Definitions containing the research նահատակ : 233 results

Հանդիսատեան

s.

arena;
battle-field;
spectacle.

· Calfa

NBHL (1)

Մինս է կարճ ճգնութեան եւ նահատակութեան հանդիսատեան. իսկ միւսն հաստատեալ տեղի պսակաց։ (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Հանդիսարան, աց

s.

lists, arena;
court of justice;
gallery, saloon;
exhibition;
scene, spectacle.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդիսարանն նահատակաց, խրախոյսն համբերողաց. (Նար. մծբ.։)


Հանդիսարար, աց

adj.

exciting to war, warlike, martial.

· Calfa

NBHL (1)

εὑαγώνιος certaminum studiosus եւ ad certamen pertinens. Խրախուսիչ ի մրցումն. շարժօղ ի նահատակիլ.


Հանդիսաւոր, աց

adj. s.

pompous, solemn;
public;
combatant, athlete, champion.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԴԻՍԱՒՈՐ. ἁθληστήρ, ἁνταγωνιστής certator, athleta ἁθλητικός athleticus. Մրցօղ, մրցական. ըմբիշ. նահատակ. ճգնաւոր. եւ Ճգնողական. առաքինի.


Լուծանեմ, լուծի

va.

to untie, to unyoke, to unchain, to unbind, to undo, to loose;
to dissolve, to decompose, to break;
to resolve, to decide;
to temper;
to dilute, to soften;
to unfold, to develope;
to dissipate, to disperse;
to melt, to dissolve;
to explain;
to analyse;
to change;
to violate, to infringe;
լուծանել զերկունս, to free from the pains of labour, to cause to bring forth;
լուծանել զերկունս նորա, to be born of her;
լուծանել զքաղց, զքերան, to breakfast, to take refreshment;
լուծանել զպահս, to break one's fast;
լուծանել զոք ի կենցաղոյս, to take away a perso's life, to kill, to slay, to murder;
լուծանել զկեանս աշխարհիս, զկեանս իւր, զկենցաղ մարդկան, to end one's days, to depart this life, to cease to live, to die;
լուծանել զմեղս, to absolve, or remit sin;
լուծանել զդատակնիք, to annul a sentence;
լուծանել զօրէնս, to violate the laws, to transgress;
լուծանել զշաբաթս, to break the sabbath;
լուծանել զխաւար, to shed a light in the darkness, to make darkness light;
վրէժս լուծանել, to be punished;
լուծանել զլեզու, to untie, to cause to speak;
լուծանել զամուսնութիւն, to dissolve a marriage;
լուծանել զարգանդ կուսին ի պղծութիւն, to deflower, to violate;
լուծանել զսէրն հայրենի, to act in disregard of paternal love;
լուծանել զքուրձ, to open a sack;
լուծանել զորովայն, to loosen, or move the bowels;
to purge;
զարժանին պատուհաս ելոյծ զյանցանացն, he met with the punishment his crimes deserved.

· Calfa

NBHL (1)

Զպնդակազմ նահատակս գինի լուծանել. (Եփր. ծն.։)


Լպրծեմ, եցի

va.

to cause to slip;
to slip;
to slide, to glide.

· Calfa

NBHL (1)

Ձէթ օծեալ զնահատակս ողորկ առնէ, եւ ձեռս հակառակորդաց լպրծէ. (Շ. յկ. լ։)


Լրբիմ, եցայ

vn.

to be shameless, impudent, bold, brazen-faced;
to behave with insolence, to say silly, or impertinent things.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայսոսիկ կազմ կայր նահատակն (յոբ) եւ նա (դեւն) տակաւին եւս լրբեր. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Լքեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Լքուցանեմ

· Calfa

NBHL (1)

Զպնդակազմ նահատակս կարող է գինի լուծանել եւ լքեցուցանել. (Եփր. ծն.։)


Լքուցանեմ, ուցի

va.

to weaken, to enfeeble;
to dispirit, to discourage, to dismay, to drive to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Լքուցանէր զձեռս մարտիկ նահատակացն. (Պիտ.։)


Խոստովանող, աց

s.

confessor to the faith.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովանօղ քրստոսի ճշմարիտ վկայ՝ բազմաչարչար նահատակ։ Մեծ խոստովանօղն քրիստոսի. (եւ այլն. Շար.։)


Խոստովանութիւն, ութեան

s.

confession, avowal, acknowledgment, declaration;
երթալ ի —, to go to confession.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՍՏՈՎԱՆՈՒԹԻՒՆ. Հանդէս նահատակութեան կամ խոստովանողական. (որ հայի ի ՟ա նշ)


Թիկունք, կանց

s. fig.

back, shoulders;
back, hind part;
aid, succour, assistance;
բարձրացաւ քան զամենայն ժողովուրդն թիկամբք չափ ի վեր, he was taller than all the people from the shoulders upward, (head and shoulders taller than all the people);
ձեռին ուրուք լինել ի վերայ թիկանց թշնամեաց իւրոց, to place ones hand on the necks of one's enemies;
to put one's enemy under, to subjate;
—նս դարձուցանել, to turn the back, to take to flight, to flee, cf. Արհամարհեմ, cf. Փախչիմ;
—նս տալ արեւելից, to turn to the west;
—նս առնել or —նս օգնականութեան առնել, to form an alliance, to enter into an alliance, to confide in, to recur to, to rely on;
զ—նս հաստ առնել, to strengthen one's self, to be reinforced;
ի —նս հասանել, կալ, իջանել, to fly to the rescue, to send aid or reinforcements, to give a helping hand;
դառնալ ի —նս or ի —նս կոյս, to turn back, to turn one's back, to fly;
ի —նս առաքել, to send back, away;
— նաւին, poop;
ի թիկանց, ի —նս or ի —նս կոյս, զթիկամբք, behind, from behind, backward.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձաւ մահ յորջ իւր, եւ թիկունս ետ նահատակին. (Եփր. համաբ.։)


Համակարգեմ, եցի

va.

to coordinate, to put in the same order.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ նահատակս համակարգեալ, եւ ընդ վկայսըն պսակեալ. (Շ. վիպ.։)


Հագներգութիւն, ութեան

s.

rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.

· Calfa


Կենդակ, աց

s.

constellation, sign of the zodiac.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի վերայ լանջացն երկոտասան ակունքն ... առ ի ցոյցս կենդանակին. քանզի եւ նա յերկոտասանից ի մի վայր եկեալ գոյանայ կենդանացն։ Իւրաքանչիւր ումեք (ի ՟Ժ՟Բ նահատակաց) կենդակ մի բաշխել, եւ այլն. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. ել.։)


Պատենազէն, զինաց

adj.

cuirassed, furnished with armour;
— նաւ, armoured ship.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՜վ նահատակք, մտեալք ի պատերազմ պատենազէն զինուն կազմութեան. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Պատերազմ, ի, ունք, աց

s. fig.

war, battle, combat, fight;
temptation;
առտնին or քաղաքական —, intestine or civil war;
պաշտօնարան —ի, War-Office;
պաշտօնեայ or ոստիկան —ի, Minister of War;
պատրաստութիւնք —ի, warlike preparations;
արիւնռուշտ —, bloody battle;
մահացու —, war to the death, deadly fight;
դաշտ —ի, battle-field;
ըստ օրինաց —ի, according to the laws of warfare;
— հրատարակել, to declare war against;
— ահագին ի վերայ ուրուք յարուցանել, to threaten with war;
պատրաստիլ ի, —, to prepare for war;
երթալ ի —, to go to the wars;
առաջին նուագ մտանել ի —, to be in one's first battle;
ձեռն արկանել ի —, to undertake a war;
ի —գրգռել, դրդել, to excite to war;
to engage in war;
— յարդարել ընդդէմ, to combat, to attack;
տալ —, — մղել, to be at war, to make war, to war against, to give battle to, to fight a battle with;
եղեւ — խիստ յոյժ, a bloody battle was fought;
գրգռել, բորբոքել զ—, to excite, to kindle war;
սաստկացաւ —ն, the combat was fierce;
կորուսանել զ—ն, to lose the day, or a battle;
ի ժամանակս —ի, in time of war;
արծաթով պնդի —ն, gold is the sinew of war;
cf. Ընտանի;
cf. Իր;
cf. Խանձեմ;
cf. Մարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճակատեցան ընդ նոսա ի պատերազմ։ Ձայն պատերազմի է բանակին։ Երկոտասան հազար վառեալ ի պատերազմ։ Անթառամ նահատակութեանցն պատերազմի յաղթեալ։ Ի զօրաւոր պատերազմի արար զնա յաղթօղ։ Զբարւոք պատերազմն պատերազմեցայ։ Ուստի՞ պատերազմունք, եւ ուստի՞ կռիւք ի ձեզ.եւ այլն։


Պատերազմական, ի, աց

adj.

warlike, martial;
— հրահանգք, martial exercises.

· Calfa

NBHL (1)

Զքաջի նահատակին Յոբայ՝ յառաջ քան զպատերազմել՝ առաջի պատերազմականին յօրինէ զգովութիւն. (Կորիւն.։)


Պատերազմասէր

adj.

fond of war, delighting in war, warrior, belligerent, warlike.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զպատերազմասէր նահատակ. (Բուզ. ՟Գ. 6։)

Զո՞վ ոք ի մէնջ գիտացեր պատերազմասէր կամ խռովակամ։ Մեծաւ քրտամբք նահատակէր ընդդէմ պատերազմասէր թշնամւոյն. (Ճ. ՟Գ.։)


Պատուասէր

adj.

eager for honours, greedy of glory, ambitious, desirous of praise or distinction;
vain-glorious, vain;
generous, bounteous, obliging, officious.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկունք քաջք, պատուասէրք, ճշմարտութեան նահատակք. (Ածաբ. մակաբ.։)


Պարագլուխ, լխոյ

s. fig.

coryphaeus, chief of a choir or company;
leader, chief, head, first;
— լինել, to be at the head of, to be the chief, to march at the head of, to lead, to conduct;
to give the signal, to set the example, to take the initiative.

· Calfa

NBHL (1)

քանի՞ իցեն պարագլուխք քաջ նահատակացն. (Եղիշ. ՟Դ։)


Պարադիտեմ, եցի

va.

to look around;
to observe, to consider, to ponder.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէոք համազուգել կամեսցի հաւասարապէս բաղդատութեամն, անկշռելի սմա ի դասս քաղաքավարացն ամենեւին ոք գտցի պարադիտեալ։ Զմիս՝ զոր համբաւես զկանտուղէս թագաւոր լիդացւոց լեալ, անցեալ պարադիտեսցուք։ Ի զարմացման եղեալ՝ ոչ կարէի զբովանդակն պարադիտել զառաւելութիւն նահատակութեանցն. (Պիտ.։)


Կամայորդոր

adj.

voluntary.

· Calfa

NBHL (1)

Կամայորդոր ջան նահատակութեանց։ Կամայորդոր սրտիւք կատարէին զպաշտօն աղօթիցն։ Կամայորդոր յօժարութեամբ ետ զանձն իւր ի ձեռս զիֆուորաց։ Ժողովեցան իքով կամայորդոր յօժարութեամբ. (ՃՃ.։)


Կատարելութիւն, ութեան

s.

perfection, integrity;
crowning, perfecting;
completion, accomplishment, consummation;
martyrdom;
consecration;
initiation;
—դ or քո —, your Holiness.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՏԱՐԵԼՈՒԹԻՒՆ. τελείωσις consummatio. Կատարումն. բովանդակութիւն. լրումն. կատարելն, եւ իլն. նահատակութիւն կամ վախճան. եւ Արդեամբք գոլն սարօք իւրովք.


Կատարեմ, եցի

va.

to finish, to end, to accomplish, to complete, to consummate;
to crown, to effectuate, to execute, to perfect, to fulfil, to realize;
to improve;
to consecrate, to hallow, to sanctify;
to initiate;
— զպարտս, to perform, to fulfil a duty;
— զխորհուրդ, to carry out a project;
— զկամս անձին, to have one's will, to be contented, to do according to one's desire;
— զկամս ուրուք, to fulfil the wishes of, to humour, to content;
— զբարկութիւն իւք յոք, to glut one's wrath or vengeance on;
— զնթացս, զաւուրս իւր, to terminate one's career;
to end one's days;
— զհոգի, to give up the ghost, to expire, to die.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջ նահատակացն, որ անգէն ի տեղւոջն կատարեցան. (Եղիշ. ՟Ղ։)


Կատարումն, ման

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՏԱՐՈՒՄՆ. τελευτή finis, consummatio Վախճան կենաց. նահատակութիւն. մարտիրոսութիւն.


Պակուցումն, ման

s.

fear, fright, terror, consternation, stupor, astonishment, stupefaction.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցին նահատակութիւն՝ ի պակուցումն նմանապէս եւ ի պարտութիւն. (Պիտ.։)


Սակաւանամ, ացայ

vn.

to lessen, to grow less, to diminish, to decrease, to be reduced.

· Calfa


Սաղարթաւորիմ, եցայ

vn.

cf. Սաղարթանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկէր եւ հաւատն քրիստոնէից, եւ սաղրթաւորել զուարճանայր նահատակութեամբ վկայից. (Ճ. ՟Ա.։)


Պարուրեմ, եցի

va.

surround;
to envelop, to cover, to conceal, to enclose, to shut up;
— or ի բաց —, to strike out, to eliminate, to take away, to retrench, to trim round.

· Calfa

NBHL (1)

Սիւն լուսոյ ըստ օրինակի ծիածանի իջեալ յերկնից՝ շուրջ պարուրեալ զնահատակաց զմարմինս ծրափակէր. (Փարպ.։)


Պնչատ, աց

adj.

flat-nosed or snub-nosed;
noseless.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր օրինակ նահատակս ոք ընտրիցէ՝ կողմնակէս, կամ պնչատս. (Ոսկ. գաղ. ՟Է։)


Պսակազարդ

adj.

adorned with a crown, crowned.

· Calfa

NBHL (2)

Պսակաւ նահատակութեան զարդարեալ. պսակաւոր.

Պսակազարդ սուրբ զինուորին՝ թէոդորոս մեծ նահատակին. (Գանձ.։)


Պսակաւոր

adj. s.

crowned;
laureate;
prince, king.

· Calfa

NBHL (1)

Կիպրիանոս մեծ, եւ հալացիչ, եւ պսակաւոր։ Տեսի յաղագս առաքինութեան նահատակելս զձեզ, զամենեսան պսակաւոր տեսի. (Ածաբ. կիպր. եւ Ածաբ. մակաբ.։)


Պրկանք

s.

tie, bond, ligament.

· Calfa

NBHL (1)

Հերձին նահատակքն զհուր եւ զպրակս. (Ճ. ՟Ժ.։ 1)


Վկայաբանութիւն, ութեան

s.

martyrology.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ առաւել՝ Պատմութիւն սրբոց վկայից. ճառ նահատակութեան մարտիրոսաց. μαρτυρολογείον, μαρτύριον martyrologium, martyrium, acta martyrum.


Վկայական, ի, աց

adj. s.

testifying, testimonial;
belonging to martyrs;
certificate, diploma.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ունիցիք զօրինակ՝ որպէս նահատակութեան, նոյնպէս եւ բանիցն վկայականաց ի յայնպիսի ժամանակս. (Ածաբ. մակաբ.։)


Վկայակից, կցի, կցաց

adj. s.

bearing witness with another;
fellow-martyr;
— լինել, to attest together, to vouch for with another.

· Calfa


Վկայեմ, եցի

va. vn.

to witness, to bear witness, to give evidence, to testify, to depose, to attest, to vouch, to certify;
to acknowledge, to own;
to approve;
to be martyrized, to suffer martyrdom;
սուտ —, to give false evidence, to bear false witness, to perjure;
վկայ անիրաւ վկայեաց զանիրաւութիւն, he has perjured himself, he has borne false witness;
վկայեմ օրինացն թէ բարւոք են, as the law is good I approve it;
պետրոս եւ պօղոս վկայեցին յամս ներոնի, Peter and Paul were tortured in Nero's reign;
վկայեն միտք իմ, I am convinced, I am conscientiously persuaded.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԿԱՅԵՄ կամ իմ. μαρτυρέομαι, -ροῦμαι, -ρομαι martyrium subeo. Մարտիրոսանալ. նահատակիլ.


Վրիժակեմ, եցի

vn.

to make use of defensive weapons;
— զոք, to slay with a weapon.

· Calfa

NBHL (1)

Աղեղնաւորութիւնք՝ վատասրտացն եւ անարեացն առանձինն նահատակութիւն է. փախ չելով ի հեռուստ վրիժակէ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 197։)


Տաղտուկ

adj. s.

wearisome, tedious, tiresome, bothering, troublesome;
idle, cowardly, tedious to oneself;
cf. Տաղտկութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Էր այր սէգ, եւ յորս էրէոց նահատակ. իսկ առ ի պատերազմունս վատ եւ տաղտուկ։ Մի՛ յուսմանէ լինիր տաղտուկ. զի միեւ վայ տաս անձինդ յատուկ. (Խոր. ՟Բ. 50։)


Սղոցեմ, եցի

va.

to saw, to cut with a saw.

· Calfa

NBHL (1)

Եղջիւրքն երկայն եւ սղոցաձեւ, մինչեւ զծառս մեծամեծս սղոցել. եւ դու նահատակեալդ երկնաւոր սղոցեցեր զշատախօսութիւն, զցանկութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Սպառազէն, զինաց

adj.

armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղթօղ սպառազէն, եւ քաջ նահատակ։ Քանի՞ այնոքիկ իցեն, որ սպառազէնք իցեն։ Բազում զօրօք եւ անթիւ սպառազինուք. (Շար.։ Եղիշ. ՟Դ։ Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Վարձահատութիւն, ութեան

s.

cf. Վարձատրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Վարձահատու եմ, բայց եւ նահատակակից վկայութեան քում լինիմ. (Պրոկղ. ի ստեփ. (ա՛յլ ձ. վարձատու)։)


Վարձատրութիւն, ութեան

s.

remuneration, recompense, retribution, requital, reward.

· Calfa

NBHL (1)

Վարձատրութիւն ի տեառնէ ըստ արեամբ չափ նահատակացն. (Թղթ. ման. առ Շ։)


Շնորհալից

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհալից մեծազօր նահատակին. (Ագաթ.։)


Խիզախեմ, եցի

vn.

to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն տղայք աշխարհին իբրեւ զարս պատերազմօղս խիզախէին։ Քաջքն. խիզախէին, եւ նահատակքն գոչէին. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Զ։)


Կազմ, ոյ, ի

s. adj.

construction;
preparation, furniture, ornament;
— գրոց, binding of books;
ready, quite ready, prepared;
active, diligent;
disposed;
— լինել, to be ready, prepared;
to be disposed to.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմ կայր նահատակն. (Սարգ.։)


Ընդդիմամարտ, ից

adj. s.

contrary, inimical, opposite;
adversary, antagonist.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր սաստկապէս նահատակեալ քաջութեամբ ընդդիմամարտ լինէր Գնէլ. (Խոր. ՟Գ. 3։)


Ըմբիշ, բշի, բշաց

s. fig.

athlete, wrestler;
champion.

· Calfa


Ըմբշական, ի, աց

adj.

athletic;
— մրցութիւն, wrestling.

· Calfa

NBHL (1)

Ըմբշտական, կամ ըմբշտականաց նահատակն։