Entries' title containing զարդ : 133 results

Սաւառնազարդ

adj.

adorned, furnished with wings.

· Calfa

NBHL (4)

ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴ ՍԱՒԱՌՆԱԶԱՐԴԵԱԼ. Զարդարեալ իբր թեւօք կամ փետրոք եւ սաղարթիւք. գեղեցկատարած, շրջազարդ, եւ թեւապարեալ. հովանաւորեալ.

Առադրեալ քարինք իբր յեսուայ՝ սաւառնազարդ հիմունք սիոնի. (Գանձ.։)

Բուրաստանք ի ստածօղ օդոց սաւառնազարդեալք, ի գագաթունս բերելով ծայրից զծաղկանց զանազանութիւնս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)

Քերովբէիւք սաւառնազարդեալ պարծածակի թեւօք. (Անան. եկեղ։)


Պճնազարդ

adj.

bedecked, ornamented, embellished.

· Calfa

NBHL (2)

Զարդարեալ. պճնեալ. շքեղազարդ.

Պճնազարդ գեղեցկութեամբն հարսնանայ քրիստոսի. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Պճնազարդիմ, եցայ

vn.

cf. Պճնեմ.

· Calfa


Պսակազարդ

adj.

adorned with a crown, crowned.

· Calfa

NBHL (3)

Պսակաւ նահատակութեան զարդարեալ. պսակաւոր.

Զհաւատոյ որդիս սրբոյն գրիգորի պսակազարդ տեսեալ. (Շար.։)

Պսակազարդ սուրբ զինուորին՝ թէոդորոս մեծ նահատակին. (Գանձ.։)


Պտղազարդ

adj.

cf. Պտղազուարճ.

· Calfa

NBHL (2)

Պտղովք զարդարեալ.

Պտղազարդ վայելչութիւն. (Տօնակ.։)


Պտղազարդիմ, եցայ

vn.

to be adorned with fruits.

· Calfa

NBHL (2)

Երկիր պտղազարդի. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)

Այգի տեառն պտղազարդեալ քաղցրահամութեամբ. (Ոսկիփոր.։)


Ջահազարդեմ

va.

to illuminate, to light up.

· Calfa

NBHL (2)

ՋԱՀԱԶԱՐԴԵԼ ՋԱՀԱԶԱՐԴԻԼ. Որպէս ջահիւք զարդարել կամ իլ. լուսազարդել. պայծառացուցանել, պայծառանալ.

Ջահազարդեցան զամբարափայլ անշէջ լուսով. (Յհ. կթ.։)


Վայելչազարդ

adj.

highly ornamented, elegantly adorned.

· Calfa

NBHL (2)

Վայելուչ զարդուք. շքեղ. գեղեցիկ. զուարճալի.

Զհրաշափառ եւ զվայելչազարդ տեսիլ փառացն աստուծոյ։ Պտուղք գեղեցիկք, քաղցրահամք եւ վայելչազարդք։ Վայելչազարդ տեղին՝ որ կապուտաքարն անուանի. (Զքր. կթ.։ Երզն. լս.։ Ասող. ՟Գ. 6։)


Վայրապարազարդ

adj.

coquettish, given to dress.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր զարդքն են աւելորդք. յաւելորդս զարդարեալ.

Կին պաճուճող վայրապարազարդ. (Ոսկ. ես.։)


Շնորհազարդ

adj.

endued, adorned with graces, graceful, virtuous.

· Calfa

NBHL (7)

Աստուածարեալ եւ շնորհազարդ քահանայից. (Շ. թղթ.։)

Շնորհազարդ սուրբ հայրապետ. (Մաշտ.։)

Շնորհօք զարդարեալ. վայելչազարդ. բարեշուք. առաքինի, հոգեւոր ձրից ընդունակ.

Լուսաւորիչ հարցն հոգելից՝ շնորհազարդ որդին. (Ճ. ՟Ը.։)

Շնորհազարդ եւ քրիստոսազդեա՛ց որդեակ (սարկաւագդ). (Մագ. ՟Խ։)

Զշնորհազարդ տիպն լուսաւոր՝ հրեշտակակերպ տեսլեամբն ահաւոր. (Գանձ.։)

Ի նոցուն իսկ ի շնորհազարդ բանից եւ ի գործոց յայտնի է. (Ագաթ.։)


Ընկուզազարդ

adj.

made like a nut.

· Calfa

NBHL (2)

Երեք սկահաձեւք ընկուզազարդք յօրինեալք ի միում ստեղանն ... եւ յաշտանակի անդ չորք սկահաձեւ ընկուզազարդք յարդարեալք. (Ել. ՟Ի՟Ե. 33. 34։ ՟Լ՟Դ. 19. 20։ (կայ եւ ձ. ընկուզաձեւ)։)

ԸՆԿՈՒԶԱԶԱՐԴ ἑκτετυπώμενος καρυΐκως exsculptus in modum nucum որ գրի եւ ԸՆԿՈՒԶԱՁԵՒ. Յօրինուած զարդու ի ձեւ ընկուզի.


Զինազարդ

adj.

armed, invested, furnishedwith arms;
-****, to arm one's self, to take, to bear arms.

· Calfa


Զինազարդիմ, եցայ

vn.

to arm one's self, to put on arms.

· Calfa


Խոհեմազարդ

adj.

adorned with prudence, judicious.

· Calfa

NBHL (2)

Խոհեմութեամբ զարդարեալ

Յիմաստուն եւ ի խոհեմազարդ արանց. (Ճ. Գ։)


Ցցունազարդ

adj.

crested;
tufted, plumed.

· Calfa

NBHL (2)

Ուր կամ ոյր իցեն զարդք որպէս զցցունս.

Անդաստան ծաղկանց ցցունազարդ գեղգեղեալ (ոլորեալ՝) բազմագունակ երանգօք եւ յարազուրաճ առատացօղօվք. (Թէոդոր. կուս.։)


Փառազարդ, ից

adj.

adorned with glory, glorious.

· Calfa

NBHL (4)

Փառօք զարդարեալ. ունօղ զզարդ փառաւոր. փառացի. պանծալի. մեծապանծ. շքեղ.

Ստեղծեր (զմարդն) կենդանի փառազարդ եւ լուսազարդ երեսք, կամ պատկեր։ Զփառազարդ քո տիպ տիրական։ Զայսքան փառազարդ շնորհաց զընդունակն. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Դ. եւ ՟Ե։ Երզն. լս.։ Նար. կուս.։)

Կամ իբր մ. Փառազարդապէս.

Միամտութեամբ փառազարդ գեղապարելով. (Խոսր.։)


Փառազարդեմ, եցի

va.

to cover with glory, to load with honours, to render glorious.

· Calfa

NBHL (5)

Փառօք կամ փառացի օրինակաւ զարդարել. շքեղ եւ պանծալի յօրինել.

Զերկին եւ զերկիր փառազարդեաց աստուած (ի վեց աւուրս). (Մամբր.։)

Միշտ օրիորդ պանծալի՝ սովաւ փառազարդէր։ Փառազարդողին զգեցուցիչ։ Ընտրեալն եւ փառազարդեալն կեփաս. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. առաք.։)

Զբնութիւն հողանիւթ ստուերամածակերպեա՝ լուսափայլ պըճնիւք փառազարդեալ. (Շ. տաղ.։)

Աստուածային բանիւն սնեալք եւ աճեցեալք՝ փառազարդեալ արքայն։ Արիստակէս մեծափառ եւ զարմանալի հրաշիւք անդ փառազարդեալ։ Մարգարտով փառազարդին թագաւորք երկրի։ Ի սուրբն սոփիա ի փառազարդեալ խորանին Աստուծոյ. (Ճ. ՟Ա.։ Երզն. լուս.։ Տօնակ.։ Ճ. ՟Ժ.։)


Փառազարդութիւն, ութեան

s.

glorious ornament, glory, honour.

· Calfa

NBHL (5)

Փառազարդիլն, եւ ելն. փառաւորութիւն. զարդ կամ գործ պանծալի եւ մեծավայելուչ.

Ի հրաշակերտ փառազարդութեանց Աստուծոյ (յարարչութեան) զամենայն գոլ բարիոք տեսանեմք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Ամենայն սրբոցն փառազարդութիւն զիւրաքանչիւր ոք առանձինն որպէս որպէս զիւրսն բերկրէ. (Խոսր.։)

Նախապարգեւիցն փառազարդութեանց դարձեալ հասանել. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)

Փայլումն փառազարդութեան, միանգամայն եւ երեւումն շնորհացն Աստուծոյ ի վերայ մանկանն Գագկայ. (Արծր. ՟Ե. 2։)


Վերնազարդ

adj.

varnished;
flowery, redundant.

· Calfa

NBHL (2)

Ի վերին երեսս զարդարեալ. արտաքնայարդար. գեղեցկապաճոյճ.

Ոչ ունի ճարտարութիւն մեր բանքս ճախարակեալ բոլորեալ լեզուաւ, եւ ոչ բարբառս վերնազարդս. (Վեցօր. ՟Զ։)


Փետրազարդ

adj.

plumigerous, plumy.

· Calfa


Փթթազարդ

adj.

in full bloom.

· Calfa

NBHL (2)

Փթթեալ զարդուք.

Փթթազարդ բուրաստան ծաղկեալ։ Ոսկի փթթազարդ, արփի հրաձեւ. (Գանձ.։)


Փթթինազարդ

adj.

beautifully flowering, bloomy.

· Calfa

NBHL (2)

Ծայրից վարդից փթթինազարդ. (Նար. տաղ.։)

Ծառդ կենաց.. . փթթինազարդ կանաչացեալ. (Տաղ ի քրիստոսատրոյ.։)


Տարազարդ

adj.

ungraceful, unadorned;
deformed, ugly.

· Calfa

NBHL (3)

Օտար եւ մերկ ի զարդուց. անզարդ. անշուք. տգեղ.

Տարազարդ մնացեալ ի վայելչութենէ։ ասացելոց կենդանեացն են աննշանք եւ տարազարդք ձայնք. (Ճ. ՟Ա.։ Փիլ. լիւս.։)

Տարազարդ հարուածովք զանձեւութեանցն քաղաքաց ածեն զվանդումն։ Բարեկարգ յարմարութիւն անցեալ ի տարազարդ առաւել դասեալ լինէր յեղանակումն. (Պիտ.։)


Տարազարդութիւն, ութեան

s.

ungracefulness;
deformity.

· Calfa

NBHL (2)

Անզարդութիւն. անշքութիւն. տգեղութիւն.

Դաւաճանեալ այսմ բոլորայարմար կարգաց՝ ի հակառակն փութայ այսոցիկ շարժել տարազարդութիւն։ Անյարմար զգայութեանցն տանել տարազարդութիւն. (Պիտ.։)


Տերեւազարդ

adj.

adorned with leaves or foliage.

· Calfa

NBHL (2)

Տերեւովք զարդարեալ. սաղարթագեղ.

Ծառք տերեւազարդք։ Անպտուղ ծառս տերեւազարդս. (Վեցօր. Վրդն. սղ.։)


Քմազարդ, ի, ից

adj.

cf. Քմախորժ.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ զքմազարդ բանից ինչ առասպելս։ Քմազարդ բանիւք գրգռեն զթագաւորն ի վերայ իշխանին աշոտոյ. (Ագաթ.։ Արծր. ՟Բ. 6։)

Մորթովք տրջառոցն փողս պղնձիս ... լայնելով երգ հաւեղն եւ քմազարդիւն թնդ ռնգունսն հոսեալ հնչէր. թուի՝ հնչեալ ընդ քիմս. քթեն երգելով։


Քողազարդ

adj.

veiled, adorned with a veil.

· Calfa

NBHL (1)

ՔՈՂԱԶԱՐԴ կամ ՔՕՂԱԶԱՐԴ. Քօղով զարդարեալ՝ որպէս նոր հարսըն։ (Նար. մծբ.։)


Քրիստոսազարդ

adj.

adorned by J.-C.

· Calfa

NBHL (3)

Ի քրիստոսէ կամ քրիստոսիւ զարդարեալ. որ ինչ է զարդ եւ փառք քրիստոսի. կամ Որ քրիստոսիւ զարդարէ զհաւատացեալս.

Ի սուրբ սիոն ի քրիստոսազարդ սեղանն ջուր բղխեաց վերուստ ի վայր։ Աստուածածիր եւ քրիստոսազարդն վարդապետութեան. (Անյաղթ բարձր.։ Ճ. ՟Գ.։ Անան. եկեղ։)

Մկրտեաց զնոսա քրիստոսազարդ օծմամբն. (Զենոբ.։)


Ամենազարդ

NBHL (3)

Ամենայնիւ զարդարեալ. ամենագեղեցիկ. վայելչապանծ.

Ամենազարդ սրբութիւն, կամ բարձրութիւն, կամ պայծառութիւն. (Յճխ. ՟Թ։ Նար. ՟Հ՟Ե։ Ասող. ՟Գ. 9։)

Պատկեր Աստուծոյ մարդ ... ամենազարդ. (Ոսկ. ես.։)


Ոսկեզարդեմ, եցի

NBHL (3)

Ոսկւով զարդարել, պատել.

Այլեւ սուրբն մարիամ պսակէր զտղայն, եւ ոսկէզարդէր ի նիւթս առեալս ի մոգուցն։ Տապանակ անփուտ՝ անապական վարուք ոսկէզարդեալ. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. օրին.։)

Ի գեղեցկութիւնս հոգւոյն՝ վաստակքն ոսկեզարդին. (Եւագր. ՟Ժ՟Ա։)


Պճնազարդեմ, եցի

NBHL (7)

ՊՃՆԱԶԱՐԴԵՄ ՊՃՆԱԶԱՐԴԻՄ. Պճնութեամբ զարդարել, իչ. շքեղազարդել, իլ. սազել.

Եօթնպատիկ պճնազարդէ զնա. (Ասող. ՟Բ. 2։)

Դասակարգեա պճնազարդեալ պայծառակերպութեամբ. (Խոսր.։)

Զնկար անկուածոյ ճառիս դրուատի՝ պայծառապէս պճնազարդեցից. (Նար. առաք.։)

Կոհակք լերանց վարսագեղեալ պճնազարդեցան. (Թէոդոր. կուս.։)

Իպատուական երանգէ նիւթոց զգեստաւորեալ պճնազարդէր. (Յհ. կթ.։)

Պայծառերանգ նիւթով զգեստաւորեալ պճնազարդէր։ Ընդէ՞ր այդպէս պճնազարդիս. (Ասող. ՟Բ. 2։)


Definitions containing the research զարդ : 1166 results

Արջնազգեստ

adj.

dressed in a black or dark coat.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց պարտ էր նոցա ի վերայ սատակմանն (ազգայնոց) արջնազգեստ լինել, ի սոցայցն զնոսա ստացուածոց զարդարեալ պայծառացոյց. (Փիլ. սամփս.։)


Արտախուրակ, աց

s.

cover, veil;
cf. Արտախոյր.

· Calfa

NBHL (1)

τιάρα tiara Արտաքին զարդ խուրի. ապարօշ. վիժակ որ պատի զթագիւ որպէս պսակ. եւ խոյր.


Արտախուրեմ, եցի

va.

to crown.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՐՏԱԽՈՒՐԵԼ. Պսակել. թագազարդել.


Արտափայլեմ, եցի

va.

to shine, to sparkle, to be resplendent;
to glitter.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարգարէութեանց նախագուշակումն արտափայլեալ լուսազարդեցեր. (Շար.։)


Բաբախումն, ման

s.

cf. Բաբախիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Բ. Թարմատար՝ ընդ մէջ մտանէ քանի մի բառից՝ իբր ի զարդ, կամ ի նշանակ ուժգնութեան. զոր օրինակ արմաւ, ամբրաւ. թմրիլ, թմբրիլ. զմրիլ, զմբրիլ։


Անտեսակ

adj.

formless, shapeless.

· Calfa

NBHL (1)

Անզարդն զարդարի, եւ անտեսակն տեսականայ։ Զարդարեաց զանտեսակն. (Դիոն. եկեղ.։)


Անօթ, ոց, ից

s.

vase, vessel, pot;
box;
piece of furniture;
tool, instrument;
—ք խոհակերոցի, kitchen-range, set of pots and kettles, յ— առնուլ, խնդրել, to borrow;
յ— տալ, to lend.

· Calfa

NBHL (1)

τὰ σκεῦη. supellex. Կահ. կարասի. կազմած. սպաս. հանդերձ. հանդերձանք. զարդ. ինչք. իրք. գապգաճագ. թէքէմիլլէթ. եշեա. րուպա. մալ.


Աշտարակ, աց

s.

tower;
donjon;
watch-tower.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ վիմօք, եւ աշտարակօք զարդարեալ է. (Ղկ. ՟Ի՟Ա. 5) յն. վերադիր, որ թարգմանի նաեւ նուէր, իբր յիշատակ ձօնեալ։


Աշտարակաձեւ

adj.

which has the forme of a tower, turreted.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ է ի ձեւ աշտարակի, կամ աշտարակօք զարդարեալ.


Ապալեր

adj.

desert, uncultivated.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրի բնութիւն, հիւթեղ բերրին, եւ ապալեր անհիւթն։ Ապալեր եւ ամայի վայր։ Ապալեր եւ թափուր յամենայնէ։ Յամենայն կենցաղօգուտ զարդուց ապալեր եւ ամայի է. (Պիտ.։)


Ապալերկ

cf. Ապալեր.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրի բնութիւն, հիւթեղ բերրին, եւ ապալեր անհիւթն։ Ապալեր եւ ամայի վայր։ Ապալեր եւ թափուր յամենայնէ։ Յամենայն կենցաղօգուտ զարդուց ապալեր եւ ամայի է. (Պիտ.։)


Ապառնի, նեաց

s. adj. gr.

futurity;
future;
— ժամանակ բայից, future tense.

· Calfa

NBHL (1)

Ստանան անձանց զարդիս եւ զապառնին. (Յճխ. ՟Ը։)


Աստուածախօս

adj.

who speaks of God;
declared by God.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգիազարդ եւ աստուածախօսն դաւիթ. (Տօնակ.։)


Աստուածակազմ

adj.

constructed or made by God.

· Calfa

NBHL (1)

Ատուածակազմ լուսաւորօք զարդարեալ. (Երզն. լուս.։)


Ատեան, տենից

s.

tribunal, court, audience, auditory, assembly of judges, seat, bar;
magistrate;
senate;
յ— մատնել, to call before a tribunal or council;
գումարել զ—, to convoke, to call together an assembly.

· Calfa

NBHL (1)

Միաբան յատեանն ելանեն խաչիւ եւ աւետարանաւ, խնկօք եւ մոմեղինօք։ Յատեան ելանեն խաչիւ եւ աւետարանաւ եւ մոմեղինօք եւ ամենայն զարդուք մինչեւ ասի հայր գթածն. եւ ելանեն նոյն զգեստիւն ի դուրս, եւ այլն. (Տօնաց. ստէպ։)


Արագիլ, գլաց

s.

stork.

· Calfa

NBHL (1)

Արագլաց՝ որ ծերունիքն են, ձագք ամենայն ուստեք պաճարեն շահ ծնողացն ի պէտս։ Ի թռչունս բուն զվերին զարդարութիւն արագիլ ցուցանէ, զծնողս փոխանակ կերակրելով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)


Արատեմ, եցի

va.

to spot, to stain, to soil, to spoil, to blot, to vitiate, to contaminate.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ոչ ասէ զպատճառս ախտին. զի մի՛ արատեսցէ ինչ զարդարն. (Ոսկ. ես.։)


Արար, ոց

s.

act, action, fact, deed, work;
production, creation;
—ք երեւելի, exploit, achievement.

· Calfa

NBHL (1)

Զարտրով զարդեամբ պատաղեցան. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ 1։)


Արարուած

s.

action;
work, deed;
an act of theatre.

· Calfa

NBHL (1)

Սորին գիտութեան արարուածոյ (տալի է) զարդարութիւն. (Լմբ. սղ.։)


Արարչագործութիւն, ութեան

s.

creation.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կարգի հրեշտակականին զարդք արարչագործութեամբ ածան յառաջ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Արգելում, ելի

va.

to hinder, to obstruct, to arrest;
to close, to shut, to enclose;
to sequester, to hold, to imprison;
to forbid, to interdict, to prohibit;
to amuse, to occupy;
to interrupt, to disturb.

· Calfa

NBHL (1)

Արգել զնոսա։ Մի՛ արգելուք զդոսա գալ առ իս։ Արգելուցուն յամուսնանալոյ։ Յովհաննէս ար գելու զնա։ Հրամայեաց հողոփեռնէս պահպանացն մի՛ արգելուլ զնա։ Զբարկութիւն իմ լցի, եւ արգելի։ Ոչ ոք արգելու ի քէն զշիրիմս։ Երկիր արգելցէ զարդիւնս իւր։ Մի՛ արգելուր ի նմանէ եւ զշապիկս. եւ այլն։


Արգոյ

adj.

important, considerable;
efficacious;
working;
— օր, a working day.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուական արգոյ ի զարդ։ Դալարութեամբ ծաղկեալ՝ զարգոյսն մատուցանիցէք տեառն. (Ագաթ.։)


Արդար, ոց

adj. adv.

just, upright, faithful, honest, loyal, well disposed, worthy, equitable, reasonable, legitimate;
justly, equitably, truly.

· Calfa


Արդարագործ

adj.

just, equitable, upright;
justifying.

· Calfa

NBHL (1)

δικαιοπραγῶν. juste agens. Որ գործէ զարդարութիւն. արդար. արդարագնաց.


Արդարագործութիւն, ութեան

s.

justice, equity, integrity, probity;
justification, act of justifying.

· Calfa

NBHL (1)

δικαιοπραγία juste factum Գործելն զարդարութիւն. գործք արդարութեան. արդարութիւն.


Արդարադատ

adj.

thatjudges equitably, just, equitable.

· Calfa

NBHL (3)

Յարդարումն. զարդ. հարթութիւն. ձեւ. յօրինուած. կազմութիւն արդակ. կարգաւորութիւն. շէնք շնորհք.

Ի զարդ եւ ի յարդ եւ ի կերպարանս ածէր։ Ի պէսպէս կերպարանս եւ ի զարդս եւ ի յարդս։ Արարչի այն գործ է՝ զբնութիւնս առնել, եւ ոչ միայն արդս եւ զարդս։ Զարդուց եւ արդուց։ Ոչ միայն արդուց եւ զարդուց արարիչ է, այլ յոչնչէ առնել բաւական. (Եզնիկ.։)

Անաչառք են իբրեւ զարդարադատս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Արդարադատութիւն, ութեան

s.

equitable judgement.

· Calfa

NBHL (2)

Այժմ յերկայնմտութեանն վայելեսցուք, յայնժամ զարդարադատութիւնն ճանաչեմք. (Բրս. կրօն.։)

Մի՛ ոք զմարդասիրութիւն Աստուծոյ առաջի եդեալ՝ զարդարադատութիւն ոչ ճանաչիցէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)


Արդարախոհ

adj.

that thinks justly, that is just, equitable in his judgement.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՐԴԱՐԱԽՈՀ կամ ԱՐԴԱՐԱԽՈՐՀ. Որ խորհի եւ կամի զարդարն եւ զիրաւացին. եւ Որ ինչ լինի արդար եւ ուղիղ մտօք.


Արդարակ

adj.

just, equitable, upright, innocent.

· Calfa

NBHL (2)

(Աշակերտքն՝ ուսուցչաց) զպատմողի եւ հօր մատոցանեն զարդարակ։ Ադահութիւն աւելաստացութեան՝ վտարել զեղբօրն զարդարակս։ (Երկրորդ տախտակն ՟Ժ պատուիրանաց) ունի յինքեան զառ ի մարդիկ արդարակս։ Ոմանք ոչինչ արտաքոյ քան առ մարդիկ արդարակացն՝ բարի ինչ կարծեցին գոլ. (Փիլ.։)

Ի սմանէ միւս բուսեալ բարի ոստ՝ որ է մարդասիրութիւն, իրաւացեաւն առ նմանն պահիլ զարդարակսն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Արդարակշիռ

adj.

who weighs, judges equitably, just, equitable.

· Calfa

NBHL (2)

Այն որ կրէ զշուչ կենդանի փչողին Յիսուսի, եւ նովաւ զարդարակշիռս աւետարանականս. (Համամ առակ.։)

Որպէս զարդարակշիռս (յն. զարդար կշիռս) այնպէս միաձայն միմեանց բարբառին բոլոր աստուածեղէն գիրք. (Աթ. ՟Ը։)


Արդարակորով

adj.

very just, upright.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի բնէ արդարակորով եւ իրաւախորհ էր։ Ոչ իբրեւ զարդարակորով, այլ իբրեւ զնենգաւոր. (Եզնիկ.։)


Արդարամիտ

adj.

innocent, just, honest.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարամիտս եւ զարդարադատս ընտրեցէ՛ք. (Շ. ընդհանր.։)


Արդարասէր

adj.

that loves justice, just, upright.

· Calfa


Արդարացուցանեմ, ուցի

va.

to justify, to declare innocent, to acquit, to excuse, to exculpate, to clear, to absolve, to save;
— զանձն, to make excuses;
—ն, justification.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարացուսցեն զարդարն, եւ պարտաւորեսցեն զամպարիշտն։ Արդարացուցանեն զամպարիշտն վասն կաշառոց. Մերձ է, որ արդարացուցանէ զիս։ Արդարացոյց զանձն իւրապստամբութիւնն իսրայէլի առ ուխտազանցութեամբն յուդայ։ Արդարացուցեր զնոսա յոյժ քան զքեզ։ Արդարացուսցէ զդատաստան իմ։ Ի զուր ուրեմն արդարացուցի զսիրտ իմ։ Դուք էք՝ որ արդարացուցանէք զանձինս առաջի մարդկան։ Կամեցաւ զանձն արդարացուցանել։ Զի եղիցի նա՛ արդար, եւ արդարացուսցէ զայն՝ որ ի հաւատոցն Յիսուսի. Զոր կոչեացն, ըզնոսին եւ արդարացոյց. եւ զորս արդարացոյցն, զնոսին եւ փառաւորս արար. եւ այլն։ Յորոց յայտ է, զի մարդ զմարդ արդարացուցանէ ջատագովելով. եւ Աստուած զմարդ՝ սրբելով. որպէս եւ մարդ զԱստուած փառաւոր առնելով. ըստ այնմ.


Արդարեւ

adv.

truly, in truth, certainly, surely, yes, yes truly, yes indeed, really.

· Calfa

NBHL (2)

Զսուրբն Յովսէփ զարդարեւ զկաթուղիկոսն հայոց. (Փարպ.։)

Զմիոյն եւ զարդարեւ էին։ Գիտութեան արդարեւ էին Աստուծոյ։ Զարդարեւն փրկիչ. (Փիլ. ստէպ։)


Արդարութիւն, ութեան

s.

justice, equity, right, uprightness, loyalty, fidelity;
rectitude, reason.

· Calfa

NBHL (2)

Արդարութիւն տեառն ուղիղ է։ Ուսո՛ ինձ զարդարութիւնս քո։ Միոյն արդարութեամբն յամենայն մարդիկ արդարութիւն կենաց։ Դատեցարո՛ւք արդարութեամբ ի մէջ առն եւ եղբօր իւրոյ։ Որ դնայ արդարութեամբ, գտցէ օգնականութիւն։ Արդարութեամբ եւ ամբծութեամբ։ Համարեցաւ նմա յարդարութիւն։ Յորժամ դարձցի արդարն յարդարութեանց իւրոց, եւ արասցէ յանցանս, եւ այլն։ Ապա ԱՐԴԱՐՈՒԹԻՒՆ, որպէս առանձին առաքինութիւն՝ է Հաւասարութիւն իրաւանց.

Եւ ոչ մի շաւիղ կամ ցուցումն գոյ յասացեալսդ, որ զարդարութիւն ակնարկէ. (Խոր. ՟Ա 21։)


Արդեան

cf. Արդի.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտելով զարդեան դիպուածոյս։ Ի կատարումն արդեան խորհրդոյս. (Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Հ՟Ե։)


Արդեօք

adv.

perhaps, never, if, not, still, even;
certainly, undoubtedly, indeed;
կամիք —, will you ? ոչ կարեմ —, I Cannot;
այնչափ իմաստուն է, որպիսի ոչ ոք —, he is as learned as any one;
չգիտեմ արարից — թէ ոչ, I know not whether I shall do it or not ? հարցանէք թէ — սիրեցեմ զձեզ, you ask if I love you? մի —, God forbid !

· Calfa

NBHL (1)

Թարմատար կամ առ ի զարդ.


Արդէն

adv.

already, even now;
before.

· Calfa

NBHL (2)

Կարծէին զարդէն հասումն առնել առ նոսա. (Պիտ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։))

ԱՐԴԷՆ կամ ԱՐԴԷՆ ԻՍԿ. ἥδη, ταχύ jam, cito իտ. gia (առընթեր անցեալ բայից). Նախ քան զարդեան ժամս. Կանխաւ. յառաջագոյն. յառաջնմէ իսկ քան զասելն իմ. մինչեւ ցարդ. նոյն հետայն, եւ այլն. պահ մը առաջ, առաջուց, ինչուան հիմա.


Արդի, դեաց

adj.

present, new, recent, modern;
— ծնեալ, newly born;
—ք, the moderns.

· Calfa

NBHL (4)

Բարի գործս ստանան անձանց՝ զարդիս եւ զապառնին. (Յճխ. ՟Ը։)

Զաւետիս կենաց ունի՝ զարդիս եւ զհանդերձելոցն. (՟Ա. Տիմ. ՟Դ 8.) իմա՛ ըստ յն. կենացս արդեաց եւ հանդերձելոց։ Սոյնպէս են եւ յետագայքդ իբր սեռական բառիս Արդ.

Յառաջասացեալ օրհնութիւնք զներկայումս եւ զարդիս ունի զդիտաւորութի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Իբրեւ զարդի ծնեալ մանկունս. (՟Ա. Պետ. ՟Բ 2.) յն. մի բառ, որպէս արդածին, կամ նորածին. ἀρτιγέννητος modo genitus


Արդիւն

cf. Արդիւնք.

· Calfa

NBHL (4)

Արար երկիրն յեօթն ամս լիութեանն արդիւնս։ Սերմանեցէ՛ք զերկիրդ, եւ եղիցին արդիւնք դորա։ Բովանդակիցէք զարդիւնս երկրին։ Բերի զպտուղ արդեանց երկրին։ Տարին կատարեցաւ, եւ զարդիւնս ամենայ ի շտեմարանս ձեր ժողովեցէք։ Յիւրմէ անդոյ անտի տուժեսցի ըստ արդեանն։ Ի պարտէզս ընկուզեացն իջի հայել յարդիւնս վտակացն։ Աստուծոյ արդիւն էք, Աստուծոյ շինած էք։ Աճեցուսցէ զարդիւնս արդարութեան ձերոյ. եւ այն։

Նոքա բանւք հրամայէին, եւ մեք գործովք զարդիւնսն կատարէաք. (Եղիշ.։)

Կարող է զկերպարանսն փոոխել, եւ զարդիւնսն ըստ իրացն մատուցանել. (Ագաթ.։)

Սկսայ ժողովել զարդիւնս խցին։ Զոր խնդրէր՝ առնոյր, եւ տայր զայն հիւանդաց, եւ ինքեան եւ ոչ մի ինչ արդիւնք առնէր. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Թ։)


Արդիւնական, ի, աց

cf. Արդիւնաբեր.

· Calfa

NBHL (2)

Միտք զարդիւնական իրս կատարեալ. (Լմբ. սղ.։)

Զակնարկութեանցն իբրեւ զարդիւնականաց մեղաց. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Արդիւնատու, աց

cf. Արդիւնաբեր.

· Calfa

NBHL (2)

Տուօղ զարդիւնս կամ զբերս յիւրմէ. պտղատու, արդիւնաբեր.

Զնորա պատգամն խօսիմք ... պտղաբերս եւ զարդիւնատուս. (Ագաթ.։)


Արդիւնարար, աց

adj. s. fruitful;
husbandman

· Calfa

NBHL (1)

Զեղբայրասէրն եւ զհեզն եւ զարդիւնարարն. (Խոսր. պտրգ.։)


Արդիւնարարութիւն, ութեան

s.

production;
tillage, agriculture.

· Calfa

NBHL (1)

Ծանիցուք զարդիւնարարութիւն անսպառ բարութեանցն. (Խոսր.։)


Արդիւնաւորութիւն, ութեան

s.

fecundity;
fruit, utility.

· Calfa

NBHL (2)

Եզինն զզօրութիւն եւ զարդիւնաւորութիւն. (Շ. հրեշտ.։)

Զի՞նչ եւս ներբողեցից զարդիւնաւորութիւն աղօթից. (Խոսր.։)


Արդն, դունք

s.

lance, spear.

· Calfa

NBHL (1)

λόγχη, δόρυ, ἅρδις. lancea, hasta. cf. Գեզարդն. նիցակ. տէգ. աշտեայ.


Արդու, աց

s.

artabe, epha, (an ancient measure of the capacity of 65 litres).

· Calfa

NBHL (1)

Արդու մի ալիւր բաղարջ։ Արդու մի գարւոյ։ Արդուաւ նաշհոյ։ Ա՛ռ զարդու փոխնդոյս։ Որ սերմանցէ արդուս վեց, ժողովեսցէ դրիւս երիս։ Կշիռ ըստ գրուին եւ ըստ արդուին եղիցի։ Զվեցերորդ արդուի ի քոռէ գարւոյ. (Դտ. ՟Զ 19։ Հռութ. ՟Բ 17։ ՟Ա. Թագ. ՟Ա 24։ ՟Ժ՟Է 17։ Ես ՟Ե 10։ Եզեկ. ՟Խ՟Ե 11. 13։)


Արեգակնափայլ

adj.

shining like the sun, brilliant, resplendent, clear.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակնափայլ զուսազարդեալ. (Խոր. վրդվռ.։) (Տօնակ.։)


Առաւելապէս

adv.

principally, especially, chiefly, rather.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդ՝ ընտանի կենդանի ի բնութենէն, եւ առաւելապէս՝ որ ինչ միանգամ ըստ աստուածային օրինացն է զարդարեալ վարուք. (Փիլ. ել. ՟Ա. 16։)