Definitions containing the research վախ : 562 results

Պախիմ, եցայ

vn.

to be frightened at, struck with consternation.

· Calfa

NBHL (1)

συμπίπτω incido, ruo, collabor ἑκπλήσσομαι timeo, terror, de statu mentis decido. Պակնուլ. սրտաբեկ լինել. անկանիլ իբր ի վախից. (պէսպէս առմամբ) խիստ վախնալ, սիրտը փրթիլ, լեղին պատռիլ.


Պախկոտ

adj.

afraid, timid.

· Calfa


Պախումն, ման

s. fig.

breakage, rupture;
split, cleft;
great fright, consternation, terror, dismay.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱԽՈՒՄՆ. որպէս Վախումն. այսինքն սաստիկ երկիւղ. դողումն. վախ, լեղին պատռիլը.


Պակնում, եայ

vn.

to be amazed, surprised, petrified with astonishment;
to be frightened, appalled, terrified, dismayed, palsied or stupefied with fear;
to be struck with terror;
to shudder, to tremble.

· Calfa

NBHL (1)

καταπλήσσομαι, καταπλαγῆναι percellor, perculsum esse, stupeo, obstupesco, terreor. Պախիլ. վրդովիլ յահէ. զարհուրիլ հիացմամբ. ապշիլ. յիմարիլ. վախէն ու արմննալէն պաղիլ մնալ.


Պակումն, ման

s.

fright, start.

· Calfa

NBHL (1)

ὅκνος pigritia, ignavia, metus. Պակնուլն, եւ պաղումն սրտի. խրտչելն. վատութիւն. վախ.


Պակուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to affright, to terrify, to strike with terror, amazement or stupor, to astound, to dismay;
to chill, to make one's blood run cold, to dispirit, to damp the courage;
— ահիւ, to chill with horror.

· Calfa

NBHL (1)

καταπλήσσω horrorem incutio, obstupefacio. Տայ պակնուլ. պախեցուցանել. հիացուցանել. եւ Ահացուցանել. արմնցընելով վախցընել. սէրս մէրս էթմէք.


Ջրգողութիւն, ութեան

s.

dropsy;
— որովայնի, ascites, common dropsy;
— գլխոյ, hydrocephalus;
- աչաց, hydrophthalmia;
— պորաց, hydrophalus;
— սրտակրանաց, hydrocardy;
— փամփշափ, hydrocele;
— կրծից, hydrothorax;
— ականջաց, hydrotite.

· Calfa

NBHL (1)

Անհնարին ջրգողւթեամբ զգածեալ։ Մահկանացու ջրգողութեամբ անկեալ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Սակաւ, ու, ուց

adj. adv.

few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."

· Calfa

NBHL (2)

Ուստի սակաւ մի կասկած ունէր, անտի աներկիւղ հաստատէր։ Փոխանակ սակաւ աշխատութեանս մեր բազմապատիկ հանգիստ ունելոց եմք։ Դադարեալ աւուրս ինչ սակաւս։ Մի ի սակաւում այսմ ժամանակի զանվախճանելի զփառսն չափեր. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ը. Խոր. ՟Ա. 14։ Նար. ՟Հ՟Ը.)

Սակաւ ինչ են կեանք աշխարհիս առ առնչափ անվախճան յաւիտեանսն. (Ոսկ. եբր.։)


Սակաւակեաց, կեցաց

adj.

shortliving;
— լինել, to be short-lived.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ վախճանին կեանքս, շատակեացն եւ սակաւակեացն ոչ ընդհատ են ։ ի մեմեանց։ (Այնմ. որու՞մ. սակաւակեցին. Իսիւք.։)

Սակաւակեաց ժամանակաւ վախճանեսցի։ Սակաւակեաց աւուրբք վճարի. (Պտմ. աղեքս.։ Վեցօր. ՟Է։)


Սահմանեմ, եցի

va.

to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.

· Calfa

NBHL (2)

ՍԱՀՄԱՆԵԼ. Ի սահման անդր՝ յեղր կամ ի վախճան հասուցանել. կր. վախճանիլ.

Մահուամբ սահմանեալ դնի ի նոր գերեզմանի. բերի ի կրկին նշ. որպէս վախճանեալ, կամ ամփոփեալ։


Պարտ, ոյ, ուց

s. adj.

debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
v. imp. — է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ երկրաւորիս՝ զանվախճանն (տալ) պարտ վարկանիս. (Նար. ՟Ծ՟Է։)


Սարսափեմ, եցի

vn.

cf. Սարսափիմ.

· Calfa

NBHL (1)

φρίττω horreo. որ եւ ՍԱՐՍԱՓԻԼ. Սարսիլ յոյժ հանդերձ սօսափմամբ կամ սարսռալով. սոսկալ. դողալ. զրհուրիլ. քստմնիլ. խռովիլ. ձեռքը ոտքը դող ինկնալ, պաղիլ, փշաքաղիլ, սահմակիլ, խիստ վախնալ, տակնուվրայ ըլլայ.


Սարսեմ, եցի

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՐՍԵՄ կամ ՍԱՐՍԻՄ. φρίσσω, -ττω horreo, horresco, reformido εὑλαβέομαι vereor, revereor ἠσυχάζω quiesco, sileo συστέλλομαι contrahor κάμπτομαι incurvor. (լծ. չարիլ. թ. սարսըլագ ). Դողալ. սասանիլ, սարսափիլ. սոսկալ. դղրդիլ. քսանմնիլ. ակնածել. կորանալ. վախնալ, տաշուիլ, սըստւիլ.


Սարսռամ, ացայ, ացի

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Սարսռիմ, եցայ

vn.

cf. Սարսռամ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Պինդ, պնդոյ, պնդոց

adj. adv.

firm, steady;
hard, solid, strong, fast, compact, close, stiff;
constant, immovable, steadfast, firm, infrangible, unshaken;
— պնդով, strongly, steadily;
— կալ, to hold fast, to preserve, to persist;
— ունել, to hold firmly to, to retain.

· Calfa

NBHL (1)

Զսկիզբն հաստատութեանն մինչեւ ի վախճան պինդ ունեցիմք. (Եբր. ՟Գ.. 14։)


Պսակեմ, եցի

va. fig.

to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզքեզ քաղաք Աստուծոյ ... անվախճանփառօք պսակեաց սուրբ հոգին։ Պսակէ զքեզ ի պատիւ ամենայն սրբովք իւրովք։ Քանզի թագաւորն քրիստոս պսակեաց զսա սքանչելի փառօքն իւրովք։ Որ պսակեացն զհայաստան նորասքանչ լուսաւորչօք . (Շար.։)


Պտուտակ, աց

s.

screw;
windlass, hand winch;
wheel and axle;
*whirligig;
— խոր or — մայր, hollow or female screw;
screw-box, nut;
— մանրաչափական, micrometrical screw;
— վերակոչ, nut-screw;
— օդահան, ventilating screw;
— արքիմեդեայ, Archimedes' screw, spiral pump;
— հոլանտացի, Dutch screw-pump;
— անվախճան or — անեզր, endless or perpetual screw, worm, creeper, conveyer.

· Calfa


Պտսգեմ, եցի

vn.

cf. Պտսկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մագլցէր զերեսս դատաւորին, որպէս եւ սովորութիւն է տղայոց՝ այսպիսի անակնածութեամբ պտըսկել։ Մինչեւ ի ստնդիայ տղայսն՝ որք ի գիրկս մարցն պտըսկէին, ասելով թերակատար եւ թոթովախօս լեզուով. (Հ. յուլ. ՟Ժ՟Է.։ եւ Հ. փետր. ՟Դ.։)


Ջախումն, ման

s.

fracture, breakage.

· Calfa

NBHL (1)

Եհար, եւ ցրուեաց զուղեղն. (եւ այսպիսի ջախմամբ վախճանեցաւ։ Ջախմամբ անդամոց) (մարտիրոսաց). (Խոր. ՟Բ. 43։ Շ. տաղ.։)


Ջայլ, ից

s.

multitude, crowd, quantity;
company of mourners or weepers;
repeated bursts of weeping, wailing.

· Calfa

NBHL (1)

Մկրտութիւն՝ վախճանելոց աջողակ պատան, քան զշիրիմ՝ մեծ վայելչականագոյն, քան զջայլին պար՝ բարեպաշտագոյն. (Ածաբ. մկրտ.։)


Ջերանիմ, ջերայ

vn.

to warm oneself, to get warm;
to catch a fever, to fall sick;
to burn, to be excited, inflamed, infuriate;
— յախտս, to plunge into vice;
առ պատկերս կռոց —, to give oneself up to idolatry.

· Calfa

NBHL (1)

Ծիւրական ցաւօք ջերեալ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Սրտաթունդ

cf. Սրտաբախ.

· Calfa

NBHL (1)

Թնդեալ սրտիւ. սրտատրոփ. սիրտը թունդ ելած՝ վախէն.


Սրտապախ առնեմ

sv.

to strike with consternation, to terrify, to appall.

· Calfa

NBHL (1)

Պախեալ՝ պակուցեալ՝ պաղեալ՝ բախեալ սրտիւ. (լծ. սրտաբախ, եւ սրտավախ) յն. պէսպէս բառիւք. որպէս ռմկ. սիրտը փրթիլ, հոգեվարք քաշել, խիստ վախնալ.


Վաղամահ

cf. Վաղամահուկ.

· Calfa

NBHL (2)

Վաղամահ սովով վախճանել. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)

ՎԱՂԱՄԱՀ ὡκύμορος q.d. ocys moriens subita morte sublatus, immaturo fato abreptus, brevis vitae. որ եւ ՎԱՂԱՄԱՀՈՒԿ. Վաղամեռ. վաղամեռիկ. արագավախճան. արագամահ. յանկարծամահ. շուտ մեռնօղ, քիչ ապրօղ.


Վաղամեռուկ

cf. Վաղամահ;
— մահ, premature death;
s. bot. juncus rotundus aromaticus, schoenanth.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՎԱՂԱՄԵՌ ՎԱՂԱՄԵՌԻԿ) կամ որպէս Վաղ եւս մեռեալ. կանխաւ վախճանեալ.


Վկայօրէն

adv.

like a martyr.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ մերժեսցի վկայօրէն համարձակութիւն առ ի նմանէն։ Նախ քան զկատարումն վկայօրէն վախճանի հօր իւրոյ. (Յհ. կթ.։)


Վհատեմ, եցի

va. vn.

to discourage, to dishearten, to cast down, to dispirit, to deject, to unnerve. cf. Վհատիմ.

· Calfa

NBHL (1)

չ.ձ. ՎՀԱՏԵՄ ՎՀԱՏԻՄ. չ.ձ. εὑλαβέομαι vereor, timeo, metuo ἑκλύομαι dissolvor. Վեհերոտիլ. վատասրտիլ. լքանիլ. զանգիտել. պակնուլ. ակնածել. վախվխել, անճրկիլ.


Վհատութիւն, ութեան

s.

discouragement, faint-heartedness, dejection, despondency, grief, languor, despair.

· Calfa

NBHL (1)

δειλία, ἁκηδία, ὁλιγωρία timor, pavor, acedia, pigritia. Վեհերոտութիւն. երկիւղ. լքումն. տատամսութիւն. ձանձրութիւն. վախկոտութիւն, թուլութիւն, անճրկածութիւն.


Վճարեմ, եցի

va.

to finish, to end, to complete, to bring to an end, to terminate, to carry out, to perform, to fulfil, to conclude;
to recompense, to restore, to compensate;
to pay, to acquit, to discharge, to settle;
to deliver, to release, to free from, to rid of, to disentangle, to set free;
to forbid, to prohibit, to obstruct, to hinder;
— զկեանս, to end one's life, to depart this life, to die;
— զոք ի կորուստ, to despatch, to kill;
— զպարտս, to pay, to settle a debt;
— զհաշիւն, to pay a balance;
գործս —, to despatch business;
զիրս դատաստանին արեամբ —, to condemn to capital punishment;
— զհաճոյսն, to content, to satisfy;
զառաջի եդեալ ճանապարհն —, to finish the journey undertaken;
ոչ ինչ կարացին ի ժամուն —, they could do nothing at that moment;
անձամբ ինչ ոչ կարէր —, he could do nothing alone;
չոր թզով եւեթ զպէասն վճարէր, he satisfied his hunger with dried figs alone;
վճարեցէք զնա ամենայն իրօք, provide for all his requirements;
վճարեաց վասն նորա հայրն, his father resolved to kill him;
տեսից եթէ ըստ աղաղակին վճարեցին, I shall see if their works equal their cry ?
լինել ի միջի եւ չլինել՝ զնոյն վճարէ, to be there or not is the same thing;
աստուածպաշտութեամբ վճարեցին զկեանս, they led a pious life to the end.

· Calfa

NBHL (1)

ՎՃԱՐԵԼ, իլ. ἁλλάσσω, μεταλάσσω mutuo, transmuto, migro, decedo եւ այլն. Փոխել, փոխիլ. վախճանել, իլ.


Վճարումն, ման

s.

accomplishment, execution, carrying out;
delivery, release;
death;
payment, pay.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ իբրեւ յակնկալութիւն կենաց, այլ իբրեւ ի վճարումն վախճանի. (Եղիշ. ՟Ա։)


Վուշ, վշոյ

s. mar.

flax;
tow, hards of flax, flaxen tow, stuffing;
oakum.

· Calfa

NBHL (1)

Վուշ դիզեալ՝ ժողով անօրինաց, եւ վախճան նոցա ի բոց հրոյ. (Սիրաք. ՟Ի՟Ա. 10։)


Վսեր, ի — գալ

s.

cf. Վէս;
cf. Հէք;
boldness, effrontery;
cf. Վզանութիւն;
ի — գալ, to grow bold, to withstand, to oppugn, to impugn, to contend, to dispute.

· Calfa

NBHL (1)

Կարդա՛ զանուն վաղավախճան վսերիս, որպէս եւ բարբառն բղխեալ ի բերանոյդ առ տալիթայն։ Զբերանն կափուցեալ ի վերայ վսերիս։ Լուա՛ զանթուելի վէր վերամբարձեալ վսերիս։ Ի քանի՞ վարմից վսերական վիրագին կորզեցեր զիս կեցուցիչ։ Զգահավիժեալս ի բարձանց զհրասուզեալ վիրագս վսերականս։ Զանձն վսերամիտ հիքոյս։ Շնորհեա՛ զմաքրութիւն վսերամիտ հիքոյս։ Զվսերամիտ անձն իմ զստահակեալ եւ զապստամբ։ Փրկեա՛ զիս ի վսերամիտ գոռոզէն։ Ընթադրեա՛ ի վսերամիտս զծագումն ողորմութեանդ անբաւ։ Թաքուցի ի վսերային միտս իմ։ Վհատեալ վսերային վերամբարձեալ ծովս անտարացոյց՝ զանորդիս չարեաց։ Զբերան հնացեալ վսերային վիրագին. (Բենիկ.։)


Վսերական

cf. Վսեր.

· Calfa

NBHL (1)

Կարդա՛ զանուն վաղավախճան վսերիս, որպէս եւ բարբառն բղխեալ ի բերանոյդ առ տալիթայն։ Զբերանն կափուցեալ ի վերայ վսերիս։ Լուա՛ զանթուելի վէր վերամբարձեալ վսերիս։ Ի քանի՞ վարմից վսերական վիրագին կորզեցեր զիս կեցուցիչ։ Զգահավիժեալս ի բարձանց զհրասուզեալ վիրագս վսերականս։ Զանձն վսերամիտ հիքոյս։ Շնորհեա՛ զմաքրութիւն վսերամիտ հիքոյս։ Զվսերամիտ անձն իմ զստահակեալ եւ զապստամբ։ Փրկեա՛ զիս ի վսերամիտ գոռոզէն։ Ընթադրեա՛ ի վսերամիտս զծագումն ողորմութեանդ անբաւ։ Թաքուցի ի վսերային միտս իմ։ Վհատեալ վսերային վերամբարձեալ ծովս անտարացոյց՝ զանորդիս չարեաց։ Զբերան հնացեալ վսերային վիրագին. (Բենիկ.։)


Վսերամիտ

cf. Վսեր.

· Calfa

NBHL (1)

Կարդա՛ զանուն վաղավախճան վսերիս, որպէս եւ բարբառն բղխեալ ի բերանոյդ առ տալիթայն։ Զբերանն կափուցեալ ի վերայ վսերիս։ Լուա՛ զանթուելի վէր վերամբարձեալ վսերիս։ Ի քանի՞ վարմից վսերական վիրագին կորզեցեր զիս կեցուցիչ։ Զգահավիժեալս ի բարձանց զհրասուզեալ վիրագս վսերականս։ Զանձն վսերամիտ հիքոյս։ Շնորհեա՛ զմաքրութիւն վսերամիտ հիքոյս։ Զվսերամիտ անձն իմ զստահակեալ եւ զապստամբ։ Փրկեա՛ զիս ի վսերամիտ գոռոզէն։ Ընթադրեա՛ ի վսերամիտս զծագումն ողորմութեանդ անբաւ։ Թաքուցի ի վսերային միտս իմ։ Վհատեալ վսերային վերամբարձեալ ծովս անտարացոյց՝ զանորդիս չարեաց։ Զբերան հնացեալ վսերային վիրագին. (Բենիկ.։)


Վսերային

cf. Վսեր.

· Calfa

NBHL (1)

Կարդա՛ զանուն վաղավախճան վսերիս, որպէս եւ բարբառն բղխեալ ի բերանոյդ առ տալիթայն։ Զբերանն կափուցեալ ի վերայ վսերիս։ Լուա՛ զանթուելի վէր վերամբարձեալ վսերիս։ Ի քանի՞ վարմից վսերական վիրագին կորզեցեր զիս կեցուցիչ։ Զգահավիժեալս ի բարձանց զհրասուզեալ վիրագս վսերականս։ Զանձն վսերամիտ հիքոյս։ Շնորհեա՛ զմաքրութիւն վսերամիտ հիքոյս։ Զվսերամիտ անձն իմ զստահակեալ եւ զապստամբ։ Փրկեա՛ զիս ի վսերամիտ գոռոզէն։ Ընթադրեա՛ ի վսերամիտս զծագումն ողորմութեանդ անբաւ։ Թաքուցի ի վսերային միտս իմ։ Վհատեալ վսերային վերամբարձեալ ծովս անտարացոյց՝ զանորդիս չարեաց։ Զբերան հնացեալ վսերային վիրագին. (Բենիկ.։)


Վտարանդի, նդւոյ, նդեաց

cf. Վտարանդիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Համօրէն զբոլոր երկիրս հայոց արկանէր ընդ անհանդուրժելի վտարանդիւք. զի վախճանեաց զգիւտ արծաթոյ ի յերկրէս. (վասն որոյ զմարդիկ առնոյր ի տեղի դրամոյ) (Ղեւոնդ.։)


Տագնապ, աց

s. adv.

anxiety, anguish, restlessness, embarrassment, perplexity, agitation, alarm, trouble;
crisis;
haste, precipitation;
—աւ, in haste, hastily, with all possible speed, in a hurry, hurriedly, precipitately;
anxiously, with anxiety;
— մտաց, grief, anxiety, mental torture, constraint, heaviness of heart, oppression;
— մահու, pangs or agony of death, death-struggle;
արկանել, մատնել ի —ս անհնարինս, to embarrass extremely, to place in a strait, in a scrape, embarrassment or perplexity;
արկանել զանձն ի —, to embarrass oneself;
կալ ի —ի, to be in trouble, anxiety or embarrassment;
հասանել ի յետին —, to be reduced to extremities;
եղիցի — հեթանոսաց, the nations shall be plunged in consternation;
եկն յանկարծակի դողումն եւ —, a sudden fear fell on them;
ամենայն — հասցէ ի վերայ նորա, every kind of grief shall fall upon him;
ըմբռնեալ յանլոյծ — հասանէր, he found himself embarrassed by that insuperable necessity;
— էր նմա յամենայն կողմանց, he was hemmed in by necessities;
— մեծ էր նմա, he had extreme difficulty, he turned on all sides;
հարից զամենայն երիվարս —աւ եւ զհեծեալս նորա յիմարութեամբ, I will turn the horses into stone and their riders will I stultify;
յետին — կալաւ զնա, he was brought to the last extremity;
փոյթ եւ — եղեւ ի ջուրս, the waters rivalled each other.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր ի տագնապի։ Եւ յերկրի տագնապ։ Եղիցի տագնապ մեծ։ Ամենայն տագնապ հասցէ ի վերայ նորա։ Զգէր վախճանն յայնր վախճանի տագնապ։ Դողումն եւ տագնապ։ Համբաւք եւ տագնապք։ Վասն նեխոյն հոտոյ տագնապի։ Տագնապ է ինձ (յն. նեղ է ինձ) յամենայն կողմանց։ Հաստատեցից ի վերայ ձեր տագնապաւ տարակուսանս։ Հարից զամենայն երիվարս տագնապաւ։ Շտապ տագնապի։ Վարան տագնապի։ Խուճապ տագնապի. եւ այլն։


Տակառապետ, աց

s.

chief cup-bearer, butler.

· Calfa

NBHL (1)

Տակառապետք եթէ դիւթաց կցորդին, մինչեւ ի վախճան չարչարեսցին. (Մխ. դտ.։)


Սեւազգած

cf. Սեւազգեստ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ տեսանիցեն (կանայք) զարս ամուսինս մերձ ի վախճանեալ, զիարդ սեւ ազդած լինին. (Ոսկ. ես.։)


Սեւազգեստ

adj. s.

clothed in black, in mourning;
cf. Սեւազգած;
mourning suit.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ տեսանիցեն (կանայք) զարս ամուսինս մերձ ի վախճանեալ, զիարդ սեւ ազդած լինին. (Ոսկ. ես.։)


Սիրեմ, եցի

va.

to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.

· Calfa


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ թիւրի յիւր սկզբնէն եւ ի վախճանէն. (Ի գիրս առաքին.։)


Սկսումն, ման

s.

beginning, start, debut, first appearance or performance;
prelude.

· Calfa


Սնոտիասէր

adj.

fond of futilities, running after vanity, occupied with trifles.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւանեալ աղաւաղել զփրկութիւն ընդ սնոտիասէր կենացս, որով կատարեցան։ Կիսակտուր կենօք վճարեալ զսնոտիասէր կեանս վախճանեցաւ. (Յհ. կթ.։)


Սուր, սրոյ

s. fig.

sword, sabre, glaive, rapier, steel, knife;
plague;
bulimymus. an Armenian note;
ի — սուսերի մաշել, ընդ — հանել, կոտորել ի —, to put to the sword, to kill, to destroy, to perish;
զսրով երթալ, to fall on a sword;
ի — արկանել, to put to the sword;
հարկանել սրով սուսերի, to strike with the edge of the sword;
սրով վախճանիլ, to perish by the sword;
— ի կող or ի կողս ուրուք ձգել, to run one through, to plunge a sword in the adversary's side, to bury a dagger in a person's heart;
անկանիլ ի — սուսերի, to fall under the edge of the sword;
ի — անկանիլ, to fall by the sword;
— ի կող ընկերի իւրոյ ձգել, to kill each other with the sword;
ընդ ինքեանց —ն ելանել, to fall on their own swords, to commit suicide.

· Calfa


Սպառնալիք, լեաց

s.

threat, menace;
insult, bravado.

· Calfa

NBHL (1)

Էր զոր բանիւք սպառնալեօք, եւ էր զոր կապանօք եւ տանջանօք վախճանէր։ Սպառնալիք մահուանն անցին զնոքօք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ը։)


Սպառուած, ի, ոյ

s.

end, term, extremity;
summit, top.

· Calfa

NBHL (2)

πέρας, τέλος, ἕκλειψις, ἅκρον terminus, ora, finis, defectio, apex, extremitas. Սպառ. կատար. կատարած. ծայր. ծագ. եզր. վախճան. աւարտ.

Որում ոչ է կէտ կցորդի, եւ ոչ սպառուած վախճանի։ Սպառուած քառասներորդի իններորդի (սաղմոսին). (Նար. ՟Լ՟Ա. Նար. կ.։)


Սպառսպուռ, ի սպառսպուռ

adj. adv.

total, entire, complete, extreme;
extremely, to the last extremity, utterly, entirely, totally.

· Calfa

NBHL (1)

Զբարձումն սպառսպուռ եհաս այնպիսի վախճան եւ կործանումն։ Յայնմհետէ եղեն իսպառիսպուռ անկեալք ընդ լծով ծառայութեան։ Տեսանէր այրն աստուծոյ ի սպառ ի սպուռ զկործանումն աշխարհիս հայոց. (Փարպ.։)


Ստորանշանեմ, եցի

va.

to subscribe.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլորապէս ապա զաշխարհիս այսորիկ զվախճան ստորանշանակելով. (Մաքս. ի դիոն.։)