cf. Սպիտակագոյն.
Սպիտակաթոյրն խոնաւուտ՝ փոխարկեալ յարենէ, որպէս ի ստինս կաթն։ Սպիտակաթոյր թանձրատեսակ խոնաւուտ։ Սպիտակաթոյրն հիւթ. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Դ.) (ուր այժմու յն. է, սերմնատեսակ. այլ ըստ հյ. լինի պայծառատեսակ)։
cf. Սպիտակափառ.
Սպիտակափայլ լուսափառ դաշտի քարտենիդ։ Պայծառազգեստք եւ սպիտակափայլք ըստ պատահման արծաթոյ. (Նար. յիշ. խչ. եւ Նար. առաք.։)
white-coloured.
Սպիտակ ըստ երանգոյն. պայծառ.
monks devoted to study.
to put off, to delay, to defer, to neglect, not to care for.
եւ ն. ἁναμένω expecto ὐπερτίθημι differo, procrastino. Սպասել, ըստ որում դանդաղիլ, անհոգ լինել, յերկարաձգել. յապաղել. տնտնալ, ուշացնել, չուզել ընել.
dung of ruminating animals.
ՍՊՏՈՒՐ գրի եւ ՍՊՐՏՈՒՐ. ռմկ. սպրտուք, սպտոր. Աղբ կամ քակոր ուղտու, այծոյ, ոչխարի եւ այլն, բոլորահատ գնացեալ. ըստ Մենինսքեայ՝ stercus orbiculare.
falsely, mendaciously.
ψευδῶς false, falso, mendaciter. Ստութեամբ. սո՛ւտ. պատիր բանիւք. ոչ ըստ ճշմարտութեան.
stadium;
furlong;
զվկայութեանն —ն ստանալ, to gain the crown of martyrdom.
Ի խաղն ստադին։ Մարտիցէ յըստատինն հանդիսի. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Տածեմ.
to oppose, to resist, to be obstinate, to disobey, to rebel, to be insolent.
Ոմն ի հրեշտակաց յանմահ գնդէն ստամբակեալ։ Ոչ ոք գտաւ ստամբակեալ, եւ ելեալ ըստ ձեռն նոցա. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)
having a pain in the stomach;
stomach-ache.
Եթէ ոք մատուցանէ նոցա խրատ՝ ըստ ստամոքսացաւացն նմանութեան, որոց դառն մաղձիւք ապականեալ իցեն։ Ոչինչ այլ, բայց զստամոքսացաւացն ախտանամք, որոց թէեւ զառաւել փափկագոյն կերակուրն ընձեռես, այնպէս է որպէս զանարգն. (Շ. ընդհանր.։ Ներս. աբեղ. ի լմբ.։)
to acquire, to gain, to obtain, to get;
to have, to possess, to hold;
to purchase, to buy;
to create;
վերստին —, to regain, to re-acquire, to recover;
փառս —, to achieve glory.
ՍՏԱՆԱԼ. κτίζω creo. Հաստել. հաստատել. ստեղծել. առնել. եւ նորոգել. կր. լինել, եղանիլ, ծնանիլ. ըստ հոմաձայնութենա յն. գդի՛զօ, եւ գդա՛օմէ.
Ստացաւ, նման է՝ մինչ ասիցէ, թէ հայր ինձ մարմին հաստատեաց. եւ որպէս մարդ ստացաւ զիս յաղագս մարդկան փրկութեան։ Իւր արարիչ է ըստ ձեզ, եւ որ ստացաւն (այսինքն ստեղծ զայլս), ստացանի. եւ զայս ինքեամբ։ Ասեն՝ թէ զըստ պատկերին առաք անդէն ի ստացանիլն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
Զգեցարո՛ւք զնոր մարդն՝ որ ըստ աստուծոյն ստացեալ է. (Կիւրղ. գանձ.։)
storax;
essence or oil of myrrh.
ՍՏԱՇԽՆ որ եւ ՏԱՇԽՆ, ՏԱՇԽ, ՍՏԱՔՏԻԿԷ. վր. ստախսի. յն. սդաքդի՛ . στακτή stacte. ըստ մենինսքեայ՝ նոյն է styrax. իտ. storace, succo, oglio di mirra. Խիժ եւ հոյզն կաթեալ ի զմռնենւոյ, կամ ի կինամոնէ ճեղքելոյ. եւ Իւղհանեալ ի նորահաս զմռսոյ. ... եբր. նէշգ.
acquired, possessed, adventitious;
possessive;
created, made.
Ուստի Ստացական անուն կամ դերանուն ըստ քերականաց՝ է յայտնօղ զայն ինչ, որ սեպհական է ումեք կամ իմիք.
purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.
Որոյ հաստատութիւն ըստ գերազանցագոյն կալեալ ստացուածի. (Պիտ.։)
to cause to possess or acquire;
cf. Սըտացուցանեմ.
(որպէս ըստացուցանել) Տալ ստանալ. ժառանգեցուցանել. հաստատել.
ՍՏԱՑՈՒՑԱՆԵՄ (որպէս ըստացուցանել) κιβδηλεύω adultero. Ի սուտ հանել. ունայնացուցանել. խարդախել.
Armenian modulated chants.
(շարական). իբրու Բազմաստեղն, բազմաճիւղ, գեղգեղեալ որպէս մեղեդի. եւ կամ ստեղեալ երգ՝ հանգստեամբ եւ հանդարտ նուագելի. (Շար.։ Տօնաց.։ Տե՛ս եւ Ստեղն կամ Ստեղ ըստ ՟Բ նշ։)
to invent, to find out, to forge.
Ի հմտութենէ քերթողութիւնքն ստեղծաբանին ըստ զանազան իրաց առասպելական պատմութեանց. (Երզն. քեր.։)
created;
invented, factitious, forged;
plastic.
cf. Ստեղծող.
Այլեւ ո՛չ զմահն ըստ բնութեան անկեալ ասեմք ի մեզ ստեղծչին. (Խոսրովիկ.։)
cf. Ստեղծանեմ.
cf. Ստեղծանել, մանաւանդ ըստ ՟բ. նշ. πλάσσω, περιπλάσσω formo, fingo.
creation;
invention.
Ստեղծանելն, իլն, ըստ ամենայն նշ.
branch, bough, shoot;
stalk, stem, trunk;
focil;
dactyle;
key, stop;
cf. Ստեղի;
umbel;
— ծխոյ, pillar of smoke;
ստեղունք աշտանակաց, branches of a candelabrum;
ստեղունք եղջերուաց, antlers or branches of stags' horns;
ստեղունք դաշնակի, keys, key-board, finger-board of a piano-forte;
— արձակել, to branch out, to ramify.
ՍՏԵՂՆ՝ ըստ քերթողաց է Բառ եռավանկ, յորում առաջինն է երկար, եւ երկու յետինքն սուղ.
dactyl meter.
strayed, erred, roving, astray.
ՍՏԵՐԻՒՐ կամ ԸՍՏԵՐԻՒՐ. ա. Թիւր. ելեալ ըստ երիւր կամ ըստ յերիւր՝ այսինքն արտաքոյ արահետ ճանապարհի կամ կարգի, խոտորեալ. սխալական.
to lead astray, to turn aside, to put out of the right way, to cause to err, to pervert;
to distort, to wrest, to misinterpret, to misconstrue.
Պոռնկութիւն ըստերիւրէ ի պէսպէս անարժան հրապոյրս. (Յճխ. ՟Ը։)
Չկարէ ըստերիւրել յիրաւանց զիրաւագէտն. (Եզնիկ.։)
Որք ըստերիւրիք յԱստուածային կամաց. (Լմբ. իմ.։)
to go astray, to be led astray, to leave the right path, to wander, to err, to fail.
παροδεύω, παρατρέω praetergredior, transgredior δισατρέχω praetereo. Թիւրիլ. խոտորիլ. զարտուղիլ. ելանել զանցանել ըստ.
deviation, wandering, error.
Ապա եթէ արուեստ է, եւ ըստերիւրումն ինչ յեղելոցն զնոսա, եւ կամ արգելլոյ զորս ի ճակատագրէն, արդեօք ամենայն մարդկան կարելի՞ է ստերիւրելն, եթէ ոմանց է, եւ ոմանց ոչ. (Նիւս. բն.։)
breast, bosom;
teat;
source, spring;
ի ստեան, at the breast;
մանուկ ի ստեան, sucking-child;
գօտեւորեալ առ ստեամբ, girt about the paps;
կերակրել ստեամբ, to suckle, to give suck, to give the breast to;
դիել զ—ս, to suck, to draw the breast;
cf. Հատուցանեմ;
անկանիլ ստեանցն, forming or rounding of the breasts in adolescence;
եռալ ստեանց, to give milk;
ի ծուծ ստեանցն կախեալ, hanging to her breast;
—ք անկան քեզ, thy breast are fashioned;
յոյս իմ ի ստեանց մօր իմոյ, my hope from my mother's womb.
Առեալ զփոքրիկ մանկիկն իւր՝ որ էր յիստեան (իբր յըստեան). (Մամիկ.։)
element, point, note;
line, verse.
Բիւր ստիքս ծախեաց փիլիսոփոսն երկայնբանութեամբ։ Ստիւքսն ի միջի դնեն։ Եւ մեք ոչ զկատարեալ ստիւքսն առ ոչնչի անդ դիցուք ըստ խորամանկ հերետիկոսացն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 1։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)
Բիւր ստիքս ծախեաց փիլիսոփոսն երկայնբանութեամբ։ Ստիւքսն ի միջի դնեն։ Եւ մեք ոչ զկատարեալ ստիւքսն առ ոչնչի անդ դիցուք ըստ խորամանկ հերետիկոսացն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 1։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)
cf. Ստնդիաց.
Որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Զստնդիացն (կամ զստնդիայն) հանդերձ հաստատելով ծերով։ Ի տղայոյ մինչեւ ցստնդիացն։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիեցաց։ Զմանուկնս ստնդիայս (կամ ստինդիացս)։ Ի սատակել տղայոց ստնդիեցաց (կամ ըստնդիացոց)։ Զտղայս ստնդիայս, կամ ստնդիացս.եւ այլն։
Որպէս տըղայ ըստնդիացին, որ զմօրն յինքըն ձըգէ զըստին։ Տեսին տղայք եւ ստնդիացիք։ Ընդ ստնդիացիս յիմա՛ր լիցուք ի գործոց չարեաց. (Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ստնդիաց.
Որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Զստնդիացն (կամ զստնդիայն) հանդերձ հաստատելով ծերով։ Ի տղայոյ մինչեւ ցստնդիացն։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիեցաց։ Զմանուկնս ստնդիայս (կամ ստինդիացս)։ Ի սատակել տղայոց ստնդիեցաց (կամ ըստնդիացոց)։ Զտղայս ստնդիայս, կամ ստնդիացս.եւ այլն։
Որպէս տըղայ ըստնդիացին, որ զմօրն յինքըն ձըգէ զըստին։ Տեսին տղայք եւ ստնդիացիք։ Ընդ ստնդիացիս յիմա՛ր լիցուք ի գործոց չարեաց. (Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ստնդիաց.
Որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Զստնդիացն (կամ զստնդիայն) հանդերձ հաստատելով ծերով։ Ի տղայոյ մինչեւ ցստնդիացն։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիեցաց։ Զմանուկնս ստնդիայս (կամ ստինդիացս)։ Ի սատակել տղայոց ստնդիեցաց (կամ ըստնդիացոց)։ Զտղայս ստնդիայս, կամ ստնդիացս.եւ այլն։
Որպէս տըղայ ըստնդիացին, որ զմօրն յինքըն ձըգէ զըստին։ Տեսին տղայք եւ ստնդիացիք։ Ընդ ստնդիացիս յիմա՛ր լիցուք ի գործոց չարեաց. (Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ստնդիաց.
Որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Զստնդիացն (կամ զստնդիայն) հանդերձ հաստատելով ծերով։ Ի տղայոյ մինչեւ ցստնդիացն։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիեցաց։ Զմանուկնս ստնդիայս (կամ ստինդիացս)։ Ի սատակել տղայոց ստնդիեցաց (կամ ըստնդիացոց)։ Զտղայս ստնդիայս, կամ ստնդիացս.եւ այլն։
Որպէս տըղայ ըստնդիացին, որ զմօրն յինքըն ձըգէ զըստին։ Տեսին տղայք եւ ստնդիացիք։ Ընդ ստնդիացիս յիմա՛ր լիցուք ի գործոց չարեաց. (Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ստնդիաց.
Որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Զստնդիացն (կամ զստնդիայն) հանդերձ հաստատելով ծերով։ Ի տղայոյ մինչեւ ցստնդիացն։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիեցաց։ Զմանուկնս ստնդիայս (կամ ստինդիացս)։ Ի սատակել տղայոց ստնդիեցաց (կամ ըստնդիացոց)։ Զտղայս ստնդիայս, կամ ստնդիացս.եւ այլն։
Որպէս տըղայ ըստնդիացին, որ զմօրն յինքըն ձըգէ զըստին։ Տեսին տղայք եւ ստնդիացիք։ Ընդ ստնդիացիս յիմա՛ր լիցուք ի գործոց չարեաց. (Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Ստնդիաց.
Որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Զստնդիացն (կամ զստնդիայն) հանդերձ հաստատելով ծերով։ Ի տղայոյ մինչեւ ցստնդիացն։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիեցաց։ Զմանուկնս ստնդիայս (կամ ստինդիացս)։ Ի սատակել տղայոց ստնդիեցաց (կամ ըստնդիացոց)։ Զտղայս ստնդիայս, կամ ստնդիացս.եւ այլն։
Որպէս տըղայ ըստնդիացին, որ զմօրն յինքըն ձըգէ զըստին։ Տեսին տղայք եւ ստնդիացիք։ Ընդ ստնդիացիս յիմա՛ր լիցուք ի գործոց չարեաց. (Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Գ.։)
chanting of the psalms by alternate voices.
portico, porch.
to subscribe;
to sign;
to depict, to describe;
to trace, to figure, to design.
ՍՏՈՐԱԳՐԵԼ. ὐπογράφω describo. Ստորասելով իմն գրել ըստ օրինի եւ ըստ կարգի ճոխաբար. հաստատել. ճառել. նկարագրել. գծագրել. ստուերագրել. նշանակել. բացատրել.
lower or inferior class.
ՍՏՈՐԱԴԱՍԱԿԱՆ եղանակ բայի, է յետինն ի հինգ եղանակաց ըստ յունաց, ի մեզ նոյն ընդ ըղձականի, եւս եւ ընդ սահմանականի՝ յաւելուածով շաղկապի կամ միջարկութեան.
to submit, to place or put under;
to subordinate;
to subdue, to overcome.
cf. Ենթադրական.
Ստորադրականն է բան բացերեւական՝ կամ ըստ բոլորում, կամ մարտուցելոյ ուրուք, կամ շարամանեցելոյ յայտնողական։ Դրութիւնքն ըստ ստորադրականի ստորասութեան ասի, թէ կեա՛նք աստուած՝ քան օդ. (Մաքս. ի դիոն.։)
subaltern, inferior, subject, subordinate, serving;
sublunary, terrestrial.
Ինքն ըստ ինքեան անշունչ ստորակայ տարր է (գարունն). (Պիտ.։)
comma.
ὐποστιγμή interpunctio, commas, virgula. Կէտ եդեալ ի հատուածս բանի՝ ի վայր կոյս, կամ ի նշանակ ի ստոր իջուցանելոյ եւ բթելոյ զձայն ըստ թերակատար գոլոյ իմաստից. այն է (,).
inferior;
terrestrial, mundane;
—ք, terrestrials, mortals, mankind.
Քեւ ցնծան ըստորայինքս ամենայն։ Հաճեցար ի ստորայնոցս առնուլ երկրպագութիւն. (Շար.։ Մաշտ.։)
to fall down, to precipitate;
to fall under, to submit, to yield, to be subject to, to undergo.
ՍՏՈՐԱՆԿԻԼ. ὐποπίπτω cado sub ὐποκύπτω caput submitto, inclino ὐπόκειμαι subjaceo, subjectus sum. Ներքոյ դնիլ՝ անկանիլ. ըստանձնել. խոնարհիլ. յանձն առնուլ. կրել.
to affirm, to say yes, to consent, to confirm.
ՍՏՈՐԱՍԵՄ καταφήμι (ըստասել). φάω, φημί affirmo, assero, ajo, dico, fari որ եւ ՍՏՈՐԱՍՈՑԵԼ. Այո ասել՝ զկնի լսելոյն ինչ մի. ընդունել զասացեալն. հաստատել զբան.
affirmation.
κατάφασις (ըստասութիւն). affirmatio, assertio, approbatio. Ստորասելն, եւ բան ստորասացեալ. տե՛ս եւ ՍՏՈՐԱՍԱՑՈՒԹԻՒՆ.
Ստորասութիւնք ասին դրութիւնքն, եւ բացասութիւնք՝ ի բաց բարձումն ըստ զրկման. որ են՝ ճառելիք, եւ անճառելիք. (Մաքս. ի դիոն.։)
antarctic pole;
comma.
inferior, low;
lower part or end, bottom;
subterranean;
tartarus, hell;
— հայք, Lower Armenia;
— ասորիք, Coelesyria;
—ք երկրի, bowels of the earth;
ի —ս մտանել, to set, to go down, to disappear.
Ստորինն՝ ներքին է. եւ որպէս մարմնովն ի գերեզման էջ ըստ այլոց մարմնոց, նոյնպէս եւ ոգւովն առ այլոցն մեռելոց ոգիս չոգաւ. (ոսր. պտրգ.։)