Definitions containing the research ամ : 10000 results

Անխորշ

adj.

without a bay.

· Calfa

NBHL (4)

Որոյ չիք խորշ, կամ գոգ, կամ ծակ, կամ արատ. հարթ. հաւասար.

Զմէջ գաւթի յատակացն անխորշ պնդութեամբ պատշաճ պատրաստեաց. (Նար. խչ.։)

Որ չխորշի. եւ առանց խորշելոյ, համարձակ. անպատկառ. չէքինմեյրեէք.

Անխորշ՝ աստուածահրաման պատուիրանացն հնազանդել. (Ագաթ.։)


Անխորշելի, լւոյ, լեաց

adj.

inevitable.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս զանակնածելի թշնամանսն, եւ զանխորշելի չարութիւնսն. (Նանայ.։)


Անխոց

adj.

invulnerable.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ զանց արասցես առ նովաւ պարզամտաբար, անցեր անխոց. (Փիլ. սամփս.։)


Անխուճապ

adj.

intrepid, calm.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ խուճապեալ. անվրդով. անխռով. հանդարտ. խաղաղ, եւ խաղաղութեամբ. աչալրջութեամբ. (լծ. եւ թ. հիճապսըզ առանց ակնածութեան)

Գիշերն՝ անխուճապ աղօթից է ժամանակ. (Տօնակ.։)


Անխռով

adj. adv.

unruffled, calm, peaceable;
Անխռովաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Անխռով յապահովութեամբ։ Յանխռով հանգստարանի. (Պիտ.։)


Անխռովաբար

adv.

Without perturbation.

· Calfa

NBHL (2)

Սիրով եւ անխռով զամենեսեան յուղարկել. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Անխռովաբար՝ որ զամենայն գիտէր, զայս այսպէս ե՛ւ ասէր ե՛ւ առնէր։ Գոլով ի խաչին՝ զամենայն գործէր անխռովաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)


Անխռովութիւն, ութեան

s.

calmness, tranquillity.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում ի խաղաղութենէ անխռովութեան հոգին ամբոխի. (Լմբ. սղ.։)


Անխտիր, տրի, տրից, տրաց

adj. adv. indifferent;
indiscreet.

· Calfa

NBHL (6)

Զտէր թողին՝ անխտիր լինել ի պոռնկութիւն։ Անխտիր եղեւ ամենայն ազգ որդւոցն Իսրայէլի, խառնակեցան ընդ հեթանոսս. (Ովս. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Եզր. 69։)

Անխտիրն համանգամայն զոգւոցն գեղ ապականեաց։ Մեղանք երկիւղածին, եւ անխտրին. (Բրս. հց.։)

Որպէս զանփորձ անխտիր՝ դատապարտիմ։ Անխտիր եղեալ ի մեղս։ Անխտիր համարձակութեամբ. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ.։)

Կամ ըստ յն. պէսպէս. տարբեր.

Մի եւ նոյն է՝ անխտիր անուամբ անուանեալ։ Մի՛ վասն անխտիր անուանցդ եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

ἁδιάφορος. indifferens. Որ ոչն խտրէ զխտրելիս. անընտրող. անխիղճ. աներկիւղած. անզգոյշ. համարձակ ի չարիս. ինսաֆսըզ. Ուստի՛ ԱՆԽՏԻՐ ԼԻՆԵԼ՝ ըստ յն. ասի, չպահել զանձն կամ չզգուշանալ. չորոշել.


Անխտիր

adv.

indifferently;
indiscreetly.

· Calfa

NBHL (6)

ἁδιάφορος. indifferens. Որ ոչն խտրէ զխտրելիս. անընտրող. անխիղճ. աներկիւղած. անզգոյշ. համարձակ ի չարիս. ինսաֆսըզ. Ուստի՛ ԱՆԽՏԻՐ ԼԻՆԵԼ՝ ըստ յն. ասի, չպահել զանձն կամ չզգուշանալ. չորոշել.

Զտէր թողին՝ անխտիր լինել ի պոռնկութիւն։ Անխտիր եղեւ ամենայն ազգ որդւոցն Իսրայէլի, խառնակեցան ընդ հեթանոսս. (Ովս. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Եզր. 69։)

Անխտիրն համանգամայն զոգւոցն գեղ ապականեաց։ Մեղանք երկիւղածին, եւ անխտրին. (Բրս. հց.։)

Որպէս զանփորձ անխտիր՝ դատապարտիմ։ Անխտիր եղեալ ի մեղս։ Անխտիր համարձակութեամբ. (Լմբ. պտրգ. եւ Սղ.։)

Կամ ըստ յն. պէսպէս. տարբեր.

Մի եւ նոյն է՝ անխտիր անուամբ անուանեալ։ Մի՛ վասն անխտիր անուանցդ եւ այլն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Անխտրաբար

adv.

cf. Անխտիր.

· Calfa

NBHL (10)

ԱՆԽՏՐԱԲԱՐ ԱՆԽՏՐԱՊԷՍ ԱՆԽՏԻՐ ԱՆԽՏԻՐՍ ἁδιαφόρως. indifferenter, ἁφυλάκτως. sine custodia. Առանց խտրելոյ, կամ խղճելոյ. անխափան. համարձակ. աներկիւղ. յանզգոյշս.

Մտցեն ի նոսա անխտիր, եւ պղծեսցեն զնոսա։ Յամենայն տեղիս պաշտամանց անխտիր համարձակ մտանեմ. (Եզեկ. ՟Է. 22։ ՟Գ. Մակ. ՟Ա. 9։)

Զմատնչաց եւ զխաչահանուաց գործ գործեն կամ տգիտաբար կամ անխտրաբար. (Խոսր. պտրգ.։)

Յորժամ խոհականն անխտրապէս ի շատախօսութիւն հեղու. (Լմբ. սղ.։)

Կամ անզանազանաբար. առանց խտրանաց. ոչ որոշելով զայս կամ զայն. անաչառ. անստգիւտ. թէքլիֆսիզ. այրը սէլի էթմէյէրէք.

Ի մի բերէ զամենայն ազգս ի Քրիստոս անխտրաբար. (Ոսկ. գծ.։)

Անխտրաբար երկնային էութիւնս կամ երկնային զօրութիւնս կոչեմք. (Դիոն. երկն.։)

Անխտրաբար կոչէ զամենայն մարդկային բնութիւնս. (Մամբր.։)

Անխտրաբար վարին գիրք անուամբքս. (Սարկ. մարդեղ.։)

Զոր անխտրապէս առեալ մեր՝ կապեցաք զայն նշան ընդ ամենայն նիւթս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Անխտրոց

adj.

without interval or intermedium.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չիք խտրոց կամ միջոց կամ անջրպետ. անարգել. անխափան. ընդարձակ.


Անխտրութիւն, ութեան

s.

indifference;
indiscretion.

· Calfa

NBHL (9)

Զագահութիւն, զանխտրութիւն (ի ցանկութիւնս, կամ յորկոր). (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Կործանեսցին յանխտրութիւն մեղաց։ Անխտրութեամբ ախտիցն. (Լմբ. սղ.։)

Առ ի ըմբերանել զայնոսիկ՝ որ անխտրութեամբ վարին յայսոսիկ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)

Յամենայն ինչ անխտրութեամբ մերձենան. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)

ἁδιαφορία. indifferentia. Անխտիր գոլն՝ ի չարի կամ Ի բարւոյ մասին առեալ. մանաւանդ իբր անզգուշութիւն. անխիղճ համարձակութիւն, բերումն.

Դադարեցին զօրք թագաւորին խառնամուխ լինել յամենայն տեղիս անխտրութեամբ. (Եղիշ. ՟Է։)

Մահուանն բոցոյ՝ հասարակաց եւ անխտրութեամբ ճարակեալ զամենեսեան. (Լմբ. սղ.։)

Կամ իբր անզանազանութիւն. չլինել խտրանաց կամ խափանաց.

Զամենայն զայսոսիկ անխտրութեամբ բոլորովիմբ ամենայն աստուածութեանն վերադրիլ. (Դիոն. ածայ.։)


Անխրախոյս

adj.

disheartened, dispirited, cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.


Անխրախուսելի

cf. Անխրախոյս.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.


Անխրատ, ից

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ անխրատ երիկամունք. (Նար. մծբ.։)

ἁπαίδευτος, ἁκόλαστος. ineruditus, indisciplinatus. Որ չէ խրատեալ բանիւ կամ գանիւ. անիմաստ. անհրահանգ. անկիրթ եւ ստահակ. խեռ. անսաստ. թալիմսիզ. ճահիլ. եարամազ.

Կամ ոչ ուսուցեալ յայլմէ. ինքնին խրատեալ.


Անխրատութիւն, ութեան

s.

indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.

· Calfa

NBHL (3)

Անխրատութիւն է այս։ Բազում եւ այսուիկ, ո՛վ աստուածամարտք, զանխրատութիւն ունել գտանիցիք. (Կիւրղ. գանձ.։)

Անխրատութիւն՝ ամենայն ախտից մայր է. (Եւագր. ՟Թ։)

Կարծրացեալ անխրատութեամբ սիրտ քո՝ խոտորեսցի. (Լմբ. սղ.։)


Անխօս, ից

adj.

dumb;
irrational.

· Calfa

NBHL (5)

ἅλογος. irrationalis, ratione et loquela carens. Ոյր չիք խօսք կամ բարբառ. անբան. անասուն. եւ անշունչ. ոչ խելք՝ ոչ լեզու ունեցօղ.

Ընդէ՞ր առնիցես ծառայ զխօսուն ոգիդ անխօս նիւթոյն՝ հօրն ամենայն չարեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)

Կացեալ ժամանակս ինչ անխօս. (Փարպ.։)

առանց խօսելոյ. լռութեամբ.

Անխօս մարգարիտ. անխօս ըստ այսմ ասէ, զի ոչ կարէ խօսք կամ պատմութիւն բանի առ նա ձգտել. (Լմբ. էր ընդ.։)


Անխօսութիւն, ութեան

s.

dumbness;
irrationality.

· Calfa

NBHL (2)

Մի շունչ յանասունսն ամենայն, որ ունի զմի նշանակ անխօսութեան։ Զթերութիւն անխօսութեանն՝ զոր ունին, ընտրողութեամբ զգայուն բարոյիցն նոցա ելից. (Վեցօր. ՟Թ։)

Նոքա բնութեամբ ունին զանխօսութիւն, եւ սոքա ինքեանք զանձինս արարին անասունս. (Ոսկ. ես.։)


Անծախ

adj.

inconsumable;
incombustible.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն անծախ երկիւղածութիւն ցուցանելով. (Բրս. ընչեղ.։)


Անծախական

cf. Անծախ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ժամանակ մաշեն, ոչ հող փտէ, այլ կայ մնայ միշտ անծախական. (Ոսկ. ես.։)


Անծախաբար

adv.

without being consumed.

· Calfa

NBHL (2)

Առանց ծախեալ լինելոյ. որ եւ ԱՆԾԱԽԱՊԷՍ. անվատնելի օրինակաւ. անսպառութեամբ, եւ առատապէս.

Պատարագիս անծախաբար յընդհանուրս ամենայն. (Բենիկ.։)


Անծաղիկ

adj.

that does not flower or blossom.

· Calfa

NBHL (1)

Ձմերանի՝ անծաղիկն եւ թառամեալն գոլ. (Նիւս. երգ.։)


Անծաղրածու, աց

adj.

that does not ridicule, not scornful, not apt to deride.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ծաղրածու. ո՛չ խեղկատակ կամ այպանօղ.


Անծանակ

adj.

that is not mocked;
free from shame.

· Calfa

NBHL (2)

Անբաժ ի ծանակաց կամ ի ծանակելի իրաց. անարատ. անշաղախ.

Անծանակն յաղագս մեր տղայաբար բարձեալ գրկօք. (Տօնակ.) թուի գրելի գոլ՝ անժամանակն, կամ իմանալի՝ անծանն։


Անծանօթ, ից

adj. adv.

ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.

· Calfa

NBHL (8)

Սամուէլ նախ անծանօթ էր Աստուծոյ։ Իշխանք նոցա անծանօթ եղեն ի նմանէ։ Իբրեւ անծանօթք, եւ ծանուցեալք. (՟Ա. Թագ. ՟Գ. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 27։ ՟Բ. Կոր. ՟Զ. 9։)

Զամենայն տեսօղսն առ նա դարձուցանէր՝ զանգէտսն (կամ զգիտակս) եւ զանծանօթսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)

Անծանօթ խնամոցն Աստուծոյ։ Զիա՞րդ ոչ պահելովն զպատուիրանն՝ անծանօթ է ի նմանէ (այս ինքն ոչ ճանաչէ զԱստուած) (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. յկ. ՟Բ։)

Անծանօթի Աստուծոյ։ Անծանօթ ճանապարհ, կամ տեղի. (Գծ. ՟Ժ՟Է. 23։ Իմ. ՟Ժ՟Ը. 3։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 19։ ՟Բ. 7։)

որ եւ ԱՆԾԱՆ. ἅγνωστος, ignotus, ἁγνοούμενος, non notus. Ոչ ծանուցեալ. օտար. անգիտելի. անյայտ. թաքուն. աննշան. եւ անիմանալի. անհաս. չճանչցուած. թանըլմազ. նամալիւմ.

Անուամբ անգամ անծանօթ. (Պիտ.։)

Այր կարգաւոր ի ձանձրանալոյ անծանօթ է. այս ինքն օտար է, կամ ոչ գիտէ. (Կլիմաք.։)

Յանծանօթս եղեալ՝ համբեր խոնարհութեամբ. (Ագաթ.։)


Անծառ

adj.

treeless.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չկայցէ ծառ կամ տունկ երեւելի եւ պտղաբեր.


Անծառայ

adj.

free;
without servants.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ բնութեամբ անծառայ գոլոյ հոգւոյն, եւ անըմբռնելի։ Անծառայ իմն, եւ յամենայն նուաստութենէ ազատ. (Դիոն. երկն.։)

Կամ ոյր չիք ոք ծառայ. խըզմէթքեարսըզ.


Անծառայական, ի, աց

adj.

that is not servile, free.

· Calfa

NBHL (1)

Անծառայական անձամբն՝ ի մեղաց (կամ մեղացն՝) սպան զզօրացեալ մահն. (Ագաթ.։)


Անծեր

adj.

not subject to the effects of age, perpetual, durable.

· Calfa

NBHL (1)

Զանծեր եւ զանթառամ կեանս ստանալ։ Կեանք անծեր եւ անմահագոյն. (Փիլ. լին.։)


Անծերանալի

cf. Անծեր.

· Calfa

NBHL (2)

Ի կեանսն յաւիտենից, եւ յանծերանալի համաբնակութիւնսն. (Թէոդոր. կուս.։)

Պայծառութեամբ պանծալի, զօրութեամբ անծերանալի եւ անապական. (Արիստ. աշխ.։)


Անծին, ծնի

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

· Calfa

NBHL (7)

ἁγέννητος. ingenitus, non natus. Ո՛չ ծնեալ կամ ելեալ յայլմէ անձէ. սեպհական առանձնաւորութիւն Հօր երկնաւորի.

իբր անեղ եւ անսկիզբն կամ անժամանակ, հասարակ երեցունց աստուածային անձանց. մանաւանդ ըստ հոմաձայնութեան յունին. ἁγένητος. nonfactus, increatus որ գրի նաեւ ἁγέννητος. non natus.

ἅγονος. sine facto. Անծնունդ. անծննդական. անզաւակ. ամուլ. ստերջ. անբեր. զաւակ կամ բերք չունեցօղ. տօզուրմազ. հասըլսըզ.

Վէմ անծին եւ ապառաժ՝ ստեամբք վտակաց ջուրց արբուցանէ զծարաւիս. (Սարկ. աղ.։)

Իսկ ի Գանձ. շերամ որդն կոչի

Մի՛ երկու աստուածս անծինս կարծիցես. այլ զի որդին միանգամայն ընդ ծնանելն՝ ամենեցուն տէր էր։ Զի մի՛ իբրեւ լուիցես՝ թէ ի սկզբանէ, եւ անծին եւս համարիցիս զնա. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 13. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)

Որպէս աղտ եւ վիժած զանծինն եւ անկենդանի եւ անլոյս անկումն ունի յերկրի. Դիոն. եկեղ. ՟Գ։ (Թո՛ղ զի եւ Ադամ եւ Եւայ՝ անծին կամ անեղ ասին, իբր ոչ հասարակ ծննդեամբ գոյացեալք։)


Անծնելութիւն, ութեան

s.

unborn state.

· Calfa

NBHL (4)

Ամենայն՝ որ ինչ յանծնելութենէն ծնանի, անծնելութիւն է. եւ զի ծնաւ Որդի յանծնելութենէն Հօր (այս ինքն յանեղ Հօրէ), անծնելութիւն ուրեմն է եւ նա, եւ ծնողին մշտնջենաւորակից։ Անծնելութիւն է էութիւն Հօր, անծնելութիւն ուրեմն է եւ ի Նմանէ յառաջ եկեալն։ (cf. ԼԻՆԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ԱՐԱՐԱԾՔ, եւ cf. ԾՆՈՒՆԴՔ. որք անխտիր ասին վասն առաջին մատենին Մովսէսի. զի ի յն. գրի γένεσις , կամ γέννησις , իբր վ creatio, եւ generatio վասն որոյ բազում արթնութեամբ պիտի արկանել ի բանս հարց, եւ ի թարգմանութիւնս՝ համեմատութեամբ բնագրաց։)

Յաղագս անծնելութեան եւ ծնելութեան, անեղութեան եւ եղելութեան։ Կամ պարզապէս անծնելութիւն թարգմանի փոխանակ անեղութեան, յասելն (Կիւրղ. գանձ. ՟Ե.)

ἁγεννησία. ingeitum esse, ingenitura. Անծնեալ կամ անծին գոլն. որ է յատկութիւն Աստուծոյ Հօր, որպէս ծնելութիւնն յատկութիւն է Որդւոյ. եւ զի եւնոմեան աղանդաւորք զիսկութիւն Աստուծոյ դնէին յանծնելութեան, նովին ուրանային զԱստուածութիւն Որդւոյ ծնելոյ, եւ Հոգւոյն բղխելոյ.

իբր անեղութիւն՝ հասարակ երից Անձանց Աստուածութեան. առաւել վասն հոմաձայնութեան յունին, որ անխտիր գրի երբեմն. τὸ ἁγέννητον. non factum esse, կամ τὸ ἁγέννητον. non natum esse. վասն որոյ եւ կրկին թարգմանութեամբ ասի, (Կիւրղ. գանձ. ՟Ա.)


Անծննդական, ի, աց

adj.

barren, steril.

· Calfa

NBHL (3)

ἅγονος. non generans, sterilis. որ եւ ԱՆԾՆՈՒՆԴ, եւ ԱՆԾԻՆ ասի, իբր անզաւակ, ամուլ, եւ անբեր. որ ծնունդ չունի, բերք մը չունեցօղ. տօզուրմազ. հասըլսըզ.

Զանծննդական զամուլ հոգիս. (Յիսուս որդի.։)

Որք ութ ամիսք լեալ յորովայնին, ըստ յոլով իրաց անպտուղք եւ անծննդականք. (Փիլ. այլաբ.։)


Անծնունդ

cf. Անծննդական.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ լիցի ի քեզ ամուլ եւ անծնունդ։ Ի կարօտութեան եւ ի սովի անծնունդ. (Օրին. ՟Է. 14։ Յոբ. ՟Լ. 3։ Իսկ Երգ. ՟Զ. 5. անծնունդ. ա՛յլ ձ. անորդի։)

Քարինք բնութեամբ անծնունդք են. (ՃՃ.։)


Անծննդութիւն, ութեան

s.

sterility.

· Calfa

NBHL (2)

Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա։ Սոդոմ ծծմբով եւ հրով ապականեալ լինէր, իսկ կինն (Ղովտայ) փոխեալ լինէր յաղի բնութիւն. անծննդութիւն եւ անպտղութիւն ամենեքին սոքա զեկուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)

Իբր անծնունդն գոլ. ամլութիւն. անբերութիւն. ἁγονία, sterilitas, infertilitas.


Անկ, ից

adj.

proper, fit;
v. imp. — է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.

· Calfa

NBHL (4)

Համեմատութեամբ անկից իւրաքանչիւր ումեք։ Կամեցեալ ինչ իմանալ յարժանաւորացն եւ յանկից։ Գործեսցէ զանկսն իւր։ Իւրաքանչիւր ուրուք զըստ անգիցն ի կիր առեալ։ Շարժեսցին ի մտացն առ անգսն իւրեանց։ Զզոյգն եւ զիւր անգն։ Զանգ եւ զդէպ անուն գաւառականաց՝ ոչ յապաղեաց կոչել քոյր. (Փիլ.։)

Որպէս ա՛նկ եւ յարմար էր եւ վայել էր ամուսնի, յանձն առնոյր. (Փիլ.։)

Այս պարգեւք ո՛չ ամենեցուն անկ. (Եղիշ. Ե։)

ԱՆԿ յանկ, կամ յանգ Իբր վախճան. լրումն. անկումն ի նպատակ. cf. Յ, cf. ՅԱՆԳ. եւ cf. ՅԱՆԿ ԵԼԱՆԵԼ, ՀԱՆԵԼ. եւ այլն։


Անկազմ

adj.

unbuilt, unfurnished, unprepared, not ready;
unbound.

· Calfa

NBHL (1)

Սնանի անկազմ բուսոցն պատրաստութեամբ. (Պիտ.։)


Անկած, ի, ից

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.

· Calfa

NBHL (3)

Զկարի անկածսն հրամայէ ընդունել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)

Անկածն մեղօք։ Փոքունց եւ անկածից։ Հզօրն յանկածէ (կամ յանկարծէ) պատկառէ. (Նար. ՟Ձ՟Բ. ՟Կ՟Թ. եւ Մծբ.։)

Անկած լանջատեսիլ եւ ի վերայ պատմուճանի՝ նշանակ երկնի։ Սարդ իբրեւ կատարեսցէ զանկածսն, ըստ միջոցի տեղւովն իբր ի կիտի դարանամուտ լինի. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լիւս.։)


Անկածութիւն, ութեան

s.

fallen state, humiliation.

· Calfa

NBHL (4)

Վիճակ անկածի, յետնեալ, կամ աննշան, նուաստ եւ արհամարհ. անտոհմութիւն. տկարութիւն. յետնութիւն. ընկածութիւն, ցածութիւն. հագարէթ. տիւշկիւնլիւք. εὑτέλια. ignobilitas.

Զանկածութիւն ազգին կամէին ի բաց քերել յանձանց։ Ո՛չ զվարդապետութիւնն պարսաւէին, այլ զազգին անկածութիւնն արհամարհէին։ Անկած հարս եւ հաւս ունէին։ Որք առ անկածութիւն հարցն հպարտանայցեն. (Ոսկ. մտթ.։)

Մի՛ անկածութիւն զտնտեսութիւնն համարել։ Քրիստոսի՝ որ թագաւոր է սրբոց, անկածութեան բանս պատշաճես. (Սեբեր. ՟Ա. ՟Թ։)

Դեւք զանկածութիւն եւ զթշնամանս ի վերայ խոնարհաց բերեն. (Եւագր. ՟Ժ։)


Անկայ, ի, ից

adj.

unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.

· Calfa

NBHL (4)

Զկարճն եւ զանկայ ժամանակն ողբայր (Դաւիթ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)

Զօրէն անհիմն տան անկայ սասանմամբ տատանէ։ Յանկայ եւ յարածուփ գարշութիւն երեսաց. (Պիտ.։)

Անկայիւ շարժմամբ հաստատեալ. (Անան. եկեղ։)

Դադարեաց էութիւն հողմոյն անկայ ունակութեամբն. (Բենիկ.։)


Անկայան

cf. Անկայ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ չիք կայան հաստատուն. կամ անկայուն.


Անկանեմ, անկի

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

· Calfa

NBHL (5)

Թիթղունս ոսկիս՝ թելս թելս անկանել ընդ կապուտակին եւ այլն։ Զխառնուածսն անկեալ անդստին ի նմանէ։ Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Անկանել գործել զամենայն գործ ճարտարութեան։ Եթէ անկցես զեօթանեսին գիսակս գլխոյ իմոյ ընդ ազբին։ Զոստայնս սարդից անկանեն. եւ այլն։

ԱՆԿԱՆԵՄ որ գրի եւ ԱՆԳԱՆԵՄ, գի. ὐφαίνω, ὐφάω, συνυφαίω. texo, detexo, contexo. հիւսել. նիւթել. յարամանել. յարմարել. հուսել, բանիլ. եօրմէք. տօգումագ. նէսճ էթմէք.

Զանազան երանկովք անկեալ (կամ անգեալ). (Պիտ.։)

Երկոքումբք կողմամբք (նեղութեան եւ անդորրութեան) անկանէ զառաքինութիւնս արդարոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)

Ընդ սմա անկանել հարկաւոր է զԱստուծոյ հրամանս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անկանոն

adj.

irregular, anomalous.

· Calfa

NBHL (1)

Դատաւոր անկանոն կրօնիցն։ Մի՛ անկանոն կրօնիւք ամբարձջիք ի տան նանրութեան. (Յհ. կթ.։)


Անկաշառ

adj.

that does not take bribes, incorruptible, honest.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած, որոյ ատեանն անկաշառ է եւ անպատրելի, միայն լի է ճշմարտութեամբ. (Փիլ.։)

Անկաշառ դատաւոր, կամ ոստիկան, կամ կառափիչ. (Նար.։)


Անկապուտ

adj.

that cannot be plundered or robbed.

· Calfa

NBHL (2)

Զգեստ կամ զարդ անկապուտ։ Անկապուտ ճոխութիւն կամ իշխանութիւն, կամ կեանք. (Նար.։)

Առ պսակն անկապտելի։ Անկապտելի անուամբ. (Նար.։)


Անկասելի, լւոյ, լեաց

adj.

incessant, unceasing.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ոչ լինի կասուլ կամ ծասքել ատամամբք. անծամ. չիյնէնմէզ.


Անկասկած, ից

adj. adv.

sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդ համատարածն անցանիցէ անկասկած. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7։)

Կամ ուր չիք ինչ կասկած. անվտանգ. անքոյթ. ապահով. էմին. սաքին. ἁνενδοίαστος, ἁνυπόπτευτος. non dubitatus, non suspectus.

ԱՆԿԱՍԿԱԾ. ՅԱՆԿԱՍԿԱԾԻ. ՅԱՆԿԱՍԿԱԾՍ. ἁνυπόπτως, μετὰ ἁσφαλείας. sine suspicione, tuto. Առանց կասկածելոյ կամ կասկածանաց. աներկիւղաբար. յապահովս. առանց վախի. գօրգուսուզ.


Անկասկածաբար

cf. Անկասկածելի.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ նմա զայն իշխանութիւն անկասկածաբար ունել. (Խոր. ՟Ա. 12։)


Անկատար, աց

adj. adv.

imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
s. gr. imperfect tense.

· Calfa

NBHL (8)

Անկատար ժամանակօք տունկք մրգաբերք. (Իմ. ՟Ժ. 7։)

Ըստ մասինն՝ անկատար ելով՝ ո՛չ է ամենայն։ Ծնանի՝ ոչ կատարեալ գործ, այլ անկատար, իբր թէ մանուկ։ Ուր ոչ է մերձ Աստուած, անկատար է այն ամենայն. (Փիլ.։)

ἁτελής, ἁτέλεστος. imperfectus. Որ չէ կատարեալ. ոչ լրացեալ. թերի. թերակատար. պակասաւոր. տհաս. քեմալսըզ. նաթէմամ. գուսուր. էքսիք.

Իմաստասէրն խնամ տանի անկատար ոգւոց։ Միոյ մասին պակաս ելոյ՝ հարկ է զբոլորն անկատար գոլ. (Սահմ. ՟Ե. ՟Ժ՟Թ։)

Ոչ անկատար վարժմամբ յանգեալ. (Խոր. ՟Գ. 62։)

Անտես եւ անկատար թողուլ զհրամանն. (Պիտ.։)

Կամ չկատարօղ.

Ոչ ձեզ անլուր լինել, եւ անկատար հրամանացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41։)


Անկատարելութիւն, ութեան

s.

imperfection, incomplete state;
defectiveness, want, faultiness.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գործոց՝ բազումս անկատարելութեամբ յարել՝ ո՛չ է պիտանացու. (Բրս. հց.։)