too late;
unseasonable;
unforeseen, unexpected.
Եւ ոչ պաղատանս ընդունի, քանզի անժամ է ժամանակն. (Մանդ.։ եւ Եփր.։)
Անժամ ծախելով զինչսն՝ ի ժամու ոչ ունին տալ։ Անժամ եկի. (Մխ. առակ.։)
Զննեա՛ զքեզ, զի մի՛ անժամ մեռցիս. (ՃՃ.։)
not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.
Ասաց (Նեբրովթ) զինքն՝ հնագունիցն լինել անժամանակ Բէլ (Բահազ չաստուած). այլ անժամանակն Բէլ ծախի ժամանակաւ ի Հայկայ. (Արծր. ՟Ա. 2։)
intolerant, impatient;
incontinent, intemperate, immoderate;
violent.
to lose patience, to grow impatient.
impatient;
incontinent, intemperate.
Որ ոչն ժուժկալէ. նոյն ընդ անժոյժ. չհամբերօղ, զինքը չբռնօղ. սապըրսըզ, տուրմազ, տայանմազ, ի թիտալսըզ.
nit.
Չարչարեալ լուով, ոջլով անծով, կծով։ Փոքր տարր զանիծն ասէ։ Անիծք ծնանին անկերպք, զի ոչ ճանաչի վերջք կամ առաջք, գլուխ կամ ոտք. (Լծ. նար.։)
cf. Անիծանեմ.
cf. Անիմաստ.
Զխնդրողսն յԱստուծոյ խելս բարիս, եւ զինքեանս անխրատս գոլ, անիմայ ասեմ. (Ոսկիփոր.։)
foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.
Ի ճշմարտութիւնն հաւատացեալք, զի անհաս է եւ անիմաստ (թերեւս՝ անիմաց). (Եւագր. ՟Ժ՟Ը։)
pennyless, poor;
nothingness
Անինչ վասն այն պարտ է լինել, որպէս զի փափաքս ազատեսցի յաշխարհէ, եւ ի վեր յառեսցի. ապա թէ ոք անինչ է, եւ անդր ոչ փափաքէ, նանիր աշխատի. (Լմբ. սղ.։)
negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.
Կամիմ զձեզ, զի անհոգս իցէք։ Ի մարդկանէ կարէր տալ օրինակ ի յԵղիայէ եւ ի Մովսիսէ եւ ի Յովհաննէ, եւ յայլոց այնպիսեաց անհոգաց։ Անհոգ եմ յերկեղէ ... Ի թշնամեաց անհոգ լինիցիմք. (Ոսկ. մտթ. եւ Ես.։)
Ո՞չ է քեզ մեծ, զի անհոգ ես ի գիշերի, եւ անհոգ ի տունջեան, անհոգ ի տան, եւ անհոգ ի հրապարակի. (Մանդ. ՟Դ։)
to be neglectful, inattentive, indifferent.
Ես ոչ գիտէի՝ անհոգացեալ, զիմանալի չարին մախանս. (Պիտ.։)
without soul;
spiritless;
inanimate.
Զի թէ մարդ բան ունի եւ հոգի, Աստուած անբան եւ անհոգի զիա՞րդ իցէ. (Ոսկիփոր.։)
negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.
Կարասցեն աներկիւղ յանհոգութեան զիւրեանցն կողմն ապրեցուցանել. (Պիտ.։)
not fordable;
unfathomable, immense.
Անհունս ասեմք զանհատսն, վասն զի միշտ եղանին։ Անհունն որ է անսպառն. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ պերիարմ.)
without fire;
that has no need of fire.
Մի՛ անհուր՝ ողջակիզին սպանդ մեռցի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
insubordination
cf. Անհուպ.
without permission or licence.
ἁκέλευστος, ἁνεπικέλευστος. injussus. Ուր չիք հրաման. առանց հրամանի. ինքնակամ. ինքնին. իզինսիզ. քէնտի պաշընա.
that does not allure or seduce.
who invites nobody;
cf. Անկոչ.
Ոչ ողորմածք, եւ քարոզիչք խաղաղութեան, այլ անգութք եւ անհրաւէրք. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)
without voice;
mute, without sound;
consonant.
Անձայնք ինն, բգդ, պկտ, թփք. եւ անձայնք ասին, զի առաւել քան զայլսն են չարաձայնք. (Թր. քեր.։)
loss of voice;
aphony.
Ընկա՛լ ո՛րդեակ զյորջորջումս, եւ ի բա՛ց վճարէ զիս յանձայնութենէս. (ՃՃ.։)
Պատուհասեցեր զծերունին անձայնութեամբ։ Այնպէս անկան, իբր զի անձայնութեամբ արգելուլ. (Ոսկ. յաւետիս. եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)
Անձայն գիրն ունի այսպէս. քանզի անձայնութիւն սոցա ի ձայնաւորութենէ ոմանց իմացեալ եղեւ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.
Աղօթէ, զի եւ մայրն անձեռնարկելի մնասցէ շանցն. (Վրդն. սղ.։)
that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.
Տեսանէին անձեռնհաս զգանձն, եւ զինքեանս ի խոր աղքատութեան. (Սկեւռ. լմբ.։)
napkin.
unformed.
Զի եւ ոչ ծածկէին զիւրեանց զամօթն, եւ զանձեւ տեսութիւնն. (Բրս. բարկ.։)
fumitory.
Շահթառակ, շահթառտ. անձխոտ, եւ կանաչաց թագաւոր։ Ի բառս Գաղիան. եւ ի Բժշկարանս ՝ գրի նա եւ ԸՆՁԱԽՈՏ, ԸՆԾԱԽՈՏ. իմա՛ ո՛չ խոտ ընձու, այլ ՝ իբր խոտ ծխոյ կամ ծխոտ. համայն ծուխ. զի եւ յն. ասի καπνός եւ լտ. fumaria, fumus terrae. արաբ. եւ պրս. շահթէրիճ, շահթէրէ (թագաւոր խոտոց). բէնիրէ, բէնիսէ.
boasting, blustering, swaggering
Որ անձամբ զանձն գովէ. յն. սնափառ. ինք զինքը գովօղ.
personal;
hypostatical;
own.
Յանձնական էութեան իւրում զիւրն ունի, այլ վասն երեւելի արարածոցս առեալ նմանութիւն. (Ագաթ.։)
presumption, pride, vanity.
Անձնահաճութիւն Պերոզի։ Պերոզի իմ եղբօրն անձնահաճութիւն կամացն. (Փարպ.։)
Այս է գործ սատանայի, զի անձնահաճութեամբ զամենեսեան վրիպեցուցանէ ի բարեաց։ Զգո՛յշ լինիցիս յանձնահաճութեան դիւէն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
that reproaches himself.
Որ նախատեաց զանձն իւր ի մահ. այս ինքն զի խրոխտացաւ եւ ընկեց զանձն իւր ի մահ։ (Եփրեմ.)
boastful, full of vanity;
— լինել, to be extolled.
to escape, to fly, to have a narrow escape, to run away.
ԱՆՁՆԱՊՈՒՐ կամ ԱՆՁՆԱՊՈՒՐԾ ԼԻՆԵԼ կամ ԵՐԹԱԼ Ապրեցուցանել զանձն. ապրիլ. զերծանիլ. պրծանիլ. զինքը խալըսել. քենտինի գուրթարմագ.
Անձնապուր լեալ հանդերձ զինակրաւ. (Արծր. ՟Ա. 9։)
selfishness, self-love;
egotism.
Անձնասիրութիւնն լինի արգել հա՛րթ իմանալոյ զիրաւունս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։)
Զի մի՛ անձնսիրութեամբն եւ զիրաւունսն եւս կորուսանիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)
that has committed suicide;
self-murderer.
αὑτόκτονος, αὑτοφόνος. qui se ipse interficit, perimit. Սպանօղ անձին իւրոյ. որ զիւրովի երթայ. անձնամահ. ինքը զինքը մեռցնօղ.
that sells himself.
Վաճառօղ անձին իւրոյ. ինք զինքը ծախօղ.
that burns himself.
Տոչորիչ անձին, ոգւոյ, սրտի. ինքը զինքը էրօղ մրկօղ.
animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.
Սահմանի կենդանին, էութիւն անձնաւոր զգայական։ Բանդ Աստուծոյ ընդ անձնաւոր մարմնոյ զինքն միացուցեալ։ Ոչ անանձն առեալ զմարմինն, այլ անձնաւոր՝ հոգւով իմանալեաւ. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. լ. եւ Կիւրղ. հանգ.։ Որպէս եւ Յհ. իմ. երեւ.։ Սարկ. մարդեղ. եւ Սարկ. հանգ.։)
personal;
hypostatical.
Մարմնաւորականաւ եւ անձնաւորականաւ ընդ մեզ եղեալ. զի եւ մեք յանձնէ եմք բանականէ, եւ ի մարմնոյ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ե։)
personality;
hypostasis;
person.
free, that has freewill, independent.
freewill, choice, free agency, independence.
Վասն զի առաքեալ եմ, եւ յԱստուծոյ առաքեալ, զիա՞րդ իշխեմ անձնիշխանութեամբ գործել ինչ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
self-esteem, presumption.
narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.
abba, abbot, superior;
ընդհանրական աբբայ —, abbot general;
աբբայ հայր, cf. Աբբահայր.
Աբբայ վանից։ Ասէ աբբայ անտոն ցաբբայ պիմէն։ Ի վանս սաբայի աբբայի։ Ա՛բբայ, զի՞նչ արարեր։ (Վարք հց)
cf. Աբբայ.
cf. ԱԲԲԱՅ;
զի ասի զԱստուծոյ հօրէ, եւ զՎանաց հօրէ, այսինքն զառաջնորդէ վանաց։
cf. Աբաս.
early-rising, diligent.
to clothe or dress oneself, to wear, to put on;
to take lodgings, to pass the night, to sojourn, to dwell;
to stay;
— զրահս, to put on a breastplate or cuirass.
Առ մեզ ագիր, զի ընդ երեկս է։ (Ղկ. ԻԴ. 29)
Եղիցի նմա որպէս հանդերձ՝ զի ագանի։ (Սղմ. ՃԸ. 19)
Մերկացայ զպատմուճան իմ, զի՞արդ ագանիցիմ (այլ ձ. զգեցայց) զնա։ (Երգ. Ե. 8)
Հարցէ զեօթնաձորն, զի համարձակ լիցի գնալ ընդ նա եւ ագելոյն (Ես. ԺԱ. 15)
Չմտանել ագելոյ (զկօշիկ) ի քահանայանալն... զի ամենայն զաղբ կամ զայլ ինչ կոխէ անցեալն (Կիւրզ. էշ.)