Definitions containing the research անկ : 5285 results

Մատաղանամ, ացայ

vn.

to bloom again;
to renew one's youth, to grow young again.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եւ որ ծերագոյնքն էին ի նոցանէ, փափկացան, եւ մատաղացան, մանկացան. (Եղիշ. ՟Ը։)


Մատաղատունկ, տնկոց

adj. s. fig.

young, new, tender;
young plant, sucker, layer, shoot, sapling, off-set, slip;
neophyte, proselyte;
թուփ —, young shrub;
— նահատակ, child-martyr.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ մատաղատունկ. զի մի՛ հպարտացեալ ի դատաստանս սատանայի անկցի. (՟Ա. Տիմ. ՟Գ. 6։)

Մատաղատունկ զնորահաւատն ասէ, եւ ոչ զմանկութիւն տիոցն։ Մատաղատունկ աստ ոչ զմանկութենէ ասէ, այլ զնորահաւատէն, ըստ այնմ, եթէ ես տնկեցի, ապողոս ջուր ետ, աստուած աճեցոյց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Մատաղորթ

adj.

having lately calved.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն մատաղորթ եւ անդրանկածին երնջոցն. (Եփր. թագ.։)


Մատաղօրեայ

adj.

young, tender.

· Calfa

NBHL (3)

Աւուրբք մատաղ. մատաղահասակ. մանկահասակ. տղայ.

Մանկտին մատաղօրեայք կոտորեցան։ Աստ աւասիկ գոյ հնար մանկանալ ծերոց, եւ լինել մատաղօրեայս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)

Կարի մատաղօրեայք էին որդիք դերանկին. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Մատնահատ

adj.

cutting off or amputating another's finger.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեալ զդասս մանկանց՝ դիւաց եւ քրմաց եւ մատնահատաց (կամ մատնահարաց). (Կաղանկտ.։)


Մատնացոյց

adj. fig.

pointing at, indicating with the finger;
— առնել, լինել, to point at, to addict, to indicate;
to betray;
to deride, to scoff, to ridicule, to quiz, to make a laughing-stock of.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա բառդ՝ ստուգութեան եւ մատնացոյց առնելոյ է։ Մատնացոյց առնէ զիւրսն խնդութեամբ էմմանուէլն, թէ ահա ես եւ մանկունք իմ. (Գէ. ես.։)


Մատնիչ, չի, չաց

s.

traitor;
felon, scoundrel.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակ էր. իսկ անկեալ՝ մատնիչ կոչեցաւ. այսինքն բանսարկու. (Իսիւք.։)


Մատուցանեմ, ուցի

va.

to draw or bring near, to advance, to put forward;
to present, to offer, to dedicate;
to sacrifice;
ի մէջ —, to relate, to report.

· Calfa

NBHL (1)

Մատո՛ առ իս զդոսա, զի օրհնեցից զդոսա։ Մատո՛ այսր զորդին քո։ Մատուցանէին առ նա մանկտի։ Մատուցաւ առ նա դիւահար մի։ Իմոց բանից մատո՛ զունկն քո։ Մատուցին զթիւն արքայի զկորուսելոցն։ Մատուցէ՛ք առ իս եւ այլ աման, եւ այլն։ Որ առ ձեզ մատուցանիցի. այսինքն մատչիցի. (Ագաթ.։)


Մատք, տոց

s.

temptation, impurity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ համբերեն մատոց դիւին, որ յերանսն անկանին. (Եւագր. ՟Ի՟Ա։)


Մարգարէանամ, ացայ

vn.

to prophecy;
to predict, to foretell;
to play the prophet, to counterfeit.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ արտաքուստ աստուածարեալ երեւիլ. կոկոզանալ. յայլոյ խելս. փրփրիլ եւ անկանիլ. տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 10=24։)


Մարգարէուհի, հւոյ, հեաց

s.

prophetess.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէուհի իմն վասն մանկանն կինն գտանիւր. (Յհ. կթ.։)


Մարգարտաշար

adj.

strung with pearls.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպարանք նկարակերտք մարգրտաշարք ծաղկերանգ անկուածոց. (Անան. եկեղ։)


Մարգարտերանգ

adj.

pearl-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Ցօղեն արտօսրաթոր վտակս մարգարտերանկն կաթուածոց. (Անան. եկեղ։)


Մարգաց

s.

the eleventh month of the ancient Armenian calendar, (June).

· Calfa

NBHL (1)

Անուն ամսոյ հայոց ի դէպ եկեալ վայելչութեան կամ մարգագետնոյ. զի ըստ անշարժ տումարին անկանի յաւուրս յունիսի.


Մարդագայլ

s.

chimera, bug hear, hobgoblin, ghost.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդագայլ է ո՛րդեակ արտաքոյ. եւ ելեալ մանկանն՝ ետես զծեր ոմն կորացեալ՝ շրջեալ աչօք, եւ կարծեցեալ մարդագայլ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Հ՟Թ։)


Մարդագլուխ

adj.

man-headed.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մարդագլուխ՝ ՟Խ թանկայ առնուն. (Մեծոբ.։)


Մարդախողխող

cf. Մարդախոշոշ.

· Calfa

NBHL (1)

Ապստամբն բաբան՝ մարդախողխող աշխարհաւեր արիւնարբու գազանն. (Կաղանկտ.։)


Մարդախոշոշ

adj. s.

slaughtering or massacring man, murderous, killing, bloody, sanguinary, cruel;
cut-throat, homicide.

· Calfa

NBHL (1)

Ապստամբն բաբան՝ մարդախողխող աշխարհաւեր արիւնարբու գազանն. (Կաղանկտ.։)


Մարդակերպ, ից

adj.

human, having a human form or figure;
after the men's manner;
s. zool. anthropomorphite.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակացն ձեւն պայծառ էր, եւ մարդակերպ երեւեցան, եւ յանկարծակի. (Մեկն. ղկ.։)


Մարդակոտոր

adj.

murderous, exterminating;
— առնել, to kill, to put to the sword.

· Calfa


Մարդահաճութիւն, ութեան

s.

fawning, adulation, flattery;
respect for persons.

· Calfa

NBHL (1)

Որ այլում հաճոյ եւ կամ ըստ իւր հաճոյիցն ինչ առնիցէ, յաստուածպաշտութենէն կործանի, եւ ի մարդահաճութիւն անկանի. (Բրս. հց.։)


Մարդամահ, ու

s.

plague pestilence.

· Calfa

NBHL (1)

Չէր գիտակ մարդամահին։ Խնդրեաց իւր, զի մարդամահիւն անկցի ի ձեռս աստուծոյ. (Եփր. թագ.։)


Մարդաշատութիւն, ութեան

s.

great multitude, dense population.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհեցիքն զմարդաշատութիւն աշխարհիս. (Կաղանկտ.։)


Մարդավաճառ, աց

s.

slave-merchant or dealer.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զմարդավաճառ, որ գողանան զմանկունսն. (Նար. երգ.։)


Մարդատեցութիւն, ութեան

s.

misanthropy, hatred of mankind.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւն ընչից եւ հեշտ ցանկութիւն, եւ երկոքին սոքա զմարդատեցութիւն կազմեն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Մարդելուզական, ի, աց

adj.

adulatory, deceitful.

· Calfa

NBHL (1)

Պահօք մարդելուզական ցանկութիւնքն հատանին. (Գեննանդ.։)


Մարզարան, աց

s.

gymnasium.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այնպէս արքայաբար մտանէ ի կայսերականն մարզարան. (Կաղանկտ.։)


Մարզեմ, եցի

va.

to instruct in athletic exercises;
to inure to war;
to exercise, to instruct, to initiate, to teach, to discipline, to form, to train, to civilize, to soften manners.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռնածութիւն առնեն մանկանց տղայոց, այլեւ թքով բերանոյ իւրեանց ձեռամբ մարձեն զայնոսիկ, որպէս թէ առ ի պահել ի նախանձաւորութենէ. (Կանոն.։)


Մարթանք, նաց

s. adv.

stratagem;
means, experient, resource, remedy;
skill, art, ability, cleverness, mastery;
—նօք, ingeniously, cunningly.

· Calfa

NBHL (1)

Իմաստասիրութիւն, եւ ամենայն առաքինի մարթանք հանճարոյ։ Ուստի՞ զառաքինի եւ զիմաստուն մարթանսդ ունիս։ Արուեստական գործ ոչ ինքնին լինել, այլ ի հանճարէ մարթանաց իմատուն գործն զկատարելութիւն ընդունիցին։ Արջք՝ որ ինչ միանգամ մանկավարժից սովորութիւն է՝ մարթանօք գիտութեանն զամենայն ինչ գործեն։ Ըստ արուեստի իմն մարթանաց հանճարոյ. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. լիւս.։)


Մարթեմ, եցի

va.

to find means, to invent, to contrive, to find out.

· Calfa

NBHL (3)

Հայցէին եւս յարքայէ մանկունս մատաղս, որով զնշանագիրսն մարթեսցեն. (Կորիւն.։)

Որ ի չգոյէ անտի զգոյ ստեղծանել մարթաց, արդ զանկեալն յարուցանել ո՞չ մարթասցէ։ Ոչ եթէ որչափ եւ կամեցաւ, այլ որչափ մեք ընդունել մարթացաք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)

Որ ոչն մարթիցէք խնդրել զնա։ Գտանել մարթացից։ Խորամանկութեամբ որսալ մարթասցէ. (Բուզ. ՟Դ. 5։ Յհ. կթ.։ Եղիշ. ՟Բ։)


Մարմաջիւն

cf. Մարմաջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնական մարմաջունք։ Մարմաջմունք ցանկութեան. (Պիտ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)


Մարմաջումն, ման

s.

itching, pruriency;
incitement, tickling, titillation;
smart, burning, puncture.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնական մարմաջունք։ Մարմաջմունք ցանկութեան. (Պիտ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)


Հերձատեմ, եցի

va.

to split, to rive;
to crack, to chop, to cut, to tear.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զբազուկսն հերձատեն դանկօք. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Հերձոտեմ, եցի

va.

cf. Հերձատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԵՐՁՈՏԵՄ որ եւ ՀԵՐՁԱՏԵԼ. Չարաչար հերձուլ. պատառոտել. ճղքրտել, պատռտել, ճանկռտել.


Հերձուած, ոյ

s.

division, separation;
scission, rupture, disunion, discord, dissent, schism;
sect;
heresy;
— առնել, to bring about a scission;
to sow discord;
եղեւ — ի ժողովըրդեանն վասն նորա, there was a division among the people because of him;
դարձեալ — լինէր ի մեջ հրէից, there was a dissension therefore again among the Jews;
— անկեալ էր ի մէջ նոցա, they were divided among themselves;
they were at variance.

· Calfa


Հիացումն, ման

s.

admiration, astonishment, surprise, wonder;
charm, enchantment;
ecstasy;
աստուածահրաշ —, rapture, trance, divine ecstasy;
— or ի — ածել, — արկանել, cf. Հիացուցանեմ;
լինել ի —, to be the admiration of;
արկանել — ի վերայ ուրուք, to plunge into ecstasies, to enrapture;
— է մտաց լսել, it is surprising to hear.

· Calfa

NBHL (1)

Արկ հիացումն ի վերայ ադամայ, եւ ի քուն արար։ Քուն ըստ ինքեան առանձինն հիացումն է։ Հիացումն անկաւ ի վերայ աբրահամու. (Փիլ. լին.։)


Հինահալած արշաւանք

sn.

aggression, assault by brigands.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխեցին զաթոռ հայրապետութեանն աղուանից ի չորայ քաղաքէ ի քաղաքն պարտաւ վասն հինահալած արշաւանացն թշնամեաց խաչին քրիստոսի։ Մինչեւ ցգետն եփրատ հինահալած արարեալ արշաւանօք զհետ ընթանայր թշնամին։ Հինահալած արշաւանօք տարեալ զնոսա անցուցանէր ընդ գետն. (Կաղանկտ.։)


Հինգամեայ

adj.

of five years, five years old;
— շրջան ուսմանց, quinquennium.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկունք չորքամեայք եւ հինգամեաք։ Հինգամեա կամ վեցամեայ մանուկ։ Հինգամեա լռութիւն կամ ժամանակ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի։ Լմբ. սղ.։ Եզնիկ.։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Հինգամեան, մենից

adj.

quinquennial;
cf. Հինգամեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկունք չորքամեայք եւ հինգամեաք։ Հինգամեա կամ վեցամեայ մանուկ։ Հինգամեա լռութիւն կամ ժամանակ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի։ Լմբ. սղ.։ Եզնիկ.։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Մարմնազգած, ից

adj.

clothed with flesh, incarnate;
corporeal, bodily, mortal.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)


Մարմնազգեաց, եցից

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)


Մարմնազգեստ, ից

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)


Մարմնազգեցիկ

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հայր մարմնազգեաց, այլ՝ որդի. ո՛չ հոգին թանձրացեալ մարմնով, այլ միածինն ի հօրէ. (Կաղանկտ.։)


Մարմնաշարժութիւն, ութեան

s.

tickling, titillation, stimulant;
any movement of the body.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժումն մարմնոյ. իբր խլրտումն ցանկական.


Մարմնապահ, աց

s.

bodyguard, life-guardsman, yeoman of the guard.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն մարմնապահացն մինչեւ յանկողինս հասելք. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մարմնասիրութիւն, ութեան

s.

sensuality, lust, concupiscence.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մարմնասիրութեան, եւ ախորժական ցանկութեանն. (Եզնիկ.։)


Մարմնաւոր, ի, աց

adj.

cf. Մարմնաւորական.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ հոգեւորացն նոցա հաղորդ եղեն հեթանոսք, պարտին եւ մարմնաւորացն կցորդ լինել։ Զէն զինուորութեան մերոյ ոչ է մարմնաւոր։ Ցանկութիւն մարմնաւոր.եւ այլն։


Մարմնաւորութիւն, ութեան

s.

corporeity;
incarnation;
humanity.

· Calfa


Մարմնոյթք

cf. Մարմնոյք.

· Calfa

NBHL (1)

Իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, Մարմնոյք. որ ինչ իրք անկ են մարմնոյ.


Մարտական, ի, աց

adj. s.

of or belonging to war or battle, warlike;
warrior, combatant.

· Calfa

NBHL (1)

παλαιστρικός, -κή, -κόν cursorius, -a, -um. Որ ինչ անկ է մարտի եւ մրցանաց. ասպարիսական.