Definitions containing the research եւ : 10000 results

Անխնայութիւն, ութեան

s.

cruelty;
prodigality, profusion.

· Calfa

NBHL (4)

Չխնայելն՝ ի ծախս, ի մարմինն. եւ անողորմութիւն.

Փոփոխին անմիտ յարձակմամբ յանխնայութենէ ի խնայութիւն, եւ ի փափուկ կենաց ի խստավարութիւն. (Փիլ. ել.։)

Տեսեալ Աստուծոյ զահագին ճգնութիւնսն, եւ զանխնայութիւն սուրբ մարմնոյն. (ՃՃ.։)

Անխնայութեամբ դատէին զօտարս եւ զընտանիս իւրեանց. (Բուզ. ՟Դ. 59։)


Անխոհեմ, ի, աց, ից

adj.

imprudent, indiscreet;
inconsiderate, unadvised, rash.

· Calfa

NBHL (2)

Անմասն ի խոհեմութենէ. անընտրող. անմիտ. եւ անմտական. անխորհուրդ. բարակ չմտածօղ, անխելք. ագըլսըզ. թէտպիրսիզ. թէվէքէլլի.

Անմաքուր կենդանի է ուղտ, եւ անխոհեմ. (Գէ. ես.։)


Անխոհեմութիւն, ութեան

s.

imprudence.

· Calfa

NBHL (1)

Ապշութիւն եւ անխոհեմութիւն (կոչէին) զհեզութիւնն. (Նիւս. թէոդոր.։)


Անխոյզ

adj.

that does not search or examine;
unsought, unsearohed;
inscrutable, unsearchable.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ է արժան անարժան խորհրդով կարծել զնախախնամութիւնն՝ անիր եւ անխոյզ գոլ։ Անխոյզ իրազեկութիւն եւ անհոգութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Անխոյզ եւ անլուծանելի կապանօք միաւորեաց. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Անխոնարհելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be humbled, stern, undaunted;
firm.

· Calfa

NBHL (6)

Իբր աննուաստ. եւ անխոնարհելի.

Պարանոց ձեր մի՛ լիցի անխոնարհ եւ անկորանալի. (Փիլ. բագն.։)

Ունիմ տակաւին զսուր բարկութեանս անխոնարհելի։ Առ անխոնարհելի բարձրութիւնն։ Կրօնք բարձունք եւ անխոնարհելիք. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ծ. ՟Հ՟Ա։)

Զհաւատոցն առագաստն պարզ եւ անխոնարհելի ունել. (Լծ. կոչ.։)

Իսկ վկայն անխոնարհելի եւ անհնազանդելի. (Բրս. գորդ.։)

Յաղագս ցոփութեան եւ անխոնարհելի մտաց. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Անխոնաւ

adj.

unmoist, dry.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր ծարաւուտ զանխոնաւն ի մարմնոյ ախտից նշանակէ. (ՃՃ.։ եւ Կանոն.։)


Անխոնջ

adj. adv.

indefatigable;
fresh, unfatigued;
stubborn, obstinate;
indefatigably.

· Calfa

NBHL (1)

Անաշխատ եւ անխոնջ է աստեղացն պարաբերութիւնն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անխոչ

adj.

without obstacle or impediement.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չգուցէ խոչ եւ խութ. էնկէլսիզ.


Անխոռ

adj.

not stolen, not purloined, not undermined, entire, perfect.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անեղծ եւ անխոռ ունի զպատկեր սկզբնատպին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Անխոտոր

adj.

that does not wander;
straight.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκλινής, ἁδιάστροφος. եւ այլն. inflexus, rectus. չխոտորեալ. ոչ չեղեալ. ուղիղ. անվրէպ. անմոլար. չի ծռած, շիփ շիտակ. սափմազ, տօս տօզրու.


Անխոտորնակ

cf. Անխոտոր.

· Calfa

NBHL (1)

Կամուրջ անխոտորնակ։ Անխոտորնակ ի չարն. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Երգ.։)


Անխորամանկ

adj.

ingenuous, naive, artless.

· Calfa

NBHL (2)

Են եւ ի մարդիկ անչարք եւ անխորամանկք. (Կիւրղ. գանձ.։)

Միամիտ հաւատք՝ անխարդախ եւ անխորամանգ։ Ուսուցանէր զխաղաղութիւն անխորամանգ. (Սեբեր. ՟Ե։)


Անարօրադիր

adj.

cf. Անարօր.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱՆԱՐՕՐ. եւ ինքնաբոյս.


Անաւագ, աց

adj.

feeble, poor, low, humble, petty;
minor.

· Calfa

NBHL (4)

Կռփէք զանաւագն։ Դատեցայց ի մէջ հարուստ եւ անաւագ ոչխարաց։ Տեսջի՛ք զժողովուրդն՝ որ նստի ի նմա, եթէ զօրաւորագոյն իցէ, թէ անաւագ. (Ես. ԾԸ. 4։ Եզեկ. ԼԴ. 20։ Թուոց. ԺԳ. 19։)

Զանաւագն հարուստ արար, եւ զհարուստն անաւագ. (Ոսկ. ես.։)

Մատաղ մանկտւոյ, եւ ծերոց անաւագից. (Յհ. կթ.։)

ταπεινός, ἁσθενής. humilis, imbecillis. Որ չէ աւագ ոք, այլ կրտսեր եւ խոնարհ. անզօր. տկար. խեղճ. ֆագըր, հագիր, գուտրէթսիզ.


Անաւագութիւն, ութեան

s.

weakness, debility, lowness, inconsiderableness.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրացուցանէ զտկարութիւն մեր, եւ մոռանամք մեք զանաւագութիւն մեր. (Եփր. աւետար.։)


Անաւարտ

adj.

infinite, interminable, endless, continual, perpetual;
not finished.

· Calfa

NBHL (4)

ἅπειρος. infinitus, sine termino. Ոյր չիք ծայր եւ աւարտ. անսահման, անհուն, անվախճան. անզրաւ. ծար ճոթ չունեցօղ. նիհայէթսիզ.

Աստուած զամենայն աւարտէ (այս ինքն բովանդակէ), եւ ոչ ինչ է յէակացս անաւարտ. (Արիստ. աշխ.։)

Ի սահման անաւարտ եւ անստուեր յաւիտենին. (Նար. խչ.։)

Որ աւարտուն, եւ որ անաւարտ։ Աւարտնոց եւ անաւարտից։ Աւարտեալն եւ անաւարտն՝ ստորոգականացն միայն գոյ հաւաքաբանութեանց։ Այսոքիկ ամենեքեան անաւարտք են հաւաքաբանութիւնք. (Անյաղթ ի ԺԴ. գլ. Արիստ.։ Իսկ անդ.)


Անբաժ

adj.

without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.

· Calfa

NBHL (7)

ἁμέτοχος, ἅμοιρος. non particeps, expers, carens. Չունօղ զմասն եւ զբաժին. անմասն. անկցորդ. անունակ. հեռի. օտար. զուրկ, հեռու, առանց. լագասըզ. պէրի. մահրում. պինասիպ.

Անմասն եւ անբաժ է սա ի բարւոյն բնութենէ։ Երկնայինն ի հողեղէն գոյացութենէն անբաժ է։ Անբաժ ի բարի յուսոյ։ Անապակ ահք՝ բարի յուսոյն անբաժք։ Ձայնի անբաժ է յօդաւորի անասունդ. (Փիլ.։)

Զի եւ նոքա յայսպիսեաց աստի անբաժ ոչ են. (Իգն.։)

Անբաժք բբաց, եւ աչացուք. (Մագ. լ։)

Զպարզն եւ զանբաժն։ Ըստ միոյ պարզ եւ անբաժ հաւատոյ. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)

Անբաժ եւ անորիշ գոլով ի մարմնոյն Աստուածութիւնն ... Հուրն անքակ եւ անբաժ մնայ յոսկին եւ յարծաթն. (Զքր. թղմ.։)

Ոգւով բեւեռեալ ընդ սրբութեան սիրոյդ անբաժ հիւսմամբ. (Տաղ.։)


Անբաժան

adj.

undivided, inseparable.

· Calfa

NBHL (1)

Անսովոր է վարել իբր անմասն. զուրկ. ըստ յն. ἅμοιρος եւ ἁμοιρέω


Անբաժանելի, լւոյ

adj.

cf. Անբաժան.

· Calfa

NBHL (5)

Յաղագս անբաժանելի եւ Սուրբ Երրորդութեանն։ Բնութիւնն մշտնջենաւոր եւ անբաժանելի։ Բաժանելով զանբաժանելին՝ ուրացան, եթէ Բանն մարմին եղեւ։ Անբաժանելի է մարմինն ի Բանէն։ Հոգի է Աստուած, նոյն ինքն անբաժանելի, ոչ ունելով տեղի՝ ուր ոչ է. (Աթ.։)

Անբաժանելի եւ միասնական Սուրբ Երրորդութիւն. (Նար. եւ Ժմ.։)

Վասն այնր թագաւորութեան, որ կայ եւ մնայ յաւիտեան, եւ անբաժանելի է յառողէն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)

Բազում եւ անբաժանելի էր լեալ սուգն. (Ոսկ. ի մելիտ.։)

Ելուզմունք բարունակացն ընդ գերակայ ծայրս ծառոցն շարամանեալք, ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն. (Պիտ.։)


Անբաժանաբար

adv.

indivisibly.

· Calfa

NBHL (4)

Հայր ճառագայթեաց յինքենէ զՈրդի անբաժանաբար եւ անմեկնելի ... անբաժանաբար եւ անմեկուսաբար. (Կիւրղ. գանձ.։)

Բաժանի անբաժանաբար, եւ միաւորի որոշմամբ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Անորիշ եւ անբաժանաբար սահման ունելով. (Զքր. Ծն.։)

Անբաժանաբար միացեալ յարժանիսն։ Բեւեռել ընդ բանս Աստուծոյ անբաժանաբար. (Անան. նին. եւ Անան. ի պետր.։)


Անբաժանութիւն, ութեան

s.

indivisibility.

· Calfa

NBHL (2)

Գերազանցեալ անբաժանութիւն բոլոր աստուածականին միութեան։ Վասն պարզութեանն եւ միութեան գերաբուն անբաժանութեանն. (Դիոն. ածայ.։)

Քանակութեամբ առեալն բաժանի. իսկ անբաժանութիւնն աներեւոյթ է մարմնոյ. (Մաքս. անդ։)


Անբաժին

cf. Անբաժ.

· Calfa

NBHL (12)

Ելանէ դուստր ի տան է, անբաժին եւս է ... Լիցի անբաժին առնուլ (զկոյս բռնաբարեալ). (Մխ. դտ.։)

Տարագիր առնէ (զորդի յանցաւոր), եւ անբաժին հանէ զնա. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)

Սուրբ Երրորդութիւնն եւ երանելի միասնականութիւնն՝ անբաժին եւ միաւորեալ է յինքեան։ Անբաժին է, եւ ի նմին ինքեան. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)

Զանբաժին բնութիւնն, եւ զանքակ թագաւորութիւնն. (Սեբեր. ՟Է։)

Թէպէտեւ յերկուց իրաց երեւի (այս ինքն իմանի), այլ ի միութիւն յանբաժին միացեալ. (Պրպմ. ԽԵ։)

Աստուածային բնութիւնն՝ անբաժին մնացեալ առ մարմինն եւ առ հոգին. (Զքր. թղմ.։)

Ծածկեալ յարգանդ սրբուհւոյ Կուսին, եւ ի ծոցոյ Հօր անբաժին. (Շ. խոստ.։)

Յառաջագոյն սահմանեցաւ յանբաժին նորա եւ հօր նորին խորհրդոց. (Աթ. ՟Ը։)

Որպէս զեղբարս հարազատ անբաժինս։ Անքակ սէր արասցուք ընդ Արշակայ, զի մինչեւ յաւիտեան անբաժին լիցի նա ի մէնջ. (Բուզ. ՟Դ. 16. 20։)

Այսպէս եւ ի Հօրէ Աստուածութիւնն՝ անհոս եւ անբաժին հանդիպի. (Աթ. ՟Զ։)

Կամ միաձոյլ. անհատ եւ անբաժին էին մարմինքն զառաջինն։

Մարմինք անհատք եւ անբաժինք էին. (Եզնիկ.։)


Անբախտ

adj.

unfortunate, unhappy.

· Calfa

NBHL (1)

Զհիմունս նորա անբախս եւ անշարժելի եւ հաստատուն պահեա՛. (Մաշտ.։)


Անբախտելի

cf. Անբախտ.

· Calfa


Անբաղայ

adj. adv.

irreproachable, irreprehensible;
frank, sincere;
irreproachably;
frankly, openly.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆԲԱՂԱՅ որ եւ ԱՆԲԱՂԲԱՂԱՅ. Ուր չկայցեն պատճառանք կցկցելիք. անպատճառ, եւ անմեղադրելի. անստգիւտ. անպարտ. որպէս յն. ἁνυπαίτιος. սէպէպսիզ, մահանասըզ.

Բացատրոհէ ի միմեանց զանբաղայսն եւ զբաղադրեալսն. (Տօնակ.։)

Որ ոչ ի մեզ է, անբաղայ է։ Անշնորհակալութիւնս անբաղայս նախախնամութեան մատուցանել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 68։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անբաղդատ

adj.

incomparable, matchless;
incongruous, disproportionate.

· Calfa


Անբամբաս

adj.

that does not calumniate, that does not detract;
irreproachable, irreprehensible.

· Calfa

NBHL (2)

Երեւեսցի տէրութիւնն անբամբաս. (Եղիշ. ՟Բ։)

Լինել անոխակալ, անբամբաս. (Սկեւռ. աղ.։)


Անբան, ից

adj. s. irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

· Calfa

NBHL (18)

Որոյ չիք բան, այս ինքն բանականութիւն, եւ խօսք. անասուն. հայվան, զայրի նադըգ. ἅλογος. irrationalis, carens ratione etverbo.

Կենդանիք՝ ոմանք բանականք, եւ ոմանք անբանք գոն։ Ասելովն բանական՝ որոշեաց յանբանիցն։ Կենդանի բանաւոր, եւ կենդանի անբան։ Զանբանիցն եւ զբանաւորաց զբնութիւնս։ Ոչ երբէք բանականն յանբանումն տեսանի, եւ ոչ անբանն ի բանականումն. (Սահմ.։)

Ճարակել անբանիւքն զանգւոցն բարութիւն։ Զայս եւ յանբան կենդանիսդ գոյ իմանալ. (Պիտ.։)

Զի մի՛ անբան եւ անպատճառ եղիցի. (Սահմ. ԺԹ։)

Անբան եւ անիրաւ փափագումն. (Շ. ամենայն չար.։)

Մի՛ անբանս ինչ եւ անկարգս բամբասիցէք. (Ոսկ. մտթ.։)

Անբան մասունքն հակառակին կործանիլ ի մեղսն, եւ բանականն ընդդէմ դարձեալ՝ ոչ տայ թոյլ. (Լմբ. սղ.։)

Անբան առաքինութիւնք ... անբանք կոչին վասն ոչ գիտելոյ զպատճառն, թէ զիա՛րդ պարտ է ողջախոհ լինել. զի եւ յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ այսպիսի առաքինութիւն տեսանիլ։ Անբան արհեստք, եւ այլն. (Սահմ.։)

Ի հովուական ցպոյ եւ ի մաճակալութեան գործոյ, եւ յայլոց անբան արհեստից. (Լմբ. պտրգ.։)

Առանց խորհրդոյ գործ առաքինութեան անբան եւ անպտուղ անուանի։ Մարմինն աղաղակէ զանբան աղօթս. (Լմբ. սղ.։)

Մարդն տաճար է Աստուծոյ, եւ բանական աշխարհ ի մէջ անբան աշխարհի. (Ոսկիփոր.։)

Բերանակապ եւ անբան եւս եղեալ յառաջ քան զսպանանելն. (Ագաթ.։)

Անբան եւ անլեզու ոմն ... Ոչ անբան ոք, այլ՝ հռետոր եւ բանաւոր յոյժ էր նա. (Վրք. հց. ԺԵ։)

Ետես զդեւսն, զի կային տխուրս եւ անբանս. (Վրք. հց. ԺԹ։)

Զլեզուն հատանել, անձայնս ի բաց տանել եւ անբանս. (Ածաբ. կիպր.։)

Ինքն մեռաւ անբան, եւ ոչ ասաց ինչ. (Վրք. հց. Ի։)

Զանազանութիւն բանական պաշտամանն, եւ անբանի. (Բրս. հց.։)

Գոյ եւ անբան պաշտօն. որպէս եւ է սէրն, եւ ողորմութիւնն, հեզութիւնն. այս ամենայն եւ սոյնպիսիքն անբան պաշտօն կոչին. (Ի գիրս խոսր.։)


Անբանաբար

adv.

cf. Անբանս.

· Calfa

NBHL (5)

ἁλόγως, ἁλογίστως. sine ratione, inconsulte. Իբրեւ զանբան. անխորհրդաբար. անպատճառ. հայվան կիպի, թէվէքելլի.

Ոչ ուղղապէս, այլ եւ ոչ ամենեւին անբանաբար. (Ածաբ. կիպր.։)

Անբանաբար աղօթելով իբրեւ զանշունչս. (Խոսր.։)

Են՝ որք ապաշխարել ոչ կամին, եւ զմահն անբանաբար խնդրեն. (Կլիմաք.։)

Լռեալ կայր ամենեւիմբ անբանաբար. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Անբանական, ի, աց

adj.

like a dumb animal, stupid;
irrational.

· Calfa

NBHL (2)

Անբանական բարոյից է՝ թմբրութեամբ մտաց ի յարօտս մահու ճարակել։ Անբանական վրնջողութիւն. (Նար. կ. եւ Նար. խչ.։)

Մարմին եղեալքս՝ եւ անմարմին, անբանականք՝ հանդերձ բանին. (Յիսուս որդի.։)


Անբանանամ, ացայ

va.

to brutify.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ անբան լինել. արտաքոյ ելանել բանի. անմտանալ ἁλογούμαι. ratione destituor. իսկ ἁλογέω, յոչինչ գրել. արհամարհել.

Ի գիճութեան եւ յապականութեան անբանացեալ կենդանին բանաւոր. (Սարկ. լս.։)


Անբանաւոր, աց

adj.

irrational;
unreasonable, unjust.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանաւորս եւ զանբանաւորս։ Անբանաւորացն անասնոցն. (Եզնիկ.։)


Անբանութիւն, ութեան

s.

stupidity, irrationality, brutality.

· Calfa

NBHL (6)

Իսկութիւն եւ յատկութիւն անբանի. պակասութիւն մտաց եւ բանի նորա. եւ անտեղութիւն. ἁλογία. irationalitas

Անբանութեան է՝ ոչ ի զօրութիւն դիտմանն հայել, այլ ի բառսն. (Դիոն. ածայ.։ Ուր եւ)

Անբանութիւն եւ անիմացութիւն " ասին իբր ի վեր քան զեղական բանաւորութիւն եւ զմիտս։

Յաւակնի կապտել զհայր ի յիւրմէ բանէն, եւ անբանութեանն բամբասանօք պատուել վարկանի զվեհին մեծութիւն. (Նար. ԼԴ։)

Յանտեղիսն ճարտարագոյնք, եւ հանճարեղք յանբանութիւն. (Սարկ. պատկ.։)

Մի՛ արդեօք յունական պերճ եւ ողորկ առասպելքն իցեն հանդերձ պատճառաւ. այլ ասես մեզ՝ պատճառս տալ անբանութեան նոցա. (Խոր. ՟Ա. 31։)


Անբառաչ

adj.

without bellowing, — roaring, — bleating.

· Calfa

NBHL (1)

Զանբառ խօսս մերժեա՛ ի քեն. զայն միայն խօսեա, որ քեզ օգուտ բերէ եւ ընկերին. Զի վայրապար խօսք՝ պոռնկութիւն է շրթանց. (Վրք. հց. ձ։)


Անբասիր

adj.

innocent, irreproachable;
— առնել, to exculpate.

· Calfa

NBHL (1)

Անբասիր կրօնաւորութեամբք։ Արդար է Տէր ի բանս իւր, եւ անբասիր ի յաղթութեան իւրում. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. հանգ.։)


Անբարբառ

adj.

dumb, speechless, mute, silent.

· Calfa

NBHL (2)

Անբարբառ բարեխօս. (Շար. եւ Անյաղթ բարձր.։)

Զանբարբառ ի սպանդ ածիլն. (Սկեւռ. ես.։)


Անբարբառութիւն, ութեան

s.

cf. Անխօսութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուածայնոյն խաղաղութեան եւ լռութեան, զոր սրբազանն Յուստոս անբարբառութիւն կոչէ։ Անբարբառութիւն եւ անշարժութիւն անուանելով զխաղաղութիւնն Աստուծոյ. (Դիոն). եւ (Մաքս.։)

Եկաց առաջի ամբարիշտ Պիղատոսի եւ Հերովդի անբարբառութեամբ. (Համամ առակ.։)


Անբարդ

adj.

simple, uncompounded.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԲԱՐԴ որ եւ ԱՆԲԱՐԴԵԼԻ. Որ չէ բարդեալ, կամ չէ բարդելի. անամփոփելի. ցիր եւ ցան, եւ անպարփակելի.


Անբարդելի

cf. Անբարդ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԲԱՐԴ որ եւ ԱՆԲԱՐԴԵԼԻ. Որ չէ բարդեալ, կամ չէ բարդելի. անամփոփելի. ցիր եւ ցան, եւ անպարփակելի.


Անբարեկամ

adj.

without friends.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն որոյ եւ անբարեկամ եւ անսիրելի են յաշխարհի. (Պիտ.։)


Անբարի, րւոյ, րեաց

adj.

bad, wicked.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ է հրոյ ցրտացուցանելն, եւ ո՛չ բարւոյ ինչ անբարի ածել յառաջ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)

Զչար իշխեցողաց եւ զանբարեաց զկամս. (Շ. ատ.։)


Անբաց

adj.

shut, closed, covered.

· Calfa

NBHL (1)

Անբաց՝ գերեզմանին կնիքն եղեւ. (ՃՃ.։)


Անբաւ, ից

adj.

infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.

· Calfa

NBHL (20)

( ի բառէս բաւ. հասումն, հուն, չափ). ἅπειρος, ἁπέραντος. infinitus, termino carens, ἅμετρος, immensus եւ այլն. Անհուն. անանցանելի. անհաս. անսահման. անեզր. անչափ. հատտէն դաշրա, հատսըզ, նիհայէթսիզ, եօլչիւսիւզ.

Յերկիւղէն մեծէ, եւ յամօթոյն անբաւէ. (Խոսր.։)

Յանապատին՝ յանբաւ եւ յանկոխ երկրին. (Երեմ. ՟Բ. 6։)

Որոյ անհուն եւ անբաւ է բազմութիւնն։ Անչափից եւ անբաւից բազմութիւն. (Փիլ.։)

Չարն անբաւ եւ անտանելի. (Առ որս. ՟Ա։)

Երից անբաւիցն՝ անբաւ բնակցութիւն. (Ածաբ. մկրտ.։) Գրի յոմանց եւ ԱՄԲԱՒ։

Ի վերայ անբաւ մարդկան։ Լինիցին առաջինքն քո սակաւք, եւ վերջինքն քո անբաւք. (Յոբ. ԼԶ. 28։ ՟Ը. 7։)

Անճառ եւ անբաւ։ Անբաւ արկածիւք։ Անբաւ չարեօք։ Չարիք անբաւք. (Փիլ.։)

Զանճառ պարգեւսն յայտ առնէր, եւ զանբաւ զազդողութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 5։)

Ի նախագրեալ կրկին առմունս յունականս անխտիր բերին եւ հայկաբան վկայութիւնք. զոր օրինակ զԱստուծոյ ասի.

Ամենեցուն կեանք է եւ կեցուցիչ, եւ յամենայնէ անբաւ. (Յճխ.։)

Այն՝ որ անբաւն էր եւ անհաս. (Ագաթ.։)

Մնաս յայսոսիկ անբաւ եւ անհետազօտելի. (Նար.։)

Սաստիկ եւ անբաւ շփոթմանց։ Զանբաւ վարուցն. (Փարպ.։)

(ի Բա. բայ, բառ, բան). ἁμύθητος, ἅφατος, ineffabilis, inenarrabilis. անպատում. անճառ. անասելի եւ անթուելի, անհամար. վասֆ օլունմազ, տիլէ վասֆէ կէչմէզ, թապիր օլունմազ, հիսապսըզ.

իբր անբաւական. այս ինքն անհնարին, որ եւ ԱՆՀԱՍ ասի. անարուեստ, կամ անհմուտ, իբր ոչ վերահասու.

Զանբաւն ի ձեռն երեւելեացն ուշի՝ նպատակի արուեստին հանդիպեցուցանել. (Նիւս. կազմ. ԼԲ։)

Յոյժ. շատ. եւ անսահմանաբար.

Եզր վերջին, ընդ որ ոչ գոյ այլ անցանել. կատար. կատարած. որ եւ ԱՄԲՈՎԿ, կամ ԱՆԲՈՎԿ. ԱՄԲՈԿ. նիհայէթ, էնճամ.

Իբրեւ ոչինչ ժամանեալ յանբաւ գործոյ պատերազմին. (Փարպ.։)


Անբաւազօր

adj.

whose power is infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայնի պատճառ գոլով, եւ որպէս անբաւազօր՝ ոչ միայն զամենայն զօրութիւն յառաջ ածելոյ, եւ այլն։ Օրհնաբանել զանբաւազօր բարերարութիւն։ Անբաւազօրս Աստուծոյ բաշխումն յամենայն էսս տարեալ լինի. (Դիոն.։)


Անբաւածաւալ

adj.

immense, unlimited.

· Calfa

NBHL (2)

Յանբաւս ծաւալեալ. համատարած ի ծագաց մինչեւ ի ծագս. համասփիւռ.

Անբաւածաւալ ծով. (Սկեւռ. աղ.։)


Անբաւական, ի, աց

adj.

insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (2)

(գտանի գրեալ եւ ԱՆԲՈՎԱԿԱՆ). Որ չէ բաւական անձամբ անձին. անձեռնհաս. անկարօղ. գուտրէթսիզ.

Անբաւական ագահութեամբ արծաթոյ եւ փառաց. (Լմբ. պտրգ. (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ)։)


Անբաւականութիւն, ութեան

s.

insufficiency, incapacity.

· Calfa

NBHL (1)

Առձեռն էր պատճառն՝ տկարութիւն մարմնոյ, եւ անբաւականութիւն բանի. (Երզն. քեր.։)


Անբաւելի, լւոյ

adj.

incomprehensible, immeasurable, infinite.

· Calfa

NBHL (3)

Անչափ. անբովանդակելի. անպարագրելի. եւ անճառելի. ἅρρητος.

Յաղագս անբաւելի՝ ինքեան եւ Հօր իւրոյ՝ մարդասիրութեանն. (Աթ. ՟Ը։)

Անբաւելի բնութիւն։ Անբաւելին երկնի եւ երկրի. (Շար.։)


Անբաւութիւն, ութեան

s.

infinity, immensity.

· Calfa

NBHL (6)

Ամենայն էիցս սկիզբն եւ վախճան՝ նախէն, բովանդակութիւն ամենայնի, եւ անբաւութիւն ամենայն անբաւութեան եւ բովանդակութեան գերունակապէս. (Դիոն. ածայ.։)

Երկդիմի անբաւութիւն տեսանի՝ ըստ սկզբանն եւ կատարածի։ Զանբաւութիւնն եւ զանանցանելին՝ անսկիզբն անուանեաց. (Ածաբ. ծն.։)

Կայ ի լիութեան իւրում եւ յանբաւութեան. (Յճխ.։)

Զարարածոց ասի՝ իբր անթիւ եւ անհամար բազմութիւն. եւ մեծութիւն կամ ընդարձակութիւն յոյժ յոյժ.

Զջուրսն՝ որ իբրեւ զկատարս լերանց յայսկոյս եւ յայնկոյս բաժանեալ կային անբաւութիւնքն. (Ագաթ.։)

Անբաւութիւնք ծովուց։ Ջուրքն անբաւութեան։ Զանդունդս՝ եւ որ ի նմա են անբաւութիւնք։ Զոր չէ մարթ ի թիւ արկանել վասն անբաւութեան. (Նար.։)


Անբեկանելի, լւոյ

adj.

infrangible.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԲԵԿԵԼԻ. Անխորտակելի. անփշրելի. անեղծ.