Definitions containing the research ամ : 10000 results

Անթողլի, լւոյ, լեաց

adj.

cf. Անթող.

· Calfa

NBHL (1)

Անթողլի է ամբարշտութիւնդ ձեր. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անթոշակ

adj.

without pension, wages;
without the last Sacrament.

· Calfa

NBHL (2)

Անմասն ի թոշակէ՝ որ մարմնաւոր կամ որ հոգեւոր. անկերակուր. եւ անհաղորդ. ճամբու պաշար չիտեսած. զահրէսիզ, ազըգսըզ.

Անապաւէն տանջեալ՝ անթոշակ կամ ողորմելի։ Անթոշակ ապաձեռնութեամբ ընդ անկատար ուղին հետեւել. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Ձ՟Բ։)


Անթուական, ի, աց

adj.

innumerable.

· Calfa

NBHL (4)

Անհուն անթուական, կամ անուր անթուական. իմա՛, ոչ անկեալ ընդ ըուով ժամանակի, անժամանակ։ Եւ դարձեալ իբր անթիւ ասի անդ,

Հոգիք բանական, անհամարական, անհուն եւ անթուական։

Յանթուելի դիականցն վտակն ներկանէր արեամբ. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)

Կացոյց տէր հանդիսականս իւր անթուելիս եւ անհամարս։ Փոխանակ մեծամեծացն եւ անթուելեաց բարութեանց. (Սարկ. քհ. եւ Սարկ. հանգ.։)


Անթուրծ

adj.

unbaked;
— սափոր, urnnot baked.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զանթուրծ աման անպիտան եղեալ խորտակեցաւ։ Անթուրծ սափոր ի ջուր թրջի. (Եղիշ. դտ.։)


Անժառանգ

adj.

heirless.

· Calfa

NBHL (2)

Անժառանգ էի, անծին, ամուլ. (Ոսկ. ես.։)

Տէրն մեր արեամբն իւրով գրեաց զհրէայսն անժառանգս. (Շ. բարձր.։)


Անժոյժ, ժուժի, ից

adj.

intolerant, impatient;
incontinent, intemperate, immoderate;
violent.

· Calfa

NBHL (6)

Անժոյժ որկորստութիւն, կամ աղտեղութիւնք։ Մի՛ լիցուք որպէս զորդիսն հեղեայ անժոյժք. (Յճխ.։)

Եւ որ չկարէ տոկալ, տեւել. տայանամազ.

Տկար եւ անժոյժ (կամ թերեւս՝ անոյժ) են չարչարանքդ քո. (Ճ. ՟Ա.։)

Եւ անժուժելի, կամ անպիտան. ἁσύμφορον.

Փոփոխելն ինքեամբ (ի գործոյ ի գործ) անժո՛յժ է. (Բրս. հց.։)

ἁκρατής, ἁκατάσχετος. intemperans, incontinens. Որ չունի ժոյժ. անհամբեր. անժուժկալ. անարգել. անսանձ. անկարգ. ցոփ. ի թիտալսըզ. սապըրսըզ.


Անժուժաբար

adv.

impatiently;
intemperately.

· Calfa

NBHL (2)

Անժուժութեամբ. անժուժկալաբար.

Անժուժաբար եւ աւելորդօք վարեալ ամս երիս. (Խոր. ՟Գ. 64։)


Անժուժկալ

adj.

impatient;
incontinent, intemperate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչն ժուժկալէ. նոյն ընդ անժոյժ. չհամբերօղ, զինքը չբռնօղ. սապըրսըզ, տուրմազ, տայանմազ, ի թիտալսըզ.


Անժուժկալութիւն, ութեան

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

· Calfa

NBHL (10)

որ եւ ԱՆԺՈՒԺՈՒԹԻՒՆ. Չունելն զժուժկալութիւն. անհամբերութիւն. կարճմտութիւն՝ որպէս տղայոց եւ կանանց. սապըրսըզլըգ.

Զտղայս հրահանգէ՝ յանօգուտն ոչ զբաղնուլ անժուժկալութեամբ. (Յճխ. ՟Թ։)

Վտանգեալ սաստիկ անժուժկալութեամբ. (Պիտ.։)

Զանժուժկալութիւնն ի համբերութիւն ածեն եւ ի ժուժկալութիւն. (Կամրջ.։)

Ոչ հաւանեաց անժուժկալութեամբ սպասաւորիլ յայլոց. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Առաջին անհնազանդութիւն վասն անժուժկալութեան եմուտ ի մարդ։ Եսաւ ընդ մեծամեծ չարեացն զանժուժկալութիւնն ամբաստանեալ եղեւ. (Բրս. հց.։)

Եդան պահք խափանիչ անժուժկալութեանն ամենայն վնասուց։ Անժուժկալութեամբն մթերեալ ի հոգի եւ ի մարմին զվնաս. (Յճխ. ՟Թ։)

Ի ձեռն պահոցն զանժուժկալութիւնն Ադամայ յանդիմանէ. (Արիստակ.։)

Ի կիրակէի զայլ ինչ կերէ՛ք յաղագս անժուժկալութեան ձերոյ։ Եւ թէ ոք անժուժկալութեամբ սխալէ, բեռն ապաշխարութեան ի վերայ դնեմք. (Շ. թղթ.։)

Անժուժկալութեամբ սաստիկ ցաւոցն տքնէր զամենայն գիշերն. (Վրք. հց. ձ։)


Անժուժութիւն, ութեան

s.

cf. Անժուժկալութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

cf. ԱՆԺՈՒԺԿԱԼՈՒԹԻՒՆ. ըստ ամենայն առման.

Որպէս անժուժութիւնն Ադամայ եւ Եւայի անէծս ի վերայ էած եւ մահ, նոյնպէս եւ ծնելոցս ի նոցանէ՝ որ զնոյն անժուժութիւնն ունին. (Յճխ. ՟Թ։)

Յանժուժութենէ կսկծեցուցիչ դեղոցն բամբասէ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Անժպիտ

adj.

sorrowful, grave, serious (in countenance).

· Calfa

NBHL (1)

Ցնորք անժպիտք խոժոռադիմացն երեւէին. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 4։) Անժմիտ. խոժոռ, կամ անծաղր. (Հին բռ.։)


Անիծ, ոյ

s.

nit.

· Calfa

NBHL (1)

Չարչարեալ լուով, ոջլով անծով, կծով։ Փոքր տարր զանիծն ասէ։ Անիծք ծնանին անկերպք, զի ոչ ճանաչի վերջք կամ առաջք, գլուխ կամ ոտք. (Լծ. նար.։)


Անիծաբեր

adj.

that bears a curse;
that curses.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ բերօղ յանձին զանէծս. կրօղ անիծից. եւ բերեալ կամ պատճառեալ յանիծից.

Անիծաբեր երկիր, կամ մարդիկ, կամ կեանք, մեռելութիւն, կամ փուշք. (Անան. նին.։ Լծ. ածաբ.։ Սարգ. յկ. ՟Դ։ Մագ. ՟Ձ՟Ե։ Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Անիծակուր

cf. Անիծակուռ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԻԾԱԿՈՒՐ ԱՌՆԵԼ. Տալ անէծս իբր ի կուր կամ կերակուր. անիծանել չարաչար.

Վասն այնպիսի չար անզգամութեանն անիծակուր զարքայն արարեալ. (Յհ. կթ.։)


Անիծանեմ, ծի

va.

to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.

· Calfa

NBHL (4)

Յերկրէ՝ զոր անէծ Տէր Աստուած։ Ոչ եւս յաւելից անիծանել զերկիր։ Ե՛կ եւ անէ՛ծ ինձ զժողովուրդս զայս։ Անիծանելով անիծէ՛ք զբնակիչս նորա (կոտորմամբ)։ Անէծ զօրն իւր։ Անիծից զօրհնութիւնս ձեր։ Անիծեալ լիցի, կամ լիջիք։ Անիծեա՛լ Քանան։ Անիծեա՛ք սրտմտութիւն նորա. եւ այլն։

Թէ չար է անէծս առնուլ յօտարէ, ապա անձամբ զանձն անիծանել՝ կրկին չարաչար. (Նար. կ.։)

Օրհնեսցէ զպտուղ երկրի քո, որ Ադամաւն անիծաւ. (Արշ. ՟Կ՟Թ։)

Անիծանէ թշնամեացն։ Անիծանէ դիւացն առաջի Աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)


Անիմայ, ից

cf. Անիմաստ.

· Calfa

NBHL (2)

Անիմայք էին ամենեւին, եւ ոչ ունկն դնէին ասացելոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)

μή νοοῦν, ἁνόητος. non intelligens, insanus. Որ չիմանայ եւ չառնու ի միտ. անմիտ. տխմար. ահմագ. սէօզ ազնամազ.


Անիմանալի, լւոյ, լեաց

adj.

unintelligible, inconceivable, incomprehensible.

· Calfa

NBHL (2)

Հնարք անիմանալիք։ Ընտրութեամբ անիմանալեաւ. (Նար.։)

Զոր լուեալ մարդկան՝ անիմանալեօք մտօք՝ յայլ եւ այլ իրս իմանային, (Նար. երգ.) կա՛մ է անիմայ, չիմացօղ. եւ կամ մթին եւ անյայտ մտօք։


Անիմաստ, ից

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ ոչ են յոյժ ամբարիշտք եւ անիմաստք, որք արարած ասեն զորդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անիմաստասէր

adj.

that does not love wisdom, ignorant;
unphilosophical.

· Calfa

NBHL (2)

Անիմաստասէրք՝ հոտոտելիք եւ ճաշակելիք, յաղագս կելոյն միայն եղեալք։ Ծանր է եւ անիմաստասէր իմն հրամանդ. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)

ἁφιλόσοφος. Օտար յիմաստասիրութենէ՝ անձն կամ գործ. իմաստութիւն չսիրօղ, իմաստութենէ դուրս.


Անիմաստութիւն, ութեան

s.

cf. Անիմաստասիրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխումն ի տեղեաց կամ ի տերանց՝ ոչ զխելս ուսուցանէ, եւ ոչ զանիմաստութիւն բառնայ. (Ոսկիփոր.։)


Անիմաց

adj.

incomprehensible;
insensible.

· Calfa

NBHL (2)

Անիմաց է յամենայն արարածոց. (Ագաթ.։)

Անիմաց յամենայն իմացականացս մնացեալ. (Ասող.։)


Անինչ, ընչի, ից

adj. s.

pennyless, poor;
nothingness

· Calfa

NBHL (1)

Անընչին ոչ հակառակել ընդ փարթամին. (Պիտ.։)


Անյաջող

adj.

unfavourable, unlucky, unfortunate, disadvantageous.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՅԱՋՈՂ ԱՆՅԱՋՈՂԱԿ. Ոչ յաջողեալ. անյարմար (անձն, կամ իր).


Անյաջողակ

adj.

cf. Անյաջող;
awkward, incapable.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՅԱՋՈՂ ԱՆՅԱՋՈՂԱԿ. Ոչ յաջողեալ. անյարմար (անձն, կամ իր).


Անյաջողութիւն, ութեան

s.

unfavourableness, unfortunateness, disadvantage.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կամիս, եւ ես ստեմ յաղագս նորա անյաջ եւ փցուն. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Անյաջորդ

adj.

without successour, — succession;
unchangeable.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր չգուցէ յաջորդ, կամ փոխանակ. անփոփոխ. անպակասելի. անանց. մշտատեւ.

Անյաջորդ իշխանութիւն. կամ բնակութիւն, մեծութիւն, կեանք. (Իգն. Նար. ՟Հ՟Ե։ Մխ. դտ.։ Իսկ յասելն,)


Անյատակ

adj.

bottom-less;
very deep.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր յատակ չիք կամ չերեւի առ խորութեան. եւ Այն՝ որոյ ներքոյք կամ նստոյք այսինքն երաստանք վնասեալ եւ պակասեալ են. տիպսիզ.


Անյարդար

adj.

unpolished, unfurnished, unprovided, unprepared, out of order;
hard, cold, raw;
կին —, slut.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջացուցանէ, զանյարդարն ի մեզ յարդարմամբ ըմբերանելով. (Փիլ. բագն.։)


Անյարիր

adj.

that cannot rise.

· Calfa

NBHL (3)

Կիսամեռք՝ անյարիրք անկեալ դնէին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Մի՛ ասասցէ կինն ցայրն, անյարիր, ապաժաման եւ վատ եւ քնած, չես այր, չես մարդ. յն. լոկ, անայր կամ անմարդ։

Կամ որպէս Այն ինչ՝ յորմէ չլինի յառնել.


Անյարկ

adj.

shelterless, without roof, houseless.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ստորուստ զօրէն անհիմն տան, եւ ի վերուստ բռնութեամբ օդոյն իբրեւ զանյարկս վտանգէ. (Պիտ.։)

Յաւուրս սառնամանեացն անյարկ անցուցանէր. (Ճ. ՟Բ.։)


Անյարմար

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ իբր Անյարդար. անկազմ. անշուք. անկարգ. որ եւ ἅτακτος.

(որ եւ յն. անա՛րմօսդօս) ἁνάρμοστος, ἁνακόλουθος. haud congruens, incompositus, ineptus, impar. Ոչ յարմար. անդէպ. տարադէպ. եւ Անմիաբան. ոչ ներդաշնակեալ. անհամեմատ. ույմազ, ուսլուպսուզ, միւնասիպէթսիզ.


Անյարմարագիր

adj.

that writes in an unbecoming manner;
indecently written.

· Calfa

NBHL (2)

Ամբարտաւանութիւն անյար եւ լի անամօթութեամբ. (Ոսկ. գծ.։)

Անյարմարապէս գրօղ կամ գրեալ.


Անյարմարութիւն, ութեան

s.

incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.

· Calfa

NBHL (2)

Անյարմարութեամբ եւ վրիպանօք լցեալ է բանս. (Պիտ.։)

(լծ. յն. անարմօսդի՛ա). ἁναρμοστία. incongruentia. Պակասութիւն յարմարութեան. անմիաբանութիւն. անհամեմատութիւն. անդաշնակաւորութիւն. անզուգութիւն. ույկունսուզլուգ.


Անյաւ

adj.

infinite, interminable.

· Calfa

NBHL (1)

Անյաւ քննութիւնք, կամ զօրութիւն, կամ բարերարութիւն, կամ բարձրութիւն. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Բ. ՟Դ։ Ճ. ՟Ա.։) (Անան. եկեղ։)


Անյեղ

adj.

immutable, unchangeable, constant.

· Calfa

NBHL (3)

ἅτρεπτος. immutabilis, invariatus, constans. Անյեղլի. անյեղյեղ, անյեղյեղուկ. անյեղաշրջելի. անյեղափոխ. որ չընդունի զյեղումն կամ զայլայլութիւն. անփոփոխ. անայլայլելի. անշրջելի. անյողդողդ. հաստատուն. տէյիշմէզ, թէզայիւր պուլմազ.

Այլքն ամենայն յեղուն, բայց միայն ինքն (աստուած) անյեղ եւ անփոփոխ է ... Ամենայն ինչ եղանելին հարկաւոր է յեղումն ընդունել, որպէս աստուծոյ անյեղն գոլ։ Անյեղ եւ անմէտ խորհրդով. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

Անապական եւ անյեղ պահին. (Արիստ.) յն. անեղ կամ անծին։


Անյեղյեղուկ

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Անյեղյեղուկ եւ անփոփոխ եւ անայլայլուկ։ Անխոտոր եւ անյեղյեղուկ առողջութեամբ։ Ինքն անշարժ եւ անյեղյեղուկ եկաց մնաց միշտ։ Անապական եւ անյեղյեղուկ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անյեղաբար

adv.

immutably.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ ԱՆՅԵՂԱՊԷՍ. ἁτρέπτως. immutabiliter. Անփոփոխապէս. առանց այլայլութեան կամ յեղափոխութեան.


Անյեղաշրջելի

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (3)

Մարմնացեալ եւ մարդացեալ անյեղաշրջելի բնութեամբ. զի ես նոյն եմ ասէ, եւ ոչ փոփոխիմ. (Ոսկիփ.։)

Յամբծութիւն բարուցս անյեղաշրջելի մնամ. (Լմբ. սղ.։)

(Պռօսխումէն, բառ յն) եդեալ ի մերս անյեղաշրջելի (այսինքն անփոփոխ, կամ առանց յեղլոյ ի հայ բարբառ) (Լմբ. պտրգ.։)


Անյեղափոխելի

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (4)

Մանկութիւն, պարզութիւն անյեղափոխ՝ զոր ունէր ադամ. (Կլիմաք.։)

Անյեղափոխելի պատուիրանք, կամ կիրք. (Մաքր. նշ. եկեղ։) (Պիտ.։)

Մանկութիւն, պարզութիւն անյեղափոխ՝ զոր ունէր ադամ. (Կլիմաք.։)

Անյեղափոխելի պատուիրանք, կամ կիրք. (Մաքր. նշ. եկեղ։) (Պիտ.։)


Անյեղութիւն, ութեան

s.

immutability.

· Calfa

NBHL (1)

Անյեղութեամբ եւ անշփոթութեամբն. (Ասող. ՟Գ. 21։)


Անյերկուանալի

adj.

indubitable.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկաւոր է՝ առ վերակացուս մեր հաւատս ամենեւին աներկուանալիս ունել. (Կլիմաք.։)


Անյիշաչարութիւն, ութեան

s.

forgiveness, amnesty, pardon.

· Calfa

NBHL (2)

ἁμνησικία. injuriae oblivio. Անոխակալութիւն. ներողամտութիւն.

Գնեա՛ դու զժամանակն զայն անյիշաչարութեամբ եւ հեզութեամբ։ Գոյ ճշմարտութեամբ անյիշաչարութիւն ի կրօնաւորսն. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)


Անյիշատակ

adj.

forgotten;
immemorial.

· Calfa

NBHL (3)

Անյիշատակ զամբարշտութեանս առնիցէ բերս. (Պիտ.։)

Յաւելուն, ողորմեա՛ ամենայն անյիշատակաց. ո՞վ է անյիշատակն, զոր դու յիշատակես. (Լմբ. պտրգ.։)

Յանյիշատակաց կատարել զպատարագ. իմա՛, առանց ունելոյ զյիշելիք կամ զողորմութիւն. (Կանոն.։)


Անյիշատակութիւն, ութեան

s.

forgetfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Անյիշատակութիւն ակամայ յանցանաց տանն շնորհելով. (Փիլ. լին.։)


Անյիշելի, լւոյ, լեաց

adj.

immemorable.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բաց լքանել անյիշելի մոռացմամբ զչարեացն գործելոց զվնասս. (Արծր. ՟Դ. 2։)

Հանել յանյիշելի ամրոցէն. որ եւ ԱՆՅՈՒՇ ԲԵՐԴ. (Խոր. ՟Գ. 55։)


Անյիշողութիւն, ութեան

s.

amnesty.

· Calfa

NBHL (5)

Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Իբրեւ ի բանտ արգել եղեալ անյիշողութեամբ։ Պահեցաւ անյիշութեամբ որպէս ի բանդի. (Արշ.։)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)

Մեղաց անյիշութեամբ պատուեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Անյիշութեան արժանի եղեալ։ Ի կենացս ժամանակի դիւրաւ ընդունիցիմք քաւութիւն եւ անյիշութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։ Սարկ. քհ.։)


Անյիշութիւն, ութեան

s.

cf. Անյիշողութիւն.

· Calfa

NBHL (5)

Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Իբրեւ ի բանտ արգել եղեալ անյիշողութեամբ։ Պահեցաւ անյիշութեամբ որպէս ի բանդի. (Արշ.։)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)

Մեղաց անյիշութեամբ պատուեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Անյիշութեան արժանի եղեալ։ Ի կենացս ժամանակի դիւրաւ ընդունիցիմք քաւութիւն եւ անյիշութիւն. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։ Սարկ. քհ.։)


Անյողդողդ

adj.

unshakeable, firm, immovable.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՅՈՂԴՈՂԴ ԱՆՅՈՂԴՈՂԴԵԼԻ. Որ ոչն յողդողդի. անսասան. հաստատուն. անշարժ. դէփրէնմէզ, գավի, մամուր.


Անյուշ

adj.

forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Անյուշ լինել առագաստի եւ հարսանեաց, եւ բերել զէն եւ պատերազմ. (Փիլ. սամփս.։)


Անյուսալի, լւոյ, լեաց

adj.

desperate, despaired of;
unhopeful.

· Calfa

NBHL (5)

Ամենեւին անհասանելին անյուսալի է եւ անձեռնարկելի։ Քաղաքաց, ազանց՝ անյուսալի փոփոխմամբք. (Ածաբ. ծն.։)

Ոսկրն ցամաքեալ անասնոյն անյուսալի էր, թէ ջուր ելցէ ի նմանէն. (Եղիշ. դտ.։)

Անյուսալի ամենեցուն զնա ի կենացս գիտել. (Մագ. ՟Կ՟Զ։)

Անյուսալի խնամակալութիւն. (Իգն.։)

Պարիսպ մեղաց երիքովին, դըրամբք փակեալ անյուսալին, աղաղակաւ տապալեսցին. (Յիսուս որդի.։)