Definitions containing the research իբր : 8114 results

Ճառագլուխ, գլխի

s.

commencement of a discourse or treatise, chapter.

· Calfa

NBHL (1)

իբր κεφάλιον capitulum. ... Գլուխ ճառի. սկիզբն բանից.


Ճառատեմ, եցի

vn.

to prate, to prattle, to chatter;
to trifle, to talk idly;
to cavil, to dispute.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ իբրեւ առասպելք կամ ճառատօղք երեւեսցին. յն. ճառատանք. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Ճարակ, աց

s. fig.

pasture, feed, food, forage, fodder, provender;
pasture ground or land, meadow;
food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք նոցա իբրեւ զքաղցկեղ ճարակ գտանեն. (՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 17։)


Ճարակակից, կցի, կցաց

adj.

foraging together.

· Calfa


Ճարակաւոր

adj.

pasturing, feeding.

· Calfa


Ճարակեմ, եցի

va. fig. vn.

to lead the flocks out to pasture, to feed, to pasture;
to remedy, to cure;
to attack, to corrupt, to waste, to devour, to consume;
to pasture, to graze, to browse, to feed, to bait, to feed or live upon, to eat;
to expand, to extend, to dilate, to propagate, to diffuse, to spread;
to take root, to get rooted;
to be cured;
— զանձն, to fatten oneself;
բոցն հողմավար ծաւալեաւ —կէր, the flames, driven by the wind, continued to spread;
յանհնարինս —կէր ի սիրտս նոցա, a deep wound rankled in their hearts;
ցաւն որ յոսկերս նորա —կէր, a pain which penetrated to the very marrow of his bones.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանք իբրեւ զարջառ խոտ ճարակին. (Յոբ. խ. 10։)


Ճարճատիմ, եցայ

vn.

to crack, to crackle, to crepitate.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս լծ. յն. լտ. գռօդէօ, գռէբիդօ. իբր Ճայթճայթել. ճայթել. շաչել շառաչել. ձայն հանել խորտակման, պրկման, ճայթման, եւ այրման. ճաթռտիլ, չըթչըթալ, չթըռտալ.


Ճարպ, ոյ, ի

s. adj.

grease, fat, tallow;
oil;
fat, plump;
— խոզենի, bacon, seam, hog's grease or fat;
— խոզենի հալեալ, lard;
— ցորենոյ, the finest flour of the finest wheat;
օծանել —ով, to grease;
բառնալ զ—ն, to skim;
to scour, clean or purify from grease;
—ոյ զակամբ դալ, to become blind with rage.

· Calfa

NBHL (2)

ՃԱՐՊ. իբր Ձէթ.

Կորովութեամբ ձգէ յետուստ կողմանէն ճարպ. թուի իբր ռմկ. ճարպկօրէն. կմ ղարպով, ճէրպով.


Ճարտասանական, ի, աց

adj.

oratorical;
—ն, cf. Ճարտասանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԱՐՏԱՍԱՆԱԿԱՆ. իբր Սոփեստական. իմաստակական. σοφιστικός sophisticus.


Ճարտարախօս, աց

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Ճարտարախօսական. պատիր.


Ճարտարապետ, աց

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ. իբր Քաջ յայլ արուեստս եւ ի գիտութիւնս. կերտօղ. եւ Քերթող. սոփեստէս.


Ճարտարապէս

adv.

cleverly, skilfully, dexterously.

· Calfa

NBHL (1)

(Վասն) աստուծոյ) ուսանել պարտ է, թէպէտեւ ոչ յոյժ արտարապէս, այլ իբրու գաղափարաւ. (Արիստ. աշխ.։)


Ճարտարասոյզ

adj.

insidious, artful, crafty.

· Calfa


Ճարտարմտութիւն, ութեան

s.

acuteness, perspicacity, penetration;
dexterity, address, cleverness;
sophistry, cavilling, pettifogging, sophism, subtlety, quirk.

· Calfa

NBHL (1)

իբր յն. փիլիսոփայութիւն. φιλοσοφία . Իմաստասիրութիւ, եւ իմաստակութիւն.


Ճգնաւոր, աց

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

· Calfa


Ճգնեցուցանեմ, ուցի

va.

to force, to molest, to trouble, to vex, to torment;
to endanger, to jeopard.

· Calfa

NBHL (1)

Զկէսն ի քաղցոյ եւ ի ծարաւոյ ճգնեցուցանէին. իբր յոգիս ապաստան առնել։


Ճեղանակ, աց

cf. Ճեղենակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԵՂԱՆԱԿ կամ ՃԵՂԵՆԱԿ. Զարդ գլխոյ կամ զգեստուց, թերեւս որպէս ճիւղաւոր. իբր ճղալլը լէլնկ, կամ թէլլի փուլլու ճէլլայի դիպակ, եւ այլն. զի է անյայտ թէ ի բա գրոց ո՞ր բառ պատասխանէ յայլ լեզուս, յասելն.


Ճեղենակ, աց

s.

plume or egret.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԵՂԱՆԱԿ կամ ՃԵՂԵՆԱԿ. Զարդ գլխոյ կամ զգեստուց, թերեւս որպէս ճիւղաւոր. իբր ճղալլը լէլնկ, կամ թէլլի փուլլու ճէլլայի դիպակ, եւ այլն. զի է անյայտ թէ ի բա գրոց ո՞ր բառ պատասխանէ յայլ լեզուս, յասելն.


Ճեղքեմ, եցի

va.

cf. Ճեղքում.

· Calfa

NBHL (2)

Ճեղքեաց զնա իբրեւ զուլ մի այծեաց. (Դտ. ՟Ժ՟Դ. 6։)

Գուցէ ճեղքիցի պօղոս ի նոցանէ. (Գծ. ՟Ի՟Գ. 10. իբր ձգձգիլ եւ գիշատիլ։)


Ճեղքում, քի

va.

to cleave, to split, to rive, to rift;
to crack, to chap, to crevice;
to cut, to incise, to make an incision;
to divide, to separate;
to tear, to rend;
to disunite, to sever.

· Calfa

NBHL (2)

Ճեղքեաց զնա իբրեւ զուլ մի այծեաց. (Դտ. ՟Ժ՟Դ. 6։)

Գուցէ ճեղքիցի պօղոս ի նոցանէ. (Գծ. ՟Ի՟Գ. 10. իբր ձգձգիլ եւ գիշատիլ։)


Ճեմ, ից, ով, օք

s. adv.

walk, turn, turning;
— առնուլ, զբօսնուլ ի —, cf. Ճիմ, cf. Ճեմիմ;
— զ—ի, in taking a walk, walking;
գնալ — զ—ի, to walk with a measured, haughty step;
cf. Սանձ.

· Calfa


Ճեմարան, աց

s. fig.

place for walking, covered walk, walk, alley;
school of the Peripatetics;
academy, Institute;
dwelling, abode;
throne;
—ք, walk, gait, step;
— բանասիրական, գիտութեանց Academy of belles-lettres, of sciences;
գաղղիական —, the French Academy.

· Calfa

NBHL (2)

ՃԵՄԱՐԱՆ. իբր Ժողովարան. մզկիթ։ Ուռհ. ՟Մ՟Խ՟Զ. ՟Մ՟Կ՟Ա։

ՃԵՄԱՐԱՆՔ իբր Ճեմ. ճեմելն.


Ճեմիշ, մշի

s.

privy, water-closet;
երթալ ի —, to go to stool.

· Calfa

NBHL (1)

Յարուցեալ իբրեւ ի ճեմիշն երթալով պատճառաւ. (Բուզ. ՟Ե. 35։)


Ճերմակ

cf. Սպիտակ;
— երիվար, a white horse.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ռմկ. իբր Սպիտակ. ... cf. ԳԵՐՄԱԿ, ըստ ՟Բ. նշ։ Առաւել ասի զսպիտակ ձիոյ որպէս եւ պ. շէրմէ .... cf. ՃԱՆՃԱՃԵՐՄԱԿ.


Ճիգն, ճգունք, ճգանց

s. adv.

effort, endeavour, attempt, study;
labour, work, pains, suffering, hardship, toil, fatigue;
danger, hazard, jeopardy;
crisis;
conflict, contest, combat, fight;
cf. Ճգնութիւն;
— ի —, close or hard by, one after the other, without intervals;
ամենայն ճգամբք, with all one's strength or ability;
ճգունք մարտի, the toils of war;
տանել մեծամեծ ճգանց, to bear or sustain great hardships;
զամենայն յանձին ունել, թափել, ի մեջ առնուլ, բազում ճգունս առնել, to strive or struggle hard, to do one's best or utmost, to redouble one's endeavours, to make superhuman efforts;
— դնել, to make an effort, to strive, to endeavour;
— դնել զյետին —, յետին ճըգամբք գուն գործել, to make a last effort, or final efforts.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԻԳՆ Ի ՃԻԳՆ. cf. ԹԵՒ Ի ԹԵՒ. իբր Խիտ առ խիտ։


Ճիկ

s.

cry;
warbling, chirping;
— հանել, to utter a feeble cry.

· Calfa


Ճիղ, ճղի

cf. Ճիւղ.

· Calfa


Ճիշդ, ճշդի

adj. adv.

just, exact, precise, correct, punctual, regular;
strict, rigorous;
sparing, scanty;
sordid, niggard;
cf. Ճշդիւ.

· Calfa

NBHL (2)

ռմկ. ճիշտ. Արմատ Ճշդելոյ, եւ Ճշմարտի. Ստոյգ. անվրէպ. սոսկ. ո՛չ աւելի եւ ոչ նուազ. իբր յն. ἁκριβής certus, accuratus.

Իսկ գ. իբր Ճշդութիւն. անստգիւտ լաւութիւն կամ անվրիպութիւն. զգուշութիւն. հաւաստիք. ἁκρίβεια accurata diligentia, integritas.


Ճիչ, ճչոյ, չով, չիւ

s.

cry, shrill cry, shriek, screech, scream;
squalling, wailing, outcry;
աղիողորմ —, piteous cry;
— առնուլ, բառնալ, ղճչի հարկանիլ, to cry, to make a loud outcry, to shriek, to scream, to screech, to squall, to howl, to yelp, to whine;
— բարձեալ աղաղակել, to utter piercing screams.

· Calfa

NBHL (1)

ՃԻՉ ԱՌՆՈՒԼ, ԲԱՌՆԱԼ. ԶՃՉԻ ՀԱՐԿԱՆԻԼ. իբր Ճչել. բողոք եւ գոյժ արկանել՝ բառնալ եւ այլն.


Ճիրանաւոր

adj.

clawed, furnished with claws.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ճիրանաւոր իբրեւ զարծուի. (Վրդն. ծն.։)


Ճիք, ճիոց

s.

slime, mucous secretion of snails.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Ճակք, կամ գիճութիւն. խոնաւ հիւթ ժժմակաց իբր լորձունք.


Ճճի, ճճուոյ, ճճոյ, ճճոյք, ճճեաց

s.

worm, vermin, small worm;
insect, animalcule;
reptile.

· Calfa


Ճնշութիւն, ութեան

s.

cf. Ճնշումն.

· Calfa


Ճնշումն, ման

s.

compression, straining, pressing, squeezing;
— մարմնոյ, mortification, maceration.

· Calfa


Ճշդիւ

adv.

justly, exactly, strictly, precisely, punctually;
rigorously, austerely, scrupulously, sparingly, savingly, stingily, niggardly, scantily, frugally, meanly, miserably;
— գտակաւ, exactly, to a little, to a farthing, to the point, rightly, accurately, punctually, in all its details.

· Calfa

NBHL (2)

Ճշդով գրեցին զերկիրն. յն. գնագրեցին, իբր գին արկին ընդ գրով. (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 35։)

ՃՇԴՈՎ. որպէս Ճշդելով, իբր խնայելով.


Ճշդով

cf. Ճշդիւ.

· Calfa

NBHL (2)

Ճշդով գրեցին զերկիրն. յն. գնագրեցին, իբր գին արկին ընդ գրով. (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 35։)

ՃՇԴՈՎ. որպէս Ճշդելով, իբր խնայելով. φειδωμένως parce.


Ճշմարիտ, րտից, տաց

adj. adv.

true, unquestionable, real, certain, sure;
veridical, faithful, upright, frank, sincere;
in truth, truly, indeed, really, in realty, verily;
— իցէ ? is it true ?

· Calfa

NBHL (2)

Յոքն. գ. իբր Ճշմարտութիւն, եւ ուղղութիւն.

Յարեաւ ճշմարիտ։ Ճշմարիտ յարոյց զնա։ Մարմին զգեցեալ՝ ճշմարիտ, եկեր իբրեւ զմեզ ճշմարիտ, եւ էարբ իբրեւ զմեզ ճշմարիտ. (Եղիշ. յար.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։ Կոչ. ՟Դ։)


Ճշմարտապէս

adv.

cf. Ճշմարտիւ.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւատաց ճշմարտապէս իբրեւ արդարեւ որդի աստուծոյ. (Խոր. ՟Բ. 24։)

Կամ ա. իբր Ճշմարիտ. ճշմարտակա. աներկբայ. իսակական.


Ճշմարտասիրաբար

adv.

truthfully, sincerely, uprightly.

· Calfa


Ճշմարտիւ

adv.

truly, in truth, certainly, undoubtedly, effectively, unquestionably, in conscience;
really, in effect.

· Calfa


Ճշմարտութիւն, ութեան

s.

truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.

· Calfa

NBHL (1)

ՃՇՄԱՐՏՈՒԹԵԱՄԲ իբր մ. Ճշմարտիւ, եւ ճշգրտիւ. ἑπ’ ἁληθείας, ἁκριβῶς. (Յոբ. ՟Լ՟Զ. 4։ Յհ. ՟Ժ՟Է. 8։ Ղկ. ՟Ա. 3։ ՟Ժ՟Ը. 35. եւ այլն։)


Ճոխաբան

adj.

eloquent, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ճոխաբան լինիմ առ ձեզ իբրու վարդապետ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Ճոխաբանեմ, եցի

va.

to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ճոխաբան լինիմ առ ձեզ իբրու վարդապետ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Ճոխագոյն

adv.

imperiously, with authority;
opulently, richly, magnificently;
amply, diffusely.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոխագոյնս իբրեւ մեծաւ իշխանութեամբ խօսի. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Ճոխաճանութիւն, ութեան

s.

pomp, ostentation, show, parade.

· Calfa

NBHL (1)

περηβολή (իբր ռմկ. թաֆրա, քէւիմ. Ճոխաբար վարումն. պերճութիւն եւ սպաս իշխանաց.


Ճոխանամ, ացայ

vn.

to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.

· Calfa

NBHL (2)

(Ի վերայ) ամենեցուն իբրեւ մանկտւոյ ճոխանալ։ Զի ճոխանալոյ ինչ պատճառս տայցէ կնոջն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)

ՃՈԽԱՆԱԼ. Մեծանալ. ունել եւ վայելել զպանծալի ինչ. կամ լիանալ յորդութեամբ. փարթամանալ. զարդարիլ. իբր πλουτέω ditesco.


Ճողեմ, եցի

va.

to take off the hair, to depilate;
to arrange or play with the beard.

· Calfa

NBHL (1)

τίλλω evello, divello, discerpo, vellico. Փետել զհերս, իբր ճիւղիւք մատանց կամ ճիւղ ճիւղ խլել, քաղել. մազերը քաշել, փրցնել.


Ճոպճոպիմ

vn.

to get bruised.

· Calfa


Ճոռոմ

adj.

emphatic, declamatory;
—ս խօսիլ, cf. Ճոռոմաբանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բացուստ ճոռոմս խօսիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա իբր ռմկ. պօլ պօլ ջարդել, ճառդ ճուռդ ընել։)


Կերպանամ, ացայ

vn.

to be formed, to take the form.

· Calfa