Definitions containing the research աղ : 10000 results

Հնանամ, ացայ

vn.

to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.

· Calfa

NBHL (1)

Ախտ հնացեալ յանձին՝ բարք լինին, եւ բարք հնացեալք՝ բնութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Հնար, ի, ից

s. rhet.

means, way, expedient;
way, egress;
resource;
solicitude, utmost diligence;
industry, invention, ingenuity;
deceit, artifice, insidiousness, fraud, trick, intrigue;
style, method;
—ք պատերազմի, stratagem;
—ք հայթայթանաց, remedy, means, way;
—ք բժշկութեան, remedy, cure, medicament, medicine, physic;
չարարուեստ, չարիմաց, ճարտարիմաց or խորամանկ —ք, artfulness, craft, shuffling, artifice, cunning, dodge, intrigue, wiles and shifts;
—ս հնարել, խորհել, իմանալ, ի —ս հայթայթանաց մտանել, to bethink oneself of a device or expedient, to tax one's ingenuity, to contrive, to adopt or employ means to;
հնարել ումեք —ս, to deceive, to cheat, to dwindle, to defraud;
to plot, to machinate;
իմանալ զամենայն —ս, to be fertile in expedients;
յանհնար —ս մտանել, to be wavering, irresolute, to vacillate, to hesitate;
to know not which way to turn oneself;
զամենայն —ս հնարել, ի զանազան —ս մտանել, to bend all one's mind to, to task all one's powers of ingenuity and application, to do one's utmost, to use one's utmost endeavours, to do all or any thing one can, to strive with might and main, to try every art, to leave nothing untried, to leave no stone unturned, to move heaven and earth;
որպէսի —ս եւ իմանայցէ ոք, whatever artifice one may employ;
բիւր ազգի ազգի —ս հնարէր, he used a thousand stratagems;
—իւք իմն ուղղեցի, I found means to rectify;
enthymeme;
v. imp. — է, — ինչ իցէ, it is possible, it can be done, it may be;
չէ —, չիք —, չիք ինչ —, it is impossible, it can't be;
it is done;
եթէ գոյր —, if it were possible;
որքան — է, as much as possible, as much as one can;
— էր նմա, he could have done it;
որ —դ ես անհնարից, Thou, to whom nothing is impossible.

· Calfa

NBHL (3)

ՀՆԱՐ մանաւանդ ՀՆԱՐՔ. πόρος (հուն. անցք). μεθοδία, μέθοδος, μηχανή ratio et via, methodus, artificium ὐπόθεσις argumentum διανόησις, ἑπίνοια industria, ingenium. (լծ. պ. հիւնէր. բայց արմատն է ի հյ. Հու. այսինքն անցք. (որպէս թէ հունարար) Ճար. եւ ճարտարութիւն. արհեստ. գիւտ. ելք. ելի աղագք. հայթայթանք. մարթանք. ուշիմութիւն. ճար, ճամբայ.

Այլ արհեստք պիտանանան բնական հնարում. միայն արիստոտէլ ոչ հեղգացաւ բացակապտել զհնարս բանից ի նոցունց իսկ յիրողութեանց, եւ կիտակս այսինքն կանոնս առնել։ Կիտակք եւ հնարք հաւաքաբանութեան։ Ձեռնարկական հնարք. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)

Չորք գոն տրամաբանական հնարք. բաժանականն, սահմանականն, ապացուցականն, եւ վերլուծականն. (Անյաղթ պորփ.։)


Հնարագիտութիւն, ութեան

s.

ingenuity, cleverness, dexterity;
industry, manufacture, art;
չարարուեստ —, machination, plot, contrivance, intrigue.

· Calfa

NBHL (3)

Յամենայն հնարագիտութիւնս պատահէ նոցա։ Զաղփաղփունք՝ հնարագիտութիւնք մեր։ Սկիզբն պոռնկութեան հնարագիտութիւն կռոց է։ Մարդկան չարարուեստ հնարագիտութիւն. (Իմ. ՟Զ. 17։ ՟Թ. 14։ ՟Ժ՟Դ. 12։ ՟Ժ՟Ե. 4։)

Ուսանէր ի նոցանէ զհնարագիտութիւն յաղթութեանն. (Եղիշ. ՟Զ։)

Հնարագիտութիւնք քաղդէացւոցն յամօթ լինէին աղօթիւք սրբոցն. (Հարցնափառ.։)


Հնարադիր

s.

deceiver, plotter, traitor, artful person.

· Calfa

NBHL (1)

Որոգայթն գաղտնի, եւ հնարադիրն աներեւակի. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)


Հնարաւոր, աց

adj.

possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Բժիշկդ հնարաւոր ամենարուեստ. (Սկեւռ. աղ.։)


Հնարաւորեմ, եցի

va. vn. cf. Հնարաւորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հնարաւորէ գործել։ Մի՛ հնարաւորիր ամենեւին, թէ կարասցես պատրել (այսինքն մի՛ ի զուր ջանար)։ Միոյ աղջկան ոչ հնարաւորէր (այսինքն չկարէր) յաղթել. (ՃՃ.։)


Հնարաւորիմ, եցայ

vn.

to invent, to find means or expedients, to contrive, to excogitate.

· Calfa

NBHL (1)

Հնարաւորէ գործել։ Մի՛ հնարաւորիր ամենեւին, թէ կարասցես պատրել (այսինքն մի՛ ի զուր ջանար)։ Միոյ աղջկան ոչ հնարաւորէր (այսինքն չկարէր) յաղթել. (ՃՃ.։)


Հնարիմ, եցայ

vn.

to invent, to find out, to imagine a device, to conceive a project, to contrive;
to strive, to endeavour, to exert oneself;
to bend or apply one's mind to, to study;
to counterfeit, to feign;
cf. Հնար.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ թէ հնարեսցի՝ զքաղաքն իսկ աւերել ջանայր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 1։)


Հնարիմաց, ից

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

· Calfa

NBHL (1)

Հնարիմաց հանճարովն գերագոյն էր յոյժ. (Կաղանկտ.։)


Հնարիմացութիւն, ութեան

s.

artifice, cunning, trickery, wile, shift, craft.

· Calfa

NBHL (1)

Բանսարկուին հնարիմացութիւն։ Յամօ՛թ արա զամենայն հնարիմացութիւնս խորամանկութեան սատանայի։ Կեղծաւորութեամբ, եւ անօգուտ հնարիմացութեամբ։ Ի գիւտս հնարիմացութեան։ Բազում հնարիմացութեամբ վարէր զնոսա իբրեւ զօրավար։ Գողացան հնարիմացութեամբ զպտուղն օրհնութեան. (Աթ. ՟Դ։ Եփր. աղ.։ Արծր.։ Բրս. ՟խ. մկ.։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Հնացուցանեմ, ուցի

va.

to make old;
to wear out, to use up, to waste, to consume.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ժամանակք աղաւաղեն զնա, եւ ոչ երկայնութիւնք աւուրց հնացուցանեն. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ժ՟Ա։)

Հնացոյց զսիմէոն ի մարմնի, մինչեւ եցոյց նմա զբաղձալին. (Տօնակ.։)


Հնգամատնեան

adj.

five-fingered.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի յոլով հնգամատնեան առնէ բնութիւն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Հնգամարտիկ

adj.

victorious at the pentathlon.

· Calfa

NBHL (1)

πένταθλος, πεντάθλιος quinque certaminibus vincens. Որ փորձ եւ յաղթօղ գտանի ի հինգ մարտս ողոմպիականս.


Հնգեկին

cf. Հնգապատիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Տաղանդ ընկալաք. գործեսցուք տասնեկի եւ հնգեկի յարգաւորութեամբ. (Սկեւռ. յար.։)


Հնգետասանամեայ, էի, ից

adj.

cf. Հնգետասանամեան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հնգետասանամեայ աղջկանէ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հնգետասանամեան, մենից

adj.

of fifteen years, years old.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հնգետասանամեայ աղջկանէ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հնդիկ, դկաց

s. adj. Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՆԴԻԿ ՓԱՅՏ ՍԵՒԱԹՈՅՐ. ՑՈՒՊ ՍԵԱՒ ՀՆԴԻԿ. որպէս յն. Եբենեան փայտ կամ ցուպ. ապանօղ։ (Պտմ. աղեքս.։)


Հնդկավան

adj.

conquering India.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ խռովեալ ես պարսկակորոյսդ եւ հնդկավանդ. (Պտմ. աղեքս.։)


Հնդկերէն

adj. s.

in Indian, in the Indian language;
the Hindoostanee language.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայն եկն ի ծառոցն հնդկերէն խուժադուժ լեզուաւ. (Պտմ. աղեքս.։)


Հնձանահար, աց

s.

wine-presser.

· Calfa

NBHL (1)

πατητής τοῦ λήνου, ληνοβάτης calcator, torculator. Որ հարկանէ այսինքն կոխէ զհնձան. հնծան կամ խաղող կոխօղը.


Հնձեմ, եցի

va.

to cut down, to reap, to mow;
to gather, to get in.

· Calfa

NBHL (1)

θερίζω, ἑκθερίζω, ἁποθέριζω (լծ. պ. տիրէվիդէն ). եւ ἁμάω meto, demeto, permeto, succido. Կտրել զհունձս. քաղել մանգաղաւ զցորեան, զխոտ, եւ այլն. նմանութեամբ՝ Ջարդել. կոտորել. հնծել, կտրել.


Հնոտի, տւոյ, տեաց

adj. s.

old, worn, worn out;
—ք, old lumber, trash, rubbish;
—տեաց վաճառիչ, old clothes-man.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեալ յաղբիւսաց եւ ի փողոցաց զանկեալ զհնոտիսն. (Վրք. հց. ՟Է։)


Հնոց, ի

s.

stove, furnace, oven;
— հալողութեան, բարձր, կոնաձեւ, ցոլացուցիչ, խառնարանի, պառակաւոր, melting furnace, blast furnace, shaft furnace, reverberatory furnace, puddling furnace, muffle furnace.

· Calfa

NBHL (1)

Մրրիկ կամ մոխիր հնոցի։ Հնոց երկաթեղէն եգիպտոս. կամ հնոց աղքատութեան, չարեաց։ Հնոց հրոյ, կամ հրոյ բորբոքելոյ։ Շուրջ հնոցաւն. եւ այլն։


Հնոցացուցանեմ, ուցի

va.

to enflame, to make a furnace of.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զյարակէզն հնոցացուցանելով զհուր. (Անյաղթ բարձր.։)


Հնութիւն, ութեան

s.

oldness;
age, old age, decay;
antiquity;
relic of antiquity;
old rubbish;
—ք անւոյ, the antiquities, the ancient monuments of Ani;
— ծերութեան or ալեաց, extreme old age, hoary old age;
decrepitude;
— օձից, the slough or cast off skin of serpents.

· Calfa

NBHL (2)

Այլ զի հասարակաց ասի այժմ աղօթքն, ի հնութենէ եղեալ են բանքն. (Խոսր. պտրգ.։)

παλαιότης vetustas, antiquitas. Հին կամ հնացեալ գոլն. փտութիւն. ապականութիւն. եւ Վաղեմի գոլն. երկարութիւն ժամանակի. ծերունի. հին ըլլալը, հննալը.


Հնչակցութիւն, ութեան

s. mus. the accompanying.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղաձայնութիւն եւ հնչակցութիւն կամաց առ բանս, եւ բանից առ գործս. (Փիլ. ել. ՟Բ. 10։)


Հնչեմ, եցի

vn. va. to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.

· Calfa

NBHL (4)

Հնչէր կամ հնչեաց ձայն փողոյն, փողն, պղինձ, բարբառ ի քաղաքի, քաղաքն. երկիրն ի բարբառոյ կամ յաղաղակէ. պարիսպք կամ յատակք, լերինք եւ հովիտք՝ ծով. եւ այլն։

Քաղցրաձայն հաւուց բարբառ հնչէր։ Հնչեաց համբաւն ի տուն փարաւոնի։ Ի ձէնջ հնչեաց բանն աստուծոյ՝ ոչ միայն ի մակեդովնիա։ Հնչեցէ՛ք ի մակդող։ Հնչեսցեն երկոքեան ականջք իւր։ Մուրճ եւ ամենայն ինչ երկաթի ոչ հնչեաց ի շինել նորա. եւ այլն։

Զգոհացողականն հնչէ. (Անյաղթ բարձր.։)

Հնչեա՛ զքընար քո, եւ խայտա՛. (Տաղ.։)


Հնչիւն

cf. Հնչումն.

· Calfa

NBHL (1)

Հնչիւն յերկնից եկեալ իբրեւ սաստիկ հողմոյ։ Իբրեւ զհնչիւն փողոյ։ Հնչիւն խաղաղութեան։ Հնչիւն բարբառոյ (ոսկի զանգակաց. յն. լսելի բարբառ). (Գծ. ՟Բ. 2։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 36։ եւ ՟Լ՟Գ. 6։ Ել. ՟Ի՟Ը. 35։)


Հնչումն, ման

s.

sound, noise, rumour;
echo;
— զանգակաց, tinkling, peal, jingle, ringing;
— հողմոց, ծովու, murmur, roar;
— խորտակելոյ ալեաց, rushing, dashing;
— որոտման, rumbling, roll;
— անձրեւոյ, pattering;
— հրոյ, crackling;
— հրետից, boom, roar;
— թմբիկ, roll;
— կառաց, rumble;
— հարազանի, crack;
— զինուց, clash, clang;
— շղթայից, clank, clanking;
— ժամացուցի, tick;
— բարբառոյ, aspiration;
— հանել, to make a noise;
եղեւ —, a noise was heard;
— դրամոց, chink.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրաձայն հնչմամբ նուագեմք. (Տաղ.։)


Հոգաբարձութիւն, ութեան

s.

guardianship, trusteeship;
charge, custody, inspection, superintendence;
administration, direction;
watchful care, solicitude.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛րպիսի հոգաբարձութիւն ունի. եղբայր ասէ, եւ որդի աղեաց. (Ոսկ. փիլեմ.։)

Մեծ հոգաբարձութիւն յանձին բերիցէ։ Մեծաւ հոգաբարձութեամբ ընթասցուք զառապար կենցաղոյս. (Խոսր.։)


Հոգածութիւն, ութեան

s.

cf. Հոգաբարձութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգածութեամբ յուղղութիւն ածել։ Նուաղեաց վայրապար հոգածութիւնքն ի մտացն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Հոգեդարձ լինիմ

sv.

cf. Հոգեբերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նուաղեցաւ հոգի իմ ... զայս լուայ, եւ սակաւ մի հոգեդարձ եղայ, եւ կենդանացայ. (Մարաթ.։)


Հոգեզուարճ

adj.

joyous, gay, jovial, jocund, jolly.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ հոգէզուարճ հայրապետին աղուանից ուխտանիսի. (Կաղանկտ.։)


Հոգելի

cf. Հոգելից.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր լինիս դաւիթ հոգելից, եւ վաղիւն սաւուղ այսահար. (Մանդ. ՟Ա։)


Հոգելիր

cf. Հոգելից.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր լինիս դաւիթ հոգելից, եւ վաղիւն սաւուղ այսահար. (Մանդ. ՟Ա։)


Հոգելից

adj.

full of the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր լինիս դաւիթ հոգելից, եւ վաղիւն սաւուղ այսահար. (Մանդ. ՟Ա։)


Հոգեխառն

adj.

divinely inspired;
prophetic;
divine, spiritual.

· Calfa

NBHL (2)

ՀՈԳԵԽԱՌՆ կամ ՀՈԳԷԽԱՌՆ. Հոգւով խառնեալ. հոգիընկալ. հաղորդ հոգւոյն կամ շնորհաց նորա, եւ մարգարէական. կամ Ոգեխառնեալ.

Հոգեխառն ամպով փառաց քոց. (Կաղանկտ.։)


Հոգեկիր

adj. s.

inspired by the Holy Spirit, holy, divine;
prophet.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ մոլի խելագար։ Ի տկար ամանս այս նիւթոյ հոգէկրի. (Նար. ՟Հ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)


Հոգեհան

adj.

dying, in agony.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնդակ ախտիւ զեօթն ամիս հոգէհան կացեալ՝ հազիւ ուրեմն սատակէր. (Կաղանկտ.։)


Հոգենուագ

adj.

singing or sung by inspiration of the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ հոգենուագն մատենի։ Սաղմոսարանն հոգէնուագ. (Սկեւռ. լմբ.։ Վրդն. ծն.։)


Հոգեշնորհ

adj.

granted by the Holy Spirit;
adorned with or full of the gift or grace of the Holy Spirit;
communicating the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն ձայն (սաղմոսի) հոգեշնորհ հնչեցուցանեմք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Հոգեպարգեւ

cf. Հոգեշնորհ.

· Calfa

NBHL (1)

Ունայնդ ի լիութեանց հոգեպարգեւ հարստութեանց։ Ասելով զհոգեպարգեւ զաստուածաշունչն սաղմոս. (Նար. ՟Ը. եւ Նար. խչ.։)


Հոգեպէս

adv.

spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեպէս կենդանանալ, կամ հեծել, վիրաւորել, խառնիլ. (հրճուիլ. Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ձ՟Բ։ Շ. այբուբ.։ Երզն. մտթ.։ Տաղ.։)


Հոգետես, աց

adj.

knowing the inmost thoughts or secrets of the soul.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսօղ հոգւով կամ յայտնութեամբ հոգւոյն զգաղտնիս.


Հոգետեսութիւն, ութեան

s.

the gift of penetrating the secrets of the heart.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանելն հոգւով զգաղտնիս. շնորհք կամ ձիրք հոգետես գոլոյ. հոգեւոր տեսութիւն.


Հոգերգող, ի

s. adj.

psalmist;
singing by inspiration of the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (2)

Հոգւով սրբով երգօղ. նուագօղ զսաղմոսս եւ զօրհնութիւնս. մակդիր դաւթի.

Խնդրէին զբացատրութիւնն զաստուածիմաստ հոգերգողին նուագ (այսինքն մեկնել զսաղմոսն)։ Ըստ նախաձայն հոգերգողին. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Հոգեւոր, աց

adj. s.

spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ հոգեւորսն զհոգեւորս համեմատեմք։ Հոգեւորացն հաղորդ լինել։ Շնորհս ինչ հոգեւորս։ Հոգեւորն քննէ զամենայն։ Հոգեւոր կերակուր, կամ ըմպելի, կամ տաճար. կամ պատարագ. եւ այլն։

Հոգեւոր դրախտ, կամ ձիթենի. հաղորդութիւն, խրախճանութիւն. սպառազինութիւն, փարթամութիւն, եւ այլն. (Կոչ. ՟Ա։ Նար.։ Պիտ.։)


Հոգեւորապէս

adv.

cf. Հոգեպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Պաշտօն աղօթիցն հոգեւորապէս կատարեսցի. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Հոգեւորութիւն, ութեան

s.

spirituality.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ օրէնք հոգեւոր են, սակայն ընդ հոգեւորութեանն նոցա աւորութիւնն գրգանաց եւ փափկութեան հաղորդեալ էր. (Եփր. հռ.։)


Հոգիածութիւն, ութեան

s.

cf. Հոգեփոխութիւն.

· Calfa