Definitions containing the research մարդ : 3624 results

Մեծաշահ

adj.

very profitable, advantageous, lucrative.

· Calfa

NBHL (1)

Հասանել պսակի, եւ մեծաշահ պատուոց եւ փառաց։ Զմիշտ պաշտպանն մեծաշահ օգտակարութեանցն մարդկան. (Պիտ.։)


Մեծաշուք

adj. adv.

loaded with the highest honours;
magnificent, splendid, grand, pompous, majestic, sumptuous, solemn;
with great honour;
splendidly, pompously, sumptuously.

· Calfa

NBHL (1)

(Զտաճարն) իւրովի իսկ աստուած հրամայեաց մեծաշուք բազմամարդ կատարել զնա. (Ոսկ. եբր.։)


Մեծապարգեւ

adj.

very magnificent, very liberal, generous;
— առնել, մեծարել, to load with precious gifts;
— լինել յումեքէ, to receive magnificent presents.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծապարգեւին աստուծոյ մեծ օգնականութիւն։ Մեծապարգեւիդ մարդասիրութիւնդ. (Փիլ. բագն.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)


Մեծարանք, նաց

s. adv.

respect, honour, veneration, reverence, deference, homage, distinction;
ceremony, compliments, respects;
kind reception, welcome;
— հասարակաց, universal esteem;
—նօք, respectfully, honorably, with regard;
առնել —նս երեսաց ուրուք, to have regard for;
to hearken favourably to;
—նս դնել, առնել, ցուցանել, cf. Մեծարեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Փառք մարդոյ ի վերայ մեծարանաց հօր իւրոյ. (Սիր. ՟Գ. 13։)

Ոչ ցնծայ ընդ մեծարանս ընդ մայրն չարեաց. զի սկիզբն մեծարանաց մարդահճութիւնն է, եւ կատարած նորա ամբարհաւաճութիւնն։ Մեծարանաց ցանկութիւն ցնորք են։ Որ ցանկայ մեծարանաց, նախանձի ընդ մեծարեալսն. (Եւագր. ՟Ժ։)


Մեծարգոյ

adj.

very respectable, estimable, reverend, venerable;
— լինել, to be held in high esteem, to enjoy the esteem of, to be much esteemed by;
— առնել, cf. Մեծարեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Արարչին մեծարգոյ է մարդոյս բնութիւն. (Տօնակ.։)

Շունչ (այսինքն հոգի) մարդոյ մեծարգոյ է եւ պատուական. (Վեցօր. ՟Թ. (յն. մարդն ազնուականութեամբ ոգւոյ գերագոյն է։))


Մեծարեմ, եցի

va.

to respect, to honour, to reverence, to venerate, to treat with distinction, to compliment, to pay respect to.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած անձնիշխան կամօք մեծարեաց զմարդիկ որպէս զհրեշտակս։ Թագաւոր զկացոյց զմարդն, եւ մեծարեաց. (Յճխ. ՟Դ։)


Մեծարոյ

cf. Մեծարգի.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծարոյք մարդկան, եւ քաջահաճոյք աստուածային լինին կամաց. (Պիտ.։)


Մեծացուցանեմ, ուցի

va.

to enlarge, to make to grow, to increase, to augment, to extend;
to enrich;
to render powerful, mighty;
to favour, to befriend, to raise, to exalt, to dignify;
to glorify, to celebrate;
to magnify, to praise highly, to exalt, to extol;
to amplify, to exaggerate.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է մարդ, զի մեծացուցեր զնա։ Մեծացոյց թագաւորն զդանիէլ։ Զի մի՛ ասիցես, թէ ե՛ս մեծացուցի զաբրամ։ Տէր աղքատացուցանէ, եւ մեծացուցանէ։ Իբրեւ տնանկք, եւ զբազումս մեծացուցանեմք.եւ այլն։


Մեկնակ

adj.

distinct, one only;
cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (2)

Արասցուք մարդ ըստ պատկերի կերպարանաց մերոց. միթէ մեկնա՞կ երես ցուցանիցէ կարգ բանիցս այսոցիկ։ Մեծ եւ կարեւոր թուեսցին յաչս քո հաւատքն իւրով մեկնակն հաւանութեամբ՝ քան զամենայն օրինակս անսպառ բանից. (Վեցօր. ՟Ը. եւ ՟Ա։)

Առանձինն իմն եւ մեկնակ եւ զատ պատուոյ արժանի առնեն։ Մեկնակ ընկալաւ սկիզբն լինելութեան (մարդն)։ Զաւ եւ մեկնակ խնամոյ կցորդութիւն տայ այրեաց եւ որբոց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 3։)


Մեկնեմ, եցի

va.

to separate, to divide, to detach, to loose, to remove;
to explain, to expound, to develop, to resolve, to interpret, to comment upon;
to hold out or stretch forth;
— ի ստենէ, to wean;
թուղթ մեկնելոյ, bill of divorce;
cf. Թիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր աստուած զուգեաց, մարդ մի՛ մեկնեսցէ։ Ո՞վ մեկնեսցէ զմեզ ի սիրոյն քրիստոսի։ Մեկնեցէ՛ք զդոսա ի միմեանց ի բաց, եւ քննեսցուք զդոսա։ Մեկնեաց աստուած ի մէջ լուսոյն եւ ի մէջ քաւարին։ Մեկնեսցեն զչարս ի միջյ արդարոց։ Մահ մեկնեսցէ ընդ իս եւ ընդ քեզ։ Մեկնեսցուք զնոսա ի քաղաքէ անտի.եւ այլն։


Մեկուսիմ

vn.

to remove, to go away, to retire, to stand aloof, to withdraw to a lonely place.

· Calfa

NBHL (1)

Մեկուսեալ էր մարդկութիւնս յաստուծոյ. (Պրպմ.։)


Մեկուսութիւն, ութեան

s.

separation;
retirement.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուծոյ առ մարդիկ միաբանութիւն, որպէս եւ ընդդէմն՝ մեկուսութիւն։ Միշտ մեկուսութեամբ վեհիցն՝ պատուեալ լինի վատթարն, զնոցայն ժառանգելով զդաս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մեհենազարդ

s.

neocorus, guardian or maintainer of the temples.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞վ է ի մարդկանէ, որ ոչ գիտէ զեփեսացւոց քաղաքս (գոլ) մեհենազարդ մեծին արտեմեայ դիցն եւ դիոպետեայ. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 35։)


Մեղադիր

adj.

blamable, blameworthy;
— լինել, cf. Մեղադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղադիր լիցի մարդ, ինքն ցինքն ասիցէ։ Յառաջագոյն իսկ մեղադիր եղեաք հրէից եւ հեթանոսաց՝ ամենեցուն ընդ մեղօք լինելոյ։ Ո՞վ իցէ՝ որ մեղադիր լինիցի ընտրելոց աստուծոյ, եւ այլն։


Մեղանչական, ի, աց

adj.

subject to sin, peccant, sinful;
peccable;
hurtful, detrimental, mischievous, pernicious, noxious.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՂԱՆՉԱԿԱՆ. Որ կարէ մեղանչել. գրաւեալ ընդ մեղօք, որպիսի է ամենայն մարդ յղացեալ ի սկզբնական մեղս, որ եւ դիւրաւ անկանի ի ներգործականն.


Մեղանչականութիւն, ութեան

s.

cf. Մեղանչանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոցայն (զանբանից) վնասակարութիւն ... զմարդկան մեղանչականութիւն. (Եզնիկ.։)


Մեղանչեմ, ղայ, ղուցեալ

vn. va.

to sin, to commit crime or fault, to transgress, to do amiss, to offend, to fail in duty, to err;
to mistake;
to wrong, to injure, to aggrieve, to do injury or harm, to harm, to be hurtful, to hurt, to be prejudicial or injurious to;
մահուչափ, ծանունս, թեթեւս —, to sin mortally, grievously, lightly or venially;
զի՞ մեղայ, what have I done?.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն որ ըստ մարդկան տկարութեան են մեղանչեալք (կր. մեղք գործեցեալք) ի ննջեցելոց, թողութիւն լինել. (Դիոն. եկեղ.։)

Չմեղանչել ինձ, եւ մի՛ զաւակի իմում։ Մի՛ մեղանչէք մանկանդ։ Ոչ եթող մարդկան՝ մեղանչել նոցա։ Ի մարգարէս իմ մի՛ մեղանչէք։ Զի եւ հերոյ վարսից նոցա ոչ մեղանչէր հուրն.եւ այլն։


Մեղանք

s.

cf. Մեղք;
յանձն առնուլ զ—նս, to confess one's faults.

· Calfa


Մեղմեխութիւն, ութեան

s.

cf. Մեղմեխանք.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմարդիկ կամիցի հաճել, բազոմւ մեղմեխութեամբ գնայ. (Ոսկ. գաղ.։)


Մեղսաթաթաւ

adj.

plunged, sunk in sin.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հողաթաւալ մեղսաթաթաւ մեղանչական ի մարդկանէս. (Ագաթ.։)


Մեղսասէր

adj.

inclined to transgress, delighting in sin, wicked, criminal.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղսասէր սատանայ, կամ իշխան աշխարհիս. մարդիկ, երիտասարդք։ Մեղսասիրացն անձինք. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Թ։ Փիլ. սամփս.։ Վրք. հց. ՟Դ։ Շ. ընդհ.։)


Մենամարտութիւն, ութեան

s.

single combat, duel, monomachy;
wrestling.

· Calfa

NBHL (2)

Եօթն մարդոցն՝ որ ի մենամարտութեանն ի զօրուէն վրաց մեռան. (Ասող. ՟Գ. 31։)

Այլեւ մենամարտութեամբն իբրեւ զմարդ մրցեալ ընդ հայրապետին (նահապետին յակոբայ). (Կամրջ.։)


Մեռեալ, ելոց

adj. s.

dead, deceased, defunct;
dead body, corpse;
ընդ —ս համարել, to believe or take for dead;
օր մեռելոց, All Soul's day;
ցուցակ մեռելոց, register of the dead;
պաշտօն մեռելոց, office for souls in purgatory;
cf. Ննջեցեալ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՌԵԱԼ. որպէս θνησιμαῖον morticinum. Մեռելոտի. գէշ կենդանեաց, կամ մարդոյ.


Մեռելաշունչ

adj.

breathing, mortal.

· Calfa

NBHL (1)

Անցաւոր եւ մահկանացու թագաւորք՝ մեռելաշունչ մարդոց տիրեալ։ Տիրել ի վերայ մեռելաշունչ մարդկան. (Զքր. կթ.։)


Մերակերպ

adj.

of our form or nature, human, incarnate.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՐԱԿԵՐՊ ՄԵՐԱԿԵՐՊԱՐԱՆ ՄԵՐԱԿԵՐՊԱՑԵԱԼ. Որ է ըստ մերում կերպի եւ կերպարանի. մարդակերպ, մարդկային, եւ մարդացեալ.


Մերակերպութիւն, ութեան

s.

incarnation.

· Calfa


Մերային, յնոց

adj. s. our;
ours;
—ս ազգի, to our nation;
զ—ս սիրեմք, we love our own;
ի մերայնո՞ց իցես, are you one of ours?.

· Calfa

NBHL (1)

Մերային (այսինքն մարդկային) կերպիւ ի վերայ խաչին տեսաւ. (Խոսր.։)


Մերանիւթ

adj.

of our nature, human.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ է մերմէ նիւթոյ. հողանիւթեայ. մարդկային.


Մերասեռ

cf. Մերասեր.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԵՐԱՍԵՌ ՄԵՐԱՍԵՐ. Որ է ի մերմէ սեռէ կամ սերնդենէ՝ մասնաւորէ կամ հանրականէ. այսինքն մերազնեայ, եւ մարդկային.

Հաճոյք գտան մերասերքս (մարդիկ)։ Զմերասեր մարմնոյն արեգակնափայլ լուսազարդեալ զդէմսն. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. մծբ.։)


Մերասեր, ից

adj. s.

of our nation, national;
of our nature, our;
— բնութիւն, humanity;
—ք, our conationals, fellow-countrymen, compatriots;
mankind, the human race.

· Calfa

NBHL (2)

ՄԵՐԱՍԵՌ ՄԵՐԱՍԵՐ. Որ է ի մերմէ սեռէ կամ սերնդենէ՝ մասնաւորէ կամ հանրականէ. այսինքն մերազնեայ, եւ մարդկային.

Հաճոյք գտան մերասերքս (մարդիկ)։ Զմերասեր մարմնոյն արեգակնափայլ լուսազարդեալ զդէմսն. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. մծբ.։)


Մխիթարակից լինիմ

vn.

to be consoled or comforted mutually.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեն նոցա կցորդ սգոյ, զի լիցին մարդիկ մխիթարակից աստուծոյ. (Մամբր.։)


Մխիթարութիւն, ութեան

s. fig.

comfort, consolation, solace;
balm, balsam.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հանգստենէ քնոյ, զոր շնորհեաց մեզ մարդասէրն աստուած ի մխիթարութիւն եւ ի սփոփանս տկարութեան մերում. (Ժմ.։)


Մկնակեր

cf. Մկնաճարակ.

· Calfa

NBHL (1)

Այնքան վնասակար է մկնակեր մեղրն, որ թէ մարդ ուտէ, գոդենայ. (Լծ. նար.։)


Մկնաճարակ

adj.

gnawed or eaten by rats or mice.

· Calfa

NBHL (1)

Այնքան վնասակար է մկնակեր մեղրն, որ թէ մարդ ուտէ, գոդենայ. (Լծ. նար.։)


Մղղակ

s.

butt, mark, aim, target.

· Calfa

NBHL (1)

Մուսէ այր ժանտ զմարդիկ կանգնէր փոխանակ մղղակի՝ նետաձիգս առնել ի նոսա՝ ի վարժումն անձին իւրոյ. (Ղեւոնդ.։)


Մնացական, ի, աց

adj.

permanent, stable, lasting, durable, solid.

· Calfa

NBHL (1)

Չէ՛ աստ մարդկան ազգ մնացական, այլ հաստատուն է առաքինութիւն. (Նախ. ժող.։)


Մշակութիւն, ութեան

s. fig.

cultivation, husbandry, tillage, agriculture;
culture, cultivation;
servitude.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրորդում լինելութեան մարդկան սա (նոյ) եղեւ ե՛ւ սերման ե՛ւ մշակութեան, եւ այլոց կենացն սկիզբն. (Փիլ. լին.։)


Մշտնջենաբար

adv.

perpetually, eternally, to eternity, for ever, without end.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեկնելիք մշտնջենաբար ընդ աստուածն բանում միացեալ մարդկայինքն. (Խոսրովիկ.։)


Մոլար

adj. s.

wandering;
erroneous, wrong, false, heretical;
deceiver, perverter, seducer;
աստեղք —ք, erratic stars, planets.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնս տեսանէ՝ զոր կրի ի մարդն, եւ ոչ մոլարս, խաբեալ յաչացն։


Մոլեգնական, ի, աց

cf. Մոլեգին.

· Calfa


Մոլեկան

cf. Մոլի.

· Calfa

NBHL (1)

Զբռնութիւն չար եւ մոլեկան դիւաց հալածեաց ի մարդկանէ. (Ճ. ՟Գ.։)


Մոլիմ, եցայ

vn.

to lose one's senses, to go mad;
to be in a passion, enraged;
to be extravagantly fond of, to fall violently in love with, to be passionately in love;
— զհետ, to bend one's whole soul to, to apply oneself entirely to, to dote upon, to be destracted with;
մոլիս, պաւ՛ղէ, Paul, thou art beside thyself.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլին մարդիկ. եւ եթէ տեսանեն զոք՝ որ ոչ մոլի, ասեն՝ թէ դու մոլիս. վասն զի ոչ եղեւ նման նոցա։ Ելեալ էր յաշխարհէ, եւ մոլէր դարձեալ ի կին իւր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ը։)


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

Անմոլարիցն բազմութիւն անգիտելի է մարդկան. իսկ մոլորականացն՝ առ եօթն մասն գլխաւորին. (Արիստ. աշխ.։)


Մոլորեցուցիչ, չի, չաց

s.

seducer, suborner, perverter, deceiver, corrupter.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձայն ամենայն գայթագղութիւնք, որք միանգամ մոլորեցուցիչք էին մարդկան. եւ ի ներքս եմուտ ճշմարիտ աստուածածանօթութիւն. (Շ. բարձր.։)


Մոխրեմ, եցի

va.

to reduce to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեր տեսեալ միայն զկրակն առանց մարդոյ մոխրեալ, առաք զմոխիրն՝ հեղաք ի բաց. (Փարպ.։)


Մոմեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

cf. Մոմեայ;
cf. Մոմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձռեօքն ստեղծանէր ի մոմոյ նաւս, եւ մարդիկս մոմեղէնս. (Պտմ. աղեքս.։)


Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Մօրն նեղութիւնքն եւ տրտմութիւնքն մերժեալ մոռանին նմա վասն ծնանելոյն մարդ յաշխարհ. (Նանայ.։)


Մոռացկոտ, աց

adj.

forgetful, unmindful, liable to forget;
cf. Մատն.

· Calfa

NBHL (1)

Մոռացկոտ է բնութիւն մարդկան, եւ ոչ կարեն առանց գրոյ պահել զյիշատակս։ Որպէս այժմ մոռացկոտաց զմատն կապեն. (Երզն. քեր. եւ Երզն. մտթ.։)


Մորթագործ, աց

s.

skinner, currier, leather-dresser, fell-monger.

· Calfa

NBHL (1)

Ովրիգենէս մոլորեալ ի ճշմարտութենէ, վասն մաշկեղէն հանդերձի առաջին մարդոյն ասէ, միթէ մորթագո՞րծ էր աստուած. այլ յետ ուտելոյ ի փայտէն զգեցոյց օասէ) ոգւոց նոցա զայս զմարմինս. (Շիր. քրոն.։)


Մորթազգեստ

adj.

clad in skin.

· Calfa