thundering, loud, noisy.
· Calfa
Ի մայրս լիբանանու՝ ճիռ քառակերտեալ՝ ամբարձաթռիչ ամպրոպային. (Տաղ խչ. ստեփ. սիւն.։)
monthly;
menses;
monthly pay.
· Calfa
Կանանց՝ որ ըստ ամսական սահմանաց լինիցին ըստ ապականածնութեան արեանն. (Կանոն.։)
cf. Ամսօրեայ.
· Calfa
μηνιαῖος menstruus որ եւ ԱՄՍԱԿԱՆ. որ ինչ լինի ամսոյ յամիս. այտան այա.
Հարիւրաժողովք եւ տասնաժողովք. սարսռելի՛ եւ լսել զանուանս ամսեայք պահանջողք. (Բրս. վաշխ.։)
more solid or strong, very durable, well fortified.
· Calfa
Առաւել կամ կարի ամուր. աւելի անքոյթ. յապահովագոյն. եւ ամրաբերձ. անկործան.
Որպէս զի ամրագոյն լինել իշխանութիւն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)
very secret, very private;
very intricately fortified;
protecting, sheltering.
· Calfa
Եւ ծածկեալ պատսպարեալ ամրութեամբ. անքոյթ. թաքուն յապահովի. գաղտնածածուկ. սաքին. էմին. կիզլի.
Ամփոփեալ յորջսն՝ ամրածածուկ լինի. (Վեցօր. ՟Թ։)
adj. s. inhabiting a fortified place;
guard of a fortress.
· Calfa
Որպէս ամուր. ա. անքոյթ. անվտանգ. ամրակառոյց. անմարտնչելի, անառիկ. ապահով. էմին. մամուր. միւհքէմ.
ԱՄՐԱԿԱՆՔ. Բնակեալքն յամրի կամ յամրոցի. ակառանք. բերդը կամ ապահով տեղ նստօղները. գալէլի. պեքճի.
extremely strong or solid, very hard;
made hard under the hammer.
· Calfa
Կռեալ ամրութեամբ. անվնասելի. անգծելի.
to establish one's self, to fortify one's self, to be intrenched, strongly posted.
· Calfa
ὁχυρόομαι munior, firmor, circumsepior, circumvallor Ամո՛ւր լինել. ամրութիւն զգենուլ. զինիլ. պնդիլ. զգուշանալ. պատիլ. յապահովիլ. ամըրնալ, պատրաստուիլ. գավիլէնմէք. միւհքէմ. եմին օլմագ. գուշանմագ.
ԱՄՐԱՆԱԼ. Ապաստան լինել յամուր տեղիս. յապահովի նստել. ապաւինիլ. որջանալ. բունել. պատսպարիլ. καταφεύγω, συνφεύγω perfugio, confugio, ἑννοσσεύω nidifico ապահով տեղ քաշուիլ նստիլ. սըզընմագ. գարար՝ իսթիհքեամ պուլմագ. իշթիճա էթմէք.
Երիքով փակեալ եւ ամրացեալ էր յերեսաց որդւոցն Իսրայէլի։ Զքաղաք մի ամրացեալ պարսպօք։ Զամրացեալ քաղաքն. (Յես. ՟Զ. 1։ ՟Բ. Մակ. ԺԲ. 13. 16։)
Յամենայն ձեռաց ամրացեալ". յն. ամենեցուն անձեռնարկելի։ (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23.)
Վասն ի լերինս բարձունս ամրանալոյն։ Ի հովիտս Խորափիտս ամրացեալ լինէին. (Յհ. կթ.։)
Ամրանալի դղեակ. (Ոսկ. լս. (տպ. անմատոյց)։)
well shut or locked, strongly barred, well fastened.
· Calfa
Դրունք դժոխոց կրկին ամրափակօք ախեալ լինէին. (Շ. բարձր.։)
to shut up strongly, to lock well, to preserve;
to fasten, to bar, to close.
· Calfa
Քաջ փակել. ամրացուցանել. աղէկ գոցել. գավիճէ գափամագ. քիլիտլէմէք. սէտա էթմէք.
castle;
citadel;
fort, fortress;
redoubt, outwork.
· Calfa
Պահպանին ընդ մաքուր ամրոցաւ ողջախոհութեան։ Երանի՛ թէ յայն ( ի լեառն Թաբոր) եղեալ էր ամրոց դժուարաբուժելի խրամատութեանս. (Պիտ.։)
Որպէս ամուր, (կամ սեռ. յոքն. գ. ) Ամրական. անմարտնչելի. անմատոյց. կամ ամրութեանց.
solidity, durability, strength;
re-enforcement, establishment, confirmation, settlement, corroboration;
fort, fortification;
redoubt, outwork.
· Calfa
ὁχύρωμα, ἑρυμνότης, κρημνότης munitio, munimentum, firmitas Ամո՛ւր եւ անքոյթ գոլն. յապահովութիւն. պատսպարութիւն. հաստատութիւն, սերտութիւն. պնդութիւն. տոկունութիւն. անսասանութիւն. գավիլիք. խթիհքեամ. իշթիտատ. թէմքին. գարար. եմնիյէթ.
Լեառն զեկեղեցի կոչէ, եւ զկրօնիցն ամրութիւնս։ Զհաստատութիւնն եկեղեցւոյ զամրութիւնն. (Ոսկ. ես. (յն. անմարտնչելին գոլ. անձեռնարկելի լինելն։))
gathered together, close, concentrated;
— ունել, to keep together, to hold collected.
· Calfa
Յամփոփ գետնի կայ՝ մինչ սերմանեալ լինի. (Կոչ. ՟Ե։)
to assemble, to concentrate;
to enclose, to confine;
to fold, to furl, to tighten, to pack, to tuck;
to shorten, to restrain, to contract;
to straiten, to stint, to limit, to bound;
— զմիտս՝ զանձն, to recollect one's self, to collect one's ideas;
— զմեռեալն, to bury the dead, to inter;
— զսուրն, to sheathe a sword.
· Calfa
Յինքն ամփոփէ զմեղադրութեանն խոշորութիւնն։ Յորժամ մօտ եմք եւ յունկնդրութեանն վայելեմք, ամփոփիմք. իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք. (Ոսկ.։)
s. pl. shame, confusion, abashment;
bashfulness;
parts of shame.
· Calfa
Ամօթ, եւ իրք ամօթոյ. ամօթալիք. գարշելիք. ծանականք. առականք. անվայելչութիւն. խայտառակութիւն. խպնելիք. այըպ. րէզալէթ. րուսվայլըգ. ἁσχημοσύνη turpitudo, αἱσχύνη pudor, ignomina, dedecus, τὸ αἱσχρόν turpe probrosum
Մինչ մերկ են միտքն յիմանալոյն, եւ զգայութիւնն ի զգալոյ, ոչ ինչ ունին ամօթանս. իսկ յորժամ սկսցին հասանել եւ զգալ, յամօթանս եւ ի թշնամանս լինին։ Որ ըստ ամօթանացն է։ Ոչ ինչ այսպէս ամօթանս վարկանիմ. (Փիլ. այլաբ.։)
Զամօթանացն յայտ երեւակի գիտութիւնն աներեւելիս պարտ էր առնել. (Պիտ.։)
Զվերջինն համբուրեցի ամօթանս անպարուրելիս։ Ամօթանաց ցոյցք. (Նար. ԻԴ. ԽԸ։)
abashed, put to the blush, confounded;
shamefaced.
· Calfa
Ոյր երեսք ծածկեալ են ամօթով. լի ամօթով. ամօթապարտեալ. սեւերես, խախք ու խաւեր. րուսվայ.
cf. Ամօթլեած.
· Calfa
ԱՄՕԹԽԱԾ ԱՄՕԹՂԱԾ αἱσχυντερός, σεμνότατα , ἀγνός verecundus, pudicus, pudens, honestissimus Գրի եւ ԱՄՕԹՂԵԱԾ, ԱՄՕԹԼԵԱԾ. որ եւ ԱՄՕԹԱԳԵՂ. Գեղեցիկ ամօթով խածեալ կամ խայծեալ. առ գեղեցկութեան եւ պարկեշտութեան շիկնեալ. պատկառոտ. պարկեշտ. ամըչկոտ, խպնկոտ. ութանկան. առլը. ըրզեհլի. ետեպլի. է՛հլի հիճապ. միւետտէպ.
Արուեստգիտութիւն (տեռատեսին) բժշկութեան դիպեցաւ ամօթղեած տանջանացն". իմա՛ իբր ամօթածու. պատկառելի։ (Եփր. համաբ.)
bashfulness, modesty.
· Calfa
ԱՄՕԹԽԱԾՈՒԹԻՒՆ ԱՄՕԹՂԱԾՈՒԹԻՒՆ. σωφροσύνη, σεμνότης, ἀγνεία temperantia, honestas, pudicitia Ամօթխածն լինել. պարկեշտութիւն. զգաստութիւն. պատկառանք. խիպ, խպընկոտութիւն. ութանզանլըգ. հիճապ. ետեպ.
Անհամարձակելի յաղօթս գովելի ամօթղածութեամբն կացցէ. (Կլիմաք.։)
cf. Այբուբենք.
· Calfa
ԱՅԲԲԵՆ ԱՅԲԲԵՆՔ ԱՅԲ ԵՒ ԲԵՆ ԱՅԲՈՒԲԵՆՔ. Հայկական նշանագիրք ողջոյն. ալփաբետք. էլիֆպա, էլիֆպէ.
alphabet.
· Calfa
ԱՅԲԲԵՆ ԱՅԲԲԵՆՔ ԱՅԲ ԵՒ ԲԵՆ ԱՅԲՈՒԲԵՆՔ. Հայկական նշանագիրք ողջոյն. ալփաբետք. էլիֆպա, էլիֆպէ.
to dawn, to grow light, to be light, to be day-light.
· Calfa
ԱՅԳԱՆԱԼ. Այգ լինել. լուսանալ. առւօտ ըլլալ, լուսնալ. սապահ օլմագ.
vine-dresser, husbandman, that cultivates the vine, wine-grower.
· Calfa
Պտուղ նեխեալ անօգուտ է այգէգործի. (Նեղոս.։ Այգէգործս լինելով. Շ. ընդհ.։)
vineyard, land planted with slips of the vine;
անկել զայգիս, to plant the vineyard;
կթող այգւոյ, cf. Այգեկութ;
տէր այգւոյ, cf. Այգետէր;
պահապան այգւոյ, keeper or guard of the vineyard.
· Calfa
Որքան ցանկն շուրջ է զայգովն, անդրժելի է ի թշնամեացն պտուղն. (Լմբ. սղ.։)
Զիա՞րդ ծակոտեալ դրոշմեալ են զարմանալի տերեւովքն այգիք. (Վեցօր. ՟Ե։)
at day-break, at the dawn of day, in the morning;
— —, every morning.
· Calfa
Եւ ապա այգուն՝ ի խնդիր լինէր խեղդամահ ժանտին. (Յհ. կթ.։)
that, this, the.
· Calfa
Յանօգուտ երթիցդ յայդոցիկ. (Փարպ. (որպէս լինի եւ յայդոցիկ երթիցդ)։)
Այլ դուք զրկէք եւ նեղէք. եւ այդ՝ զեղբարս եւս. (՟Ա. Կոր. ՟Զ. 8.) յն. καὶ ταῦτα. et hoc, կամ haec ատ ալ օտա այս ինքն որ առաւել անբերելի կամ անկարծելին է։
just there, in the same place;
from the same place, again, over again, anew, afresh.
· Calfa
Նստարո՛ւք դուք այդր։ Տեսանե՞ս, զի՞նչ ծերք տանդ Իսրայէլի գործեն այդր։ Մի՛ մնասցէ այդր քար ի քարի վերայ։ Նստարո՛ւք այդր։ Է՞ ոք այդր այր. ասասցես, թէ ո՛չ է. եւ այլն։
cf. Այդր.
· Calfa
Այդրէն ի քեզ (յն. ի քեզ ինքն) խորտակեսցին ալիք քո։ Այդրէն ի դոյն աթաթաւել։ Այդրէն ի ձեզ մեծանալոյ. (Յոբ. ԼԸ. 11։ ՟Բ. Մակ. ՟Բ. 26։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 15։)
indigenous.
· Calfa
Այդր ի բուն եւ ի նոյն երկրի կամ ի քաղաքի ծնեալ, բնակ. αὑτόχθων. indigena. բուն տեղացի, երկրցի, քաղաքացի. ասըլ վիլայէթ լի, եէրլի.
cf. Այժմեան.
· Calfa
ԱՅԺՄՈՒՍ. ՅԱՅԺՄՈՒՍ. ԶԱՅԺՄՈՒՍ. ԱՌ ԱՅԺՄՈՒՍ. Այժմ. յայժմու ժամանակի. ի ներկայումս. եւ առ այժմ. հիմակ, հիմակուց հիմա. շիմտի, շիմտիլիք. τανῦν, ἑν τῷ παρόντι. nunc impraesentiarum
Մինչեւ յայժմուս՝ եւ որք լինին. (Յիսուս որդի.։)
Իսկագոյն ասացեալն է ի վերայ այժմուցս եղելոցս. (Փիլ. լին.։)
but, yet, still, however;
only, but;
now, then.
· Calfa
Նոյն ձայն է եւ յն. լտ. տճկ. ա՛լլօս, ա՛լիուս, իլ, էլ. ἅλλος, -λη, -λο. alius, -ia, -iud, λοιπός, ἑπίλοιπος. reliquus. Որ որոշեալ կամ զանազանեալ է ի մնացելոցն, որպէս ոմն կամ իմն.
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
Որպէս որոշիչ ստոյգ գրութեան, յենթագրութենէ իմեմնէ բացատրելոյ բառիւս թէպէտ եւ, կամ թէ եւ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ. վասն որոյ նոյն լինի ընդ Բայց, սակայն. այսու ամենայնիւ. ամմա. էմմա. լաքին. վէ լաքին. եինէ. δέ, ἁλλ’. sedtamen, autem, vero.
Անհոլով մնայ երբեմն՝ զօրութեամբ հոլովելի գոյականի.
Յարոյց ինձ Աստուած զաւակ այլ փոխանակ Հաբիլի։ Փորեաց այլ ջրհոր։ Զեօթն ամ եւս այլ։ Ի թագաւորութենէ ի ժողովուրդ յայլ։ Զայցելութիւն նորա զայն այլ տարցի։ Այլով կերպարանաւ. եւ այլն։
որ յայսմ ամի օր ծննդեանն, ի միւս այլն ոչ հանդիպի լինել օր ծննդեան. (Լմբ. ատ.։)
Ի հեշտութենէս փոքր ինչ այլ յայլմէ լինիմ. (Սարգ. յկ.։)
ԱՅԼ ՅԱՅԼՄԷ ԼԻՆԵԼ. ἅλλος ἑξ ἅλλου γίνομαι. alius ex alio efficior. Այլայլիլ. յայր այլ փոխիլ. այլափոխ իմն լինել. զգածիլ յոյժ ուրախութեամբ կամ երկիւղիւ. ուրիշ մարդ դառնալ, փոխուիլ, եւ շուարիլ. թեպտիլ օլմագ, պիր դարզ օլմագ.
Յերկուցն փախիցէ (խորհրդոց), եւ յիւրում ժամանակի այլ ընդ այլ ընթասցի. (Կլիմաք.։)
Յանուն շմուէլի զայլ ընդ այլոյ առեալ ածես. (Եփր. թագ.։)
Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)
Բնաւ այլ ընդ այլոյ լինի իմաստն ամենայն. (Փարպ.։)
Թերեւս այլ ընդ այլոյ իմն լինել իրացն կասկածէին. (Շ. մտթ.։)
Մի՛ այլ լոյսն ընդ գրուանաւ լիցի թագուցեալ. (Լմբ. ատ.։)
Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։
Եւ այլ յաւելից։ Եւ այլ կրկնեցից. (Նար. Ի։)
Մի՛ զանձանց եւեթ գիտել, այլ (յն. այլ եւ) իւրաքանչիւր ոք զընկերին. (Փիլիպ. Բ. 4։)
Ա՛յլ եւ ա՛յլ (ինչ), յորոց փրկիչն, եւ ոչ ա՛յլ ոք եւ ա՛յլ (անձն), լա՛ւ լիցի։ Ասեմ ա՛յլ եւ այլ ընդդէմ նմին յԵրրորդութեանն ունի. քանզի անդ ա՛յլ ոմն է եւ ա՛յլ. ո՛չ ա՛յլ եւ ա՛յլ (ինչ). (Առ որս. Թ։)
Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)
Եւ այլ եւս եօթն օր, եւ ածից ես անձրեւ։ Վաստակեսցես ինձ զեօթն ամ եւս այլ։ Այլ եւս երեք աւուրք. եւ այլն։ ԱՅԼ ԵՒՍ. ՄԻ՛ ԵՒՍ ԱՅԼ. ՈՉ ԵՒՍ ԱՅԼ. Ա՛յլ անգամ. միւսանգամ. դարձեալ. աւելի եւս. եւ եւս. այսուհետեւ. կամ մի՛ եւս. ո՛չ եւս. (յորս ա՛յլ, եւ ե՛ւս, զնոյն նշանակեն. իբր ռմկ. ա՛լ, մէյմալ. տահա. պիր պահա.) cf. Ա՛ՅԼ. մ։
Մի՛ անաչառ վարդապետութիւնն այլ եւս լիցի աչառանօք մարդկան պատրուակեալ. (Լմբ. ատ.։)
besides, moreover, more.
· Calfa
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
Որպէս որոշիչ ստոյգ գրութեան, յենթագրութենէ իմեմնէ բացատրելոյ բառիւս թէպէտ եւ, կամ թէ եւ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ. վասն որոյ նոյն լինի ընդ Բայց, սակայն. այսու ամենայնիւ. ամմա. էմմա. լաքին. վէ լաքին. եինէ. δέ, ἁλλ’. sedtamen, autem, vero.
Նոյն ձայն է եւ յն. լտ. տճկ. ա՛լլօս, ա՛լիուս, իլ, էլ. ἅλλος, -λη, -λο. alius, -ia, -iud, λοιπός, ἑπίλοιπος. reliquus. Որ որոշեալ կամ զանազանեալ է ի մնացելոցն, որպէս ոմն կամ իմն.
Անհոլով մնայ երբեմն՝ զօրութեամբ հոլովելի գոյականի.
Յարոյց ինձ Աստուած զաւակ այլ փոխանակ Հաբիլի։ Փորեաց այլ ջրհոր։ Զեօթն ամ եւս այլ։ Ի թագաւորութենէ ի ժողովուրդ յայլ։ Զայցելութիւն նորա զայն այլ տարցի։ Այլով կերպարանաւ. եւ այլն։
որ յայսմ ամի օր ծննդեանն, ի միւս այլն ոչ հանդիպի լինել օր ծննդեան. (Լմբ. ատ.։)
Ի հեշտութենէս փոքր ինչ այլ յայլմէ լինիմ. (Սարգ. յկ.։)
ԱՅԼ ՅԱՅԼՄԷ ԼԻՆԵԼ. ἅλλος ἑξ ἅλλου γίνομαι. alius ex alio efficior. Այլայլիլ. յայր այլ փոխիլ. այլափոխ իմն լինել. զգածիլ յոյժ ուրախութեամբ կամ երկիւղիւ. ուրիշ մարդ դառնալ, փոխուիլ, եւ շուարիլ. թեպտիլ օլմագ, պիր դարզ օլմագ.
Յերկուցն փախիցէ (խորհրդոց), եւ յիւրում ժամանակի այլ ընդ այլ ընթասցի. (Կլիմաք.։)
Յանուն շմուէլի զայլ ընդ այլոյ առեալ ածես. (Եփր. թագ.։)
Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)
Բնաւ այլ ընդ այլոյ լինի իմաստն ամենայն. (Փարպ.։)
Թերեւս այլ ընդ այլոյ իմն լինել իրացն կասկածէին. (Շ. մտթ.։)
Մի՛ այլ լոյսն ընդ գրուանաւ լիցի թագուցեալ. (Լմբ. ատ.։)
Եւ այլ յաւելից։ Եւ այլ կրկնեցից. (Նար. Ի։)
Թէպէտ եւ բաժինք շնորհաց են, այլ տէր նոյն է։ Թէպէտ յաչս մարդկան տանջեցան, այլ յոյս նոցա լի է անմահութեամբ։ Մատեաւ եւ յարդարսն արբեմն փորձ մահու, այլ ոչ ընդերկար կալաւ. եւ այլն։
Մի՛ զանձանց եւեթ գիտել, այլ (յն. այլ եւ) իւրաքանչիւր ոք զընկերին. (Փիլիպ. Բ. 4։)
Ա՛յլ եւ ա՛յլ (ինչ), յորոց փրկիչն, եւ ոչ ա՛յլ ոք եւ ա՛յլ (անձն), լա՛ւ լիցի։ Ասեմ ա՛յլ եւ այլ ընդդէմ նմին յԵրրորդութեանն ունի. քանզի անդ ա՛յլ ոմն է եւ ա՛յլ. ո՛չ ա՛յլ եւ ա՛յլ (ինչ). (Առ որս. Թ։)
Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)
Եւ այլ եւս եօթն օր, եւ ածից ես անձրեւ։ Վաստակեսցես ինձ զեօթն ամ եւս այլ։ Այլ եւս երեք աւուրք. եւ այլն։ ԱՅԼ ԵՒՍ. ՄԻ՛ ԵՒՍ ԱՅԼ. ՈՉ ԵՒՍ ԱՅԼ. Ա՛յլ անգամ. միւսանգամ. դարձեալ. աւելի եւս. եւ եւս. այսուհետեւ. կամ մի՛ եւս. ո՛չ եւս. (յորս ա՛յլ, եւ ե՛ւս, զնոյն նշանակեն. իբր ռմկ. ա՛լ, մէյմալ. տահա. պիր պահա.) cf. Ա՛ՅԼ. մ։
Մի՛ անաչառ վարդապետութիւնն այլ եւս լիցի աչառանօք մարդկան պատրուակեալ. (Լմբ. ատ.։)
adj. s. that says or speaks otherwise;
allegorical.
· Calfa
ԱՅԼԱԲԱՆ որպէս Այլալեզու, կամ այլայլիմաց.
differently, otherwise;
allegorically, enigmatically.
· Calfa
Այլաբանաբար, եւ ո՛չ որպէս են, ասացեալ լինին այսոքիկ (զԱստուծոյ՝ աչք, ձեռք, եւ այլն). (Շ. թղթ.։)
to use allegories in speech;
to use the figures of rhetoric;
to allegorise.
· Calfa
Ամենայն իրօք այլաբանելի է զասացեալս։ Այլաբանելի է ամենայն իրօք, եւ ոչ զբանս ըստ պարզ տեսութեանն իմանալի. (Լմբ. սղ.։)
allegory;
symbol, type;
emblem;
figure, metaphor;
enigma, riddle, rebus.
· Calfa
Երեւելի՛ է ոչ միայն յայնմանէ, որ յայլաբանութեան տեսութիւնն է, այլ եւ ի ճառէ գրոյն։ Ըստ մտածութեան այլաբանութեամբ։ Փիլոնի (գիրք) աստուածային օրինացն այլաբանութեան. (Փիլ.։)
of a different colour;
unlike, different.
· Calfa
ԱՅԼԱԳՈՅՆ. Ա՛յլակերպ. այլազգ. տարբեր. որ եւ ԱՅԼԱԳՈՒՆԱԿ. ուրիշ կերպ. պաշգա դիւրլիւ.
cf. Այլագունեմ.
· Calfa
ԱՅԼԱԳՈՒՆԵՄ ԱՅԼԱԳՈՒՆԻՄ Այլագոյն լինել. յայլ գոյն կամ ի կերպարան փոխիլ. այլակերպիլ. այլայլիլ. փոփոխիլ. յեղաշրջիլ. փոխուիլ, ուրիշ կերպ ըլլալ. թէպտիլ օլմագ. ἁλλοιόομαι, μεταπίπτω. mutor, immutor, degenero
of a different aspect;
different, unlike.
· Calfa
Յարուցանէ յարեւելից կողմանէ թագաւոր այլադէմ. (Մեսր. եր.։)
of another kind, other, different;
otherwise, differently;
else.
· Calfa
Ոչ ոք ի թագաւորաց այլազգ ինչ սկիզբն կալաւ լինելոյ։ Ոչ այլազգ ինչ խորհիցիք. (Իմ. ՟Է. 5։ Գղ. ՟Ե. 10։)
Յայտ է թէ այլազգ իմն իրք լինին. (Եզնիկ.։)
Ոչ այլազգ ժուժկալ լինիցիմ։ Եւ որ այլազգ եւս ինչ իցեն, թաքչել ոչ կարեն. (Իմ. ՟Ը. 21։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 25։)
Եթէ այլազգ ինչ խորհիցիք. (Փիլիպ. ՟Գ. 15։)
Եթէ այլ ոք ինչ ազգ յոք վստահ լինիցի. (Ոսկ. մտթ.։)
s. adj. foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.
· Calfa
Ոչ որոշեմք յերիս այլազգիս եւ օտարոտիս, զի մի՛ զԱրիոսին մոլիցիմք. (Առ որս. ՟Բ։)
who speaks another language;
foreign.
· Calfa
Ի գիտակացն ոք ուսանիցի (զլեզու), եւ այնպէս այլալեզուացն լինիցի ձայնակից. (Նիւս. կուս.։)
Ազգ լիրբ եւ այլալեզու։ Առ ժողովուրդս այլալեզուս. (Բար. ՟Դ. 15։ Եզեկ. ՟Գ. 6։)
Որ զայլալեզուսն խօսէր, ոչ լսելի էր յայլսն, այլ՝ Աստուծոյ։ Այլալեզուով այն տուեալ եղեւ, որ նշանակէր՝ որ ինչ խորհրդոցն էր. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
of a different opinion.
· Calfa
Իշխանք են, որք յառաջակաց են, եւ վերակացուք են բանից այլակարծեացն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 217։)
cf. Այլաղանդ.
· Calfa
ԱՅԼԱԿԴԵՆ որ գտանի գրեալ եւ ԱՅԼԱԴԵՆ. Որոյ դենն է այլ. այլահաւատ. տինի այրը. գայրը մէզհեպլի.
to be transformed;
to be disguised;
to be transfigured.
· Calfa
Այլակերպեցայց, եւ մտից ի պատերազմ ... Եւ այլակերպեցաւ արքայն Իսրայէլի. (՟Գ. Թագ. ԻԲ. 30։)
Վասն խղճին մարգարէութեան (Եղիսէի՝) այլակերպի (արքայն Իսրայէլի). (Եփր. թագ.։)
Օտարանալ ի նմանութենէ. այլայլիլ. տարբերիլ.
transfiguration;
metamorphosis;
transformation, disguise.
· Calfa
Սոսկալի հիացմամբ զայլակերպութիւն քո Տէր եւ այլն. (Շար.։)
Մերթ ծպտումն. կերպարանափոխութիւն. թէպտիլի սուրէթ, թեճէլլի.
Չգոյր ինչ ի միջի նոցա այլակերպութիւն մինչեւ ի նշանագրացն փոփոխումն։ Խելամուտ լինել այլակերպութեան իւրաքանչիւր գուշակաւոր պատմութեանցն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
adj. s. of another sect, of a different faith;
sectary.
· Calfa
Իմաստունն ոչ միայն զհամազգիս մարդիկ եւ զբարս, այլ եւ զայլազգիս եւ զայլաղանդս ապրեցուցանէ. (Փիլ. լին. ՟Գ։)
changeable, variable;
various, different.
· Calfa
Այլայլակ եւ շփոթեալ լինէր ի բազմաց շարժումնն, եւ ոչ կարգաւորաբար. (Արծր. ՟Ա. 1։)
Ընդհանուր՝ ամենայն տարբերութիւն՝ այլայլակ առնէ. հասարակաբարն եւ յատկապէսն՝ այլայլակ առնեն, իսկ յատկեղքն՝ այլ։ Որք ըստ ինքեան առ լինին, ի գոյացութեան առեալ լինին բանի, եւ առնեն այլ. իսկ ըստ պատահմանքն չառնեն ա՛յլ, այլ՝ այլայլակ. (Պորփ.։)
of a different sex or kind;
mixed.
· Calfa
Պէսպէս. ազգի ազգի. դիւրլիւ դիւրլիւ, սօյ սօյ.