like wax.
· Calfa
Պա՛րտ էր իբրու զմոմաձեւ ինձ կազմածն դնել թնդ զգայութեամբք ներգործութեանցն, այն՝ որ կարէր ընդունական տպովք կնքիլ. (Նիւս. կազմ)
cf. Մութն.
· Calfa
Մութ ընդ մութ մածեալ նսեմ (ի թաբոր՝) լոյս եղեւ ծագմամբ լուսոյն. (Շ. տաղ.։)
obscurity, darkness, night;
dark, obscure, gloomy;
— անհնարին, frightful or thick darkness, impenetrable gloom;
— ընդ —, ի մթան, ի մթի, in darkness, in the dark, in the gloom.
· Calfa
Մութ ընդ մութ մածեալ նսեմ (ի թաբոր՝) լոյս եղեւ ծագմամբ լուսոյն. (Շ. տաղ.։)
to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.
· Calfa
Որ զբազմածեան պաշտամունսն մուծին. (Եզնիկ.։)
fog;
cf. Մառն.
· Calfa
ՄԱՌ կամ ՄԱՌՆ. Արմատ բառիցս Մռայլ, Մառախուղ. որպէս Մէգ, եւ միգանման հիւթ մածեալ. մար.
full of fog, foggy, hazy, cloudy;
obscure, dim, gloomy.
· Calfa
Պատեալ մառախլով կամ միգով. մառախլամած. միգապատ. մշուշ.
alkanet, red dye;
henna.
· Calfa
Նոյն եւ ռմկ. եւ ար. Դեղ կարմրացուցիչ (որով պատեն զմատունս աղջկանց եւ հարսանց, եւ այլն)։ Նմանութեամբ՝ Հող մածեալ ի մազմզուկս արմատոց։ Վստկ.։ Ուստի այլով արդեօք նմանութեամբ ասի զյարակցաց արքունի զարմի.
crib, manger;
stable;
զուարակ ի մսրոյ, a fat calf;
— or —ք բերանոյ, jaw bone or the interior of the mouth;
— or կառք մսրի, cf. Յարդգող.
· Calfa
φάτνη praesaepe, praesaepium եւ stabulum παράθεσις appositio. Տախտակամած տաշտաձեւ խորշ յախոռս եւ ի գոմս՝ որպէս սեղան կերակրոյ անասնոց. լայնաբար՝ Ախոռ. գոմք.
saddle;
harness;
կողմնակի —, side-saddle;
pillion;
կոճղ —ի, saddle-tree;
հանել ի բաց զ—ն, to unsaddle;
cf. Թամբ.
· Calfa
ἑπίσαγμα, σάγμα sagma, stramen, stragulum. Կազմած իշոյ կամ գրաստու՝ առ ի նստել ի վերայ, կամ բառնալ զբեռն.
to repose, to give repose, to leave to rest;
to recruit, to relax, to refresh, to ease, to recreate;
to lay, to set, to put, to place;
to finish, to end;
to bury, to inter;
to translate, to remove to heaven;
to make happy, to beatify, to glorify;
— յերկոց տունջեան, to rest from daily labour, to repose.
· Calfa
ՀԱՆԳՈՒՑԵԱԼ, է ընդունելութիւն կրկին բայիցս, Հանգուցանել, եւ Հանգչել։ Իսկ Հանգուցեալ ասին ննջեցեալքն ի քրիստոս՝ մարմնով ի տապանի, եւ հոգւով փոխադրելիք յերկինս՝ ի ձեռն նպաստից եկեղեցւոյ. τεθνεώς, τετελευτικώς, ἁναπαυόμενος defunctus. վախճանած, ողորմած հոգի.
Յարքայական ապարանս զնա հանգուսցէ։ Հանգո՛ ի նեղութեանցս, կամ ի բազմածուփս աշխատութենէ. (Նար.։)
cf. Հանդերձանք.
· Calfa
ՀԱՆԴԵՐՁԱՆ որ եւ ՀԱՆԴԵՐՁ ըստ ՟Բ նշ. σύνθεσις , πραγματεία compositio, apparatus. Պատրաստութիւն. կազմութիւն. կազմած. տարազ պէսպէս. սար եւ սարաս. բաղադրութիւն այլ եւ այլ իրօք հանդերձան. յօրինուած. սպաս. զարդ. հանդէս. պէտք. կահք.
noise, murmur, rumour, uproar.
· Calfa
Խաւարամած շտեմարանացն խօշիւնք դնդչմունք. (Անան. եկեղ։)
the fourteenth letter of the alphabet, the ninth of the consonants;
fifty, fiftieth.
· Calfa
Մերթ եւ ընդ տղ, ստ, ճ, կ, թ, տ, ս, եւ այլն. զոր օրինակ մածանիլ կամ մատզիլ. ստեղն կամ ծեղ, ծիլ, ճիւղ. ծկոյթ, ճկոյթ. ճանաչեմ, ածեայ. ծուռ, կոր, թիւր. ծոյլ, թոյլ. ծորիլ, սորիլ, թորիլ. ծածանիլ, սանձայ՝ ընծայ. Ինձ (գազանն)՝ ինծ, եւ այլն. եւս եւ դձուձ, գծուծ. Ձաղ, ծաղսանիլ, տատանիլ. ծուր, տիւրոս. սիդոն, ծայդան՝ եւ այլն։
porous, spun-gy;
open, in open-work;
s. zool. pholas, pholades.
· Calfa
ԾԱԿՈՏԿԵԱՆ ԾԱԿՈՏԿԷՆ. Ծակոտ. բազմածակ. ծակ ծակ.
liquid, fluid;
loose, free;
soft, mellow, tender;
— որովայն, open, easy in the bowels;
— լինել բնութեան, to be easy in the bowels;
to have the diarrhoea, flux, looseness;
— հանդերձք, immodest dress;
— կեանք, debauchery, dissolute life.
· Calfa
Լոյծ բնութիւն ջրոց։ Ի վերայ լոյծ մկանացն ճանապարհորդել։ Լոյծդ մածուած։ Կարծրըն քեզ հոսանուտ է, եւ լոյծն քեզ պընդակազմ. (Եզնիկ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Ժ՟Գ։)
brilliant, bright, luminous, resplendent.
· Calfa
Լուսապայծառ իմաստիւք լոյս եղելոց աշխարհի համածագօղ գոլով. (Շար.։)
that gives light, enlightening;
— լինել, to teach, to enlighten, to illuminate;
— աշտարակ, light-house;
—ք, the stars.
· Calfa
Քար լուսատու եւ մածագին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
to be humble;
to lower oneself, to descend;
to yield, to acquiesce;
to lean, to bend downwards;
to decline;
— յամբարտաւանութենէ, to descend from one's haughtiness, to have the pride of one's countenance humbled;
յերկիր —, to prostrate oneself;
— առաջի Աստուծոյ, to bow before God;
— անկանիլ երեսաց, to go downcast, to be dejected;
— յիջեւան ուրուք, to deign to dwell in;
— յալիս, to grow old;
—հի օրն, the daylight fades, the day wanes or is going down;
յոտն եկաց յերեսացն խոնարհելոց, he rose from his prostrate attitude;
to be conjugated.
· Calfa
Խոնարհեա՛ց առ իս միա՛յն ողորմած. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
cf. Խոստովանիմ.
· Calfa
Խոստովանել է հռչակել զպարգեւսն, եւ գոհանալ զտուողէն։ Խոստովանեսցուք զբարերարին մերոյ քրիստոսի զողորմածութեամբ վասն մերզմահն աղաղակաւ երգոց. (Լմբ. սղ.։)
deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.
· Calfa
Խոր՝ տախտակամածս արասցես զնա. (Ել. ԻԷ. 8։)
mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.
· Calfa
Խնդրեա՛ այր մի իմաստուն խորհրդական փարաւոնի։ Տու՛ք ի ձէնջ արս իմաստունս եւ խորհրդականս։ Խորհրդականք խորհրդոց։ Առաջի թագաւորին եւ առաջի ամենայն խորհրդականաց նորա։ Այր խորհրդական է։ Յովադ խորհրդական ի միտս։ Սքանչելի խորհրդական։ Իմաստունք՝ խորհրդականք թագաւորին։ Ի վերայ ամենայն մածամեծաց նորա, եւ ի վերայ խորհրդականաց նորա.եւ այլն։
corner;
compartment, division, pigeon-hole;
chess-squares, chequers;
niche;
cell, partition;
nook, lurking-place, hidden corner;
hollow, cavity;
— հանդերձիկ, fold, plait, crease;
— երեսաց, ճակատու, dimple;
wrinkle, puckering;
— ծովու, gulf, bay;
creek, cove;
— նաւի, hold of a ship;
— լերանց, cave, cavern;
— կենդանեաց, den, haunt, lair;
— թռչնոց, eyrie, nest;
ի — մի, in a corner;
— զխորշիւ իջանել, to fold, to plait, to crease;
to become wrinkled, to knit the brow;
—ս քաղել, to fold variously;
—ս —ս գործել, to make smnall rooms or cells;
to gather, to plait;
—ս արկանել յայտս, to wrinkle, to pucker.
· Calfa
Կալաւ խաւար մառախլամած զխորշ ուսման։ Հարեն խորշք խորհրդոց, եւ տարածեալ են թեւք մտաց. (Մծբ. ԺԹ։)
Խորշիւ իմն է վկայութիւնդ, ծածկէ դարձեալ զբանդ. յն. ստուերամած կամ մթին. συνεσκιαμένος. (Ոսկ. յհ. Ա. 12։)
winged, that has wings.
· Calfa
Թեւաւոր առաքինութիւն երկուս լծեաց՝ աղօթս եւ ողորմածութիւնս. (Բրս. չար.։)
obscure, dark, gloomy round about.
· Calfa
Իբր Շուրջանակի յորդեալ, մթացեալ, միգամած. (վասն որոյ երեւի գրելի, Թխպայորդ).
cf. Թխատեսակ.
· Calfa
Թխակերպ. թխատեսակ. սեւագոյն. ծխամած. եւ Աղտեղի, կամ տխուր. մթնագոյն, մթնշաղ, սեւսեւուկ, սեւումուր.
letter, epistle, missive;
թուղթ գրել, to write a letter;
թուղթ առաքել, to send a letter;
թուղթ ընդունել, to receive a letter;
թուղթ աղաչանաց, written entreaty, petition;
paper;
պատառ մի թուղթ, կոտորոկ թղթոյ, a bit of paper;
շրջշրջել զթուղթս գրոց, to turn over the leaves of a book;
ծրարել ի թուղթ, to put in paper;
տոգորել, արատել զթուղթ, to blot, to waste paper;
դանակ, հատիչ թղթոյ, paper-cutter or paper-knife;
թուղթ գրութեան, writing paper;
թուղթ նամակի, letter-paper;
թուղթ տոմսակի, note-paper;
թուղթ ուրուագրութեան, drawing-paper;
ծծուն թուղթ, blotting or bibulous paper;
թաւ թուղթ, pasteboard;
թուղթ ծրարի, wrapping or packing paper;
թուղթ յոռի, անպիտան, waste, paper, old papers;
մածուցիկ թուղթ, sized paper;
թուղթ տպագրութեան, printing paper;
թուղթ մագաղաթեայ, parchment, vellum;
թուղթ ճենաց, India paper;
թուղթ ծրահանելոյ, tracing paper;
թուղթ ապիկեալ, զմռնիտեալ, emery-paper, glass-paper, sand-paper;
թուղթ մզելոյ, filtering-paper;
թուղթ գունաւոր, coloured paper;
թուղթ կճեայ, marbled or stained paper;
թուղթ սեկանման, morocco paper;
թուղթ դրոշմեալ, stamped paper;
թուղթ արծնելոյ, smoothing paper;
թուղթ ձիւթեղէն, brown paper, tar paper;
թուղթ մեքենական, machine paper;
թուղթ տաշտական՝կազմ, vat-paper, handmade paper;
թուղթ գաղափարեալ, laid paper;
bills.
· Calfa
to mend, to darn, to patch, to piece;
to unite, to join;
to invent, to imagine, to contrive, to fabricate.
· Calfa
Զխեցի կարկատէ (յն. մածուցանէ), որ ուսուցանէ զյիմարն. (Սիր. ՟Ի՟Բ. 7։)
closing theeyes;
glueing, pasting;
creaking;
gnashing or grinding the teeth.
· Calfa
որպէս կապչելն, մածուցումն. փակչիլը. կպչիլը. եափըշմասը, պիթիշմէսի.
to stick, to cling to, to hold fast by, to adhere.
· Calfa
Սերտ յարիլ. միանալ. մածանիլ, շփիլ. կփչիլ, կպչիլ, փակչիլ.
to content, to please, to satisfy, to humour, to gratify;
— զմիտս ուրուք, to condescend, to please, to humour;
— զախտս, to gratify the passions;
— զպարտս, to pay a debt;
ի — զնա, to oblige him, to satisfy him.
· Calfa
Զողորմածիդ կամս հաճեցոյց (ողորմիլ ինքեան). (Նար. ՟Ժ՟Դ։)
spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.
· Calfa
ՀԱՄԱՍՓԻՌ ՀԱՄԱՍՓԻՒՌ. Համայն սփռեալ ընդ ամենայն կողմն. համածաւալ, համատարած.
cf. Կրկին;
binary;
binary scale.
· Calfa
Կրկնակ իմն է բնութեանս սերոյ կազմած. (Նիւս. կազմ.։)
to join, to unite, to tie, to bind, to fasten;
to reunite, to tie again, to rejoin;
to insert, to annex, to add;
to proceed, to repeat;
եւ ես կցէի զամէնն, amen I replied;
— զվէրս, to close, to cicatrize;
to accompany.
· Calfa
ἄπτω, συνάπτω apto, necto, adnecto κολλάω, ἑγκολλάω agglutino. կր. adhaereo եւ այլն. Կից առնել զզատուցեալս. զուգել. զօդել. յարել. մերձեցուցանել. հասուցանել. մածուցանել. միաւորել. խառնել. կպցընել, փակցընել. իրարու դպցընել
cf. Կենդանակերպ.
· Calfa
ԿԵՆԴԱՆԱՏԵՍԱԿ. Կազմած ունօղ զտեսիլ կամ զձեւ կենդանւոյ. արձան կամ պատկեր կազմեալ ի նմանութիւն կենդանեաց.
hand-barrow, litter, sedan;
հրեղէն —, instrument of torture, gridiron.
· Calfa
κλίνη, κλινίδιον lectus, lectulus, lectica. Դագաղաձեւ մահճակալ ցաւագարաց. անկողին տախտակամած. եւ Երկաթի մահիճք կամ կասկարայ տանջանաց. թէճկերէ.
place or instrument of punishment.
· Calfa
Չարագործաց (էր խաչն) պատժարան։ Ի պատժարանի փայտին մածուցէր (զոտսդ). (Խոսր.։ Նար. ՟Լ՟Զ։)
deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.
· Calfa
Առաջին փայտն՝ գեղեցիկ եւ քաղցր պտղովն՝ մահու եղեւ առիթ, պատիր եղեալ ադամածին կուսին. (Անյաղթ բարձր.։)
to take or draw the likeness or portrait of;
to portray, to paint, to depict, to describe.
· Calfa
Վերնական եւ աստուածային բարեացն ի կերպ կազմածին ստուգապէս պատկերագրօղն՝ աստուածասէր թագաւորն Հայոց Հեթում. (Երզն. քեր. յիշատ.։)
bulwark, rampart, bastion, barrier, epaulment, beam, rafter;
ceiling;
— լինել հայրենեաց, to be a bulwark of one's country.
· Calfa
ՊԱՏՈՒԱՐ. μέλαθρον lacunar, trabs եւ այլն. հեծանաձիք ծածկոյթ, տախտակամած յարկ.
preparation, preparative, disposition;
furniture, household goods;
train, equipage;
precaution, attention, vigilance;
պատրաստութեամբ, spontaneously, voluntarily, readily.
· Calfa
ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԹԻՒՆ. հանդերձանք. կազմած. կահ. սպաս.
wilful, headstrong, froward.
· Calfa
Եղեն կամակացոյցք կամածին կամացն։ Կամակացոյցք անձանց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
crooked, bent, curved, tortuous, sinuous;
indirect, crafty;
cf. Յամառ;
— շաւիղ, winding path, crooked way;
crookedly, against the grain.
· Calfa
διεστραμμένος, σκολιός, καμπύλος perversus, tortuosus, obliquus, inflexus, curvus, flexuosus. լծ. եւ նոյն ընդ Ծամածուռ. խեղաթիւր. ոլորեալ. որ եւ ԳԱՆԳՈՒՐ (ՆՄԱՆԱՁԱՅՆ). եւ Մոլորեալ. թիւրեալ՝ իրօք կամ նմանութեամբ. (ի ձայնէս Կամ, ուստի եւ կամն, կամար կամուրջ, կարկամ. յորս կայ կորութիւն ինչ. որպէս եւ յն. գա՛մբի, գամբի՛լօս, է կոր. թիւր. պ. փէման, աղեղն. եւ թ. գամպուր, եամփուրի, քէմէր, եւն) զի եւ Կամակորն վարի ըստ նախնեաց որպէս ռմկ. ծուռումուռ. ծուռծռկած.
crookedness, tortuosity, winding;
perversity, depravation;
cf. Յամառութիւն.
· Calfa
στρεβλότης, σκολιότης perversitas, tortuositas, obliquitas. իսկ Կամակորութեամբ, σκολιῶς perverse. Ծամածռութիւն. խեղաթիւրութիւն. խոտորնակութիւն. (որ վրիպակաւ դրի եւ Կամակարութիւն)
mixed with live coals;
smouldering.
· Calfa
Հնոցի մոխրով կայծախառն մածուցին։ Հալեալ ձիւթ՝ կայծակախառն մածուցին. (Ճ. ՟Դ.։)