Definitions containing the research սակս : 367 results

Գիսակ, աց

s.

head of hair, long hair.

· Calfa

NBHL (2)

Զեօթանեսին գիսակս գլխոյ. (Դտ. ՟Ժ՟Զ. 13 = 19։)

Ցմօտակայսն հարցանես եւ ցվարսավիրայսն, եթէ գեղեցի՞կս զգիսակսդ յօրինեաց։ Խոնարհութիւն այնր գլխոյ ո՛չ վարսք են, եւ ո՛չ գիսակք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ ՟Բ. 22։)


Գնդակ, աց

s.

globule, globe, bowl, spherical or round body;
pincushion;
apple;
— խաղու or խաղալիկ, ball, bowl;
ball (at tennis);
— մեղուաց, swarm of bees;
— հրացանից, ball;
bullet, large ball;
— ձեռնածուաց, juggler's cork-ball;
— որթոյ, bud, button.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցե՛ս պսակս տանեաց քոց, եւ գնդակս շուրջ ածիցես, ասէ. զոր եւ պսակն անուանէ. (Կիւրղ. թուոց.։)


Գողանամ, ացայ

va.

to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.

· Calfa


Գոյանամ, ացայ

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոլոր գոյացելոցս տեսակս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գոյութիւն, ութեան

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն տեսակս գոյութեանց. (Ճ. ՟Ա.։)


Գործառնութիւն, ութեան

s.

act, affair, work, enterprise, business, office, place, employment.

· Calfa

NBHL (1)

Գործառնութիւն գործէ քան զայն՝ յորոց ի սակս ասացեալ է. (Պղատ. տիմ.։)


Գորշախայտ

adj.

dapple;
grayish, grizzly.

· Calfa

NBHL (1)

Գորշախայտ յօդեաց։ Ծնանէին խաշինքն գորշախայտս եւ պիսակս եւ խայտախարիւս. (Ծն. ՟Լ. 33. 39։ ՟Լ՟Ա. 10. 12։)


Գունակ

adj. s. adv.

similar, equal, like;
dye, colour;
kind, sort;
manner;
difference;
— —, in several colours;
various, different;
— —, —ս —ս, differently, variously.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակս գունակս գունակս. (Յուդթ. ԺԵ. 15։)


Գուշակութիւն, ութեան

s.

prophecy;
presage, omen, prognostic;
augury, auspice, divination, denunciation.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Ազդարարութիւն գաղտնի. զեկուցումն մատնելոյ սակս. խապէր.


Դաշնաւորիմ, եցայ

vn.

to agree;
to confederate, to ally;
to conspire, to plot.

· Calfa


Եղանակ, աց

s. mus. gr.

mode, modification;
form, formule, make, manner, way;
sort, kind, quality, condition, conduct;
means, expedient;
turn, trick;
air, tone, modulation;
time, measure;
mood;
— տարւոյ, season;
անգործ —, dead season.

· Calfa


Երախայութիւն, ութեան

s.

state of a catechumen.

· Calfa

NBHL (1)

Երախառյութեանն օծումն զհրաւիրականն ունի դրոշմ։ Յայնմ ժամանակի առ կատարելահասակս ոմանս կատարիւր երախայութեան կարգ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երախանիմ, եցայ

vn.

to eat by companies.

· Calfa

NBHL (1)

Երախանս ժողովել ասացաւ, ամենեքին՝ յորժամ ի զինուորութեան իցեն, յայնժամ հարկ է առ ի նորին իցէ իսակս պահպանութեանց իւրեանց երախանիլ ընդ այնմիկ ժամանակի. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Թանձրափուշ

adj.

thorny, having many hard thorns.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկ արկանեն թանձրափուշ, եւ պարսպաց բարձրութիւնս առնեն ի սակս գազանաց. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Թարմատար, աց

adj. gr.

vain, frivolous, useless;
vile, abject, inferior;
superadded, false, factitious, artificial;
expletive.

· Calfa

NBHL (1)

Թարմատարք են, որ ի չափոյ սակս եւ կամ զարդու յարառոցեալք լինին. զորօրինակ են ձայնքս. δή, που , ἁρ’, μην, αν, κεν, γε. (Թր. քեր. որոց ի դէպ գան ի հյ. բա, իսկ, գոգ, իմն, ինչ, ապաքէն, արդ, եւ այլն։)


Թաւալոց, աց

s.

bog, marsh, muddy place, miry hole, puddle.

· Calfa


Թափումն, ման

s.

effusion, shedding;
evacuation, expulsion, egestion;
— Միածնին, descent, humiliation, incarnation of J. C.

· Calfa


Թելադրեմ, եցի

va.

to instigate, to prompt, to incite, to suggest, to inspire, to advise, to counsel, to dictate.

· Calfa

NBHL (1)

Սկիզբն արասցուք պատմել ձեզ, դիպողագոյն բանիւք զփոխանորդն թելադրել։ Առակեաց սակս մեծատանն թելադրեալ, թէ Մովսէսի ոչ լւիցեն. եւ այլն. (Ագաթ.։)


Զմրխտեայ

adj.

emerald, made of emerald.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակս ծակ զմրխտեայ եւ մարգարտով կազմեալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Զուգաբնակ

adj.

that lives or dwells together, neighbouring, adjacent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սակս մանկանց զուգաբնակութիւն առնել (լծակցաց). (անդ. ՟Ժ՟Ա։)


Էրէ

cf. Երէ.

· Calfa

NBHL (1)

Է՞ր սակս զմեզ առնես աշխատ. (Խոր. ՟Ա. 31։)


Ինքնուրոյն

adj.

particular, separate, peculiar.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք ինքնուրույն՝ սակս յիշատակի անուան իւրոյ. (Յհ. կթ.։)


Միակողմանի

adj. adv.

paralytic, palsied, crippled;
one-sided;
from one part only.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայնդ՝ հասարակաց է ջատագով հօր եւ որդւոյ. իսկ դու միակողմանի՝ սակս հօր միայն ասացեր. (Աթ. ՟Ը։)


Միատեսակ

adj.

of one kind, uniform, like, equal.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ի գոյնս միատեսակս ասաց զբազմութիւն ականցն, այլ զանազանս. (Գէ. ես.։)

Հրեշտակք շրթունս ոչ ունին, լեզուս ոչ ունին՝ կրկինս կամ միատեսակս, եւ ձայնեն աւետիս բարեաց. (Պիտառ.։)


Միջակ, աց

adj. s.

middle, mean, middling;
middle, centre.

· Calfa

NBHL (1)

Տառք միջակք ... քան զյոյրսն նուրբք են, եւ քան զնուրբքն յոյրք։ Եւ են միջակքն, բենն ի մէջ մենի, պէի, եւ փիւրի. եւ այլն։ Կէտք երեք. կէտ աւարտեալ, միջակ, ստորակէտ։ Միջակ՝ նշան յոգի սակս ընդունելոյ (այսինքն շունչ առնլոյ յընթեռնուլն). (Թր. քեր.։)


Միջնորմ

s.

party wall, partition.

· Calfa


Կոտորումն, ման

s.

cf. Կոտորուած.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ յոլով տեսակս կոտորումն սեռին. (Պորփ.։)


Նեմէ, ի, ւոջ, մեայք

s.

Nemaean games.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղթեաց յողոմպիոջն վեցիցս, ի նեմւոջն վեցիցս։ Ի նեմւոջն չորս պսակս առ։ Նեմէին նախ եգաւ ագոն յարգիացւոց յետ արքէմովրայն. (Եւս. քր.։)


Ներածեմ, եցի, ծի

va.

to introduce.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ինձ աստ զանյուսութեան ներածցես զերկիւղ ո՛վ դու, այլ զբնաւորականին։ Թէ ախտ ներածես վարկանել (կամ ներածիլ վարկանիս) յերկիւղն, սակս է՞ր ոչ ի քաղցն եւ ի ծարաւն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Ներտրամախոհութիւն, ութեան

s.

meditation, thought.

· Calfa

NBHL (1)

Որ է ինձ սակաւ ինչ ներտրամախոհութիւն, սակս բազմազանութեան որ ի սմա մակացութիւն. (Մագ. խչ.։)


Նոխազերգութիւն, ութեան

s.

cf. Ողբերգութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ողբերգութիւն՝ նոխազերգութիւն ասի ըստ յունականին։ Զողբերգութիւն յայն սակս ասացին նոխազերգութիւն, զի յողբերգութիւնս իւրեանց՝ ի սկսանելն եւ ի կատարելն՝ նոխազօք մեծարեալ լինէին. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Շրջումն, ման

s.

act of walking, walk, going and coming;
turn;
change;
overturning, upsetting.

· Calfa


Ոգի, ոգւոյ

s.

"spirit;
spirit, soul, ghost;
breath, respiration;
spirit, meaning, sense;
genius;
manes, shades, ghost, hobgoblin;
life;
heart;
soul, energy, courage;
puff, air, wind;
— գինւոյ, spirit of wine, alcohol;
cf. Հոգի;
— բանական, intelligence, reason;
—ք խաւարի, the spirits of darkness;
— կենդանութեան, spirit of life;
կենդանական —ք, animal spirits;
— նախանձու, the spirit of jealousy;
ոգւով չափ, with all one's soul, heartily, willingly;
— առնուլ, կլանել, to breathe, to take breath, to breathe freely, to respire, to rest, to take repose, to revive, to acquire new strength or vigor, cf. Հանգչիմ, cf. Շունչ կլանել;
յ—ս ապաստան լինել, to be extremely downcast, depressed, prostrated, to be tormented;
cf. Ապաստան;
յ—ս ապաստան առնել, to reduce to the last extremity;
to exhaust, to harass, to vex;
յոգւոցն (պարզել) ապաստան լինել, to be at the last extremity, near the last breath, to be dying, cf. Հատկլիմ;
թափել զ— ուրուք, to keep in suspense;
հարկանել զոք յ—, to sting, to gall to the quick;
to deprive of life, to kill;
դնել զ— ի ձեռն or ի բռին, զ— ի բռին ունել, to endanger oneself, to risk, brave or face death, to risk, expose or hazard one's life, to lavish or to be prodigal of life;
յոգւոց ելանել, to sigh, to heave sighs;
to groan, cf. Հեծեմ, cf. Հեծեծեմ, cf. Հառաչեմ;
ոգւով չափ սիրել, to love to distraction;
խռովիլ յ— իւր, to be disconcerted, perturbed or disturbed;
գիտել յ— իւր, to know within oneself;
արձակել, հանել, փչել զ—, to yield or give up the ghost, to breathe one's last, to expire;
յոգւոցն ցամաքել, to die;
տալ — կամ շունչ ի վէմս կճեայս, to give spirit or life to marble;
ոգւով երգել, to sing with great expression;
եւ դարձաւ — իւր առ ինքն, his spirits returned, his strength revived;
հաստատեցաւ — նորա, he regained strength or vigor;
քաղէին —ք նորա, he fainted or swooned;
գուն գործեալ ոգւովք չափ, risking his life;
—ն էր դաւոյն, he was the soul of the conspiracy;
յ— խաղալ, to play at dice."

· Calfa

NBHL (1)

Եւ տէր յարոյց ոգի ի ծովուն։ Յարոյց տէր ոգի ի վերայ ծովուն սակս յովնանու. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Ոլոռն, ռան, ռունք

s.

pea;
chick peas;
grain;
globule;
wood-worm, beetle;
— —, drop by drop;
պատիճ կամ կեղեւ ոլեռան, peascod, peashel;
նմանք են միմեանց իբր հատք ոլոռանց, they are as like as two peas.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զպիթագորոսին, որ զմեծ ոլոռունսն ոչ ճաշակէր։ Կամ զթիովնայ, որ մեռանել յանձն առնոյր ի սիկիլիացւոց բռնաւորէն՝ սակս մեծ ոլռանցն ոչ ուտելոյ. (Մագ. ՟Ա. ՟Խ՟Գ։)


Ողբ, ոց

s.

lamentation, complaint, groaning, wailing, moans, tears;
—ք, elegy;
—ս առնուլ, յօրինել, զ—ս հարկանել, cf. Ողբամ.

· Calfa

NBHL (1)

Երաժշտականին տեսակս երգոյ, օրհնութիւնք, ողբք, հարուածք, եւ այլն ... խառնելով զողբ եւ զօրհնութիւնս եւ զհարուածք ընդ երկագուռն մեծավերջից. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Ողկուզօրէն

adv.

in clusters, in bunches.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէր, թէ աստուածքն զայնպիսի պսակս հերացն յաստեղս վերագրեցին, եւ այժմ ողկուզօրէն (կամ ողկոյզօրէն) դրութեամբ է յերկինս. զոր կոչեն հիւսակ բերինկեայ. (Նոննոս.։)


Ողոմպիական, ի, աց

adj.

olympic.

· Calfa

NBHL (1)

Ղէոնիդէս ի չորս ողոմպիադս առ երկոտասան պսակս ողոմպիականս։ Զողոմպիականն մենամարտիկ (այսինքն մենամարտութիւն) կռուեցաւ։ Ի տաճարին զարամազդայ ողոմպիական (կամ ողոմպիականի) պատկերն կանգնէր. (Եւս. քր.։)


Ոչ

adv.

no, not, nor, none;
ոչ կամիմ, I will not;
ոչ գիտեմ, I do not know;
ոչ կարեմ, I cannot;
ոչ ոչ, neither nor;
ոչ սիրեմ զնա եւ ոչ երկնչիմ ի նմանէ, I neither love him nor fear him;
բայց գիտէի ոչ, but I did not know it;
ինչ ոչ ունի, he has nothing;
ոչ առանց պատճառի, not without cause;
յոչ կամաց, involuntarily, against one's will, by force;
ոչ եթէ, not only;
no;
ոչ եւս, no longer;
not yet;
ոչ երբէք, ոչ բնաւ, never, not at all, no;
ոչ ոք, no one, nobody, none, not one;
ոչ ոք ի ձէնջ, no one among you;
ոչ ոք ասասցէ քեզ, nobody will tell you;
ոչ ոք գտցի այնչափ յանդուգն, no one will be hardy enough;
ոչ զոք գտցես, you will not find any man;
յոչ գոյից ի գոյ ածել, զոչսն ածել ի գոյանալ, to produce or create from nothing;
շարժել յոչ բարիսն, to provoke to evil;
այո կամ ոչ, yes or no;
եղիցի ձեր բան, այոն՝ այո, եւ ոչն՝ ոչ, let your conversation be, yea, yea;
nay, nay;
ո՞չ or ո՞չ ապաքէն ասացի քեզ, did I not tell you ?
;
ոչ, տէր, no, Sir;
ո՞չ իսկ, is it not true that ?
ոչ միայն չողորմեալ, far from being touched;
եւ ոչ իսկ մարդ է, he is no man;
ոչ արդեօք զերծաւ, perhaps he is not freed;
cf. Ել.

· Calfa

NBHL (1)

Պետրոս ի լուացումն ոտիցն՝ պատուոյ սակս ասաց զոչն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Որ, ոյ, ով

pron.

who, which, what, that;
որ միանգամ, որ ոք, who, whoever, whosoever;
որք միանգամ, all they who;
որ ինչ, what;
which;
all that;
whatever;
այրն որ գայ, the man who is coming;
զոր դու գտեր, what you have found;
եւ որ չար եւս է, որ չար քան զամենայն է, and what is worst of all;
այրն զոր եմ սիրեմ, the man whom I love;
չգիտէ զոր գործէն, he does not know what he is doing;
յորմէ, whence, therefore;
որ եւ իցէ, whoever, whosoever;
any thing whatever, aught;
որ զինչ եւ իցէ, whatever or whatsoever it may be;
be that as it may;
ընտրեա զոր եւ կամիս, choose which you please;
որոյ աղագաւ, for this reason;
որ բարիս գործէ, գտցէ զբարիս, who acts well will be rewarded;
որ խնդրէ՝ առնու, he who asks will receive;
ժողովեցին որ շատ եւ որ սակաւ, some have gathered much, some little;
հանապազօր մեղանչեմք՝ որ խորհհրդով, որ բանիւ, we continually sin either in thought or word.

· Calfa

NBHL (2)

ՅՈ՞Ր ՍԱԿՍ. իբր յո՞յր սակս. Առ ի՞նչ. ընդէ՞ր. վասն է՞ր.

Յո՞ր սակս առնէր։ Եւ յո՞ր սակս. զի փրկեաց զմեզ, եւ այլն. (Եզնիկ.։ Խոսր.։)


Որ

conj.

that;
որ զի, that, in order that, so that;
since, as;
կարծեմ որ գայ, I believe that he will come;
որ թէպէտեւ նոքա վեհք են, although they are superior.

· Calfa

NBHL (2)

ՅՈ՞Ր ՍԱԿՍ. իբր յո՞յր սակս. Առ ի՞նչ. ընդէ՞ր. վասն է՞ր.

Յո՞ր սակս առնէր։ Եւ յո՞ր սակս. զի փրկեաց զմեզ, եւ այլն. (Եզնիկ.։ Խոսր.։)


Որիշ

adj. adv.

distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանիք եւ բոյսք՝ զատք եւ որիշք ի տեսակս եւ յորակս. (Լծ. ածաբ.։)


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զնոյն հետայն լուսատեսակս հանդերձս արկանեն ի վերայ նուիրեցելոյն։ Եւ զնոյն հետայն ընթերցմունք լինի հետեւաբար։ Աւելորդ է զնոյն բանիւք շուրջ գալ անդրէն, եւ ոչ յորս զնոյն հետայն՝ անցանել։ Եւ զորս յետ իւրոյն զնոյն հետայն՝ հաղորդեցոյց։ Եւ զորս նոյն զհետայն նորին յառաջ ածել։ Եւ որոց զնոյն հետայն։ Ամենայնին զնոյն հետայն կենացն (այսինքն զմնացեալ կենացն) զվերակացութիւն ընդունել. (Դիոն. ստէպ։)


Նորաբեր

adj.

recently conceded or granted;
— տօն, the new year.

· Calfa


Նորակերտեմ, եցի

va.

cf. Նորագործեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յարութեան ամենեքեան նման հրեշտակաց եւ որդիք աստուծոյ նորակերտին։ Երեւեալ ճարտարապետ համօրէն եղականացս ի սակս նորակերտել զարարածս. (Զքր. կթ.։)


Նորահասակ

adj.

young, tender.

· Calfa

NBHL (1)

Նորահասակ մանկանցն խօսել ետ, եւ ծերք եւ տղայք ի միասին երգեցին։ Նորահասակ աղջկունք։ Ընտրեալ զգեղեցիկսն եւ զնորահասակսն։ Պարտ եւ արժան է նորահասակացն խնդրելով եւ բարւոք յօժարութեամբ զառաքինութեան զկրօնս յինքն բերել. (Տօնակ.։ Ճ. ՟Ա.։ Ասող. ՟Բ. 2։)


Նորաձեւութիւն, ութեան

s.

innovation;
mode, fashion;
—ք, fancy articles.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սակս անուանց ինչ նորաձեւութեան. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Նուիրամսակ

s.

holy or great month.

· Calfa

NBHL (1)

Դէպ եղեւ թերեւս արդարոյն (նոյի) ի գլուխս ամսոյն ծնեալ լինել յառաջին ամսոյն ըստ ժամանակի ի սկզբան տարւոջն այնմիկ, զոր սովորութիւն է կոչել նուիրամսակ (կամ նուիրամսակս) ըստ պատուոյ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 17 կամ 15։)


Նուիրեմ, եցի

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսատեսակս հանդերձս արկանեն ի վերայ նուիրեցելոյն (այսինքն մկրտելոյն)։ Ի կատարումն ամենայնի՝ քահանայապետն ի սրբազնագոյն գոհութիւն (այսինքն ի սուրբ խորհուրդ հաղորդութեան) կոչէ զնուիրեալն։ Իսկ նուիրեալն կայ յետոյ քահանային, եւ այլն. (Դիոն.։ Սոյնպէս եւ Մաշտ. եւ Գիրք ձեռնադր.։)


Նքողումն, ման

s.

debility, languor, atony.

· Calfa

NBHL (1)

Թօթափեալք այսր անդր սակս նքողմանն, եւ ընդ միմեանս հարեալ կործանէին զիրեարս. (Յհ. կթ.։)


Չարամայր, մօր

s.

a bad or wicked mother;
unhappy mother.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս չարամայրքն՝ քորք քերցն, դստերք երկուցն ցանկութեանց (ընչից եւ մարմնոյ) աւելի ժանտագոյն զտեսակսն ունին. (Անյաղթ հց. իմ.։)