Definitions containing the research իբր : 8114 results

Հարսնմատ

s. bot. nenuphar, waterlily.

· Calfa

NBHL (1)

νυμφαία nymphaea, nunuphar. իբր Հարսնամատն. հարսին մատն. Անուն ծաղկի, որ այլազգական բառիւ Նունուֆար ասի. այն է ջրային շուշան.


Հարսնութիւն, ութեան

s.

marriage, wedding;
wedlock;
ածել հարսնութեան, to marry, to wed, to espouse;
գնալ ումեք ի հարսնութեան, to be married.

· Calfa

NBHL (1)

Խօսեցայ զքեզ հարսնութեան իբրեւ կոյս մի սուրբ։ Փեսայ հարսնութեան սորա որդի աստուծոյ կենդանւոյ։ Ո՞ւր է պաճուճեալ հարսնութիւն քո. (Ագաթ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։ Եփր. ծղկզրդ.։)


Հարստալիր

adj.

abundant, full;
— ձեռամբ, liberally, largely.

· Calfa


Հարստահար, աց

adj.

oppressed;
oppressor.

· Calfa


Հարստանամ, ացայ

vn.

to become powerful, to be predominant, to domineer, to lord it, to rule over, to reign;
to get or grow rich, to prosper, to thrive;
to abound;
— զբարեպաշտութիւն, to be rich in piety, to be very pious.

· Calfa

NBHL (1)

Կարէին իբրու զքեզ հարստանալ. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Հարստացուցանեմ, ուցի

va.

to make potent or glorious;
to strengthen, to brace, to fortify;
to make rich, to enrich.

· Calfa


Հարցական, ի, աց

adj.

interrogative;
magical;
— կէտ, note of interrogation.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՐՑԱԿԱՆ. իբր հարցկական. Այն՝ որ հայի ի հարցուկս, եւ ի հմայութիւնս. դիւթութիւն.


Հարցանեմ, հարցի

va.

to ask, to inquire, to interrogate, to question;
— ի տեառնէ, to consult the Lord;
— զողջունէ ուրուք, to ask news of, or about some one;
— զումեքէ ի խաղաղութիւն, to salute with gentle words;
— զոք բանիւք բազմօք, to overload with questions.

· Calfa


Հարցաքնին լինիմ

sv.

cf. Հարցաքննեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բերիլ ի հարցաքնին իրացն եղիցի. իմա՛ իբր գոյակ. ի հարցաքննութիւն. որպէս դնի եւ յայլ ձ։)


Հարցութիւն, ութեան

s.

demand;
divination.

· Calfa

NBHL (1)

Միտք իբրու պատճառս հարցութեան կալցի զտեղի. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Հարցուկ, ցկաց

s.

soothsayer, conjurer;
sorceress;
այս —, spirit of divination, Pythoness.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՐՑՈՒԿՔ գ. իբր Հարցուածք. հարցմունք.


Հաց, ից

s.

bread;
food, victuals, livelihood;
meal, repast, table;
— առաջաւորութեան, առաջադրութեան or երեսաց, show-bread;
— կենաց, երկնաւոր —, the bread of life;
the Eucharist;
— սգոյ, նեղութեան, the bread of pain, of affliction;
թարմ, կակուղ, քաջեփ or կսկուծ, ջերմ —, new, soft, well baked, hot bread;
օթեկ՝ գահ or քարտու, կարծր, անեփ —, stale, hard, half-baked bread;
սպիտակ, սեաւ or թուխ —, white, brown bread;
տան, հացագործի —, household, baker's bread;
— համեմաւոր, gingerbread;
անխմոր —, unleavened bread;
գետնոյ —, hog's-wort, sow-bread;
կեղեւ —ի (կողինձ), bread-crust;
ներքին կամ վերին կեղեւ, under-crust or upper-crust;
միջուկ —ի, crumb;
շերտ —ի կոգեզանդ, slice of bread and butter;
կոտոր —ի, a morsel of bread;
փշրանք —ի, crumbs;
— յարգանակի, sopped bread, panado;
— խորովեալ, toast, slice of toast;
քրտամբք երեսաց իւրոց գտանել զ— իւր, to get one's bread by the sweat of one's brow;
— թրել, գործել, to make, to bake bread;
— ունել, to have bread;
առանց —ի լինել, not to have bread to eat;
չոր — ուտել, to eat dry bread;
թանալ զ— իւր արտասուօք, to eat the bread of affliction;
—ի բերան վարձու գործել, to serve for his bread;
ի — կոչել զոք, to invite to dinner;
— մեծ գործել, to give a grand dinner;
հաղորդլ ընդ ումեք —իւ, to eat with one;
արկանել —, to serve up;
to give to eat;
— կտրել, բեկանել, բրդել, to cut or break bread;
to crumble, to crum;
կեղեւել զ—, to cut off the crust, to chip it off;
հատանել զ— քաղցելոց, to keep the bread from the hungry;
անարժան է —ին զոր ուտէ, he is not worth his salt.

· Calfa

NBHL (1)

Հաց սգոյ. (իբր հոգեհաց. Երեմ. ՟Ժ՟Զ. 7։)


Հացի, ցւոյ, ցեաց

s.

ash-tree;
հացեաց դրախտ, ash-grove;
— ծառոյ սերմն, cf. Ճնճղկալեզու.

· Calfa

NBHL (1)

μελία bumelia, fraxinus. Ծառ վայրի անպտուղ՝ մանրատերեւ ըստ ուռւոյ. ... ի ստուերէ նորին խորշի օձ, վասն որոյ եւ Օձատանջ ասի. (ուստի հացի՝ է լծ. ընդ Օձի։) Գաղիան.։ (ուր յն. դնի սփեմգամոս. թերեւս որպէս օֆիօ՛տամոս. իբր օձատանջ։)


Հաւալոց, աց

s.

hen-house;
lurking or hiding-place.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ Հաւու ալոցք, կամ վանդակ. տեղի թաքստի. (cf. ԱՒՈԼՈՑ. իբր տեղի փախստի)


Հաւալուսն, լսան

s.

pelican;
onocrotalus.

· Calfa

NBHL (1)

πελεκάν կամ πελεκᾶνος (իբրու տապարակտուց). pelecanus. Թռչուն կողմանցն եգիպտոսի, ջրայինն ի նեղս, նման սագի եւ բադի, եւ ցամաքայինն յանապատն նեղոսի նման արծուոյ կամ արագլի. րէխէմ. եբր՛՛. քաա, խաւիտա. որ եւ Ասիդ.


Հաւակ, աց

s.

commencement, rise, origin;
author.

· Calfa

NBHL (1)

Պատճառք կորստեան, եւ հաւակ լինօղ անբաւ հիքութեանց։ Մարդասպանութեան հաւակ լինել։ Հաւակ այնքանեացն եղեալ աղունցն։ Ոչ իբրեւ զօգտակար արհեստիցն հաւակս յիշեցեալ լինին գտակք սորա. (Պիտ.։)


Հաւահալած

s.

scare-crow.

· Calfa

NBHL (1)

Բարկութեան ախտն գազանաբարոյ՝ արագաշարժ ի յաղաղակելն, եւ իբրեւ զհաւահալածն մրգապահաց, որ մինչչեւ օդոյն ինչ շարժեալ՝ եւ նա սկսանի կարկաջել. (Մանդ. ՟Ժ՟Գ։ Ճ. ՟Գ.։)


Հաւահարց, ից

s.

cf. Հաւադէտ.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՒԱՀԱՐՑ ԼԻՆԵԼ. οἱωνίζομαι auguror. Հաւադէտ լինել իբրեւ զհարցուկ կամ զգուշակ.


Հաւամրգի

s. bot. heath.

· Calfa

NBHL (1)

Բոյս նման մրտի, յորմէ կազմի աւել. եւ սերմն նորա լինի միրգ հաւուց, այսինքն ուտելի ամենայն թռչնոց։ Մխ. առակ.։ Եւ լայնաբար՝ Ամենայն տունկ վայրի, որոց ունդն է կուր թռչնոց, կամ այլոց կենդանեաց։ Գաղիան. իբր յն. βαλανηρά եւ այլն.


Հաւանագոյն

adj.

likely, probable;
persuasive.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Հաւանաբար. եւ Համոզելով.


Հաւանականաբար

adv.

probably, likely.

· Calfa


Հաւանեմ, եցի

va. vn.

cf. Հաւանեցուցանեմ;
cf. Հաւանիմ.

· Calfa


Հաւանընկերք

s.

pair, couple.

· Calfa


Հաւանիմ, եցայ

vn.

to be persuaded, convinced;
to acquiesce, to hear, to consent, to agree, to condescend;
to accept, to admit, to approve;
չ-, to disapprove;
որպէս —եալ եմ, as I believe, as I think;
որ լռէ՝ —ի, silence gives consent;
—իմ, —իմ ընդ այս, I agree to it.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անստոյգ՝ իբր յն. ἅρρην այսինքն Արու.


Հաւասարապատիւ

adj.

cf. Համապատիւ.

· Calfa


Հաւասարասէր

adj.

just, equitable.

· Calfa


Խաբ, ից

s. adj. adv.

deceit, fraud, cheating, knavery;
fraudulent, deceitful;
deceived, cheated, defrauded, duped;
— գործել, տալ, to cheat, to defraud, to dupe, to swindle;
ի —ս անկանել, to be deceived, to fall into error;
ի —ս ինչ լինել, to be in fault;
ընդ —ս գտանել, to detect in fraud;
ընդ խաբս, ընդ խաբ, fraudulently, deceitfully, knavishly, roguishly;
cunningly, astutely;
— շրթանց, the spell of eloquence;
գուցէ ընդ —ս ինչ իցէ, perhaps it was done by mistake.

· Calfa

NBHL (2)

Խաբն, իբր այն թէ պատրանք։ Զնոյն յայտնեաց՝ ասելով, եթե խաբն է. Զի ապրեսցիս ի չար խաբից նորա։ Անկան ի խաբս կորստեան։ Հեռի արա զնորա խաբսն ի մէնջ. (Մանդ ՟Ի՟Գ։ Լծ. կոչ.։ Ի գիրս խոսր.։)

Գաղտնաբար դարձաւ բուրսուխն այլազգի՝ (իբր ի փախուստ), խաբ տալով զօրացն ֆռանկաց. (Ուռհ.։)


Խաբեբայ, ից

cf. Խաբեայ.

· Calfa


Խաբեմ, եցի

va.

to cheat, to deceive;
to defraud, to dupe, to trick, to gull, to inveigle, to insnare;
to plot, to hatch, to contrive;
to pervert, to seduce, to mislead;
to mock, to laugh, not to care, to trifle;
— ի խաղի, to cheat at play.

· Calfa

NBHL (2)

Այս երկիցս խաբեաց զիս։ Եթէ ոք զկոյս զոչ խօսեալ. Զաստուած խնդրեցի, եւ ոչ խաբեցայ։ Մի խաբիր լրութեամբ որովայնի։ Մի խաբեսցէ զձեզ եզեկիա։ Ետես հերովդես՝ թէ խաբեցավ (այսինքն ծաղր եղեւ) ի մոդուց անտի։ Մի ոք զձեզ խաբեսցէ (այսինքն ձազեսցէ իբրեւ յաղթօղ). եւ այլն։

Ոչ խաբիմք իբրեւ զտգէտս. (Եղիշ. ՟Գ։)


Խաբկանք

s.

cf. Խաբանք.

· Calfa


Խաբուսիկ

cf. Խաբու.

· Calfa


Խազ, ից

adj.

s. mus. note;
line, letter;
notch of an arrow;
նուագել զխազս, to solfa;
նուագումն խազից, solfeggio;
immoderately addicted to;
immature, unripe.

· Calfa

NBHL (2)

Որք զօրէն լակոնաց վիմացն, եւ լինիցին իբրեւ զխաղսն անդամաբեկք. այլ ի մեր. ձձ. գրի անդ,

Ձիք մատակախազք եղեն, ոչ մի ոք, այլ ամենեքին ի կին ընկերի իւրոյ խազք, կամ վազք, կամ խանծք, որ է սովորք. (Մխ. երեմ.) (լծ. եւ թ. գըզմագ, ջերանիլ. ար. խուսլէր, խըսալ, իբր խո՛ւյ. անբարի սովորութիւն)։


Խազմարար, աց

cf. Խազմագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս սա (որթ խաղողոյ) բերէ ի յաշխարհի իբր զխազմարար. (Պետ.։)


Խազմուզ, մզոյ

s.

must, new wine.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցու մզեալ իբր նոր գինի.


Խալիզոն, ի

s.

snail;
suit of rooms or buildings.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ ականջն ըստ օրինակի խալիզոնի՝ դրամբք շրջմամբ հնգօք. զի իբրեւ առ թագաւոր հանդարտութեամբ մտցեն բանք եւ ձայնք, եւ մի անզգուշաբար. (Ոսկիփոր.։)


Խախաց, ից

s.

chyle;
rennet;
curdled milk, curds.

· Calfa

NBHL (2)

Լինին իբրեւ խախաց կաթին. (Ի գիրս խոսր.։)

Ընկենո՜ւմք մեք զբանն իբրեւ զխախաց (կամ խաղաց) ի լսողսն. (անդ։)


Խախտեմ, եցի

va.

to remove, to displace, to dislodge;
to move, to change;
to shake, to cause to totter;
to ruin;
to refute, to confute;
to emigrate;
— զոսկերս, to dislocate, to disjoint, to put out of joint;
— բանիւք, to tease, to annoy, to torment with idle gossip.

· Calfa

NBHL (1)

Խախտել զիմացուածս նոցա, կամ զնոսա, կամ զամենեսեան, կամ զամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27. 29. 32։ ուր եւ 31. խախտելիք, իբր խախտօղք։)


Խածանեմ, ծի

va. fig.

to bite;
to chew, to gnaw, to tear in pieces;
to nettle, to sting, to snarl at, to revile;
— զմիմեանս, to bite one another.

· Calfa

NBHL (1)

Չի՛ք այլ ինչ զօրաւոր՝ որ այնպէս խածանէ զսիրտ մարդոյ՝ իբրեւ զնախատինսն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Խածատեմ, եցի

va.

to bite, to nibble.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր՝ խոցոտել.


Խակ, աց

s. fig.

unripe, immature;
sour, bitter, harsh;
harsh, rugged, rough, unkind, cruel, inhuman;
inexpert, unpractised, ignorant;
ill-bred, boorish, awkward, rude.

· Calfa

NBHL (2)

Պետրոս եռացեալսիրովն իբրեւ խակ մանուկ խոստանայ զանձն դնալ ի վերայ. (Արշ.։)

Զորդիս իւրեանց ոչ խրատեն, այլ խակ եւ ընդ վայրագնաց թողուն. (Մանդ. ՟Ի՟Ա։ իբր անկիրթ. ճահիլ.)


Խակագործ, աց

adj.

seditious, factious, turbulent;
— ստահակութիւն, cf. Խակագործութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յապստամբութիւն, եւ ի խակագործ ստահակութիւն. յն. նորաձեւութիւն, իբր յուզումն խռովութեան։


Խակութիւն, ութեան

s. fig.

unripeness, crudity;
sourness, harshness, cruelty;
sedition, rebellion.

· Calfa

NBHL (1)

Քո ուղղակի վարուքն պատկառեցո՝ զնոցա խակութիւն. (իբր ռմկ. ճահիլլիք) (Վրք. հց. ձ։)


Խաղ, ու, ուց, ի, ից, ոյ, ով

s. adv. mus.

play, game;
recreation, pastime, amusement, sport;
fun, joke, raillery, pleasantery, mockery;
mummery, foolery;
games;
scene, stage, theatre;
*song, air;
սէր խաղուց, gambling, gaming;
խաղք Ողոմպիայ, Olympic games;
խաղք ըմբշամարտից, wrestling;
գնդակ խաղ, the game of tennis;
խաղ կճեայ գնդակաց, game of marbles;
խաղ նարտի, backgammon;
խաղ աղիւսակի, draughts;
խաղ սատրնջոյ, chess;
խաղ աչկապուկի, blind man's buff;
խաղ թղթոյ, card-playing;
cf. Թուղթ;
խաղ բախտի, game of chance;
խաղ բառից, a pun, play upon words;
չլինել կամակ ի խաղ, to be in no mood for sport, not to be in a sporting mood;
ի խաղ հատանիլ, զակատիլ ի խաղս, to abandon oneself to amusements;
ի խաղ մտանե, to join a game;
to sit down to play;
լինել յաջողակ ի խաղի, to have a good game;
to hare a good-hand (cards), to be a lucky player;
լինել դժբաղդ ի խաղի, to have ill luck at play;
կորուսանել ի խաղի, to play or to gamble away;
վատնել զամենայն ի խաղի, to gamble away one's fortune, to lose ones' fortune by gambling;
դադարել ի խաղի, to leave off playing;
խաղ համարել, to take as a joke;
չեն ինչ խաղոյ, it is not to be trifled with, it is no joke;
— խաղ առնել զոք, ընդ խաղ արկանել, to ridicule, to deride, to mock, to make sport or mockery of, to laugh at a person;
ընդ խաղ առնել, to rally, to joke with, to jest with;
to turn to ridicule;
ընդ խաղ, ընդ խաղս, for fun, in jest, for a joke, jestingly;
ո՛րչափ խաղացի ընդ նոսա, how many tricks I played on them ! թո՛յլ տուր անդ զխաղդ, թո՛ղ զխաղդ, joking apart, in good earnest;
խաղ կանչել, to sing a song. a note.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԴ ԽԱՂ՝ կամ ԽԱՂ ԱՐԿԱՆԵԼ. որ եւ ԽԱՂԱԼ. իբր ծաղր առնել. այպն առնել. ծաղրել. կատակել.


Խաղ, ից

s.

shore, side of a river;
meadow;
marsh, moor;
gulf, roadstead;
division, pigeon-hole.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԴ ԽԱՂ՝ կամ ԽԱՂ ԱՐԿԱՆԵԼ. որ եւ ԽԱՂԱԼ. իբր ծաղր առնել. այպն առնել. ծաղրել. կատակել.


Խաղալիկ, լկաց

s. fig.

player;
dancer;
game, play, toy, plaything;
trifle, trifling amusement, foolery;
gewgaw, bawble;
laughing-stock, butt;
— լինել, to become the laughing-stock of;
— առնել, to make game of;
— եղեւ բախտին, he was fortune's plaything, or the sport of fortune, fortune mocked him;
հողմոց եւ ալեաց —, at the mercy of winds and waves.

· Calfa


Խաղաղակոյտ

adj.

peacefully assembled.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղաղ եւ անշարժ կացեալ կոյտ, կամ իբրեւ զկոյտ.


Խաղաղապահ, ից

adj.

pacific, quiet.

· Calfa

NBHL (1)

Զխաղաղութիւն սիրելով, եւ իբրու արդարեւ ճշմարիտ խաղաղապահ է նա. (Փիլ. լին. ՟Գ. 8։)


Խաղաղասէր

adj.

fond of peace, that loves tranquillity, peaceable, peaceful.

· Calfa

NBHL (2)

φιλειρηναῖος. pacis amans. իբր Սիրօղ խաղաղութեան.

Եւ իբր խաղաղասիրական.


Խաղամ, ացի

vn. fig.

to play, to sport, to amuse oneself;
to jump, to leap, to dance, to gambol, to frolic, to frisk about;
to ridicule, to mock, to deride;
to jest, to joke, to play the fool;
to move, to walk, to go, to depart;
to go away, to march, to start on a journey;
to take the field;
to rush at, to swoop down on;
to gush out, to spout forth, to spirt;
խաղասցէ ի վերայ քո Հոգի Տեառն, the spirit of the Lord shall fall upon you;
ամպք զամպօք ելեւել խաղային, the clouds were gathering round;
— ընդ միմեանս, to fall in love with, to be smitten with love;
— զոմամբ, to make game of, to deride, to jeer, to insult;
մուտ եւ ելս —, to go in and out, to frequent;
ընդ ամուրս խաղալով —, to laugh, to scorn, to scoff at fortresses;
— ի պատերազմ, — ի վերայ մարտիւ պատերազմի, to move against, to advance to the attack, to rush to battle;
— բանակին, to decamp;
to change quarters;
յառաջ —, — գնալ, to march, to advance;
յետս —, to retrograde, to retreat;
տիգաւ աչաց — ի վերայ ուրուք, to scowl at, to menace with threatening looks, to frown;
— բանիւք ի վերայ, to apostrophize, to rail at or against some one, to revile, to burst into bitter invectives, to inveigh against;
— գթոց, to pity, to have compassion on;
— ի սնոտիս, to trifle, to waste one's time on trivial occupations.

· Calfa

NBHL (3)

Ἐμπαίζω. illudo. իբրու խաղալիկ առնել, եւ խաղ առնել. եւ այն՝ չարչարելով, կամ արհամարհելով. օյնամագ, օյնաթմագ, զէֆքլէնմէք, էօրսէլէմէք.

Արք առաքինիք խաղային նովաւ իբրեւ ձագու. (Սարգ. Ա. պ. ԺԲ։)

Խաղաց իբրեւ զգրուիճ։ Իբրեւ զմարախ խաղաց. (Նաւում. Գ. 17։)


Խաղապատիմ, եցայ

vn.

to embrace affectionately, to caress, to fondle;
to embrace the knees, to supplicate with weeping;
օձատիպ խաղապատեալ, interwoven, interlaced, entwined like serpents.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրկս արկանէր խաղապատելով խնդութեամբ. իբր լալով առ խնդութեան. (Մեսր. երէց.։)