Definitions containing the research կոպ : 328 results

Նախավաստակ

adj.

very laborious, most industrious.

· Calfa

NBHL (2)

Զյառաջեպիսկոպոսն զնախավաստակն.

Զյառաջեպիսկոպոսն զնախավաստակն զգրիգորիս. այն է՝ գր. լուս. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Նախատեսութիւն, ութեան

s.

foresight, prevision;
prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

Նախատեսութիւնս սրբասնելոց (տեսչութիւնս եպիսկոպոսաց). (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Նախատիպ

cf. Նախագաղափար.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն երկրէ եպիսկոպոսունք իբրեւ զնախատիպ պատկեր տեսանէին զսրբութիւն նորա. (Ոսկ. մելիտ.։)


Նահապետական, ի, աց

adj.

patriarchal.

· Calfa

NBHL (1)

Նահապետական նախագահութեամբ տանին յանգել յեպիսկոպոսն, եւի քրովբէական դասն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Նարօտաներկ, աց

s.

dyer.

· Calfa

NBHL (1)

Շմաւոն եպիսկոպոս սղակ քաղաքի եւ տիսբոնի. զոր անուանէին որդի նարօտաներկաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Նափորտ, ի, ամբ, ունք

s.

cloak, mantle;
monk's long mantle;
cope, chasuble.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայ եւ եպիսկոպոս իւրով նափորտամբն։ Եպիսկոպոսն հանէ զեմիփոռոնն, եւ գայ առաջի սրբոյ սեղանոյն՝ միայն նափորտամբն. (Պտրգ. աթ.։)


Յաջորդեմ, եցի

va. vn.

to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաթոռ եպիսկոպոսապետութեանն յաջորդեաց Յովսէփ. (Խոր. ՟Գ. 67։)


Մեծահարկի

adj.

honourable, respectable.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռնադրութեամբ հօր օծանի՝ եպիսկոպոս մեծահարկի. (Լմբ. ի շնորհ.։)


Մետրապօլիտ, լտաց

s.

metropolitan.

· Calfa

NBHL (2)

Ղեւոնդիոս արքեպիսկոպոս մետրապօլիտ մեգաղէ՛ կեսարու. (Ագաթ.։)

ՄԵՏՐԱՊՕԼԻՏ μητροπολίτης metropolita, episcopus metropolitanus. գրի եւ ՄԵՏՐԱՊՕՂԻՏ, ՄԵՏՐՈՊՕԼԻՏ, լտունք. Բառ յն. միդրօբօլիդիս. այսինքն մայրաքաղաքացի. որպէս Արքեպիսկոպոս մայրաքաղաքի.


Մետրապօլտութիւն, ութեան

s.

dignity of a -;
archbishopric.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիսկոպոսութիւն մայրաքաղաքի. արքեպիսկոպոսութիւն.


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եկաց մնաց ամենայն եպիսկոպոսացն։ Որում ոչ եւս մնայաք, եկն երեւեցաւ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ը։)


Մատանեհար

s.

seal-ring or signet-ring.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրս վկայականս մատնէհարօք եպիսկոպոսի. (Մարթին.։)


Մարտիրոսանամ, ացայ

vn.

to be a martyr, to suffer martyrdom, to undergo death in witness of the faith.

· Calfa

NBHL (1)

Անտիոքացւոց եպիսկոպոս մարտիւրոսաացաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Համատիպ

adj.

resembling, similar, like, conform.

· Calfa

NBHL (1)

Աթոռքն ... որոց համատիպք են արքեպիսկոպոսք եւ այլն։ Նմին համատիպ լինել. (Լմբ. պտրգ.։)


Հայրապետ, աց

s.

patriarch, pontiff.

· Calfa

NBHL (2)

Սուրբ եւ առաջին ամենայն եպիսկոպոսապետաց՝ հայրապետն հռովմայ եւ փոխանորդն (այսինքն յաջորդն) պետրոսի առաքելոյ. (Շ. թղթ.։)

Է թարգմանութիւն յն. ձայնիս Պատրիարգ, կամ պատրիարք. πατριάρχης patriarcha. որ ըստ որում ծագի ի ձայնէս բադրի՛ա, այսինքն հայրենի գաւառ, նահանգ, նշանակէ Նահապետ, ազգապետ, ցեղապետ. նախահայր. իսկ ըստ որում ի ձայնէս բադի՛ր, այսինքն հայր, է Հայր հարանց, եպիսկոպոս, արքեպիսկոպոս, կաթողիկոս, պապ, քահանայապետ. pontifex։


Հայրապետական, ի, աց

adj.

patriarchal, pontifical.

· Calfa

NBHL (1)

Սեպհական կամ յանկաւո հայրապետի. պատրիարգական. եպիսկոպոսապետական. եպիսկոպոսական.


Հայրապետանամ, ացայ

vn.

to become patriarch, pontiff, bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Հայրապետ կամ պատրիարգ, կաթողիկոս կամ եպիսկոպոս լինել.


Հայրապետանոց

cf. Հայրապետարան.

· Calfa

NBHL (2)

Բնակարան կամ տուն հայրապետի. պատրիարգարան. կաթողիկոսարան. աթոռ եպիսկոպոսի.

Հանել յեկեղեցին կաթողիկէ ի հայրապետանոցին։ Առեալ զեպիսկոպոս իւր՝ էջ ի հայրապետանոցէ անտի. (Ճ. ՟Բ.։ Վրք. ոսկ.։)


Հայրապետութիւն, ութեան

s.

patriarchate, pontificate.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Պատրիարգութիւն. կաթողիկոսութիւն. եպիսկոպոսութիւն.


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa

NBHL (2)

Հանդերձ այլովք եպիսկոպոսօք, եւ նոցին ընտրութեամբ՝ յետ հանգստեան եպիսկոպոսին. (Կանոն.։)

Ըստ նմին եւ ի ժամասացութեան աղօթս՝ որ իցեն երկմասնեայ, սկիզբն երկրորդ մասին հանգիստ կոչի, զի քահանայն ընդհատէ զբանն, եւ յարէ եպիսկոպոսն, կամ աւագերէցն՝ Խաղաղութիւն ամենեցունն.


Հանգոյն

adv. adj.

as, like, after the manner of;
almost, nearly;
cf. Հանգունակ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեկամ հանգոյն անձին քո։ Մարդ մահկանացու, հանգոյն ամենեցուն։ Պերճութիւնքդ ձեր հանգոյն մոխրոյ։ Ըմպէ զանօրէնութիւնս հանգոյն ըմպելւոյ։ Բարբառ հանգոյն նմա որոտայցես։ Լինիցի քեզ հանգոյն մահու։ Բնակեալ հանգոյն սիդոնացւոց, եւ այլն։ Հանգոյն մովսեսի, կամ արքեպիսկոպոսին կեսարու, կամ հրեշտակաց։ Հանգոյն սմին, այսմ, նոցին։ Հանգոյն կապկաց, յուդայի մատնչի։ Հանգոյն միմեանց. (Խոր.։ Խոսր.։ Սարգ.։ Ճ։)


Լուծանեմ, լուծի

va.

to untie, to unyoke, to unchain, to unbind, to undo, to loose;
to dissolve, to decompose, to break;
to resolve, to decide;
to temper;
to dilute, to soften;
to unfold, to develope;
to dissipate, to disperse;
to melt, to dissolve;
to explain;
to analyse;
to change;
to violate, to infringe;
լուծանել զերկունս, to free from the pains of labour, to cause to bring forth;
լուծանել զերկունս նորա, to be born of her;
լուծանել զքաղց, զքերան, to breakfast, to take refreshment;
լուծանել զպահս, to break one's fast;
լուծանել զոք ի կենցաղոյս, to take away a perso's life, to kill, to slay, to murder;
լուծանել զկեանս աշխարհիս, զկեանս իւր, զկենցաղ մարդկան, to end one's days, to depart this life, to cease to live, to die;
լուծանել զմեղս, to absolve, or remit sin;
լուծանել զդատակնիք, to annul a sentence;
լուծանել զօրէնս, to violate the laws, to transgress;
լուծանել զշաբաթս, to break the sabbath;
լուծանել զխաւար, to shed a light in the darkness, to make darkness light;
վրէժս լուծանել, to be punished;
լուծանել զլեզու, to untie, to cause to speak;
լուծանել զամուսնութիւն, to dissolve a marriage;
լուծանել զարգանդ կուսին ի պղծութիւն, to deflower, to violate;
լուծանել զսէրն հայրենի, to act in disregard of paternal love;
լուծանել զքուրձ, to open a sack;
լուծանել զորովայն, to loosen, or move the bowels;
to purge;
զարժանին պատուհաս ելոյծ զյանցանացն, he met with the punishment his crimes deserved.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք եպիսկոպոս աշխարհականօք բուռն ի վերայ եկեղեցւոյն եղիցի, լուծցի. (Կանոն.։)


Լուծումն, ման

s.

solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.

· Calfa

NBHL (1)

Գրով խոստովանել զլուծումն նորա յեպիսկոպոսութենէն. (Պրպմ. ՟Խ՟Բ։)


Լուսափայլ

adj.

shining with light, resplendent, glittering, refulgent, dazzling.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջոյն տայ ձեզ լուսափայլ եպիսկոպոսն պօղիկարպոս. յն. արժանավայելուչ. (Ածազգ. ՟Ը։)


Թիկնաթոռ, ոց

s.

elbow-chair, armchair.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեցաւ զեպիսկոպոսութեան փիլոնն եւ զեմիփորոնն, եւ նստաւ ի թիկնաթոռն իւր. (Ճ. ՟Բ.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Կարգակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same religion or order;
comrade, colleague, companion, fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիսկոպոսին ձերում, եւ քահանայից ձերոց, եւ սարկաւագաց՝ կարգակցաց իմոց։ Ամաչեսցէ ի քահանայից իբրեւ ի խորհրդակցաց աստուծոյ, եւ ի կարգակցաց առաքելոցն. (Ածազգ. ՟Ա. եւ ՟Խ.) յն. ծառայակից, կամ կապակից։ Հրեշտակական քահանայութեանն կարգակից. (Երզն. լս.։)


Կարթահարեմ, եցի

va.

cf. Կարթակոտոր՞՞՞առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զեպիսկոպոսն սուրբ վաղակաւորօքն կարթակոտոր առնէին՝ իբրեւ տապարօք շեշտակի շեշտեալ զծառ. (Յհ. կթ.։)


Կցուրդ, ցրդաց

s.

anthem.

· Calfa

NBHL (1)

μέλος membrum եւ carmen ἁντίφωνον antiphona, responsio եւ այլն. կցուած երգոց կամ ռազմոսաց. տուն մի սաղմոսի կցեալ ի խորհուրդ աւուրն. որում կցի եւ սկիզբն նորին զկնի, եւ Յաւելուած երգոց. երգաբանութիւն. զի եւ Կցել՝ է նաեւ երգել. Կցուրդ ասելով. Ձայն տեառն ի վերայ ջուրց։ Կցուրդս գեղեցկանուագս։ Սաղմոսելն կցուրդիւ, Զգործս ձեռաց մերոց։ Սկսանիլ եպիսկոպոսին զսաղմոսն կցրդիւն, Տէր սիրեցի զվայելչութիւն։ Դարձեալ կրկնել կցրդիւ, Բա՛ց մեզ տէր բա՛ց, հառաչանք է սրտառուչ մարգարէիցն։ Զսուրբ աստուածն՝ հանդերձ սրբոյ աստուածածնին կցրդիւն. (Յհ. իմ. ատ. եւ եկեղ։)


Պատրիարգանոց

cf. Պատրիարգարան.

· Calfa

NBHL (2)

իսկ զանդրոնիկէ տարաւ ընդ ինքն պատրիարգն ի պատրիարգանոցն։ Իսկ երանելին յովհան նստէր ի պատրիարգանոցն հանդերձ քառասուն եպիսկոպոսօք. (Վրք. հց. ՟Ը։ Վրք. ոսկ.։)

Բիւզանդիոն, որ յառաջ եպիսկոպոսարան էր, զկնի անուանելոյ նոր հռոմ՝ եղեւ պատրիարգարան. (Ճ. ՟Բ.։)


Պատրիարգարան

s.

patriarchate, patriarch's residence or see.

· Calfa

NBHL (2)

իսկ զանդրոնիկէ տարաւ ընդ ինքն պատրիարգն ի պատրիարգանոցն։ Իսկ երանելին յովհան նստէր ի պատրիարգանոցն հանդերձ քառասուն եպիսկոպոսօք. (Վրք. հց. ՟Ը։ Վրք. ոսկ.։)

Բիւզանդիոն, որ յառաջ եպիսկոպոսարան էր, զկնի անուանելոյ նոր հռոմ՝ եղեւ պատրիարգարան. (Ճ. ՟Բ.։)


Կամար, աց

s. phys.

vault, arch, arcade;
porch, portico;
girdle, belt;
soundwave;
— սրոյ, baldric, sword-belt;
— յաղթութեան, triumphal arch;
կապուտակային —, the arch, vault or canopy of heaven, the vaulted sky.

· Calfa

NBHL (1)

Հանել ի կամարն եպիսկոպոսութեան. (Կանոն.։)


Կանոն, աց

s. arith.

rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովք ուղղափառ եպիսկոպոսաց կանոնս սահմանեցին եկեղեցւոյ։ Հարքն մեր սուրբ եպիսկոպոսք սահմանեցին կանոնս. (Եզնիկ.։)


Կապալ, աց, ոց

s.

tax paid of a dignity or privilege.

· Calfa

NBHL (1)

Որք մի ի միոյ վերայ յառնելով՝ տակավին աճեցուցանեն զկապալս ի վերայ եկեղեցւոյ, որպէս զտունս բաժից կամ զներկոցաց։ Յաւելուածով կապալացն դարձեալ փութան յափշտակել զեպիսկոպոսութիւն. (Շ. ընդհանր.։)


Կարապետեմ, եցի

vn.

to fore-run, to precede;
to guide, to conduct;
to announce.

· Calfa

NBHL (1)

Զբառնալ եպիսկոպոսութեան ի տանէ արշակունեաց, եւ զկարապետել անարժանից. այսինքն առաջնորդել, առաջնորդ լինել. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Կարապետութիւն, ութեան

s.

office of precursor;
fore-running.

· Calfa

NBHL (1)

Ունելով յինքեան նաւապետ կարապետութեան զտեսուչ եպիսկոպոսն. (Կանոն.։)


Կարասի, սւոյ, սեաց

s.

moveables, furniture, baggage, equipage;
implements, utensils;
wealth, riches, money;
goods & chattels;
գիր —սւոյ, inventory;
հարեալ ի —սւոջ, covetous, miserly, niggardly.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա եթէ եպիսկոպոսն կարասի առնուցու (դրամ իբրեւ կաշառ). (Կանոն.։)


Կարգ, աց

s. adv.

order, rank, rule, class, series, arrangement, disposition;
turn, succession, sequel, train, concatenation;
rank, state, condition;
religious order, institution, congregation;
orders, ordination;
hierarchy;
rank, line, battle-array;
stratum, layer, bed;
կարգաւ, ըստ —ի, — ըստ կարգէ, — ըստ կարգի, in order, orderly, regularly, systematically, by turns;
one after another, each in his turn, successively;
արտաքոյ —ի, extraordinary;
— բնութեան, order of nature;
—ք ուղղութեան, the laws of probity;
դաշնակեալ կարգք, harmony;
— կանանց, the menses;
— բանից, train, style;
անդրէն ի — բանին ի վեր ելանել, to return to one's subject, to take up a discourse anew;
դնել ի կարգի, ի — արկանել՝ ածել, to put or set in order, to set to rights, to order, to arrange, to settle, to regulate, to dispose;
to enumerate, to run over;
խանգարել, վրդովել զ—, to trouble, to disturb, to disarrange (the order);
զանձն ի —ի ունել, ի — գալ, to regulate oneself, to become discreet, orderly, methodical;
ի — անկանիլ, to prepare, to dispose oneself;
ի — անկեալ պատմել, to relate or narrate methodically;
դնել ի վերայ —, to impose penitence;
ի — աշխարհի մտանել, to get married;
եւ որ ի —ին, and so forth.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԳ ասի եւ յայլ գիրս Դասակարգութիւն հրեշտակաց, կարգաւորութիւն եկեղեցական աստիճանաց, մանաւանդ քահանայութիւն, եւ եպիսկոպոսութիւն. կրօնք միանձանց, եւ որոշումն ամենայն վիճակի մարդկան, եւ արարածոց առ հասարակ, եւ ամենայն բանից եւ գործոց։


Չորեքկրկին

adj.

doubled or folded four times.

· Calfa

NBHL (1)

Եմիփորոն հինգկրկին (վասն պատրիարգի), չորեքկրկին (վասն արքեպիսկոպոսի), երեքկրկին (վասն մետրապօլտի). (Լմբ. պտրգ.։ 1)


Չորք, րից

adj.

four;
— անգամ, four times;
ի չորս գնալ, to go upon all fours;
բարձեալ ի չորից, borne by four men;
որ օր — էին ամսոյն, on the fourth, on the fourth of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնորդք նախանձու .. ի յայտնի եպիսկոպոսաց չորս. (ա՛յլ ձ. չորիս) (Վրք. ոսկ.։)


Պաղատանք, նաց

s.

supplication, imploration, instance, entreaty, prayer, invocation, request, solicitation;
rogation.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ եպիսկոպոսացն ժողովեալ՝ պաղատանս մատուցանէին (հայրապետին). (Խոր. ՟Գ. 29։)


Պաճարամիտ

adj.

block-headed, stupid, silly, stolid, foolish.

· Calfa

NBHL (1)

Յաճախեցին չար եւ պաճարամիտ եպիսկոպոսք. (Լմբ. պտրգ.։)


Պանդոկ, ի

s.

hotel, inn, hostelry, tavern.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաւ ետ զնա ի պանդոկի մի. պանդոկին՝ եկեղեցի թարգմանի։ Եւ պանդոկին ետ ցպանդոկապետն. եկեղեցին ցեպիսկոպոսն. (Սեբեր. ՟Ժ՟Բ։)


Պանդոկի, կւոյ

cf. Պանդոկ.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաւ ետ զնա ի պանդոկի մի. պանդոկին՝ եկեղեցի թարգմանի։ Եւ պանդոկին ետ ցպանդոկապետն. եկեղեցին ցեպիսկոպոսն. (Սեբեր. ՟Ժ՟Բ։)


Պանդոկապետ, ի, աց

cf. Պանդոկապան.

· Calfa

NBHL (1)

Պանդոկին ետ ցպանդոկապետն. (եկեղեցին ցեպիսկոպոսն. Սեբեր. ՟Ժ՟Բ։)


Սաղարութիւն, ութեան

s.

generalship.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եպիսկոպոս կամի լինել ... եւ սաղարթեան ցանկանայցէ, կամ գաւառաց կամ գեղից. (Կանոն.։)


Սաղմոսողոգ

s.

psalm-singer, clerk.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սաղմոսողոգէն եւ ի հրեշտակական դասուէն սկսեալ՝ տանին յանգել յեպիսկոպոսն եւ ի քրովբէական դասն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Պարունակախօսք

s.

Anchoraton, treatise by St. Epiphanius against heresy.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիփան եպիսկոպոս կիպրացւոց զպարունակախօսն գրեաց։ Նոյն եպիփան ի պարունակախոսն ասէ. ինքն աստուած՝ ինքն մարդ. ոչ շփոթեալ միութեամբն, այլ զերկոսին ի միասին խառնեալ զերկրայինն ընդ աստուածութեան. (Ասող. ՟Բ. 6։ ՟Գ. 21։)


Պարսպեմ, եցի

va. fig.

to encircle with a wall, to wall;
to construct or elevate a rampart, to fortify;
to separate by a wall;
to protect, to shelter;
— or ի բաց —, to separate, to divide, to send away, to remove, cf. Որոշեմ, cf. Հեռի առնեմ, cf. Մեկուսացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդս կափուցանելով զկոպսն՝ զաչս ի ճառագայթիցն ի բաց պարսպէ. (Նիւս. կուս.։)


Սարկաւագակից, կցի, կցաց

s.

fellow-deacon.

· Calfa

NBHL (1)

Սարկաւագակիցն իմ հեղդացաւ ըստ եպիսկոպոսին հրամանի լուցանել զկանթեղսն. (Լմբ. պտրգ.։)


Սափրեմ, եցի

va.

to shave, to shear;
cf. Մօրուք.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիսկոպոսն կարոցօք խաչաձեւ հատանէ զհերսն. եւ այլ ոք ի կղերիկոսացն տանի եւ սափրէ զգագաթն. (Մաշտ.։)