Definitions containing the research աղ : 10000 results

Պատուականութիւն, ութեան

s.

high value, elevated price;
excellence, pre-eminence, rarity;
nobleness.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս պատուականութեան մարդկանն ... զի համազգիք քաջին են. (Խոր. ՟Բ. 26։)

τιμιότης honorabilitas, pretiositas. Պատուականն գոլ. լաւութիւն պիտուականութիւն, աղեկութիւն.


Պատուակցութիւն, ութեան

s.

parity of rank;
participation in the same honour or glory.

· Calfa

NBHL (2)

Յաղագս ի միասին պատուակցութեանն եւ համագոյութեան միածնին։ Խոնարհեցար ի պատուակցութենէ հօր՝ լինել ի կերպարանս ծառայի. (Ածաբ. խչ.։ Սարկ. աղ.։)

Հռոմն առաջին՝ այսպէս պատուէ զժողովն չորրորդ (զոյգ ընդ երիցն առաջնոց). սապէս պատուակցութեամբ ընդունի եւ մեց աթոռն աղեքսանդրի, եւ այլն. (Փոտ. առ աշոտ.։)


Պատուասիրաբար

adv.

ambitiously;
vainly;
honourably, generously, obligingly.

· Calfa

NBHL (2)

Ծամէ իբրեւ զկերակուր հոգեւոր դնել պատուասիրաբար առաջի լոսաղաց. (Շ. հրեշտ.։)

Պատուասիրաբար առատութեան սեղանոյ հաղորդեցուցանելով. (Երզն. մտթ.։)


Պատուասիրեմ, եցի

va.

to covet, to be ambitious of, to seek glory, fame or distinction;
to make it a point of honour to, to treat generously or honourably, to oblige;
to honour, to glorify;
to compliment.

· Calfa

NBHL (2)

Ի քաղաքն շրջելով՝ պատուասիրեալս լիներ յամենացունց. (Ճ. ՟Ա.։)

Պատուասիրէին (սամարացիք) յաղագս աբրահամու, եւ նախահայր զնա անուանէին՝ որ ի քաղդէացւոցնէր։ Պատուասիրի այնուհետեւ ոչ կարծել սնոտի եւ ի նանիր զսքանչելիսն։ Զի մի ոք ասասցէ՝ եթէ պատուասիրելով առնէր զայս, երեւեցուցանէ՝ թէ խնամ ունելով նոցա գործ է զամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30. 34։ ՟Բ. 10։)


Պատուասիրութիւն, ութեան

s.

immoderate desire of honour or glory, ambition, vain-glory, point of honour;
generosity, liberality;
obligingness.

· Calfa

NBHL (2)

Որ լինեն ի ձեռն պատուասիրութեան, այսինքն սնափառութեան. (Անյաղթ պորփ.։)

Բբազումք առ ի յաղթութեան պատուասիրութիւն՝ եւ զմարմինս անտես առնեն. (Բրս. պհ. ՟Բ։)


Պատուաստ, ից

s.

graft, graff;
inoculation, vaccination, cow-pox;
insertion, addition;
conjunction, union;
թարախ —ի, pus, vaccine matter;
—իւ որդի, adoptive son;
—իւ հայր, putative, adoptive father.

· Calfa

NBHL (1)

Մտցէ ձայնդ այդ աստուածաարարեալ ընդ պատուաստ յօդիցս շաղկապութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Պատուաստեմ, եցի

va.

to engraft, to graft;
to inoculate, to vaccinate;
to insert, to interpolate;
to annex, to join, to reunite, to attack.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ յուսոյն ձգարան՝ սուսերբն յանցանաց հատեալ կարեսցի, կցեսցի՛ դարձեալ միւսանդամ կամօք ամենակալիդ՝ բարւոք պատուաստեալ։ Ամենառատ քաղցրութեամբ պատուաստեալ ի քեզ, վերստին գտեալ պնդեցայց քաւեալ. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Է։)

Այսպէս պատուաստեալ ի միմեանս շաբաթքն, որպէս քաղաք ի քաղաքէ ճանապարհօք մտանեն ի զատկին պահոց շաբաթն՝ իբրեւ ի թագաւորեալ քաղաք (Արշ.։)


Պատուար, աց

s.

bulwark, rampart, bastion, barrier, epaulment, beam, rafter;
ceiling;
— լինել հայրենեաց, to be a bulwark of one's country.

· Calfa

NBHL (3)

Կանգնեսցէ պարիսպս եւ պատուարս։ Կուտեցին բլուր հողոյ հանդէպ քաղաքին, եւ կանգնեցաւ իբրեւ զպատուար։ Պատուար արտաքոյ քաղաքին լինիցի ի բնակութիւն եւ յարձակավայրս նորին։ Զօրացոյց զպատուարսն քաղաքին դաւթի. (Եւն։)

Պատեաց պարսպաւ, եւ հզօր պատուարաւ, եւ անուասեաց վաղարշապատ։ Զբաբեղոն պարսպէր պարսպով, եւ երեքկին պատուարաւ. (Խոր. ՟Բ. 63։ Եւս. քր. ՟Ա։)

περίτειχος circummurale, propugnaculum προτείχισμα antemurale ἁνάλημα edita structura, munimen եւ այլն. (լծ. ռմկ. եւ թ. պատ. տիվար) Որմարգելք. նախապարիսպ. պատնէշ. եւ որպիսի եւ իցէ ամրութիւն քաղաքի եւ տեղւոյ՝ շրջապատեալ ի ձեւ որմոյ.


Պատուաւոր

adj. s.

honourable, respectable;
honorary;
honest;
noble, magnate, dignitary;
—ք, nobility.

· Calfa

NBHL (2)

Հանդերձ հազարապետօքն եւ արամբք պատուաւորօք (կամ պատուականօք) քաղաքին. (Գծ. ՟Ի՟Ե. 23։)

Արքային խոսրովու լինին ծղագիր պատուաւորք իւր. (Կաղանկտ.։)


Պատուեմ, եցի

va.

to honour, to render honour and respect, to respect, to esteem, to venerate, to revere, to glorify, to favour;
— զախտն, to caress, to cherish, to flatter, to humour the passions;
յառաջ —, to esteem most, to prefer.

· Calfa

NBHL (1)

Զխաղաղութեան օրէնսն պատուէր.


Պատուէր

s.

commandment, order, injunction;
precept;
warrant, commission;
instruction, lesson;
ordinance, decree;
— տալ, դնել, to give orders or directions, to command, to order, to charge, to dispose, to enjoin;
to commission, to intrust with a message;
— հրամանի ի վերայ դնել, to order;
to appoint, to decree;
— or հրամանի ընդունել, to receive orders to.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՈՒԷՐ ՏԱԼ, ԴՆԵԼ. ἑντέλλω, διαστέμμω, ἑπιτάσσω, παραγγέλλω mando, jubeo, jusum do, praecipio, ordino, denuncio. Հրաման տալ ահարոնի։ Պատուէր ետ բարակ զաբուղոնի եւ նեփթաղիմի։ Պատուէ՛ր տուք յինէն այրարատեան թագաւորութեացն եւ աքսանազեան գնդին։ Պատուէր ետ գրել զհրամանն։ Պատուէր տայ նոցա յոյժ, զի մի՛ ոք գիտասցէ զայն։ Եւ դռնապանին պատուէր տայցէ, զի արթուն լինիցի։ Պատուէր տուեալ էր քահանայապետիցն եւ փարիսեցւոց, զի կալցին զնա։ Նա ետ ինձ պատուէր՝ զինչ ասացից եւ զի՞նչ խօսեցայց։ Պատուէր տայր նոցա՝ յերուսաղէմէ մի՛ մեկնել.


Պատուիրակ, աց

s.

envoy, deputy;
commissary, emissary, agent, mandatary, proxy.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց աբեսաղում պատուիրակս յամենայն ցեղս իսրաէլի. (՟Բ. Թագ. ՟Ծ՟Է. 10։)


Պատուհաս, ից

s.

punishment, chastisement, pain, correction;
scourge, revenge;
threat, threatening tone;
reprimand, reproach, rebuke;
պատիժ —ի, severe punishment;
— մահու, sentence or punishment of death, capital punishment;
տեղի —ի, exile;
ազգի մարդկան, the scourge of human kind;
— կապել ի վերայ, to inflict a punishment;
կրել խիստ —, to be severely punished;
առնել —, to threaten.

· Calfa

NBHL (1)

τιμωρία, δίκη punitio, mulcta, supplicium, poena, ultio. Պատիժ (որպէս պատեալ եւ ի վերայ հասեալ). տանջանք. վրէժ արդարութեան. գաղեպ.


Պատուհասեմ, եցի

va.

to punish, to chastise, to correct;
to avenge;
to scold, to chide, to reproach, to reprimand;
to threaten.

· Calfa

NBHL (1)

Զդաստիրակն ջնեալ պատուհասէր։ (հեղի) չարիք ո՛չ զիւրս խրատելով որդիս ... ընդ գոց եւ պատուհասեալ զրտւեցաւ ի կենցաղս. (Պիտ.։)


Պատուհասիչ, չի, չաց

s.

punisher, avenger.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս պատուհասչաց։ Պատուհասիչ ոմն։ Զպատուհասիչս ոմանս։ պարտ է ամենայն պատուհասչաց՝ սքանչելիս ըստ ամենայն առաքինութենե գոլ. (Պղատ. օրին. ՟Ծ՟Դ։)


Պատսպարան, աց

s.

asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.

· Calfa

NBHL (3)

հալածելոց ապաստան, փախուցելոց պատսպարան։ Ուստի ոչ զօրէ ոք յէիցս առ պատսպարան փախստեան. (անյաղթ. բարձր։ եւ Արծր. ՟Դ. 12։ Նար. խ.։)

Պատսպարան եղէց ասէ քաղաքիս այսմիկ վասն իմ եւ վասն դաւթի ծառայի իմոյ։ Ի վեր արցուք, եւ պատսպարան լիցուք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։)

Վասն պատսպարան լինելոյ եղբօր յանցուցելոյ՝ աղօթիւք. (Նախ. ՟ա. յհ.։)


Պատսպարանեմ, եցի

va.

cf. Պատսպարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատսպարանելով պահէ ի խորին խաղաղութեան. (Պիտ.։)


Պատսպարեմ, եցի

va.

to surround, to encircle, to enclose, to shut in;
to protect, to prop, to defend, to sustain;
to shelter, to screen, to cover;
to fortify, to restore;
to return, to restore, to give back.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ աղքատ. նայցէ եղբայր քո եւ տկարանայցէ ձեռօք, առ քեզ պատսպարեսցես զնա. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 35։)


Պատսպարիմ, եցայ

vn.

to be enclosed, surrounded;
to take refuge, to seek shelter, to retire, to be under cover, to shelter or defend oneself;
to recover oneself, to get up;
to get heart, to regain courage;
to return, to reinhabit, to dwell in, to remain, to repose.

· Calfa

NBHL (2)

Չի վաղագոյն պատսպարեցայց ձեզ. (Եբր. ՟Ծ՟Գ. 19։)

Զի ո՛չ ընդ գլորելն միայն նայեսցիս, այլ եւ ընդ պատսպարելն զարմանայցես։ Որպէս ի ճակատու ուրեք՝ յարեն եւ յապաժոյժ ամենեւին իրացն կայցէ, եւ պատսպարիցի վաղվաղակի, նիզակ առեալ են Եւն։ Յառնել եւ կալ ընդդեմ ճակատուն, պատրաստել, եւ ընկենուլ զախոյանն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1)


Պատսպարութիւն, ութեան

s.

cf. Պատսպարան.

· Calfa


Պատրախառն

adj.

deceitful, captious, delusive.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն մեծատունն առ դատաւորն կաշառով քաղցր լեզուոյ պատրխառն. (Եփր. համաբ.)


Պատրանք, նաց

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորութիւն ունէր՝ պատրանաց աղագաւ առ բազումս ոչինչ ի ծածուկ գործել. (Խոր. ՟Ա։ 33։)


Պատրաստ, ից

adj. adv.

prepared, ready, disposed, in condition;
active, quick;
at hand, near at hand, disposable;
warily, softly, slowly;
— առնել, to prepare;
— լինել, to prepare oneself;
to be disposed;
to be prompt or resolute;
ի —ի ունել, to hold in readiness;
to stand in readiness, to be ready;
— կալ, cf. Պատկառ կամ.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ դու լուիցես յերկնից ի պատրաստ բնակութենէ քումմէ։ Եւ էինկութք պատրաստ հնձելոյ։ Ես ի տանջանս պատրաստ եմ։ Պատրաստ է սիրտ իմ առ քեզ աստուած։ Լե՛ր պատրաստ առ վաղիւ։ Կացջիք պատրաստք ամենեքին։ Պատուէր տայր՝ կալ նոցա պատրաստ յիրս ամենայն։ Լերու՛ք կամ եղերուք պատրաստք։ Պատրաստքն մտին. (Եւն։)

Հաւասար այնոցիկ՝ որ ի պատրաստէ ընկենուն զշնորհսն առաջի։ Տրտմագին է մարդկան աղդ եւ կարօտ, կամ հասելոց չարեացս, կամ յուսացելոց, կամ պատրաստիցս ակամայց տրտմել. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. իմաստն.։)

Ի բաղանեաց պատրաստ կալ. (Մխ. բժիշկ.։)

Պատրաստ լինել աղօթից եւ պահոց. (Կանոն.։)


Պատրաստաբար

adj.

promptly, readily, eagerly, with great alacrity.

· Calfa

NBHL (2)

Պարտ է ապա անյապաղ ընդունել ՟Զայսն, եւ զոր ինչ խոստանայցէ՝ հաւանել պատրաստաբար. (Գէ. ես.։)

ἐτοίμως parate, expedite, prompte. Պատրաստ գոլով. անյապաղ. յոժարութեամբ.


Պատրաստեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to prepare.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ նախարարացն զմտաւ օծեալ, իբր թէ խաբկանօք իցէ գորցն՝ յապաղել զնոսա, զի զթագաւորն պատրաստեցուսցէ. (Խոր. ՟Գ. 63։ 13)


Պատրաստիմ, եցայ

vn.

to prepare oneself, to get ready, to put oneself in a condition to, to make preparations, to take one's dispositions;
to beware of, to take care or heed, to mind.

· Calfa

NBHL (2)

Ի պոռնկական խորհրդոց որպես ի գաղանէ պատրաստեա՛։ Յամենայն տգեղ խօսից պատրաստեա՛. (Անան. զղջ.։)

Ի գինոյ պատրաստել, մանաւանդ ի հին գինոյ, զի շուտ ելանէ ի վեր ի գլուխն. եւ ի բաղանեաց պատրաստ կալ. (Մխ. բժիշկ.։)


Պատրաստութիւն, ութեան

s.

preparation, preparative, disposition;
furniture, household goods;
train, equipage;
precaution, attention, vigilance;
պատրաստութեամբ, spontaneously, voluntarily, readily.

· Calfa

NBHL (3)

Ի պատրաստութիւն սրտից նոցա հայեցաւ ունկն քո. Զի այսպէս է պատրաստութիւն։ Յարիցէ ի ծաղկէ արմատոյ նորա ի վերայ պատրաստութեան իւրոյ։ Փող հարկանէր, պատրաստութիւն լինէր, ճակատ յարդարէր։ Ի կատարումն ածել զպատրաստութիւն տան քոյ։ Լսելի եղեւ պատրաստութիւն նորա մինչեւ ի հեռաստան. (Եւն։)

Որպէս եւ (Սաղ. հ. 22.)

Խոստովան եղէց քեզ ի պատրաստութիւն սաղմոսաց. իմա՛, ի գործիս ՛նուագարանս սաղմոսաց։


Պատրիարգ

cf. Պատրիարք.

· Calfa

NBHL (3)

Առաջին աստիճան եկաղեցի՝ դաս պատրիարգաց. (Լմբ. պտրգ.։)

պատրիարգք անտիոքայ, Պետրոս, լուդիոս, իգնատիէ, իրոն Եւն։ Պատրիարգք աղեքսանդրի, Պետրոս, մարկոս, ակին, մելոս եւ այլն. (Մխ. այրիվ.։)

Արգք, կամ արգունք, գաց. s. ՊԱՏՐԻԱՐԳ գրի երբեմն եւ ՊԱՏՐԻԱՐՔ, որ ուղղագոյն է. Բառ յն. բադրիարխիս. πατριάρχης patriarcha. որ ի սուրբ գիրս թարգմանի Հայրապետ, եւ Նահապետ։ Եկեղեցական գիրս վարի որպէս Եպիսկոսապետ երեւելի նահանգի, եւ կաթողիկոս ազգի. մանաւանդ իբրեւ նախագահ միոյ ի չորից աթոռոց յանուն չորից աւետարանչաց, որպէս հռովմայն, աղեքսանդրիոյ, անտիոքայ եւ ՟Եէմի. յորս յաւելաւ յետոյ կոստանդինուպօլսին. փաթրիք.


Պատրիարք, աց

s.

patriarch;
— հայոց, patriarch of the Armenians, Catholicos.

· Calfa

NBHL (3)

Առաջին աստիճան եկաղեցի՝ դաս պատրիարգաց. (Լմբ. պտրգ.։)

պատրիարգք անտիոքայ, Պետրոս, լուդիոս, իգնատիէ, իրոն Եւն։ Պատրիարգք աղեքսանդրի, Պետրոս, մարկոս, ակին, մելոս եւ այլն. (Մխ. այրիվ.։)

ՊԱՏՐԻԱՐԳ գրի երբեմն եւ ՊԱՏՐԻԱՐՔ, որ ուղղագոյն է. Բառ յն. բադրիարխիս . πατριάρχης patriarcha. որ ի սուրբ գիրս թարգմանի Հայրապետ, եւ Նահապետ։ Եկեղեցական գիրս վարի որպէս Եպիսկոսապետ երեւելի նահանգի, եւ կաթողիկոս ազգի. մանաւանդ իբրեւ նախագահ միոյ ի չորից աթոռոց յանուն չորից աւետարանչաց, որպէս հռովմայն, աղեքսանդրիոյ, անտիոքայ եւ ՟Եէմի. յորս յաւելաւ յետոյ կոստանդինուպօլսին. փաթրիք.


Պատրիարգանոց

cf. Պատրիարգարան.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՐԻԱՐԳԱՐԱՆ ասի եւ աթոռն կամ քաղաք պատրիարգանիստ. կաթողիկոսարան, եւ այլն.


Պատրիարգարան

s.

patriarchate, patriarch's residence or see.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏՐԻԱՐԳԱՐԱՆ ասի եւ աթոռն կամ քաղաք պատրիարգանիստ. կաթողիկոսարան, եւ այլն.


Պատրոյգ

s.

wick;
match;
— վիրաց, lint, lineament, scraped lint.

· Calfa

NBHL (1)

եթէ ոչ արկանես իւղ, ճրագն շիջանի. եւ եթէ ոչ կազմես զպատրոյգն, խոտացեալ անճառագայթ լինի եւ աղօտանայ. (Եփր. աւետար.։)


Պատրուակեմ, եցի

va.

to cover, to veil, to mask, to palliate;
to pretend.

· Calfa

NBHL (2)

Բանամ զբերան իմ յաղօթել, եւ անդրէն զսիրտ իմ սատանայ պատրուակէ. (Եփր. աղ.։)

Ամպ ինչ լուսաւոր անջրպետեաց ի մէջ ժողովրդեանն եւ մարմնոյն (մովսեսի), շուրջանակի պատրուակեալ զնովաւ՝ առ ի յոչ իմանալ զթաղումն նորա. (Շ. յուդ. ՟Թ։)


Պարաբառնամ, բարձի

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

· Calfa

NBHL (2)

Անիծիցն պարաբարձող. (Սկեւռ. աղ.։)

Խաւարն առաջին բարաբարձեալ եղեւ։ Աւդոստոս սպանանէ զկղէոպատրա, եւ պարաբարձեալ յինքն նուաճէ զեգիպտացւոց իշխանութիւնն։ Հրեղեն սուրն սերովբէին պարաբարձաւ ի ծառոյն կենաց։ Ոչ պարաբառնի եւ անջատի ի քէն։ Ամենայն աղմուկ եւ հակառակամարտութիւն պարաբառնայ (այսինքն պարաբառնի) ի միջոյ. (Զքր. կթ.։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (3)

Չնաշխարհիկ գոլով աճմամբ մարդկութեան, պարագայց լրութեամբ թիւ երեսնամեայ. (Շ. տաղ.։)

Բազում խաղաղական պարագայց ամօք ամեցունն աստուած շնորհեսցէ մեզ։ Ո՛ղջ լեր ի տէր, ո՛վ քրիստոսասէր եւ բարեպաշտ, պարագայց ամօք, եւ խաղաղասէր մտօք հովուելով զիշխանութիւնս հռովմայեցւոց։ Ո՛ղջ լեր յարքունական տէրութեանդ պարագայց ամօք. (Կիւրղ. թղթ. առ կոստանդ.։ Վրք. ոսկ.։ Գր. տղ. առ ման. կայսր.։)

Չո եթէ զբնութիւն իրին յայտնեն (ստորագրական սահմանք), այլ զպարագայս բնութեանն։ Ծիծաղական՝ լայնեղունգն՝ զպարագայս բնութեանն յայտնեն, եւ ոչ զբնութիւնն, ՟Եւն. (Սահմ. ՟Գ։)


Պարագայութիւն, ութեան

s.

turn, revolution, period.

· Calfa

NBHL (1)

Դու գոլով իսկ արհեստականագոյն քան զդեդաղոս՝ շրջանակի պարագյութիւն տալով սոցա. (Պղատ. եւթիփռոն.։)


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa

NBHL (1)

Զբովանդակ պարունակես զարարածս, եւ յիմեքէ ոչ պարագրիս. (Սարկ. աղ.։)


Պարագրութիւն, ութեան

s.

circumscription, limitation;
description;
outline, sketch, rough draught.

· Calfa

NBHL (2)

Անբաւելւոյն բովանդակութիւն, եւ պարագրութիւն անպարագրականի էութեան. (Սարկ. աղ. առ կոյսն.։)

Աւաղ ծաղկատեսակ հաստատուն պարագրութեան, որ յաղագս իմ վրիպագործէրն, եւ զփշոցն վերածեաց աղէտս. իմա՛ զոլորտս երկրի։


Պարադիտեմ, եցի

va.

to look around;
to observe, to consider, to ponder.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէոք համազուգել կամեսցի հաւասարապէս բաղդատութեամն, անկշռելի սմա ի դասս քաղաքավարացն ամենեւին ոք գտցի պարադիտեալ։ Զմիս՝ զոր համբաւես զկանտուղէս թագաւոր լիդացւոց լեալ, անցեալ պարադիտեսցուք։ Ի զարմացման եղեալ՝ ոչ կարէի զբովանդակն պարադիտել զառաւելութիւն նահատակութեանցն. (Պիտ.։)


Պարածածկեմ, եցի

va.

to cover on all sides, to envelope, to surround, to wrap up, to bury.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկքն՝ վահանօք, եւ զգեստուք երկաթեօք պարածածկեցեալք։ Անարի ոմն սկայ վառեալ եւ թաղիւ կճեայ բոլորով ամենեւիմբ պարածածկեալ. (Խոր. ՟Ա. 23։ ՟Գ. 9։)


Պարայածիմ, եցայ

vn.

to circulate, to take a turn.

· Calfa

NBHL (1)

(Օրինակաւ երկնային զարդու) ըստ հարաւային մասանցն պարայածելաք՝ յեդեսացւոցն հասանէաք քաղաք. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (2)

Որ մերձ ի պարանոցա խաղաճախուղճն՝ զձայն առ արգելացոլ. (Դիոն. կազմ. ՟Ծ։)

ՊԱՐԱՆՈՑ. ἡθμός colum, qualus. Կիրճ ծովու երկայնլոյ ըստ նմանութիւն պարանոցի, կամ աղեկատի.


Պարանոցուտ

adj.

isthmus-like.

· Calfa

NBHL (1)

ἡθμώδης coli formam habens, isthmo similis. Պարանոցաձեւ եւ նեղ. ըստ աղեկատաձեւ կամ րոքաձեւ, նման պարանոցի ծովու.


Պարապեմ, եցի

vn. va.

cf. Պարապիմ;
cf. Պարապեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (7)

Յորժամ հանդարտեալ պարապիս եւ արգելցիս յամենայնէ։ Ոչ պարապեսցիս դատել եւ կամ ատել զայլս։ Որք պարապեալ էք ի հոգոց կենցաղոյս. (Վրք. հց.։)

Եւ ի յընչից պարապեցին. (Գր. տղ.) յերուսաղէմ. այսինքն դատարկացան, զրկեցան։

Զտիւն ամենայն պարապեն երգոցն քաղցրութեան. (Եղիշ. միանձն.։)

Միշտ աղօթից պարապեցաւ. (Լմբ. ի շ.։)

Յանժամ աղերսանաց պարապես. (Գանձ.։)

Մինչդեռ պարապէր նա առ ի պիտանացու ինչ իրս. (Պտմ. աղեքս.։)

պարապիլ զօր հանապազ յաղօթս կամ աղօթից։ Որ ունիցի մերձաւոր զքրիստոս, եւ պարապի ի նա։ Ողբ սովորութիւն է որդեակ, զի ի նմա պարապել պարտ է բազում ժամանակս. (Վրք. հց. ստէպ։)


Պարապեցուցանեմ, ուցի

va.

to occupy, to employ, to give work to;
to exercise, to keep in exercise;
to empty;
to take away, to remove.

· Calfa

NBHL (2)

ՊԱՐԱՊԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. ոպէս Դատարկացուցանել. եւ Անզբաղ կացուցանել. պարպել. եւ պարապ ատեն գտնալ.

ἁσχολέω, προσασχολέω negotia facesso, occupo, in opero detineo. Տալ պարապել յիրս ինչ. զբաղեցուցանել. կրթել. զբաղեցնել, վարժեցնել.


Պարապորդ, աց

adj.

unoccupied, idle, unemployed, lazy, slothful;
vacant, void, empty.

· Calfa

NBHL (1)

Սատանայ բերէ քեզ գործ եւ հոգս, զի մի թողցէ զքեզ պարապորդ՝ յագիլ ի քաղցրութէն որ լինին քեզ յողբոց քոց. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Պարապութիւն, ութեան

s.

inactivity, idleness, disoccupation;
occupation, application, exercise, study;
leisure, opportunity, ease.

· Calfa

NBHL (3)

Կամէի, եթէ էր ձեր պարապութիւն ամենեցունցդ, բերել ի մեջ ձեր զգիրս միոյ փիլիսոփայի։ Զժամանակն խնդրեա՛ եւ զպարապութիւն եւ զտեղի։ ՈՒնել զհանդարտութիւն յաղօթսն, եւ կազմել անձանց բազում պարապություն։ Մի մատն լիցուք մեզ պարապութեան անցաւոր կենցաղոյս. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ. եւ այլն։)

Բազում աղօթից պետք լինիցին, բազում ժուժկալութեան, բազում պարապութեան, զի կարիսցեմք հասանել խոստացելոց բարութեանցն։ Ի սակաւ ժամու մեծամեծ չարիս գործէ բարկութիւնն. չկարոտանայ բազում պարապութեան. (Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. մտթ.։)

σχολή otium ἡρεμία tranquillitas εὑκαιρία opportunitas. Ժամ պարապոյ. անզբաղութիւն. հանդարտութիւն. պարապ գտնուիլը, բան չունենալը.


Պարապումն, ման

s.

cf. Պարապութիւն ;
scholium, commentary;
— առնուլ, to take time or leisure.

· Calfa

NBHL (2)

Պարապումք յաղագս մարդանալոյ միածնին. (Կիւրղ. պրպմ. ՟Ա. տպ. գիրք պարապմանց։)

Պարապումն յաղագս մարմնաւորութեան, եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Պարառաջ

cf. Պարագլուխ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բոլորն պարառաջ ճանաչիւր (աբրահամ որպէս քաղդեասցի աստեղագետ)։ Զմի ի նոցանէ կացուցանեն պետական եւ պարառաջ պայազանց։ Պարառաջ էր պարածանաց քում տողանի տէրութեան։ Պարառաջ բոլոր կրոնից անձնացելոց (սուրբ հայրն անտոն). (Մագ. ՟Է. ՟Ի՟Ը. ՟Ի՟Թ. ձ։)


Պարառութիւն, ութեան

s.

comprehension, containing, embracing;
syllepsis;
party, assembly;
— առաքինութեանց, the union of all the virtues.

· Calfa

NBHL (4)

Ըստ շրջագայութեան ճախարակեալ փայտի ... այստէս եւ ինձ իմասցին տօնք տարեկանք՝ պարառութիւնք տարւոյ։ Պսակըս քաղցրութեան՝ ամիս (այսինքն տարւոյս) եկեալ պարառութեան. (Մագ. ՟Թ. եւ Մագ. ոտ. խչ.։)

Փոխանակ քեռն ահարոնի մերն մարիամ եւ կոյս բախեալ զթմբուկն յաղթութեան՝ պարառութեամբ դստերաց եկեղեցւոյ. (Կամրջ.։)

ՊԱՐԱՌՈՒԹԻՒՆ. Բաղառութիւն կամ փաղառութիւն. ի միասին առումն ձայնաւոր եւ բաղաձայն տառից.

Փաղառութիւնն συλλαβή է իսկապէս պարառութիւն σύλληψις ձայնորդաց ձայնաւորաւ, կամ ձայնաւորօք. (Թր. քեր.։)