Definitions containing the research օր : 9873 results

Ճարակեմ, եցի

va. fig. vn.

to lead the flocks out to pasture, to feed, to pasture;
to remedy, to cure;
to attack, to corrupt, to waste, to devour, to consume;
to pasture, to graze, to browse, to feed, to bait, to feed or live upon, to eat;
to expand, to extend, to dilate, to propagate, to diffuse, to spread;
to take root, to get rooted;
to be cured;
— զանձն, to fatten oneself;
բոցն հողմավար ծաւալեաւ —կէր, the flames, driven by the wind, continued to spread;
յանհնարինս —կէր ի սիրտս նոցա, a deep wound rankled in their hearts;
ցաւն որ յոսկերս նորա —կէր, a pain which penetrated to the very marrow of his bones.

· Calfa

NBHL (2)

Բոց գիտէ ճարակել զեղէգն։ Ցաւն օր ըստ օրէ աճէ, եւ ճարակէ զմարմինն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ։ Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Բարկութիւնն աստուծոյ ճարակէ զեգիպտոս։ Ամենայն անօրէնութիւնք եւ չարութիւնք ի քաղաքիս ճարակին. (Վրք. հց. ձ։)


Ճարճատիմ, եցայ

vn.

to crack, to crackle, to crepitate.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն պարսից ճարճատեալ (վիմաց յերեսաց հրոյ) Մագ. (լ։)


Ճարպ, ոյ, ի

s. adj.

grease, fat, tallow;
oil;
fat, plump;
— խոզենի, bacon, seam, hog's grease or fat;
— խոզենի հալեալ, lard;
— ցորենոյ, the finest flour of the finest wheat;
օծանել —ով, to grease;
բառնալ զ—ն, to skim;
to scour, clean or purify from grease;
—ոյ զակամբ դալ, to become blind with rage.

· Calfa

NBHL (2)

Զամենայն ճարպ թաղանթոյ քաղրթին։ Զճարպ թաղանթ քաղրթին, եւ զամենայն ճարպ փորոտւոյն, եւ զերկուս երիկամունսն՝ եւ զճարպն որ ի նոսա։ Ճարպով գառանց։ Ընդ ճարպոյ երիկամանց ցորենոյ։ Ի ճարպոյ զօրաւորաց։ Որպէս ի ճարպոյ պարարտութենէ։ Կերիջիք ճարպ ցյագ։ Ծածկեաց զերեսս իւր ճարպով իւրով.եւ այլն։

Կորովութեամբ ձգէ յետուստ կողմանէն ճարպ. թուի իբր ռմկ. ճարպկօրէն. կմ ղարպով, ճէրպով.


Ճարպաւորական, ի, աց

adj.

(թթուուտ) sebaric, pyroleic (acid).

· Calfa

NBHL (1)

Տիրազօր ճարպաւորական իւղալից ճրագացն. (Նար. մծբ.։)


Ճարտասան, ի

s.

orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.

· Calfa

NBHL (2)

Քերթողացն, եւ ճարտասանաց. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)

ῤήτωρ rhetor, orator որ եւ ՃԱՐՏԱՐԱՍԱՆ. Ճարտար ասօղ, ասացօղ, խօսօղ. ճարտարաբան. պերճախօս, մանաւանդ գիտակն արուեստի հռետորութեան եւ փաստաբանութեան. հռետոր. (յն. ռի՛դօր լտ. օռա՛դօր ).


Ճարտարաբան

cf. Ճարտարախօս.

· Calfa

NBHL (1)

λόγιος eloquens σοφός λόγῳ sapiens sermone. Ճարտար ի բանս կամ բանիւ. ճարտարախօս. զօրաւոր բանիւ.


Ճարտարաբար

adv.

skilfully, artfully, dexterously, ingeniously, industriously, adroitly, cleverly;
cunningly, craftily.

· Calfa

NBHL (1)

Ճարտարակի. ճարտարապէս. ճարտարութեամբ. ճարտար օրինակաւ. քաջ.


Ճարտարախօս, աց

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

· Calfa

NBHL (2)

Ճարտարախօսն զվերջին բանսն փութայ առաւել յօրինել. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Դ։)

Արտաքնոցն յարմարական ճարտարախօս առասպելեացն յօրինուածն. (Կաղանկտ.։)


Ճարտարախօսութիւն, ութեան

s.

speaking well, fluency of speech, eloquence.

· Calfa

NBHL (1)

Յղկեալք յօրինեալք ճարտարախօսութեամբ լեզուի. (Վեցօր. ՟Զ։)


Ճարտարապետ, աց

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

· Calfa

NBHL (1)

Քնարահարացն օրինաց ճարտարապետ։ Գուսանական գործեացն ճարտարապետք. (Եւս. քր.։)


Ճարտարապետեմ, եցի

va.

to be the architect of, to build or construct with art.

· Calfa

NBHL (2)

Ճարտարապետեալ կազմէ գործի օրհնութեան. (Եպիփ. սղ.։)

ἁρχιτεκτονεύω, ἁρχιτεκτονέω, τεκταίνω, -ομαι fabricor, operor, struo, paro. Ճարտար արուեստիւ կազմել, յօրինել, գործել.


Ճարտարապետութիւն, ութեան

s.

architecture;
great skill or dexterity in art.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρχιτεκτονία fabricatio. Արհեստ եւ գործ ճարտարապետի. յօրինուած ճարտար. ճարտարութիւն.


Ճարտարեմ, եցի

va.

to exercise one's wits, to seek expedients, to devise means, to invent;
to make use of stratagems, to use artifices, wiles, shifts;
to pretend to be learned, to affect learning;
մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս, let the cobbler stick to his last.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ աւելի քան զօրէնս ճարտարեր։ Արտաքոյ կարեաց ճարտարիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։ Եբր. ՟Դ։)


Ճգնական, ի, աց

adj.

laborious, painful, critical, jeopardous.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրավար զօրուն ի ճգնական տեղւոջ. (Եփր. թագ.։)


Ճգնիմ, եցայ

vn.

to torment or trouble oneself, to lead a laborious, painful life, to labour, to suffer much;
to afflict one's body, to subdue one's passions, to devote oneself to an ascetic life, to mortify, to macerate;
to strive, to endeavour, to make an effort, to exert oneself, to take pains;
to combat, to resist;
to venture, to risk, to jeopard oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւ իցէ մարդոյ մահուչափ ճգնել՝ քան յայդպիսի օրինաց ուրանալ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Ճգնութիւն, ութեան

s.

austere or ascetic life, austerity;
penitence, mortification, maceration;
fatigue, labour, trouble, effort;
combat, resistance;
danger, risk;
— մահու, death-struggle, pangs, agony;
օր ճգնութեան դատաստանին, the momentous day of the Last Judgment;
ամենայն ճգնութեամբ, with the utmost care or diligence.

· Calfa


Ճեպեմ, եցի

va.

cf. Ճեպեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ արծաթ փոխ տայցես եղբօր քում, մի՛ ճեպեսցես զնա։ Ճեպէր զզօրսն ի ձայն փողոյ։ Ստիպէր ճեպել (զընթացս) ի ճանապարհ։ Ճեպեաց զաշակերտսն մտանել ի նա։ Համբաւք եւ տագնապք ճեպեսցեն զնա յարեւելից։ Երկունք ճեպեցին զնա.եւ այլն։


Ճիշդ, ճշդի

adj. adv.

just, exact, precise, correct, punctual, regular;
strict, rigorous;
sparing, scanty;
sordid, niggard;
cf. Ճշդիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրախ առնել զնա արուեստականօքն զմի օր ճիշդ. (Բուզ. ՟Ե. 7։)


Ճմլեմ, եցի

va.

cf. Ճմլեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն խիտ ամպոյ ի ներքս անկանիցի ի սիրտն՝ ճմլել զնա։ Սիրով քո ճմլեա՛ սիրտ իմ քարեղէն. (Սարգ. յկ. ՟Թ։ Ժմ.։)


Ճմլեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to trample, to press, to squeeze, to crush, to bruise, to compress, to contuse;
to soften, to move, to affect;
to trample on, to grind down, to oppress, to crush, to vex, to molest;
— զպտուղս, to bruise fruits;
— զսիրտ, to grieve, to oppress;
— զսիրտ ի գորով, to affect, to melt, to move to pity;
ո՞չ իսկ սիրտք մեր ճմլէին ի մեզ, did not our hearts burn within us ?

· Calfa

NBHL (1)

Լացից զահեղ անօրէնութիւնս, որ զիս ճմլեցուցանէ. (Մանդ. ՟Թ։)


Ճշգրտաբանեմ, եցի

vn. va. to speak truth, to assure, to verify, to prove, to demonstrate.

· Calfa

NBHL (1)

Իրօրէն ճշգրտաբանեաց առ ճշմարտութեան հաւաստութիւն. (Նար. խչ.։)


Ճշգրտագործ

adj.

exactly alike, the same;
painted from nature;
painting from life.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարիտ եւ ճշգրտագործ զնախատիպ նորա յօրինեաց. (Ճ. ՟Ա.։)


Ճշմարտաբանեմ, եցի

va.

to speak or tell the truth, to verify, to confirm.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս անօրէնութեան տեառն ճշմարտաբանեցին հարքն սուրբ հաւատ։ Բազում եւս տէրն ի կենսատու աւետարանին ճշմարտաբանէ. (Լմբ. հանգ.։)


Ճշմարտագոյն

adv.

cf. Ճշմարիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է (տղայոց), եւ գործիս՝ ճշմարտագունիցն նմանս կազմել. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Ճշմարտակորոյս

adj.

truthless, that has lost the sight of truth;
far from the truth, false.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդէմ ճշմարտակորոյս վրիպելոցն. (Վեցօր. ՟Զ։)


Ճշմարտապէս

adv.

cf. Ճշմարտիւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտապէս անմահ գոլ հոգի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Ճշմարտեմ, եցի

va.

cf. Ճշմարտեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտել զբանն, կամ զանօրէնութիւնն բանին։ Զնոյն եւ ինքն տէրն ճշմարտէ՝ ասելով։ Որով ունիմք փշմարտել զբանս նոցա։ Արտասուքն զդառնութիւն սրտին ճշմարտէ։ Զստուերն ի լոյս ճշմարտելով. (Աթ. ՟Թ։ Յհ. իմ. երեւ.։ Անան. եկեղ.։ Իգն.։ Նար. լ։ Շար.։)


Ճշմարտիւ

adv.

truly, in truth, certainly, undoubtedly, effectively, unquestionably, in conscience;
really, in effect.

· Calfa


Ճշմարտութիւն, ութեան

s.

truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.

· Calfa

NBHL (2)

Արդարութիւն եւ ճշմարտութիւն։ Ողորմութիւն եւ ճշմարտութիւն։ Ճանապարհ ճշմարտութեան։ Խօսել կամ առնել զճշմարտութիւն։ Ճշմարտութիւն է զօրութիւն թագաւորաց եւ իշխանութիւն եւ մեծութիւն, եւ է օրհնեալ տէր աստուած ճշմարտութեանն։ Ես եմ ճանապարհ, եւ ճշմարտութիւն, եւ կեանք։ Հոգին ճշմարտութեան.եւ այլն։

Այն՝ նմանութիւն գործոյ. իսկ այս՝ գործ ճշմարտութեամբ։ Անդր քան զօրինակն գերազանցեաց ճշմարտութիւնն։ Որ ի ստուեր ճշմարտութեան. եւ այլն. (Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. խչ.։ Շար.։)


Ճոխ, աց, ից

adj. s.

wealthy, opulent, rich;
copious, rich, abundant, great, ample;
powerful, mighty, potent, grand, high;
master, lord, grand seigneur;
—ք քաղաքին, the first or most distinguished citizens of a town, the magnates, grandees, noblemen, nobility;
—ս ճեմել, to walk haughtily.

· Calfa

NBHL (1)

ἀδρός, αὑθέντης, πλούσιος petens, auctor, princeps, optimates, dives, abundans, copiosus. (լծ. թ. ջօխ, ջօգ եւ գօճա, խօճա ). Հարուստ կարողութեամբ, պատուով, կամ ընչիւք. առատ. առատացեալ, պերճ. բարգաւաճ. հզօր. մեծ. ազատ. աւագ. աւագանի. իշխան.


Ճոխաբանութիւն, ութեան

s. rhet.

haughtiness, arrogance;
amplification;
boasting, bragging;
elocution.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ ճոխաբանութիւն իմն ցուցանէ ի վերայ հօր օրէնսդրութեան. (Երզն. մտթ.։)


Ճոխաբար

cf. Ճոխագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Տիրաբար. ինքնիշխանաբար. ազատօրէն. եւ Մեծապէս. առատապէս.


Ճոխանամ, ացայ

vn.

to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեռն առաւել զօրաւոր եւ ճոխացեալ ճառագայթից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)

κατανίσταμαι insurgo, consurgo. Ճոխաբար կամ իշխանաբար վարիլ. զօրանալ ի վերայ. կամիլ հարստահարել. ի վերայ յարձակել. պանծանալ. նազիլ.


Ճոխութիւն, ութեան

s.

power, authority, influence, sway, empire;
pride, haughtiness;
riches, opulence;
abundance, diffusion;
ճոխութեամբ, nobly, magnificently, authoritatively, imperiously, arrogantly, haughtily, ostentatiously, pompously;
քո —դ, Your Lordship.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրաւոր հաւատովք, եւ ճոխութեամբ մարմնականաւ։ Երկրաւոր ճոխութիւնք։ Ոչ յապականացու ընչից, այլ յիւրոյ հոգւոյն ճոխութենէ։ Յանեզրական կենացն յանբաւ ճոխութիւնսն. (Խոր. ՟Գ. 67։ Շ. մտթ.։ Նիւս. կուս.։ Անան. եկեղ։)


Ճողեմ, եցի

va.

to take off the hair, to depilate;
to arrange or play with the beard.

· Calfa

NBHL (2)

Ճողէր զմօրուսն։ Ճողեն զմորուսս իւրեանց. (Վրդն. պտմ.։ Պտմ. աղեքս.։)

Զհերսն եւ զմօրուսն ճողելով։ Ճողէին զհերս եւ զմուրուս։ Ճողէր զալիսն. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ե. Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի՟Բ. եւ այլն։)


Ճողորտիք

cf. Ճիք.

· Calfa

NBHL (1)

Ճեճեկեալ ճիօրէն ճողորտեաց։ Բացանցութիւնք ճիոց եւ ճողորտեացն արտասորեալ. (Մագ. ՟Թ. լ։)


Ճորտ, ի

s.

boy, domestic, waiter.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն արձակումն առնելոյ ճորտուն. եւ դարձւցանելոյ. արձակումն ընդձեռամբ անկելոցն յիշխանէն. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Կերպագրեմ, եցի

va.

to form, to figure, to fashion, to make.

· Calfa

NBHL (1)

Աչօք իւրովք տեսցէ զինքն կերպագրեալ յորդին իւր սպանեալ ի կայենէ։ Նկարագրել զքանիսն՝ յօրինեալ կերպագրեալ որթս խաղողաբերս այգեգործովք. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Ե. 8։)


Կերպակերպ

adj.

in many fashions, in various forms, diverse, varied.

· Calfa

NBHL (1)

որ ինչ երեւի ի կերպս կերպս. պէսպէս. զանազան. ազգի ազգի օրինակաւ. կերպ կերպ.


Կերպաձեւեմ, եցի

va.

cf. Կերպագրեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Կերպաձեւէ զպատկեր տիրամօրն. (Խոր. առ արծր.։)

μορφόω formo. Կերպարանել զձեւն. ըստ բուն կերպին ձեւացուցանել. կերպագրել. դրոշմել. նկարագրել. յօրինել.


Կերպանամ, ացայ

vn.

to be formed, to take the form.

· Calfa

NBHL (2)

Կերպացեալ իմովս յաղագս իմ։ Կերպացեալ զմերս ի սրբոյ կուսէն տնօրինաբար։ Կերպացեալ զմերս ի մարմնի. (Շար.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)

Էր ի նմա (ի խորանն մովսիսի) ըստ բազում օրինակի կերպացեալ էմմանուէլ. (Պրպմ. ՟Ժ՟Ա։)


Կերպասաբեր

adj. s.

producing silk;
— որդ, silk-worm.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնմ զեռնոյ, որ կոչի շերաս, այսինքն կերպասաբեր. (Վեցօր. ՟Ը։)


Կերպասագործ, աց

s.

silk-weaver, silk-manufacturer.

· Calfa

NBHL (2)

Որ գտանին ի կերպասագործ զեռունսն. (Վեցօր. ՟Ը։)

Եւ կազմէին կերպասագործք, ոսկեթել յօրինէին, զարդ հարսանեաց պատրաստէին. (Շ. տաղ հռիփս.։)


Կերպարան, ի, աց

s.

form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԵՐՊԱՐԱՆ. εἵδωλον, σκιά, ὐπόκρισις, τύπος եւ այլն. որպէս Առերեւոյթ տեսիլ, կամ ցոյցք առաչօք. օրինակ, եւ ոչ ճշմարտութիւն. կեղծիք.


Կերպարանառնութիւն, ութեան

s.

prosopopea, personification.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպարանառնութիւն է, ուրանօր դէմքն են ծանօթք, այլ դադարեալք են (մահուամբ). (Պիտ.։)


Կերպարանեմ, եցի

va.

to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազան օրինակօքս զստուեր եւ զունայն եւ զոչինչ կեանս կերպարանէ։ Զմեղսն որպէս զկամսն աստուծոյ կերպարանէ. (Լմբ. իմաստ. եւ Լմբ. հայր մեր.։)


Կերպարանիմ, եցայ

vn.

to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.

· Calfa

NBHL (1)

Զտկարութիւն կերպարանի, որպէս զի դարձեալ զօրասցի ընդդիմամարտն. (Բրսղ. մրկ.։)


Կերպացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կերպարանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

μορφόω formo. Մուծանել զկերպ եւ զտեսակ. ձեւացուցանել. տպաւորել. յօրինել. կերպարանել.


Կեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to live, to vivify, to give life to, to animate, to prolong life, to bring to life again, to reanimate, to revive, to revivify;
to save;
հաւատք քո կեցուցին զքեզ, thy faith hath saved thee.

· Calfa

NBHL (3)

Բազում ծառայք կեցուցին զտեարսն, եւ զստացուածսն եւ զբոլոր բնակութիւնսն սոցա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Ապաքէն կեցուցանօղ զօրութեամբ տեառն փրկեալք լինէաք. (Յհ. կթ.։)

Կեցուցանօղ կաթուած, կամ օրհնութիւնք։ Ոտիզդ կեցուցանողաց. (Նար.։)


Կթեղէն, ղինի, նաց

s.

milk-diet.

· Calfa

NBHL (1)

Կթեալ բերք կենդանեաց. կիթ, զոր օրինակ՝ ձու, կաթն, կոգի. հաւկիթ, հաւկթեղէն, կաթնեղէն, կարագ.