստիկ, յաւէտ, մանաւանդ (յն. մա՛լիսդա ). (Թր. քեր.։)


Մանելիք

s.

distaff.

· Calfa

NBHL (1)

Գործի մանելոյ. որպէս աղեկատ, իլ, սարօք իւրովք. տե՛ս եւ Մարմնենի.


Մանեկաձեւ

adj.

collar-shaped, annular.

· Calfa

NBHL (1)

(Յաղաւնեաց) կէսք ոսկեճաճանչ իմն զպարանոցաւն ունին մանեկաձեւ (կամ մանեակաձեւ) խառնեալ գոյն. (Պիտ.։)


Մանեմ, եցի

va.

to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.

· Calfa

NBHL (2)

Եկայք մանեսցուք պսակ ի ծաղկանց. (Ճ. ՟Բ.։)

Ո՛չ որպէս ներ պարզ անուանս, այսպէս ունի եւ ներ մանեալսն. այսինքն ի բաղադրեալս. (Պերիարմ.։)


Մանիշակ, աց

s. bot. violet.

· Calfa

NBHL (1)

Երանէին ոմանք զգեղեցկութիւն մանիշակի. եւ ի ծաղկիլ շուշանին՝ բնաւին անյայտ կայր մանիշակ. (Մխ. առակ.։)


Մանկաբար

adv.

like a child, childishly, in a puerile manner.

· Calfa

NBHL (2)

Նոր զքեզ առաքեալ կոչէ (զոսկեբերանդ), եւ զքո ստինսդ մանկաբար ձգէ. (Տաղ.։)

Ծերոց մեղադրութիւն (են) բան մանկաբարք, շրթունք վաղվաղկոտք. (Եւագր. ՟Ժ՟Ա։)


Մանկաբեր, աց

adj.

parturient, confined, lying-in, in labour;
— լինել, to be brought to bed, to be confined, delivered.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մատաղ հասակի մօրն չէ՛ ժամանակ արգանդին մանկաբեր լինել. (Կանոն.։)


Մանկագոյն

adj.

youngest, younger, minor, under age.

· Calfa

NBHL (1)

Առողջաց, եւս առաւել մանկագունաց ի նոսա, եւ կարօտից թառամեցուցանել ընդ ծաղկի մարմնոյն եւ զախտս բնաւորականս. (Սարկ. հանգ.։)


Մանկագործութիւն, ութեան

s.

procreation, generation.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է ոչ մարմնոցն լքելով ի ձեռն մանկագործութեանն, այլ ի հանդարտ մասին (այսինքն վիճակի) բաղկանալով այնմ որ բուսանելոցն է. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)