Definitions containing the research այր : 6515 results

Անընկալ

adj.

cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցեաւ եւ ծարաւեցաւ՝ անընգալ ի հաշանաց, եւ մաքուր ի մեղաց. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Անընկեր

adj.

without companion, alone.

· Calfa

NBHL (1)

Մի է Աստուած Հայր, անընդեր (ի հայրութեան), եւ առանց պատճառանաց (ծագման). (ՃՃ.։)


Անընկճելի, լւոյ, լեաց

adj.

indomitable, invincible, inflexible, unconquerable.

· Calfa

NBHL (1)

Անընկճելիք լինելով ի վայրաբեր խորհրդոց. (Պիտ.։)


Անթաղ

adj.

unburied.

· Calfa

NBHL (1)

Անթաղ իսկ ընդ վայր ընկեաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Անթարթ

adj.

earnest, steadfast;
with fixed eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Յիսուս ի խաչին անթարթ աչօք ի մայրն հայէր. (Ոսկիփոր.։)


Անթաց

adj.

dry.

· Calfa

NBHL (1)

Անթաց ոտիւք գնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեանն. (Դիոն. ածայ. ՟Բ։)


Անթաքուստ

cf. Անթաքուն.

· Calfa

NBHL (1)

Անթաքուստ ստուերաւ (այս ինքն յերեսաց ստուերի) ամենեքեան պայծառացեալ լինէին վայրք։ Անթաքուստ յուզմամբ ելեալ ի վեր՝ փախչէին. (Պիտ.։)


Անժամանակ

adj.

not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազ եւ անժամանակ ի հայրականն ծոց է Որդի. (Ոսկ. յհ.։)


Անժամանակաբար

adv.

unsonably;
eternally.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ առանց անցանելոյ ժամանակի. ի վայրկենի.


Անժառանգ

adj.

heirless.

· Calfa

NBHL (1)

Ես այր մի անժառանգ եմ, բայց միայն ի դստերէն. (Արծր. ՟Ե. 1։)


Անժառանգութիւն, ութեան

s.

heirless state, want of succession;
disinherison.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ յաղագս անժառանգութեանն տեսանիցէ զայրն տրտմեալ. (Մխ. դտ.։)


Անիմայ, ից

cf. Անիմաստ.

· Calfa

NBHL (2)

Ասեն, թէ անիմայիցն վայրապար աւանդեն զսրբազանսն աւանդութիւնս. (Դիոն. եկեղ.։)

Ճշմարտութեանն անիմայք. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Անիմաստ, ից

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

· Calfa

NBHL (1)

Անիմաստիցն այրիչ վտակքն. (Ագաթ.։)


Անիմաստութիւն, ութեան

s.

cf. Անիմաստասիրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց անիմաստութենէ գրեանք աշխարհիս ի պարսից այրեցան ... Մեզ մեղադրանքն վասն անիմաստութեանն։ Եւ մեք վասն անիմաստութեանս հաւանիմք եւ կորնչեմք. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)


Անինչ, ընչի, ից

adj. s.

pennyless, poor;
nothingness

· Calfa

NBHL (1)

Ի մանկութենէ իւրմէ անինչ եւ միայն ընթանայր. (Վրք. հց. ՟Է։)


Անյարիր

adj.

that cannot rise.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ասասցէ կինն ցայրն, անյարիր, ապաժաման եւ վատ եւ քնած, չես այր, չես մարդ. յն. լոկ, անայր կամ անմարդ։


Անյարմարագիր

adj.

that writes in an unbecoming manner;
indecently written.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր յորդւոյ եւ ի հոգւոյ առաքեալ անուանիլ անյա՛ր էր. (Ոսկիփոր.։)


Անյոյս, յուսից, աց

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.

· Calfa

NBHL (3)

իբր Անյուսալի. զորմէ չկայր յոյս. անակնունելի. անհնարին.

Ազատեցեր յանյոյս վայրին. (Յիսուս որդի.։)

Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս որպէս զպօղոս. (Ոսկ. ես.։)


Անյուշ

adj.

forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Անյուշ առնէր ի մտաց զայրւոյն եւ զորբոցն սուգ։ Յանյուշ մոռացումն երթայ։ Անյուշ եւ մոռացեալ են ի վերջնոցս մարդկան ազգէ. (Պիտ.։)


Աննախանձ

adj. adv.

not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.

· Calfa

NBHL (1)

Աննախանձ բարք, կամ եղբայրութիւն. (Եղիշ. ՟Ա։ Յհ. կթ.։)


Աննիւթ, ից

adj.

immaterial.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՆՆԻՒԹՍ. Առանց գտանելոյ զնիւթ. առանց պատճառի. վայրապար.


Աննման, ից

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.

· Calfa

NBHL (1)

Անզուգական. անհամեմատ. գեղեցիկ. գերազանց. ծայրագոյն, եւ յետին. անհնարին. մէնէնտսիզ.


Աննշան, ից

adj.

without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.

· Calfa

NBHL (1)

Աննշան էր վայրն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անշահ, ից

adj.

unprofitable, useless, vain.

· Calfa

NBHL (2)

ἁκερδός, ἁνωφελής, ἁνόνητος, ἅπορος. inutilis, lucro carens. Ուր կամ յումմէ չիք ինձ շահ. անօգուտ. անպիտան. անպտուղ. վայրապար. սնոտի. փուճ. ֆայտասըզ, պիր շեյէ եարամազ.

Սոսկ եւ վայրապար եւ անշահ անցանել ընդ լերինս գեղեցկութիւն. (Տօնակ.։)


Անշահութիւն, ութեան

s.

unprofitableness, uselessness.

· Calfa

NBHL (1)

Այլք տգիտաբար առ ունայնութիւն եւ անշահութիւն ի վայր խորտակելով. (Նիւս. սքանչ.)


Անշաղախ

adj.

free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.

· Calfa


Անշարադիր

adj.

uncompounded, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Պարզ, անշահադիր, եւ անվայրափակ։ Աննիւթ եւ անշարադիր։ Անշարադիր եւ անշփոթ. (Աթ. ՟Ը։ եւ Բրս. երրորդ.։ Նիւս. կազմ.։)


Անշարժ, ից

adj.

immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.

· Calfa

NBHL (1)

Անյօժար. որ ոչ բերի. անընդոստ. Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքն անշարժ առ քաջ պտուղսն մնայր. (Խոր. հռիփս.։)


Անշեղ

adj.

not oblique, straight, direct.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վայր իջուցանեն յանշեղ սերտութենէն ի սնոտի հնազանդութիւն. (Մաքս. դիոն.։)


Անշէն

adj.

uninhabited, desert.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի անշէն. անբնակ վայր. անապատ. վիրանէ, գըռ, չէօլ.


Անշնորհ, աց

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Առասպել տարաժամ՝ այր անշնորհ (կամ անշնորհք). (Սիր. ՟Ի. 20։)


Անշնչանամ, ացայ

vn.

to expire, to die;
to commit suicide by suffocation.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեալ անշնչացաւ։ Անշնչանայր իբրեւ զմեռեալ. (ՃՃ.։)


Անոխակալութիւն, ութեան

s.

absence of maliciousness, freedom from revenge or hatred.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն բարութեանց անոխակալութիւնն է այր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 13։)


Անորդի, դւոյ, դեաց

adj.

childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ անորդի ոք էր յառաջ, եւ ապա խորհուրդ ի մտի եդեալ՝ հայր եղեւ. (Կոչ. ՟Է։)


Անորիշ

adj.

inseparable, indivisible.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ἁχώριστος. inseparabilis. Չզատուցեալ. անբաժան. անմեկնելի. անքակ. այրըլմազ.


Անորոշութիւն, ութեան

s.

indecision, indetermination.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոս՝ աստուծոյ զօրութիւն ելով հօր, անորոշութեամբ՝ զամենայն զոր ինչ գործէ հայր, զնոյն գործէ եւ որդի. (Աթ. ՟Ը։)


Անուանակիր

adj.

that bears the name of another.

· Calfa

NBHL (1)

Զանուանակիրն շինեաց աստուծոյ՝ տաճար։ Զնսեմանուն վայրսն կեդարու՝ զանուանակիր կոչմանն իսմայէլի. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)


Անուանակոչութիւն, ութեան

s.

denomination;
nomenclature.

· Calfa

NBHL (1)

Ստէպ զանունն տալ վայրապար կամ երդմամբ.


Անուանարկ, աց

adj.

infamous, notorious;
shameful, scandalous, disgraceful, vile;
— առնել, to disgrace, to bring to shame, to dishonour.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ δυσώνυμος. infausti nominis. Ոյր անուն ի վայր է արկեալ, որպէս վատանուն. անունը աւրած. պէթնամ.


Անուանեմ, եցի

va.

to name, to call, to denominate, to term.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ է այսուհետեւ աստուած՝ անուանելով հայր բազմաց. (Կոչ. ՟Է։)


Անութ, նթի, նթոյ, թոց

s.

arm-pit.

· Calfa


Անուն, նուան, ուանք, անց

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.

· Calfa

NBHL (5)

Արասցո՛ւք մեզ անուն։ Լաւ է անուն բարի քան զմեծութիւն բազում։ Արարի զքեզ անուանի ըստ անուանց մեծամեծաց՝ որ ի վերայ երկրի։ Դառնային անուամբ մեծաւ։ Երթայր անուն փառաւորութեան նորա մինչեւ ի ծագս երկրի։ Հանիցեն անուն չար որ յանուան իշխանքն են. եւ այլն։

Դառնայր բարի անուամբ. (Ագաթ.։)

Առաքէր զոմն վահրիճ անուն։ Հռուփանոս անուն։ Տիրայր անուն։ Վարդան անուն։ Վասակ անուն. եւ այլն. (Կորիւն.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)

Ես այս անուան (հօր զաւակ եմ), եւ այս անուն է իմ մայր. (Ածաբ. աղքատասիր.։)

Վասն հօր նահապետացն յականէ յանուանէ ինքնին տէր մեր յիսուս քրիստոս ասաց. աբրահամ հայր ձեր ցանկացաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Անունակ

adj.

that does not contain, that has not;
poor, needy.

· Calfa

NBHL (1)

Ունել զանվայրափակ եւ զանունակ անուն ամենահաստչի. (Անան. եկեղ։)


Անունդրութիւն, ութեան

s.

disobedience;
contumacy.

· Calfa

NBHL (1)

Տայր հանել ընդ սուր, եւ անունդ առնել միահաղոյն զտոհմսն ռշտունեաց եւ արծրունեաց. (Բուզ. ՟Գ. 18։)


Անուշեմ, եցի

va.

to sweeten.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ յետ մահուան անուշեալ քաղցրանայր դառնութիւնս րտին, այլ իջուցեալ ի փայտէն՝ հրով ծախէր. (Ղեւոնդ.։)


Անուշօդ

adj.

mild weather.

· Calfa

NBHL (1)

Բարի է երկիրս, եւ վայրքս անուշօդ, եւ բազմաջուր. (Զենոբ.) (ա՛յլ ձ. եւ անուշ օդս, եւ ջուր բազում)։


Անուստեք

cf. Անուրեք.

· Calfa

NBHL (1)

Յանյայտ վայրէ. անգիտելի օրինակաւ. յանկարծ.


Անուրեք

adj.

not confined to one place, unbounded, infinite;
houseless, homeless.

· Calfa

NBHL (1)

Անուրեք վայրից. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Անպատճառ

adj. adv.

without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.

· Calfa

NBHL (5)

Հայր անպատճառ է, եւ պատճառ. որդի յանպատճառէն, եւ ոչ պատճառ. (Ի գիրս հց. տաթեւ.։) cf. ԱՆՍԿԻԶԲՆ.

Հայր է պատճառ անպատճառից, որդւոյ ծննդեամբ՝ հոգւոյն բղխմամբ. (Շ. խոստ.։)

Առանց պատճառի. իբր անյայտ ծագմամբ. ինքնին, եւ վայրապար.

Թագաւորն անպատճառ լի ցասմամբ կայր. (Լաստ. ՟Ի՟Ե։)

Եթէ այրն անպատճառ թողու զկին. (Մխ. դտ.։)


Անպատսպար

adj.

insupported, unprotected, abandoned.

· Calfa

NBHL (1)

Անպատսպար վայրս ունէր քաղաքն. (Լաստ. ՟Ժ՟Թ։)