since, as, whereas, because.
· Calfa
Մեռայց այսուհետեւ, որովհետեւ տեսի զերեսս քո։ Եւ արդ զի՞նչ արարից, որովհետեւ կորացոյց իսրայէլ զպարանոց իւր։ Որովհետեւ եցոյց քեզ աստուած զայդ ամենայն, չիք այր իմաստնագոյն եւ խորհրդական քան զքեզ։ Որովհետեւ արարէք միում յեղբարցս այսւցիկ փոքրկանց, ինձ արարէք։ Իսկ որովհետեւ զայս աւետիս ունիմք սի՛րելիք, արբեսցուք զանձինս մեր։ Արդ որովհետեւ մանկունք հաղորդեցին արեան եւ մարմնոյ.եւ այլն։
thunder;
որոտ ընդ որոտ, cf. Որոտագոչ.
· Calfa
βροντή tonitru. որ եւ ՈՐՈՏՈՒՄՆ. արաբ. րատ. յոքն. րուուտ. Գոռոմն՝ եւ շառաչիւն ամպոց. ձայն փայլատականց. հնչիւն յերկնից. ամպ կամ երկինք գոռալը.
thunder;
cf. Թնդիւն.
· Calfa
Ոչ զփայլատականց եւ ոչ զորոտմանէ ճառէ ինչ մովսէս։ Զորոտմանէ եւ զհողմոյ միանգամայն ասէ ամովս. (Եզնիկ.։)
cf. Որչափոյք.
· Calfa
Զհաւաստին, ո՛րչափ կարացեալ, ի բազմացն ընտրեալ բանիցն։ Կարգս կենցաղականս, ո՛րչափ մարթ էր, սահմանեաց աշխարհի. (Խոր. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 3։)
Ո՛ՐՉԱՓ. ὄσος;
πόσος;
πηλίκος;
quot, quotus, quantus? Անուն հարցական կամ անորիշ հարցական, իբրու թէ ո՞ր չափ կայցէ յիրն, որո՞վ չափով իցէ իրն. ո՛րքան, ո՛րքանիք. քանի՞.
cf. Որպէս.
· Calfa
Տեսակ, հի՛կէն, մարդ. եւ տարբերութիւն, ո՛րպակ, բանական. եւ յատուկ, հի՛բար, ծիծաղական. (Պորփ.։)
as, the same as, like, almost, according to, conformably, how;
when;
how ! what ! indeed !
— զի, in order that, that, to the end that, so that;
because, for;
— թէ, as if, as though;
— զիարդ եւ իցէ, at all events, no matter what happens;
— զիարդ եւ կամք իցեն, however they may wish, in whatever way one may wish it;
մարդոյ — խոտոյ են աւուրք իւր, the days of man are like grass;
որպէս, որպէս զի, — առանց քննելոյ են դատաստանք նորա, how unsearchable are His judgments !
—, մեռա՜ւ ուրեմն, what! he is dead!.
· Calfa
Եղէ ես որպէս մարդ առանց օգնականի։ Մարդոյ որպէս խոտոյ են աւուրք իւր։ Առաջնորդեցեր որպէս խաշին՝ ժողովրդեան քոյ։ Հաստատեցեր զոտս իմ որպէս զեղջերուի։ Ելցէ որպէս ի ճարպոյ պարարտութենէ, եւ այլն։ Տէր տէր, ես որպէս մարդ մեղայ քեզ, եւ դու որպէս աստուած ողորմեա՛ ինձ. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Ո՛չ այնչափ ապականէ հուր զայգիս, որպէս անիրաւութիւն զաղքատս։ Որպէս պատիւն մեծ, (նոյնպէս) եւ պատիժքն սաստիկք. (Գէ. ես.։)
Ասի եւ ի հոլովականն.
Մարմին, ո՛րզան, քար. եւ իր, ո՛րպէս, խրատ։ Ազգական է, որ զազգ յայտնէ. ո՛րպէս, վրացի. (Թր. քեր.։)
Զեղբարսն անուանեալ պահլաւս. որպէս զի լինել նոցա պատուականագոյն։ Ամբարիշտն նեստոր այլ որդի ասէր շնորհօք ի մարիամայ, եւ ա՛յլ որդի ի հօրէ յառաջ, որպէս զի լինել երկու որդիս. (Խոր. ՟Բ. 27։ ՟Գ. 61։)
what;
such that;
— ինչ, as, such as, for instance;
— ինչ իցէ ողջոյնս այս, what manner of salutation this might be!
գիտես — ինչ տօնքն էին, you know what those festivals were;
— եւ իցէ, whatever, whatsoever.
· Calfa
Փաղառութիւն. որպիսի՛, կտր, գութ։ Երկար փաղառութիւն. որպիսի՛, մո՜վսէ՜ս։ Ածանցական. որպիսի՛, երկրային. (Թր. քեր.։)
Բանականք են (պէտք). որպիսի՛ ինչ. Զառաքինութեանն զոտս քրտամբք եւ աշխատութեամբք պղատոն ասաց բուսանել։ Եւ գործականք. որպիսի՛ ինչ պիթագորաս, եւ այլն։ Եւ խառնք. որպիսի՛ ինչ, դիոդինէս եւ այլն. (Պիտ.։)
ՈՐՊԻՍԻ ՈՐՊԻՍԻ. οἶος, ὀποῖος qualis, -le ποῖος;
qualis, -le? (վերբերական, եւ հարցական) Որ գունակ. զի՞նչպիսի. ի՞նչ կերպ, ինչ կերպ որ.
to hide in a hole, to go to earth, to crouch or squat in a kennel;
to nestle, to creep into, to hide oneself.
· Calfa
Որպէս ծակք իմն են եւ բոյնք՝ աչք, ի սոսա որջացեալք են երեսք (այսինքն տեսանելիք), ա՛յլ բոյնք ականջք, ի սոսա որջացեալ են լսելիք. այլ իմն մեծ յօդաւոր ձայնին գործի որջացեալ է ի բերանի՝ լեզու։ (Թունաբերաց) ի տունսն որջանալ առաւել է սուտ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։ եւ Փիլ. լիւս.։)
to chase, to hunt, to go a hunting or shooting, to shoot;
to try or endeavour to win or to seduce, to wrap up or involve in snares, to surprise, to entrap;
— հաւս, to fowl;
cf. Ձուկն;
աղուէս —, to hunt a fox;
— զհոգիս, to prey upon souls;
— զոք, to catch or entrap a person, to insnare;
to captivate, to win;
to entice, to attract, to allure, to flatter;
— զսիրտ ուրուք, to gain a person's heart;
— զոք բանիւ, to win a person with fair speech;
— ինչ բանս ի բերանոյ ուրուք, to entangle a person in his own words;
— զյաջողութիւն աւուրց, to watch the propitious moment or favourable occasion;
— փառս կամ պատիւս, to go in search of honour or glory.
· Calfa
Իբրեւ զկարթ երեւեցուցեալ զխաչն, եւ զմարմին իւր առնէր կերակուր տիեզարաց, զի այնու որսասցի յարքունական սեղանն. (Ագաթ.։)
ներգործական բայ չէզոքական բայ θηρεύω, ἁγρεύω , ζωγρέω, ἀλιεύω venor, capio, capto, aucupor, piscor. Որս ըմբռնել. զբռամբ ածել զորսն՝ իրօք կամ նմանութեամբ. թակարդել. ուռկանել. յանկուցանել, հրապուրել, ձգել. բռնել
cf. Որորան.
· Calfa
Եւ այնպէս եւս չքաւորք, զի եւ յորրոցս անգամ ոչ եդաւ, այլ ի մսուրն յանասնական սեղանն. (Ոսկ. ես.։)
cf. Կամիմ.
· Calfa
ՈՒԶԵԼ. Բայ ռամկական՝ առեալ ի գրաւորէս Յուզել, իբր Խնդրել, այսինքն Կամիլ, պահանջել, եւ Որոնել.
composed of eight parts.
· Calfa
Ութամասնեայ պատկանաւոր (այսինքն երաժշտական) ձայնից պատճառք. (Քերթ. եկեղ.։)
Ութամասնեայ ոգւոյս մերոյ եղելոյ։ Զենոն ստոյիկեան ութամասնի ասէ գոլ զանձն, տարորոշելով զնա յիշխանականն, եւ ի հինգ զգայութիւնս, եւ ի ձայնականն, եւ ի սերմնականն. (Փիլ. լին.։ Նիւս. բն.։)
strong, great;
violent, impetuous, vehement;
—, —ս, strongly, vigorously, violently, vehemently;
—ս գանել, to beat violently, unmercifully;
— առնուլ, to take by force;
—ս ակնարկել, to eye disdainfully, to regard ferociously;
—ս ընթանալ, to be swift-footed, to run swiftly.
· Calfa
Ուժգին ճառս հրատարակեալ լինի զհերակլեայ. (Նոննոս.։ Իսկ Թր. քեր. Ուժգին դնի իբր ածական բաղդատական։)
cf. Ուժգին.
· Calfa
Քանդել ուժգնակի։ Վերծանեսցուք զդամբանականն ուժգնակի։ Ուժգնակի արձակել ձայն։ Ուժգնակի հնչեալ լինին փողոցն ձայնք։ Ուժգնակի շնչէին։ Հողմն ուժգնակի շնչեցեալ. (Պրպմ.։ Թր. քեր.։ Մագ. ՟Ա.։ Յհ. իմ. ատ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ։)
to corroborate, to strengthen, to fortify;
to give more intenseness, to augment, to increase;
to render violent, impetuous.
· Calfa
Երկիր պագցեն քեզ իշխանք. ուժգնացուցանէ եւ յերկարէ արուեստականագոյն բան։ Լե՛ր տէր եղբօր քում. ե՛ւս առաւել ուժգնացուցանէ՝ մերձենալով եւ ի վեր ելանելով առ սակաւ սակաւ. (Փիլ. լին.։)
making a vow;
being under a vow, Nazarean;
allied, confederated;
— լինել, to make a vow;
to conclude a treaty.
· Calfa
ՈՒԽՏԱԴԻՐ. Որ ուխտէ ինչ աստուծոյ. եբր. նատար. նիսա. կամ Աղօթական. եւ Տենչօղ, փափաքօղ.
ՈՒԽՏԱԴԻՐ. Նուիրական՝ ուխտաւոր աստուծոյ, նազովրեցի. եբր. նէզէր, կամ նէծէր.
making a vow;
concluding a treaty;
vow;
profession;
wish, desire.
· Calfa
Կատարեաց զուխտադրութիւնն աստուծոյ վասն հրէական ազգին. (Ագաթ.։)
violator or breaker of a vow, of a convention;
infringer, transgressor, offender;
false-hearted, unfaithful, perfidious.
· Calfa
Որ զանցանէ զուխտիւ. ուխտադրուժ. ուխտակորոյս. եւ իբրեւ Ուխտազանցական.
cf. Ուխտակալ.
· Calfa
Հանդերձ ուխտասէր կամսարականօքն։ Խնայեաց յուխտասէր հօտն իւր. (Փարպ.։)
sanctuary, holy place.
· Calfa
որ եւ ասի ՈՒԽՏ, ՈՒԽՏՔ. Տեղի՝ ուր գնան հաւատացեալք յուխտ. որպէս անօրինական տեղիք յերուսաղէմ, եւ նշանաւոր տաճարք եւ վկայարանք սրբոց.
place where one makes a vow or convention.
· Calfa
Առ տիրական բանին ուխտարան. (Նար. մծբ.։)
complaisant, obliging, affable.
· Calfa
Որ առնէ կամ վճարէ զուխտ սրտի ուրուք. կամակատար, կամակ հաճոյական.
that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.
· Calfa
ՈՒԽՏԱՒՈՐ. Ըստ հեթանոսական կրօնից.
Առ քաջ իմացուած սուրբ դրոց գիտեա՛ ինձ զեբրայական ձայնքս, զի նիտա՝ է որոշումն, զատումն, նուիրումն. նատար ՝ ուխտել. նէտէր ՝ ուխտ. նուէր. նազար ՝ ուխտել, սրբել. նէզէր ՝ սրբութիւն, սրբազան ինչ. իսկ նազիր, նազովրացի, սրբեալ տեառն, նուիրարական, ուխտական, ուխտաւոր. որ եւ սեպհականեալ անուն փրկչին՝ որպէս գլխոյ ամենայն ուխտաւորաց եւ ուխտից։ Ա՛յլ է ըստ եբր. եւ նածար, դիտել, պահել. նէծէր ՝ տեսչութիւն, եւ ծաղիկ. որպէս եւ նաշի ՝ իշխան, եւ այլն։
Մտին առաջի սուրբ ոսկերացն յովաննու (մկրտչի). ուխտաւոր լինէին, եւ խնդրէին յաստուծոյ՝ լինել նոցա այցելու եւ օգնական. (Բուզ. ՟Ե. 43։)
ՈՒԽՏԱՒՈՐ. Ժառանգաւոր. վիճակաւոր. եկեղեցական. կղերիկոս.
Գրեաց թագաւորն եպիսկոպոսաց, ուխտաւորաց, եւ ժողովրդականց։ Ի լիբիա եպիսկոպոսացն առաքեաց, եւ ուխտաւորաց, եւ ժողովրդականաց. (Սոկր. ՟Բ. 23. 24։)
Եթէ ուխտաւոր, լուծցի. եւ եթէ աշխարհական, որոշեսցի. (Յհ. իմ. ատ.։)
ՈՒԽՏԱՒՈՐ. Վանական. կրօնաւոր. միանձն. եւ Միանձնուհի. հաւատաւոր.
εὑξάμενος, ἡυγμένος vovens, vel orans, votum habens, devotus. Որ ունի ինչ ուխտեալ աստուծոյ, կամ խնդրէ ուխտիւք չափ յաստուծոյ. ուխտադիր. որպէս նազովրեցի. եբր. նազիր, նէծիր. որ եւ Նուիրական. Սրբեալ. Աղօթական. Ընծայաբեր.
to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.
· Calfa
Եգիպտացիքն զլուսնականսն հաշուին ծագմունս. (Խոր. ՟Ա. 3։)
to conciliate, to reconcile, to pacify;
to agree, to make up.
· Calfa
Զաստուած հաշտեցուցանել հաճոյական աղօթիւք. (Խոսր.։)
haste, speed, hurry, diligence, promptitude, precipitation, headlong haste;
—, —իւ, —ով, in haste, hastily;
expeditiously, diligently, promptly, swiftly, rapidly, quickly;
— տագնապու, with all possible speed, in a hurry, precipitately;
— տալ, to hasten, to make haste, to be quick;
— տալ, to expedite, to hasten, to urge on, to quicken, to hurry;
to despatch;
cf. Փութացուցանեմ.
· Calfa
Ճեպողական. ստիպողական. արագագոյն. անդանդաղ կամ շփոթ.
Հապճեպ վառեալ ի զրահս, ի զէնս, եւ ի զարդս։ Անկանէին հապճեպիւ յամուրն գաւառին միափորոյ։ Հապճեպով փախստական երթայր անկանէր յաշխարհն սիւնեաց. (Յհ. կթ.։)
to sigh;
ի խորոց սրտէ, to sigh deeply;
— զանլռելի զհեծութիւն, to groan incessantly;
— առ խաղաղութիւն, to sigh for peace.
· Calfa
Հառաչեսցուք զապականեալ մեղօք մարմինս մեր. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ժ։)
cf. Հասակեղ.
· Calfa
Ունօղ զչափաւոր հասակ տիոց. չափահաս. եւ Ունակ բաւական բարձրութեան հասակի. հասակալից. հասակաչափ.
to arrive at, to attain, to reach;
to catch, to take, to surprise;
to get, to obtain, to gain;
to be destined, allotted or obliged to;
to ripen, to become ripe;
to understand;
— ի վերայ, to comprehend, to conceive, to understand, to apprehend, to catch at;
to penetrate, to break into;
յեղակարծում, յանակնկալս ի վերայ —, to surprise, to catch;
to overtake, to come on like a thunderclap;
— ի պաշտօն, to obtain, to get hold of a place or post;
ի պատիւ —, to rise to dignities, to be promoted to high rank;
— զքաղաքաւ, to assault the city;
— ի վերայ իրաց աշխարհին, to assume the direction of, to take in hand public affairs;
— ի ցամաք, to disembark, to land, to arrive;
— վիրաց, to draw to a head, to gather;
եթէ զնա ոչ —նէ ինձ տեսանել, if I should not happen to see him;
թէեւ մեռանել ինձ —նիցէ ընդ քեզ, even were I to die with thee;
—նէ քեզ դարձեալ մարգարէանալ, you must prophesy anew;
գուցէ —նիցէ քեզ անձրեւ, lest the rain should surprise you;
ծերացեալ հասեալ յարս, old, among the elders;
հասեալ ժամ, present.
· Calfa
Հասանել խնդրոյն, քաւութեան, թողութեան, փառաց, բարւոյ, արդարութեան, կամ տանջանաց, ապականութեան. (եւ այլն։ Արծր.։ Նար.։ Սարգ.։ Շ. թղթ.։ Իգն.։ Անյաղթ բարձր. եւ այլն։)
common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.
· Calfa
ՀԱՍԱՐԱԿ. որ եւ ՀԱՍԱՐԱԿԱՑ. κοινός communis. Հաղորդ. կցորդ. միաբան. միախորհ. բոլորական. ընդ հանուր. եւ Համանման. միօրինակ. հաւասար. ամմէնը մէկսիրտ, միակերպ.
ՀԱՍԱՐԱԿ, ըստ քերականաց. զի ասի Սեռ հասարակ, երբ նովին կոչմամբ անխտիր նշանակի արու կամ էգ. զոր օրինակ՝ աղաւնի, առիւծ, եւ այլն։ Հասարակ անուն՝ որ բազում իրաց պատշաճի, կամ տեսակի եւ սեռի. զոր օրինակ, մարդ, քար, կենդանի եւ այլն։ Եւ հասարակ բայ, որ անխտիր զներգործութիւն եւ զկիրս նշանակէ. զոր օրինակ՝ շահիմ, խօսիմ, ծնանիմ եւ այլն։ Տե՛ս Քեր. քերթ. եւ այլն։ Եւ ըստ հռետորաց՝ Հասարակ տեղի. (Պիտ. ՟Դ։)
ՀԱՍԱՐԱԿ. իբր Դիւրագիւտ։ յաճախեալ. սովորական. պարզ.
Ոչ միոյ ազգի եւ միոյ սեռի, այլ հասարակ ամենայն բանականաց. (Շ. բարձր.։)
common, public;
cf. Հասարակ.
· Calfa
Ի հասարակաց հաւանութենէ։ Ի հասարակաց համարուէ։ Վասն օգտի հասարակաց։ Զհասարակաց օգուտ ի մէջ մատուցանել։ Զհասարակաց օդն ձգեցի յիս։ Ըստ հասարակաց հաւատոց։ Վասն մերոյ հասարակաց փրկութեանն։ Էր նոցա մենայն ինչ հասարակաց։ Ունէին զամեայն ինչ հասարակաց եւ այլն։ Քաղաքականն առ քաղաքավարութիւն՝ ո՛չ յատուկ, այլ զհասարակացն դարմանել հարկէ. զի հասարակացն շաղկապէ, եւ յատուկն օձտէ զքաղաքն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
յոգ. սեռ. եւ տր. բառիս Հասարակ. փոխանակ ածականի՝ ըստ յն. κοινός, -ον communis, -ne. (զոր յետինք թարգմանեն Հասարակ) Ամենեցունց. բոլորեցուն. բնաւից, բոլորից անխտիր, կամ հաւասարութեամբ. լրութեան կամ լրման. ամմէնուն, բոլորին, հասարակի.
cf. Հասարակօրէն.
· Calfa
Կամ իբր ա. Հասարակ, սովորական. որ ինչ է ըստ սովորութեան հասարակաբար.
introduction.
· Calfa
Խօսք կամ ճառ հանրական. ընդհանրական տեղեկութիւն. ներածութիւն.
participating equally, partaking, sharing;
equal;
companion, fellow, partner;
—ս առնել, to equalize, to equal, to compare;
to appraise, to estimate;
—ս մեզ արարեր զդոսա, yon have made them equal unto us.
· Calfa
Հասարակորդ առնէ զիւր մարմիւնն իւրոյ աստուածավայելուչ զօրութեան ներգործութեանն։ Հասարակորդ հօր պատուոյն։ Թագաւորական աթոռոյ եւ ծնողին հասարակորդ. (Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)
community;
the public;
moiety.
· Calfa
Բաղդատականն է, որ հասարակութիւն ունի եզ առ մու. (Թր. քեր.։)
meridian;
equinoctial.
· Calfa
Սկսանին ի խորհրդական ընթերցուածսն ի հասարակօրէին. (Տօնակ.։)
μεσέμβριος, μεσημερινός meridianus, -um Որ ինչ հայի ի կէս օր. միջօրեայ. կէսօրուան, միջօրական.
pancratium.
· Calfa
Ոչ զոլոմպիականն ... եւ զոր հաս եւ առիկն անուանեն. (Սարկ. քհ.։)
παγκράτιον որ էր Քաջազօր յաղթութիւն ի հնգեակ մրցանս ոլիմպիական խաղուց, մինչեւ անշուշտ հասանել եւ առնուլ զմրցանակն.
happening: lively, clever, intelligent;
— լինել, to arrive, to reach, to attain;
to seize, to take, to catch, to entrap;
to comprehend, to conceive, to penetrate, to discover, to recognize.
· Calfa
Որ ի վերայ հասանէ. որպէս Տիրօղ. զբռամբ ածօղ. ժամանօղ. եւ Իշխօղ. ձեռնհաս. վարի ի մեզ էական բայիւ. իբրու յն. κρατέω, καταλαμβάνω obtineo, deprehendo. ձեռք ձգել, ափ ձգել
the arriving, arrival;
cf. Հասողութիւն.
· Calfa
Անցեալ մնան ի հասմանէ ըմբռնման ասիցելոցն. (Փիլ. տեսական.։)
ripe, mature, grown up;
wise, prudent, judicious;
— հասակ, ripe or advanced age;
— այր, man of mature age, a discreet sober-minded man;
— օրիորդ, marriageable young lady;
— խորհուրդ, միտք, mature judgment;
— խաղաւարտ, ripe imposthume;
— գործել, to ripen, to make ripe, to mature, to bring to maturity.
· Calfa
ἑν ἠλικίᾳ եւ այլն. τέλειος, δυνατός aetate adultus, potens, perfectus. Իբրու Ի չափ կամ յարբունս հասեալ. առոյգ. զօրաւոր։ ձեռնհաս. բաւական.
strong, robust.
· Calfa
Կրկնականն ձայնիս Հաստ. (որպէս ռմկ. ասի հաստումաստ ). իբր Հաստաբեստ. պնդակազմ. յաղթանդամ.
solid, firm, stable;
sure, certain, positive;
s. geom. solid;
solidly, firmly, strongly, steadily;
surely, truly, positively;
resolutely.
· Calfa
Տես աչացն հաստատ է քան զլուր ականջացն. (Կանոն.։)
ՀԱՍՏԱՏ. գ. στερεόν solidum. Հաստատուն մարմին երկրաչափական, ունակ ստուարութեան.
very firm, very solid;
firmly, surely.
· Calfa
Ունիմք հաստատագոյն զբանն մարգարէական. (՟Բ. Պետ. ՟Ա. 19։)
to affirm, to sustain;
to prop, to confirm, to consolidate;
to fortify, to comfort, to invigorate, to strengthen, to encourage;
to restore, to mend, to revive, to refresh;
to assure, to guarantee, to attest, to certify, to witness, to approve, to corroborate;
to legalize, to ratify;
to institute, to found, to erect, to create, to make;
— անդրէն, to reestablish;
— զերեսս, զձեռն, զմիտս, to set out, to start, to proceed, to move on;
to deliberate, to resolve, to purpose;
to conduct or comport oneself, to act;
to threaten;
— զառաղջութիւն, to recover, improve or restore health;
—եալ էր ի խորհրդեան, he was resolute and decided in action.
· Calfa
Զստուերականն ելից, եւ զճշմարտութիւնն հաստատեաց. (Շ. մտթ.։)
stability, firmness, solidity, fixedness, consistence;
constancy, resolution;
strengthening, consolidation, confirmation;
prop, stay, support, base;
affirmation, assertion, acknowledgment, authorization, certifying, approbation, ratification;
solidification;
— երկնից, the firmament;
— մտաց, constancy, firmness of purpose;
— առնուլ, to be vouched for, of a certainty, to prove true, to be confirmed, attested, certified;
հաստատութեամբ, cf. Հաստատ;
հաստատութեամբ եդեալ էր ի մտի, he was resolved, he has taken a resolution, he decided to.
· Calfa
Հաստատութիւն խաղաղութեան։ Ընկեցին ի բաց զհաստատութիւնս իւրեանց եւ զդաշինս։ Ամենայն հաստատութեամբ ետու հրաման։ Հաստատութեամբ զօրութեամբ իմոյ։ Ո՞վ եկաց ի հաստատութեան տեառն։ Բեկանեմ զհաստատութիւն հացի։ Թագաւոր հանճարեղ՝ հաստատութիւն ժողովրդոց։ Հաստատութիւն իմ եւ ապաւէն իմ դու ես։ Ետուր նմա օգնական զեւայ, հաստատութիւն նմա զկինն նորա։ Եհաս թագաւորն յիրացն հաստատութեան վերայ.եւ այլն։
firm, solid, stable, fixed;
certain, sure, positive;
immovable, constant;
permanent, persevering;
determined;
s. geom. solid;
cf. Հաստատ;
— կերակուր, solid food.
· Calfa
ՀԱՍՏԱՏՈՒՆ. գ.ա. στερεόν solidum. որ եւ ՀԱՍՏԱՏԱՉԱՓ. Մարմին երկրաչափական, որ ունի երկայնութիւն, լայնութիւն, եւ խորութիւն. (լծ. հյ. ստուար)
well or deep-rooted, well established, firm, solid;
— առնել, կանգնել, to strengthen, to root, to establish.
· Calfa
Ի լեառն սուրբ նորա, հաստարմատ, ցնծասցէ ցնծութեամբ ամենայն երկիր. (Սղ. ՟Խ՟Է. 2։ (որ ո՛չ է մակբայ, այլ ածական՝ լերին կամ ցնծութեան ըստ պէսպէս օրինակաց յն)։)
to create, to produce, to make;
to strengthen, to confirm, to consolidate;
— զոք ի բարիս, to confirm in the right way.
· Calfa
Ոչ բերանով ընդ հող հաստելի։ Յանէից գոյաւորութիւն լուսոյ հաստեսցես։ Կամայականն յանձնառութեամբ հաստեցի. (Նար. ՟Դ. ՟Ժ՟Ը. ՟Հ՟Բ։)