Definitions containing the research դամ : 1144 results

Կրական, ի, աց

adj.

passive.

· Calfa


Նեխեմ, եցի

va.

to putrefy, to corrupt, to rot.

· Calfa

NBHL (1)

Ողկոյզ որ ի հող կացցէ, արագ նեխէ զնա։ Փտէ եւ նեխէ զամենայն անդամս նորա. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Դ։)


Նեղ

adj. s. fig.

narrow, strait, close;
narrowness, straitness;
anxiety, grief, distress;
—ք, strait;
defile;
ի — արկանել, հասուցանել, to reduce to distress or to straits, to constrain, to oblige, to compel, to force, cf. Նեղեմ;
to press, to urge, to embarrass;
ի — մտանել, անկանել, to be pinched for means, to be in straitened circumstances, to be reduced to straits, to the last extremity, to be embarrassed, distressed.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաւել ցաւոց գլխոյն եւ ի սաստիկ նեղոյն՝ լոյս աչացն պակասեալ էր։ Ի սաստիկ նեղոյն եւ յառաւել տանջանացն լուծեալ քակտեցան ամենայն անդամք մարմնոյ իմոյ. (Ոսկիփոր.։)


Նենգաժէտ

adj.

cf. Նենգաւոր.

· Calfa


Ներգեւիմ, եցայ

vn.

to become weak, lean, faint, to grow languid.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ ներգեւեալ էր ի բազում պահոցն, կամ ի ճգնութեանցն, կամ ի սաստիկ սովոյն, եւ ի տանջանաց։ Ներգեւեալ էին ամենայն անդամք մարմնոյ վկային. (Ճ. ՟Բ.։ Վրդն. պտմ.։ Կիր. պտմ.։ Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ի՟Զ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Ներութիւն, ութեան

s.

cf. Ներումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ համբերութիւն մարմնոց մարտիրոսացն. ով ներութիւն անդամոց նահատակաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Ներտրամադրական

cf. Ներտրամադրեալ.

· Calfa


Ներտրամադրեալ

adj.

inward, innate, inborn;
— բան, idea, thought, conceit.

· Calfa


Ներքոյ

adj. s.

under, nether, lower;
prep. adv. —, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.

· Calfa

NBHL (1)

Լեառն փշրէ զոր ի ներքոյն ունի, որպէս եւ ադամ գլորեալ մանրեաց զներքոյսն իւր. (Իսիւք.։)


Նզով, ից

s.

anathema, excommunication, malediction, curse;
imprecation, execration;
լինել ի —ս, to become anathema, to be a subject of execration;
առնել զոք ի —ս, տալ զոք ի —ս, to subject a person to execration;
ընդ —իւք կապիլ or անկանիլ, to be excommunicated or execrated;
—ս արձակել, —ս ի վերայ կարդալ, to anathematize, to curse;
—ս ի հետ արկանել or զկնի արձակել, to load with cursing, to curse, to execrate, to imprecate;
to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

Զանիրաւութեանցն կարգի զհետ անց եւ նզովիցն դաս (ի վերայ օձի, եւայի, եւ ադամայ). (Փիլ. լին.։)


Նիգ, նգաց

s.

bolt, lock, padlock;
lever, bar;
traverse, cross piece of timber;
trabs, trabeculae (a meteor);
— փայտեղէն, mortar;
փակել նգօք, to bar, to bolt, to fasten with a padlock.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցես նիգս յանփուտ փայտից. հինգ նիգ առ մի սիւն. եւ նիգ մի ի մէջ սեանցն թափանցանց ի միոջէ կըողմանէ ի միւս կըողմն. եւ արասցես օղս ոսկիս՝ յորս ագուցանիցես զնիգսն։ Օդամանեակս պղնձիս՝ ագոյցս նգացն։ Թափեաց զդրունս քաղաքին հանդերձ նգովքն։ Քաղաքս ամուրս պարսպօք, եւ դրամբք եւ նգօք։ Նիգք երկաթիք։ Նիգք դրանց. եւ այլն։


Նիզակափակ

adj.

surrounded or hemmed in by pikemen.

· Calfa

NBHL (1)

Հատեալ զնիզակափակ գիշերոյն պահապանացն, եւ զբազումս ի նոցանէ կոտորեալ՝ գնացին ողջանդամք. (Փարպ.։)


Նիրհ

s.

light sleep, drowsiness, sleepiness, dozing.

· Calfa

NBHL (1)

Արկ՝ ասէ՝ նիրհ ի վերայ ադամայ. հեբրայեցի՝ քուն ասէ. (Եփր. ծն.։)


Նկարեմ, եցի

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս դեղք զպատկերս նկարեն, եւ շարժմունք անդամոց զբարս մտաց. (Գէ. ես.։)


Նման, ից

adj. adv.

like, similar, resembling, approaching;
equal, conformable, analogous;
v. imp. — է, it suits, it is proper, fit or becoming;
it seems, it appears;
ամենեւին — է նմա, he is as like him as can be;
— զ—ն սիրէ, like loves like;
similarly, in the same manner, alike, such.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամայ ոչ գտաւ օգնական նման նմա։ Որ ինչ նման իցէ նոցա։ Նոքա նման քեզ, եւ դու նման նոցա։ Նման է եղբօրորդին իմ այծեման։ Զառաջին բարբառն զնմանն ամենեցուն նոյնգունակ լացեալ.եւ այլն։


Նմանապէս

adv.

likewise, in like manner, in the same manner, conformably, equally, analogically.

· Calfa

NBHL (1)

Անընտրաբար մոլորիս նմանապէս նախահօրն Ադամայ. (Ճ. ՟Ե.։)


Նմանասեր

adj.

of the same kind, family or species.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանասեր մարմնով (ըստ Ադամայ)։ Նմանասեր ասէ, այսինքն մերով մարմնով. (Անյաղթ բարձր.։ Շ. անդ։)


Նմանունակ

cf. Նմանօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նմանցօրէն

cf. Նմանօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նմանօրէն

adv.

likewise, equally;
like, same, conformable.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Շշնջեմ, եցի

vn.

to whisper, to speak low, to murmur;
to hum, to mutter, to grumble;
— են ականջք իմ, my ears ring or tingle.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ համարձակիւր ընդ ընկերի իւրում շրշընջել շրթամբք անդամ (ղքէն). (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)


Շուտափոյթ

adj.

quick, swift, hurried, precipitous.

· Calfa

NBHL (1)

Անզդամն շուսափոյթ ողոբէ, եւ շողոքորթի. (Լմբ. առակ։)


Շրջան, աց

s.

turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեալ ամաց շրջաբերութեան լուսնին, եւ արեգական տարբերութիւն հհաւաքեալ՝ ժողովին. որ լինի մի շրջանն՝ հինգ հարիւր երեսուն երկու։ Արեգակն ի քսան եւ ութ ամին դարձաւ (ի նոյն կէտ ծագման), եւ լուսինն յիննեւտասն, որ լինի շրջան արեգական եւ լուսնի։ Ի յառաջին շրջանին ելն ադամայ ի դրախտէն. եւ յերկրորդ շրջանին ենովք փոխեցաւ ... ի հինգերորդ շրջանին բաժանումն լեզուացն ... Յեօթներորդ շրջանին ի ձեռն մովսէսի կոչէ զազատութիւնն ի վերայ իսրայէլի. եւ այլն. (Զ՝քր. կթ։ եւ Տօմար.։)


Շքեղացուցանեմ, ուցի

va.

to decorate, to adorn, to beautify, to embellish;
to honour, to glorify.

· Calfa

NBHL (1)

Զադամ եւ զեւայ շքեղացոյց լուսով՝ եդեալ ի դրախտին աստուածային անկոցն. (Տաղ։)


Ոլորումն, ման

s. mech.

cf. Ոլոր;
torsion.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ լսելեաց զոլորումն ոգւոյ լուծեալ՝ լսականաց անդամոց առ հեշտութիւն արարելոց. (Բրս. թղթ.։)


Ոլոք, աց

s.

fibula, perone, shinbone.

· Calfa

NBHL (1)

Զանդամոցն, եւ զկարթիցն, եւ զոլոքացն զբնութիւնն. (Պղատ. տիմ.։)


Ողն, ղին, ղունք, ղանց

s. fig.

spine, back-bone;
chine, back;
spinal marrow;
— նաւին, deck of a ship;
— երկնի, the highest heaven;
ողունք երկրի, precipice, declivity;
mountains;
բեկանել զ—, to break the spine, to chine;
— անկանել, to lie down, to lay oneself down, to stretch one's limbs;
to neglect, not to care for;
յ— երթալ, to stretch oneself;
to stretch out one's arms (in yawning or awaking);
յ— կալ, to stand erect, to draw oneself up, cf. Բարձրավզիմ, cf. Խրոխտամ;
to grow proud;
to become rebellious;
խստացուցանել զ—, to stiffen one's neck, to be proud, stubborn, contumacious;
— առնուլ, to lean against;
to find support;
— առնուլ ի վշտաց, to breathe from one's troubles, to repose from care or affliction;
— բեկանիլ, to sprain or break one's back or neck;
to end in smoke;
to become discouraged, disheartened, desponding, to droop.

· Calfa

NBHL (1)

Բազուկք, եւ առ պարանոցաւն ողունքն՝ քան զամենայն ինչ է հզօրագոյն՝ որ ինչ մարդկան են անդամք. (Փիլ. լին.։)


Ողորկանք

s.

polishing, smoothing, furbishing, burnishing.

· Calfa

NBHL (1)

Զողողանս ջրոց, եւ զողորկանս քարանց՝ զադամայ պատահեալ գայթագղումնն անուանեաց. (Իսիւք.։)


Ողջ, ոց, աց

adj. adv.

alive, living;
sound, safe;
complete, entire, integral;
wholesome;
uninterrupted;
— —, alive, all alive, altogether, cf. Կենդանւոյն;
— բովանդակ, wholly, entirely;
— եկիր, welcome ! you are welcome;
— լեր or եր, keep yourself hearty;
God speed you, good bye !
— լեր վարդապետ, hail Master !
— լեր թագուհի, Salve Regina! hail Mary!
— երթ, go in peace, adieu, farewell;
— մնասցեն, let them go to the devil;
— մնա, adieu, take care of yourself, my kind wishes.

· Calfa

NBHL (1)

ὐγιής, ὐγιαίνω sanus, valens σῶος, σάος sospes, slavus, incolumis ἱσχύων potens. Կենդանի. առողջ. ազատ ի ցաւոց. անախի ի խօթութեանց. ողջանդամ, անպակաս յանդամոց.


Ողջակիզեմ, եցի

va.

to offer a burnt offering, to sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Նուէր բանական զոհիս ողջակիզեալ զօրութեամբ ճարպոյ։ Ի ճգնաւորական վարս ողջակիզեալ։ Ողջակիզեալ բոլոր անդամովք. (Նար. ՟Ա. եւ Նար. կուս. եւ Նար. յովէդ.։)


Ոմոփորոն

cf. Եմիփորոն.

· Calfa

NBHL (1)

Արկեալ զոմոփորոնն ի փողսն՝ խեղդամահ արարին զնա. (Ճ. ՟Բ.։)


Ոպղիտ

s.

hoplites.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւելաւ ոպղիտն. եւ յաղթէր դամարէտոս երէացի։ Ի հիպղոնի, որ է ոսոխ ելանել զինակրին մրցութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ոսկեծղի

adj.

golden-armed.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչէին զնա վարդամատն եւ ոսկէծղի. (Հ. օգոստ. ՟Զ.։)


Ոսկրաբեկ

s. adj.

bone-crusher;
bone-breaking;
broken-boned.

· Calfa

NBHL (1)

Յետ այնչափ ոսկրաբեկ եւ անդամամաշ կախաղանաց. (Ոսկ. լուս.։)


Ոստ, ոց

s.

branch, bough;
knot, joint;
—ք մատանց ձեռին, the fingers;
—ովք վարակեալ, knotty, nodous, knobby, gnarly;
hill, height, hillock.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկւոյ ոստ վասն հոծութեանն կարծրագոյն ելով սեւացեալ ադամանտ (կոչի). (Պղատ. տիմ.։)


Ոստան, ի

s. adj.

free city;
chief-town, capital, seat of Government;
royal guard;
royal, kingly;
terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա Ոստանն է Քաղաք ազատ եւ բարձրապատիւ, արքունական կամ իշխանական յայլեւ այլ գաւառս հայոց. զքաղաք Դուին (որ թարգմանի բլուր), վաղարշապատ, երուանդաշատ, հադամակերտ, նախճաւան, դարոյնք. եւ այլն. որպէս եւ արքունիք պարսից. եւ շահաստանն նիւշապուհ։ Տե՛ս յաշխարհագր. ըստ (Փարպ.։ Խոր.։ Արծր.։ Ղեւոնդ. եւ այլն։)


Ոտանաւոր, աց

adj. s. adv.

having feet;
walking, going on foot;
rhythmical, measured, metrical;
verse, rhyme, poetry;
on foot;
անցանել ընդ գետ յ—, to cross the river on foot;
յ— or յ—ս կալ, to be on foot;
զօրացոյց զօտս իմ յ—ս, he gave me strength to stand;
—ս յօրինել, գրել —ս, — չափմամբ, to rhyme, to versify, to make verses, to write poetry or verses;
գձուձ, յոռի —, mean, worthless verses, doggerel.

· Calfa


Ոտնաձայն, ից

s.

tramp, foot-fall;
— անձրեւի, pattering of rain;
— անձրեւի է, there is a noise of much rain falling.

· Calfa

NBHL (1)

Լուաւ եւայ զոտնաձայն քո ի դժոխս, եւ ետ աւետիս ադամայ. (Մեկն. ղկ.։)


Որդեգրեմ, եցի

va.

to adopt;
to affiliate.

· Calfa


Որդիանամ, ացայ

vn.

to become the son of;
to be adopted by.

· Calfa

NBHL (1)

Նորն ադամ հնոյն ադամայ որդիացաւ, ի կուսէն աստուած եւ մարդ նոր խառնեցաւ. (Շ. միշտ էիդ.։)


Որդնալից

adj.

full of worms, crawling, maggotty, rotten.

· Calfa

NBHL (1)

Լցեալ կամ լի որդամբք. որդնոտ, որդնոտած.


Որդնիմ, եցայ

vn.

to grow worm-eaten, rotten.

· Calfa

NBHL (1)

Լի՛ լինել որդամբք. Որդնեռաց լինել. որդնոտիլ


Որիշ

adj. adv.

distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.

· Calfa

NBHL (1)

Յամէն հատման անդամոցն՝ որիշ որիշ մեռանէր սուրբն. (Հ. դեկտ. ՟Բ.։)


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

· Calfa

NBHL (1)

Ես նոյն եմ։ Դու նոյն իսկ ես։ Նոյնք զմիմեանց հոգայցեն անդամքն.


Նոյնագոյ

cf. Համագոյ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի նոյնագոյ եւ ազգակից զիւրն առաջնոյն բացայայտեսցէ երկրորդն ադամ. (Խոսրովիկ.։)


Նորագիւտ

adj.

new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.

· Calfa


Նորաստեղծ, ից

adj.

newly created, produced or invented.

· Calfa

NBHL (1)

Նորագո՛րծք (դուք արարածք) ընդ նորաստեղծիւս (Ադամաւ). (Պիտ.։)


Շահապ

cf. Շահապետ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դամասկոս շահապն արետ արքայի. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Շահապետ, աց

s. fig.

vice-roy;
governor;
prefect;
mayor;
chamberlain;
guardian;
— դաշտաց, dryad;
— անտառաց, sylvan, satyr.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դամասկոս շահապետն արետայ արքայի. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Շաղապատ

adj.

twined, twisted, wound round, entwined.

· Calfa

NBHL (1)

Վիշապն կամակոր զմռեալ կապեաց (զադամ) ի շաղապատ մեղացն. (Զքր. կթ.։)