to pierce with many arrows.
· Calfa
Ելից զիս նետիւք իբրեւ զնպատակ. արար զիս նետալից. (Ողբ. ՟Գ. 13։)
balista;
arbalet, crossbow;
catapult.
· Calfa
Շինեսցե՛ս շուրջ զնովաւ մարտկոցս, ածցես շուրջ զնովաւ նետակալս։ Պատնէշս եւ նետակալս շինեսցէ՝ սատակել զանձինս բազմաց։ Արկանել հող, եւ շինել նետակալս։ կանգնեցէ՛ք զնովաւ նետակալս։ Շինեցին պատուարս եւ նետակալս եւ մեքենայս բազումս. (Եզեկ. ՟Դ. 2։ ՟Ժ՟Է. 17։ ՟Ի՟Ա. 22։ Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 27։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 20։)
βελόστασις (նետակայք). locus ad tela explodenda constitutus, machina bellica, balista, aries. որ եւ ասի ՆԵՏԱՁԻԳ ԱՇՏԱՐԱԿ. Մանգղիոն. բաղիստր. Տեղի ի մարտկոցի կամ ի բանակի ի պէտս նետաձգութեան. եւ Գործի ձգելոյ զմեծամեծ նետս եւ զքարինս, որպէս խոյ. բաբան.
shot, pierced or wounded with an arrow.
· Calfa
Որք ի կարգն իւրեանց նետահարք լինին, եւ կամ հարուածս ի թշնամեացն առնուն. (Մխ. դտ.։)
archer, bowman.
· Calfa
Բազումք ի նետաձգողացն խոցոտեցան եւ մեռան. (Հ. մայ. ՟Զ.։)
shooting, letting fly an arrow.
· Calfa
Ծածկեաց նետաձգութեամբք (զօրաց) եւ ստուերացոյց զարեգակն։ Զձին սատակեցին նետաձգութեամբք. (Խոր. ՟Բ. 12. 70։)
Յորս էրէոց եւ ի նետաձգութիւնս. (Շ. ընդհանր.։)
Զթշնամւոյն գաղտնաձիգ նետաձգութիւնս իմանալ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
Աղօթք զէն են քեզ, եւ նետաձգութիւն ընդդէմ սատանայի. որ եւ սատանայի նետաձգութիւն պէսպէս խորհուրդք են. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Աշխատանք աղեղնաւորութեանց. եւ ամենայն նետաձգութեանց. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
drawing a bow;
serving to launch an arrow;
cf. Նետընկէց;
— առնել, լինել, to shoot, to let fly an arrow, to draw a bow, cf. Նետահարեմ.
· Calfa
Յոյժ տրտմեցուցանէր զաներեւոյթ նետաձիգն։ Բազումք ի նետաձիգ զօրացն մեռան. (Իսիւք.։ Տէր Իսրայէլ. մարտ. ՟Ժ՟Դ.։)
Մղոնն, զոր ձիընթաց մի ոմանք անուանեն, եւ ոմանք նետաձիգ մի. (Երզն. մտթ.։)
Հրամայեաց նետաձիգ առնել զնա։ Ինքեանք զինքեանս նետաձիգ առնէին միշտ բանիւք իւրեանց։ Զբազումս նետաձիգ առնէր բանսարկուն ի գեղ նորա։ Դեւք նետաձիգ առնեն ի միտս քո զչար եւ զանսուրբ մտածութիւնս. (Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Ժ՟Բ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Զմարդիկ կանգնէր՝ նետաձիգս առնել ի նոսա՝ ի վարժումն անձին իւրոյ. (Ղեւոնդ.։)
Նետաձիգ լինէր թշնամեացն յովբայ։ Զի մի երեւեալ՝ մարտիցէ, եւ մի՛ նետաձի լիցի՝ զօղեալ. (Իսիւք.։ Ածաբ. ի կիպր.։)
Զկնի փախստէիցն նաւացն նետաձիգ լինել։ Զկնի նաւավարացն եւ փախստէիցն նետաձիգ լինէր. (Փարպ.։)
Առաւել ի ժամ աղօթիցն նետաձիգ լինել սովոր է բանսարկուն։ Ի նպատակ հաւատոյս մերոյ նետաձիգ լինել։ Նետաձիգն յամբարտաւանիցն լինելով գլուխս։ Հանին զնա ի խաչ, նետաձիգս լինելով ամենայն բազմութեան զօրացն. (Խոսր.։ Լաստ. ՟Ի՟Բ։ Սկեւռ. ես.։ Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ձգեմ.
· Calfa
Ռամկօրէն վարի, որպէս Ձգել զնետ, զքար, եւ զամենայն ինչ ձգելի. եւ ըստ այսմ ասի Ի գիրս առաքին.
Քրիստոս գիտէ նետել, եւ ուժգնակի քարշել։ Բայց Նետօղ՝ է ըստ ոճոյ նախնեաց։
Ոմն բարկացեալ վասն ոչ ունելոյն յաջողումն ի խաղն՝ նետեաց ընդդէմ երկնից՝ իբր թէ կամելով վրէժ առնուլ յաստուծոյ. եւ ի միւսում աւուրն ընդ նստելն ի խաղալ՝ նոյն նետն ուժգնակի յարձակմամբ եւ արիւնաթաթաւ անկաւ առաջի նորա եւ ցցեցաւ ի վերայ զհայրն (զմեռեալ) կապել ի սիւն, եւ նետաձիգ լինել ի նա որդւոցն . . . երկուքն նետաձիգ եղեն, եւ երրորդն յոյժ բարկացաւ ընդդէմ նոցա, եւ ոչ բնաւ կամեցաւ նետել ի հայրն. (անդ։)
bow-shot.
· Calfa
Մերձ ի քաղաքն՝ երկու նետընկէց։ Իբրեւ նետընկէց մի հեռի ի պարսպէն. (Ուռհ.։)
τόξου βολή jactus sagittae. որ եւ ՆԵՏԱՁԻԳ ՄԻ. Չափ ընկեցեալ նետի, կամ նետաձգութեան միոյ. վտաւան.
cf. Նետաձգող;
ազգ —աց, Scythians, Sarmatians.
· Calfa
Նետաձգօղ. նետաձիգ. աղեղնաւոր. եւ սեպհականեալ մակդիր սկիւթացւոց թաթարաց.
Նետողք եւ աղեղնաւորք մտացն անդր. (Ես. ՟Է. 24։)
Մինչեւ տիրել ազգին նետողաց։ Յարիցեն ազգն նետողաց յարեւելից աշխարհէն. (Մեսր. երէց.։)
introductory.
· Calfa
Յորս յարձակեցաւն, ստորադասէ յենթակայէ ներածական։ Թեւակոխեցի մերով մակստացական եւ ներածական վարժմամբ։ Զներածական քո մտածութեան տրամակայումն դիտաւորութեան ծանեայ. (Մագ. ՟Լ. ՟Խ՟Ա. ՟Կ՟Դ։)
to introduce.
· Calfa
εἱσάγω, ἑνάγω introduco, induco, refero, instituo. Ի ներքս ածել. մուծանել. ի մէջ ածել. յառաջ բերել. վերածել. ձեռնարկել. հետեւեցուցանել. նախակրթել. հրահանգել.
Աստուած՝ որոյ ես եմ, եւ պաշտեմ զնա, ասէ, ներածելով զնոսա ի հաւատս. (Ոսկ. գծ.։)
Առաջինն դրութեամբ յառաջելոյ՝ ներածէ զհետեւեցեալն. եթէ մարդ, եւ՛ կենդանի. այլ արդ մարդ, ապա ուրեմն եւ կենդանի։ Զի՞ զմարմինս դասեաց նախ անմարմնոցն. եւ ասեմ, թէ վասն ներածիցելոցն (կրթելի համբակաց). վասն զի նոցա ստուգագոյն է մարմին քան զանմարմին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)
Տաւրոսք, ուր պատուեալ լինէր արտեմիս. արդ իփիւգենիայի դստերն ագամեմնոնի ներածելով անդ, եւ այլն. (Նոննոս.։)
Մի՛ ինձ աստ զանյուսութեան ներածցես զերկիւղ ո՛վ դու, այլ զբնաւորականին։ Թէ ախտ ներածես վարկանել (կամ ներածիլ վարկանիս) յերկիւղն, սակս է՞ր ոչ ի քաղցն եւ ի ծարաւն. (Թէոդոր. մայրագ.։)
Գոգցես թէ յանգոյութիւն զգոյն խնդրէ ներածել. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Յիւրեանցն շարադրութիւնսն ներածեալ իցէ երջանիկ հարանց զունակութեան եւ զպակասութեան բան. (Խոսրովիկ.։)
Զանազանութիւն ներածէ զյոլովն եւ զնուազն. (Պիտառ.։)
introduction.
· Calfa
Ներածութիւն պորփիւրի։ Փորձեցայց ի ձեռն սակաւուց իբր ներածութեան յեղանակի զառ ծերունեացն անցանել բանիւ. (Պորփ. յորմէ եւ Յհ. կթ.)
Փորձացայց սակաւուք՝ ներածութեան եղանակաւ.եւ այլն։
Է՛ զորս յայլոց այլոց ի գիրս գրեալ, եւ է՛ զորս ի մերոց ներածութեանց. (Շ. մտթ.։)
Զմարմնատեսակ ներածութիւն օրինաց Իսրայէլի հոգեպէս առնուլ եւ գրել. (Լմբ. սղ.։)
εἱσαγωγή isagoge, introductio, inductio, institutio. Ներածելն կամ մուծանելն, իլն. մուտք. նախադուռն. նախաշաւիղ. նախակրթութիւն. ներվարժութիւն. սկզբնաւորութիւն եւ սկզբունք, հմտութեանց, մտածութեանց, սովորութեանց, եւ այլն.
to instruct well.
· Calfa
Այսոքիւք ներակրթեալք, եւ ի սոյն զդեգերումնն երկասիրէին. (Արծր. ՟Ա. 1։)
endowed with intellect, reasonable, rational.
· Calfa
ՆԵՐԱՄ ՀՈՅԼՔ. Անյայտ գրչութիւն. որպէս Նորերամ, կամ երամահոյլք. եւ կամ իմա՛ որպէս պ. նէր, այսինքն տգեղ, գարշ.
Նզովեցին զձեզ, եւ զձերն զներամ հոյլսն գազանաբեկ. (Մագ. ՟Բ։)
ἕννοος, ἕννους mentis compos, sapiens, prudens. Մտաւոր, մտօք ճոխացեալ. բանական. եւ Մտաց. հանճարեղ.
to infer, to deduce.
· Calfa
Չորք են՝ որ ներանիւթեն. երեք անբաղկացեալք, եւ մի բաղկացելի։ Ոչ մարթ գոյ ներանիւթել զխոստովանեալն ի խոստովանելոյ, եւ ոչ զերկբայն յերկբայէ։ Ոմանք ներանիւթեն ոչ գոլ զտարբերութիւն. արդ ներանիւթեն ի ձեռն երկուց այսոցիկ առածից. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Ներանձնաւոր.
· Calfa
Յերկուց ներանձինց (հօր եւ որդւոյ)։ Այս երիցս ներանձիցս (երրորդութեան) լծորդութիւն՝ չափեալ միակամութեամբ. (Քեր. քերթ.։)
cf. Ներանձնաւոր.
· Calfa
ἕμψυχος, ἕμπνους animatus, spirans, vivens. որ եւ ՆԵՐԱՆՁՆԱՒՈՐ. Հոգիաւոր, եւ հոգեկան. շնչաւոր, շնչական. կենդանի. հոգեղէն, բանական.
Կամելով ցուցանել, եթէ մարդ ներանձնական է, այսինքն շնչական, յընդհանրականացն զայսոսիկ ցուցանեմք. ամենայն կենդանի շնչական է։ Զզանազանութիւնս սոցա ասաց գոլ ներանձնականս, այլ ոչ մարմնականս, որ է առաքինութիւն եւ մակացութիւն. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ ստորոգ.։)
cf. Ներանձնաւոր.
· Calfa
Ներանձն, եւ Ներանձնական. այսինքն անձնաւոր, եւ առանձնաւոր. հոգեւոր.
Ընտրեալդ եւ ներանձնացեալդ այցելու. (Նար. յիշ. խչ.։)
living retired, solitary, secluded;
devoted, spiritual;
contemplative.
· Calfa
Մարդ կենդանի. կենդանին ներանձնաւոր. ապա եւ մարդ ներանձնաւոր. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
Եւ Առանձնաւոր. միանձնացեալ. հոգեւոր.
ἕμψυχος, ἑμψυχόμενος animatus, anima ratinali praeditus, spirans. որպէս Ներանձնական. հոգիաւոր. որ եւ ՀՈԳԵՒՈՐ ասի. ունօղ զհոգի բանական.
Տեառն Գրիգորի ներանձնաւոր քահանայից, եւ հոգեշնորհ վարդապետի. (Վերնագր. Նար. երգ.։)
solitude, secluded, contemplative or ascetic life;
contemplation.
· Calfa
Որպէս Ներանձն. անձնաւորութիւն. առանձնաւորութիւն. անձն, եւ յատկութիւն անձին.
Զբաղազանութիւն ցուցանէ երից ներանձնութեանց, ոչ պատահաբար, այլ գոյեղապէս։ Հօրն ներանձնութեան եւ այլն. (Քեր. քերթ.։)
Սատանայ հպարտութիւն իմն եբեր ի միտս իւր, ներանձնութեամբ, ընդդէմ ամենակալ աստուծոյ ընդվզեաց, եւ անկաւ ի փառաց իւրոց. (Ճ. ՟Գ.։)
sole of the foot;
— կօշկաց, sole;
— գուրպայից, foot.
· Calfa
Բերել երկաթիս, եւ վարել ընդ ներբանս ոտից նորա։ Հողաթափքն՝ երկայն եւ ստուարասուր բեւեռօք իբրու թէ թափանցիկ լինէին ընդ ներբանս ստից նորա։ Հանդերձեալ լինէին ներբանք երկու ոտիցն. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Դ։)
cf. Ներբող.
· Calfa
Զանբաղդատելի հրաշափառ ներբողաբանութիւն տարաւ ժամանակս (դարնայնոյ)։ Սոցա վերբերեսցի արժանաւոր ներբողաբանութիւն։ Սմա տացի ի դէպ զսքանչելի եւ զյաւէժ ներբողաբանութիւնս. (Պիտ.։)
laudative;
panegyrical, eulogistic.
· Calfa
Ի տեսողաց ներբողական, եւ լըսողաց զարմանական. (Շ. եդես.։)
ἑγκωμιαστικός laudatorius ἑγκωμιαστός laudandus. Գովասանական. դրուատական. եւ Ներբողելի. գովելի.
cf. Ներբող.
· Calfa
Ներբողեանս եւ գովութիւնս. (Փիլ. բագն.։)
ներբողեան է բան արտադրական եղելոյ բարեաց. եւ ասացեալ է այսպէս՝ յաղագս հնոցն ի գեղս գովութիւնս առնելոյ, գեղս կոչէին զնրբափողոցս։ Զմեծ գլուխ ներբողինին դնել զգործսն։ կարգ ներբողենի։ ներբողեան մովսէսի, կամ ձիթենոյ, եւ այլն. (Պիտ.։)
Երգս՝ յորդորականս եւ ներբողեանս՜ Երգս՝ յաւէրժ եւ վայելուչս, մտերիմս եւ ներբողեանս. (Շար.։)
Ճառիւք ներբողինօք, պատմութեամբք հոգեւորօք. (Ճ. ՟Ը.։)
ἑγκώμιον laudatio, paeconium, encomium. որ եւ ՆԵՐԲՈՂ, ՆԵՐԲՈՂԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. Գով. գովեստ. գովասանութիւն. գովաբանութիւն. դրուատ. դրուատիք. երգ կամ ճառ գովեստական. ... Որպէս յն. էնգօ՛միօն . իբր ներփողոցութիւն, ներգիւղութիւն. կամ ներխրախութիւն. որ ըստ հյ. լինի թ ներփողական, կամ նրբափողեան, եւս եւ նրբափողոցեան. եւ յայս ամենայն հայի ասելն,
to make the panegyric, the eulogy of;
to give praises, to laud, to eulogize, to praise, to exalt.
· Calfa
Ներբողելի՛ է զդէմս եւ զիրս, եւ այլն։ Դնել զբաղդատութիւնն յարադրութեամբ ներբողեցելումն զմեծագոյնսն ընդունել. (Պիտ.։)
Զի՞նչ եւս ներբողեցից զարդիւնաւորութիւն աղօթից. (Խոսր.։)
Ներբողեալ դու յառատութեան։ Ներբողեալ ես մաքուրդ փայլումն. (Նար. ՟Ձ՟Է. եւ Նար. կուս.։)
panegyrist, eulogist.
· Calfa
Զի ոչ պատմիչ, այլ ներբողիչ է։ Ներբողիչ լինի նմա օրհնութեամբ երգոյս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
trunk.
· Calfa
Բարառաբար բախոհական ներբուն բայի շարամանեալ. (Մագ. ՟Ի՟Ա.) (իմաստն է անյայտ. ուր կան եւ այս բառք, նախբուն, ներուն, ներլուն, նոյնպէս անյայտք)։
s. bot. lotus;
lotus plant.
· Calfa
ՆԵՐԳԻՒՆ կամ ՆԵՐԳՈՅՆ, կամ ՆԵՐԳԵՒՆ. λωτός lotus. Անուն ծառոյ եւ խոտոյ. ... (Գաղիան.։)
internal, interior, inward;
innate, natural.
· Calfa
ἑνών, ἑνυπάρχων, -ουσα, -ον qui, quae quod inest. որ եւ ՆԵՐԳՈՅԱՑԵԱԼ. Որ ինչ ներգո՛յ. ի ներքս կամ ի միջի եղեալն, գտեալն ի բնէ. բնաւորեալ. ընդաբոյս տարրացեալ. մէջը եղածը.
Անեղն, անմահն, եւ որքան այլ ինչ են այսպիսիք՝ ըստ բնութեանն ներգոյք՝ յաստուած։ Կոչէ եւ ձեռն՝, վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ի ներգոյէն բարեփառութենէ նորա։ Ի ներգոյէդ ի ձեզ բարեփառութենէդ։ Ներգոյին ի նմա ի վերայ ամենեցունց գերակայութեանն։ Գիտեմ զներգոյիդ ի ձեզ հաւատոյ անշարժութիւն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
active;
— բայ, active verb;
— քուէ, active voice;
— շնորհք, effective grace.
· Calfa
ՆԵՐԳՈՐԾԱԿԱՆ ԲԱՑ կոչի ըստ քերականաց, այն՝ որ յայտ առնէ զներգործութիւն գործողին. որ եւ ԳՈՐԾԱՒՈՐԱԿԱՆ, եւ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ ասի.
Եւ է ներգործականն՝ իշխանականն առ այլս, եւ զօրութիւն ի վերայ ուրուք, յորժամ ես ի յայլս ազդեմ։ Յորժամ լինի ձայնն կրաւորական, եւ իրքն ներգործական, որպէս տանիմ. եւ կամ յորժամ ձայնն ներգործական, եւ իրքն կրաւորական, որպէս զգենում. (Երզն. քեր.։)
to do, to act, to operate, to influence.
· Calfa
Որ ներգործէ զամենայն յամենայնի։ Զայս ամենայն ներգործէ մի եւ նոյն հոգի. (Աթ. ՟Ա։)
Զոր հայրեւ որդի, զնոյն եւ հոգին ներգործեաց։ Զլուացեալս պատկեր՝ անտիրելի ներգործել։ յորժամ սպառին առ ի մէնջ բարիքն, զառաւել զարմանալիսն յայնժամ ներգործես. (Նար.։)
ՆԵՐԳՈՐԾԵԼ. Ներգործութեամբ գործել. այսինքն արդեամբք եւ ներկայ զօրութեամբ առնել.
Յորժամ ներգործեսցէ. ո՛րզան, կարելին գնալ՝ յորժամ գնասցէ։ Զայսպէս կարելիս, որ չեւ եւս ներգործէ, այլ ունի զօրութիւն՝ ներգործել, ոչ ճշմարիտ հետեւանալ հարկաւորին։ Յարմարի աստուածայնոյն յաւէտախաղաց գոլն, որ է միշտ ներգործել. (Պերիարմ.։ եւ Անյաղթ անդ։)
ἑνεργέω operor, ago, facio, efficio, perficio, conficio, perago, agito, imprimo, constituo եւ այլն. Գործել ի ներքս՝ ի խորս՝ ուժգին՝ աջողակի. ազդել. հաստել. տիրապէս առնել. կատարել. տպաւորել. գոյաւորել. կացուցանել. (յն. էնէրղէ՛օ. որ ստէպ թարգմանի եւ Աջողել, յաջողել)
activity, energy, force, virtue;
influence, operation;
act, deed, work;
— հաւատոյ, act of faith.
· Calfa
Եթէ բաժինք ներգործութեանց, այլ աստուած նո՛յն։ Բանսարկուն յամենայն մարդիկ տարածեաց զչարութեանն իւրոյ ներգործութիւն. (Աթ. ՟Ա. ՟Բ. եւ ՟Դ։)
Խափանեցաւ ներգործութիւն մահաբեր թռչնոյն։ Անմարմին զօրութիւնքն մարմնաձեւ երեւին, այլ ոչ մարմնացան. սա միայն կրէ զերկուս ներգործութիւնս. (Մամբր.։)
Անդ անմարմնաբար եւ միայն ձեւացութեամբ ներգործութիւն. իսկ աստ մարմնով եւ հանդերձ ճշմարտութեամբ. այն՝ նմանութիւն գործոց, իսկ այս՝ գործ ճշմարտութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ. Գործողութիւն կամ գործ երդեամբք եւ ներկայ.
Զօրութեամբ ունել, բայց ներգործութեամբ ոչ։ Ներգործութեամբ է (զօրութիւնն). ո՛րզան, կարելի գնալ, զի գնայ. եւ ոմանք երբէք ոչ են ներգործութեամբ, այլ զօրութեամբ միայն. (Պորփ.։ Պերիարմ.։)
Ունակութիւն, եւ ներգործութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ. Գործողութիւն անցանօղ յայլս. որ եւ ՆԵՐԳՈՐԾԱԿԱՆ.
Բայ է, որ ներգործութիւն կամ կիր յարկացոցէ։ Ներգործութիւն է, գտնեմ, եւ կիր, գտանիմ. իսկ միջին է, որ երբեմն ներգործութիւն, եւ երբեմն կիր յարկացոցէ. որգոն, մեռանիմ, տանիմ, խորհիմ, սփածայ, մոռացայ. (այսինքն հասարակ, եւ չէզոք) (Թր. քեր.։)
ἑνέργεια, ἑνέργημα efficx operatio, actio, actus, effectus, muneris functio եւ այլն. Գործողութիւն զօրաւոր՝ գործունեայ՝ ազգոյ՝ աջողակ եւ որպէս բնական, առնելութիւն. ազդեցութիւն. աջողութիւն. յաջողութիւն. զօրութիւն.
effectively, in effect.
· Calfa
(Կատարէ զգործն) հոգի մտածօրէն, եւ մարմին ներգործօրէն. այսպէս եւ աստուածութիւնն մարմնով իւրով կատարէր. (Ճ. ՟Է.։)
harmonically, harmoniously.
· Calfa
Ոմն ի մէնջ ներդաշնակապէս, եւ ոմն օցտելով առ այսոցիկ շարժիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Որպէս ի պարի՝՝ զանազան ձայնիւք սրագունիւք եւ ծանրագունիւք ի մի յօդաւորութիւն ներդաշնակապէս խառնելով։ Օրէնք մեր մի է՝ աստուած. եւ նորին առաջնորդելովն՝ ներդաշնակապէս ընդ նմին ամենայն տնօրինեալ լինի աշխարհ. (Արիստ. աշխ.։)
Ուղղապէս ասացեալ է, եւ ներդաշնակապէս. (անդ. ՟Զ։)
Ունի զարհեստս զայս, եւ ներդաշնակապէս ուսուցանէ. (Պղատ. սոկր.։)
harmonious, harmonic, tuneful, cadenced, concerted.
· Calfa
ἕμμελος concinnus. որ եւ ՆԵՐԱՆՈՒԱԳ. Յարմարական. զուգայարմար. համեմատ.
harmony, accord;
symphony;
concert.
· Calfa
Ըստ համեմատութեան եդեալ սոցա անուն ամենեցուն՝ ներդաշնակութիւնս անուանեաց։ Կաքաւանացն՝ սպառազինական եւ խաղաղական ներդաշնակութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
ἑμμέλεια apta modulatio, concinnitas. Բարեյարմար յօդաւորութիւն. չափակցութիւն. համեմատութիւն ձայնից եւ շարժմանց.
made of fibres or nerves.
· Calfa
Այն՝ որոյ նիւթն է նեարդ, կամ ջիղ. որպէս արջառաջիլ, փոկ. յորոյ վերայ պատեալ զքեմուխտ՝ վարէին որպէս ճոպան, այսինքն չուան՝ պարան կարկամ եւ անբեկանելի.
Հանեալ յասպազինէն զներդեայ եւ քեմըխտապատ պարանն։ Ահեակ ձեռամբն ի ներդեայն աճապարեալ հսկային. (Խոր. ՟Բ. 82։) (լծ. յն. νευρώδης, νεῦρον nerveus, nervus ).
pardonable, excusable, remissible;
— մեղք, venial sin.
· Calfa
Դարձեալ եւ նոքա ոչ են ներելիք. (անդ. ՟Ժ՟Գ. 8։)
Ուստի առ յետինս՝ Ներելի մեղք ասի թեթեւ յանցանքն։
to grant pardon for a fault, to pardon, to excuse, to forgive, to be indulgent;
to permit, to allow;
to tolerate, to endure, to suffer, to support;
ներեցէք, beg pardon;
pardon me;
զայս ասեմ ներելով, I speak this by permission.
· Calfa
Կորուսանիցե՞ս զնոսա, եւ ո՛չ ներեսցես ամենայն տեղեացն վասն յիսուն արդարոցն։ Ոչ ներիցէ մեղաց եւ անօրենութեանց ձերոց։ Ոչ ներեցից նոցա։ Յանձն առ, ներեաց, եւ արար ընդ նոսա խաղաղութիւն։ Զայս ասեմ՝ ներելով, եւ ոչ հրաման տալով։ Ներելով առնել զպատուհասն.եւ այլն։
Գեղեցկագոյն ասացեր, եւ ներել պարտ է սոցունց (բանից). (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)
Ի կռուին հրեշտակն ներէր յակոբայ, եւ ոչ եթէ նորա ինչ զօրութիւն ժուժկալէր. (Կիւրղ. ծն.։)
Քաւելն՝ սրբել է. եւ ներելն՝ չածել զպատիժսն ընդ մեղացն ի վերայ, այլ տալ տեղի ապաշխարութեան. (Խոսր.։)
Զօրացան, եւ իբրեւ անմարմին ներեցին ի մարտի։ Ներեա՛ յասպարիզիդ, զի պսակեսցիս։ Մարդիկ մարմնաւորք իբրեւ անմարմինք ներէին ի տանջանս։ Ներեսցուք առ սուղ ժամանակ մի մարմնով, զի զյաւիտենական կեանս վայելեսցուք՝ հոգւով. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
Արդարքն զիա՞րդ համբերութեամբ կան, եւ զիա՞րդ ներեն աստի տրամութեանցս. (Իսիւք.։)
Ոչ ներեմք լսել ինչ յասացելոցն։ Ընդէ՞ր են վաստակք. քանզի զներեցաք չվաստակելոյն։ Զայս եւ աստուած կամեցաւ, բայց ոչ ներեցեր։ Իբրեւ մթնացաւ, ոչ ներէին չխնդրել զվարդապետն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30. 35. 42։)
եւ ն. ἁνίημι, ἑπιχωρέω, συγχωρέω locum do, cedo, concedo, permitto, dimitto, missum facio, indulgeo, veniam do եւ այլն. (ի Ներ, թ. եէր. այսինքն տեղի) Տեղի տալ. թոյլ տալ. թողուլ. թողացուցանել. անտես առնել՝ շնորհել՝ քաւել զյանցանս. զիջանել. անսալ. խնայել. թո՛ղ տալ, աչք խփել.
ՆԵՐԵԼ. καρτερέω, ἁνέχομαι patior, sustineo, contineo me. Կալ մնալ առ ետեղ հաստատուն. տոկալ. հանդուրժել. համբերել. յարատեւել. յանձն առնուլ. տանել. դիմանալ. զինքը բռնել.
arcane, secret or hidden sense or meaning.
· Calfa
Տո՛ւր զքեզ ներխորհրդումն բանի, եւ մի՛ զխորհուրդ բանին առ քեզ բռնադատեալ թիւրեսցես. (Յհ. իմ. երեւ.։)
marine.
· Calfa
լաւ եւս՝ Ներծոցային (ըստ յն). ἑγκόλπιος encolpius, sinualis. իտ. golfico. Որ ինչ գտանի ի ծոց ծովու.
dyer.
· Calfa
ներկագործ զըննով զըննեալ (այսինքն ըստ արուեստի ներկագործաց ընտրութիւն առնելով), եւ կազմէին կերպասագործք ոսկեթել յօրինէին, զարդ հասանեաց պատրաստէին. (Շ. տաղ հռիփս.։)
spot, stain;
cf. Ներկածոյ.
· Calfa
Մերկեա՛ յինէն ըզքուրձ մեղաց՝ ըզտրտմագինն արեամբ ներկած. (Շար.։ եւ Յիսուս որդի.։)
dyed, coloured.
· Calfa
Գարշելի ալեւոր՝ ներկածոյ (կամ ներկուածոյ) ունելով զհերս. (Խոր. ՟Բ. 85։)
present, actual;
adj. s. gr. present.
· Calfa
Երէկ զանցեալ ժամանակն ասէ եւ այսօր զներկայ ժամանակս, եւ յաւիտեան զհանդերձեալն անսպառ. (Ոսկ. եբր.։)
Ի ներկայումս եւ ի հանդերձելումն։ Զներկայի՞ցս, զոր արդէն ունիմ, թէ զանցելոցն, զոր մթերեցի։ Ի ներկայումս, եւ առ ի յապայսն։ Ոչ միայն ի ներկայումս, այլ եւ յապառնիսն։ Ի ներկայումն նախահոգականաւն զօրացուցեալ զապառնեացն օգուտս ցուցանէ. (Խոսր.։ Նար. ՟Ի՟Զ։ Պիտ.։)
Ճանապարհ համարեա՛ զներկայ վայրս լցեալ աւազակօք, եւ քաղաք բարի զյաւիտենից կեանքն. (Վրք. հց. ՟Թ։)
Ստոյգ բայ է ներկայն. իսկ անցեալն եւ ապառնին՝ հոլովմունք ազդման։ Կոչի ներկայ, որ այժմ կայ։ ներկայ, որ է մերձակայ. (Երզն. քեր.։)
ἑνεστώς, παρών praesens, quod adest. Որ ի միջի աստ յանդիման կայ արդ եւ այժմ. առաջիկայ. այժմու. արդի. այժմեան ժամանակ ընդ մէջ անցելոյն եւ ապագայի. եւ Անցաւոր կենցաղս. առջեւնիս եղածը, հիմակուան.
to dye, to colour, to tinge;
— ի կարմիր, to give a red dye to, to dye red.
· Calfa
Սաստկացեալ աղտով եներկ (կամ էներկ) զիս։ Ի ցօղոյ երկնից մարմին նորա ներկաւ (կամ ներկեաւ)։ Արկեալ զիւրեւ հանդերձ ներկեալ արեամբ։ Մորթս խոյոց կարմիր ներկեալ։ Խոյրս ներկեալս.եւ այլն։
Սեւացեալ ներկան մորթք մարմնոց նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ո՛վ ազատութիւն անձնիշխան, որ ներկանէ զանձինս ի պէսպէս գոյնս՝ յոր եւ կամի. եթէ կամի, ի տգեղութիւն, թ եթէ կամի, ի սպիտակս. (Եփր. վկ. արեւ.։)
Օդք ներկան խաւարաւ։ ներկան նոքա նախանձու. (Եփր. համաբ. եւ Եփր. ծն.։)
որ եւ ՆԵՐԿԵՄ, կեցի. βάπτω (լծ. թ. պաթըրմագ ) tingo (լծ. հյ. թանալ) իսկ Կարմրով ներկեալ, ἡρυθροδανώμενος rubia tinctus եւ φοινικίζω rubefacio. Ներկով օծանել՝ շաղախել՝ տոգորել, գունաւորել, թաթաւել. ներկել. պըլըշտըկել
dye-house.
· Calfa
Յարքունի ներկատունն դեւ բնակեալ՝ ապականէր զամենայն ներկսն. (Հ. փետր. ՟Ը.։)
cf. Ներկանեմ;
տալ ի ներկել, to give out to be dyed.
· Calfa
Ոչ զարիւնն ներկել մարթի, եւ ոչ զմիանգամ կարմիր ներկեալ՝ ի սպիտակ դարուցանել. (Սեբեր. ՟Ը։)
Հարք նորա կերպասս ներկանէին օտար արեամբ. եւ նա զգեստ ոգւոցն ներկեաց արեամբ մարմնոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
Չարացուցին զկամսն, եւ բանիւք բանսարկուին ներկեցին զխորհուրդսն. (Լմբ. առակ.։)
dye-house.
· Calfa
cf. ՆԵՐԿԱՏՈՒՆ. որ եւ ՆԵՐԿԱՆՈՑ. վրիպակաւ գրեալ Ներկնոց.
Աճեցուցանեն զկապալս ի վերայ եկեղեցւոյ քրիստոսի, որպէս զտունս բաժից եւ ներկոցաց. (Շ. ընդհանր.։)
ներկոց թագաւորական է եկեղեցի. թէ յամենայն ժամ այսր գայցէք, եւ զներկն ոչ ընդունիք, զի՞նչ շահ այսր գալդ իցէ. (Բրսղ. մրկ.։)
Յարքունի ներկնոցն դեւ բնակեցաւ. զհանդերձս թագաւորին վատագոյն ներկէին. (Հ=Յ. փետր. ՟Ը.։)