Definitions containing the research վախ : 562 results

Վատասիրտ, սրտաց

adj.

fainthearted, chickenhearted, fearful, timid, timorous, pusillanimous, cowardly, craven;
ընդէ՞ր —ք էք, why are you fearful?.

· Calfa

NBHL (1)

δειλός, δειλός τῇ καρδίᾳ, δειλών timidus, pvidus, ignavus. Վատ սրտիւ. վեհերոտ. երկչոտ. անարի. կնատ. կնամարդի. վախկոտ, խրտան.


Վատասրտեմ, եցի

vn.

cf. Վատասրտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՏԱՍՐՏԵՄ ՎԱՏԱՍՐՏԻՄ. δειλανδρέω, δειληάω pavidus homo sum, pavesco, formido. Վատասիրտ գտանիլ. զանգիտել. վախել. վեհերել. լքանիլ. թուլանալ. վախվխել. թուլնալ.


Վատասրտութիւն, ութեան

s.

want of courage, cowardice, poltroonery, cowardliness, pusillanimity, weakness, despondency, loss of heart.

· Calfa

NBHL (1)

δειλία timiditas, pavor, ignavies. Վատասիրտն գոլ. երկչոտութիւն. վեհերոտութիւն. վախկոտութիւն.


Վատթարեմ, եցի

va.

to render worse, to cause to degenerate, to debase, to corrupt, to deteriorate, to alter;
to weaken, to abase, to undo, to defeat, to rout;
to insult, to defame, to dishonour;
to despise.

· Calfa

NBHL (1)

Նախատէր վատթարելով զվախտանդ (իբրեւ զտկար). (Պտմ. վր.։)


Սանձակոտոր

adj.

breaking the reins, untameable, indomitable;
— լինել, to break loose, to break the bridle.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ձի թերավարժ խիստ բերանով սանձակոտոր։ Այլ ոմնձիս խօսնական՝ կարծրերախ սանձակոտոր արձակերասան։ Զօրէն տրմըղին սանձակոտորին՝ ի վախից մղին. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 23։ Նար. ՟Ի՟Բ։ Գանձ.։)


Սանձահարութիւն, ութեան

s.

bridling, reining, curbing, repressing;
առանց սանձահարութեան, dissolutely, impetuously.

· Calfa

NBHL (1)

տեսութիւն առանց սանձահարութեան (յն. անսանձ ἁχαλίνωτος effrenis ) թուի թէ ի վախից մղիցէ։ իբրեւ զձիս յղփացեալս առանց սանձահարութեան. (Ածաբ. յայտն.։ Մագ. ՟Ա.։)


Սառնամած

adj.

surrounded or covered with frost or ice, frozen, ice-bound.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղաց ձմեռն էառ վախճան, սառնամածեալ ախտքընսուզան. (Լմբ. ի շնորհ.։)


Վարժ, ից

adj. s.

exercised, practised, versed, erudite, skilful, accustomed, inured, trained;
exercise, instruction, study, science;
— երիվար, a broken or trained horse;
—ք չափականք, study of mathematics;
— լինել, to be practised or well versed in;
լինել ի —ս ուսման, to be studying, learning;
to be at school or at college;
ի — կացուցանեմ, cf. Վարժեմ;
անցուցանէր —իւք զբազում գիտնովք, his erudition surpassed that of very many learned men;
կատարեցի զ—ս իմաստասիրականին, I have passed in philosophy.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք ի վարժ անկեալք առաքինութեան՝ ի վախճանին փոխեցան։ Որ ի վարժին կամ ի վարժին կայ։ Որ ի վարժս կան. Վարժք կրթութեան։ Ի վարժից կրթութենէ. Կրթութիւն վարժից (յասպարիսի). (Փիլ.։)


Վարձեմ, եցի

va.

cf. Վարձիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղքն՝ աստ վարձեցան ձեզ զամօթ, եւ վախճան նոցա դարձեալ ժողովի մահն երկրորդ. (Եփր. հռ.։)


Շնորհ, ի, աց

cf. Շնորհք.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է զվախճանեալսն (ի ժամ վախճանին՝ շնորհի արժանի առնել. (Կանոն.։)


Դարագլուխ, գլխոյ

s.

completion of a century.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՐ, ի, ից (իբր գլուխ տեղւոյ). κρημνός praeceps, rupes, ripa alta, κρηπίς crepedo որ եւ Դարաւանդ. Գահ. բարձրաւանդակ. վախք. քարանձաւ. բարձր տեղի զառ ի թափ.


Դարահոսեմ, եցի

va.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հի՞մ քարավէժ եւ դարահոս լինիս ի վախից։ Յառապարս դարահոսեալք։ Ի վայր դարահոսեսցեն յանդունդս ի հուր գեհենին. (Մանդ. ՟Ժ՟Է. ՟Գ. ՟Զ։)


Դեղնիմ, եցայ

vn.

to become yellow;
to become fair;
to grow red;
to become pale.

· Calfa

NBHL (1)

Դաղնեալ է վախելով միշտ։ Որ ամաչէ, դեղնի. (Վրդն. ծն.։)


Խափան, աց

s. adj.

hinderance, impediment, obstacle;
encumbering;
inactivity, idleness, sloth;
idle, unoccupied;
hindered, prevented;
stopped, discontinued;
— առնել՝ լինել, to hinder, to impede, to prevent;
— կալ, to be disoccupied;
to be in idleness.

· Calfa

NBHL (1)

իքխափան (յն. վերջոտնիլ) վախճանի մարդոյ. (Իմ. ՟Բ. 5։)


Խափանեմ, եցի

va.

to hinder, to stop, to impede, to obstruct, to embarrass, to cross, to delay, to interrupt;
to intercept;
to interdict, to prohibit;
to abolish, to abrogate, to annul, to revoke;
to take away;
to sippress;
— զճանապարհն, զանցս ուրուք, to stop the way or passage, to stop up, to obstruct, to encumber;
— զերկիր, to encumber the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Խափանելզգործս, զերկիր. կամ զմարդիկ ի գործոյ, զհրէայսն ի շինելոյ. կամ զհաւատս. Զօրէնս, զաւետիս, զամենայն իշխանութիւնս. զայն՝ որ զիշխանութիւն մահուն ունէր։ Խափանեսցի մարմին մեղաց, կամ մարգարէութիւն, գիտութիւն, մահ։ Քրիստոսիւ խափանելոց է։ Որ խափանելոցն էր։ Ի վախճան խափանելոցն։ Խափանեալ էք ի քրիստոսէ։ Զիշխանաց աշխարհիս այսորիկզխափանելեացս։ Յորժամ եղէ այր, զտղայութեանն ի բաց խափանեցի։ Խափանեցաւ շինուած տաճարին։ Մի՛ խափանեցէք զիս, զի տէր յաջողեաց զճանապարհս իմ։ Ընդէ՞ր խափանէք զժողովուրդն ի գործոյ իւեանց։ Խափանեցան գործք նորա։ Խափանեսցուք զգործս նոցա։ Խափանեցից ի տերւոջէդ յայդմանէ զձայն զնծութեան։ Ոչ խափանեսցինգնացք քո։ Խափանեցին զօրէնս քո. եւ այլն։


Խենեշանամ, ացայ

vn.

to live in effeminaoy, to plunge into voluptuousness and debauchery, to revel, to feast, to be immodest, dissolute, debauched.

· Calfa

NBHL (1)

Որ քաջութեան անուն չառեալ, այլ զորովայնն մեծարեալ. մինչ ի վախճան խենեշացեալ, եւ նախատինք նախնեացն եղեալ. (Շ. վիպ.։)


Խէթ, խեթի, խիթի

s.

knock, blow;
obstacle, hinderance, impediment;
fraud, cheat;
hate, ill will, aversion;
jealousy;
remorse, scruple;
pain, affliction, grief;
doubt, distrust, apprehension;
gripes, colic;
— եւ խութ ընդ ոտն անկանել, to trip up, to oppose, to obstruct, to embarrass;
խեթիւ հայել՝ տեսանել, to look daggers, to look grim, to scowl;
խեթիւ հայել արեգական, to sunburn, to tan, to freckle, to brown.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԷԹ. Կասկած. վախ.


Ծուփ

s. fig.

fluctuation, undulation, wave, billow, surge;
agitation, trouble, vacillation, wavering;
care, anxiety, torment;
examination, question;
ընդ ծուփս մկանանց, on the surface of the waves;
ի ծուփս լինել, to be agitated;
ծուփ ի մտի դնել, to care, to be concerned, thoughtful;
ի ծուփս տարակուսանաց ընկղմել, to be in great perplexity, to be uncertain or undetermined what course to take, to remain in suspense.

· Calfa


Զգաստ, ից

adj.

vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգաստ լինէր Նաբուկոդրոսսորայ զհօրն վախճանէ. (Եւս. քր. ՟Ա.) կարծի իբր՝ ազդ լինէր. բայց յն. զգայր Նաբուկոդոնոսոր զհօրն վախճան. վասն որոյ գուցէ եւ ի հյ. գրելի է, Նաբուկոդոնոսորոս։


Զետեղիմ, եցայ

vn.

to place one's self, to install or settle or establish one's self;
to find a situation, to obtain or find a place.

· Calfa

NBHL (1)

Հայկն թաքչի, Խոսրով զետեղի, Պարթեւն նուազի. (Մագ. ՟Ծ՟Բ. այսինքն վախճանեալ դադարէ։)


Կաղ, աց

adj. fig.

lame, halt, crippled, limping;
defective;
— ի —, կաղս ի կաղս, halting on one foot, hobbling along, with a halting gait;
so so, poorly, somehow or other, as well as may be;
— ի —ս ասել, պատասխանել, to say or reply undecidedly or doubtfully;
— ի — գիտել, to know imperfectly.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՂ Ի ԿԱՂ. ԿԱՂ Ի ԿԱՂՍ. ԿԱՂՍ Ի ԿԱՂՍ. մ. Որպէս զկաղ. կաղալով. գայթ ի գայթ. սայթաքելով. սաղապելով. կակազելով. յարամրի. թերապէս. ահջւ. կմկըմալով, սանկ նանկ, կամաց կամաց, վախվըխելով, ճորով.


Կաճեայ

adj.

felt, made of felt.

· Calfa

NBHL (1)

Սքեմ է նոցա կաճէ դիպակաւ. եւ յորժամ վախճանի արքայն, նոքա են՝ որ զդագաղսն եւ զգահոյսն բառնան. (Մխ. դտ.։) (ուր ի լս. եդեալ է յումեմնէ, ապրիշում։)


Կամ

conj.

or.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի եւ ձեզ աններելի տանջանք կան։ Որ գործեցին զչար, անվախճան տանջանքն կան մնան։ Արդ կայ եւ մնայ ինձ աններելի պատուհասն. (Մանդ.։ Յճխ.։ Շար.։)


Կամ, ի, աւ, ով

s.

will, desire;
— է ինձ, I will, I intend;
cf. Կամք;
cf. Կոր.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի եւ ձեզ աններելի տանջանք կան։ Որ գործեցին զչար, անվախճան տանջանքն կան մնան։ Արդ կայ եւ մնայ ինձ աններելի պատուհասն. (Մանդ.։ Յճխ.։ Շար.։)


Կամ, կացի

vn. fig.

to be, to exist;
to remain, to stand;
to subsist, to live;
to last, to continue, to be permanent;
to stop, to stay;
to wait;
— մնալ, to rest, to dwell, to reside;
to persist, to persevere;
ի բաց —, to hold aloof, to give up, to withdraw;
ի վերայ —, to superintend, to oversee;
to understand, to comprehend, to perceive;
հաստատուն՝ պինդ —, to hold fast in, to remain firm;
անկեալ —, to lie, to lie down;
— առաջի երեսաց ուրուք, to make head against, to cope with, to resist;
cf. Առաջի;
ստէպ —, to apply oneself, to be assiduous;
ստէպ — օրինաց, to keep the laws;
դատաւոր — ի վերայ, to be judge or arbitrator;
շուրջ — զոմամբ, to beset some one;
կայ մնայ նմա, it is reserved for him;
զիա՞րդ կայք, how do you do ? զի՞ կաս, why do you wait ? what are you waiting for ? զի՞ կայ իմ եւ ձեր, what have you to do with me ? what does it matter to you ? եկաց՝ կացին, there has been;
there have been;
եկաց զնովին ժամանակօք, he lived or flourished about the same time or at the same epoch;
կացին ի նոսա չքնաղ օրինակք առաքինութեան, they possessed rare examples of virtue;
կացին աչք նորա, he has lost his sight, he has become blind;
չկարեմ ի վերայ կալ բանիցդ, I don't know what you mean, I do not understand you;
կալով կացցեն բանք իմ, my words shall come to pass, my prediction shall be fulfilled.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի եւ ձեզ աններելի տանջանք կան։ Որ գործեցին զչար, անվախճան տանջանքն կան մնան։ Արդ կայ եւ մնայ ինձ աններելի պատուհասն. (Մանդ.։ Յճխ.։ Շար.։)


Փախչիմ, եայ, խուցեալ

vn.

to flee, to run away, to escape, to get away, to evade, to elude, to avoid.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ անեզր եւ անվախճան՝ ամք ի թրւոյ մարդկան փախչին. (Ոսկիփոր.։)


Փոքր, քու, քունք, քունց

adj.

little, small;
few;
inconsiderable, trifling;
minor;
— ինչ, — մի, somewhat, a little;
փոքու իմն, in few;
almost;
յետ փոքու, զկնի փոքու ինչ, յետ — ինչ, shortly after, in a short time, shortly;
ի փոքուստ, from small matters;
ի փոքուն, in small things;
ի փոքուստ or փոքրուստ, in infancy, yet young;
— —, առ — —, ըստ փոքու փոքու, առ ի — —, by little and little, little by little, by degrees, insensibly;
— մի յառաջ, shortly before;
— մի եւս՝ եւ, — միւս եւս, — ինչ՝ եւ, little was wanting, there was little wanting to, almost, nearly;
— միւս եւս եւ անկանէի, I was very near falling in;
— մի եւս սասանեալ էին ոտք իմ, my feet were near sliding;
— ինչ համարել, վարկանիլ, — իմն թուիլ յաչս, to hold as trifles, to consider as insignificant;
ի փոքունս յարեալ հայիլ, to stand upon trifles, to lay much stress upon things of no importance.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր միւս եւս հեռացուցանել կամի զաշխարհս զայս յերկրպագութենէ աստուածոցն։ Փոքր ինչ եւ կիպրիանոս զերծանէր ի մէնջ։ Ո՜ տուգանիս, փոքր ինչ՝ եւ մեք երթանք զհետ վախճանելոցն. (Ճ. ՟Ա.։ Ածաբ. կիպր.։ Ոսկ. ննջ.։)


Քահանայաթաղ

s.

priest's funeral.

· Calfa

NBHL (1)

Թաղումն քահանայի վախճանելոյ. կարգ պաշտման ի թաղման քահանայի. (Մաշտ.։)


Քաղթնատ

cf. Թոթով.

· Calfa

NBHL (1)

(որպէս թէ շրթնատ, լեզուատ) Թլուատ. թոթովախօս կակազոտ.


Վեհերեմ, եցի

vn.

cf. Վեհերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՀԵՐԵՄ ՎԵՀԵՐԻՄ ՎԵՀԵՐԵՒԵԼ ՎԵՀԵՐԵՒԻԼ. δείλω, δειλιάω, ἁλύω timeo, paveo, trepido, formido ἁπογινώσκω despero ἁποκάμνω defatigo, deficior ὁκνέω , ἁποκνέω, ὐποκνέω piget me, desidia torpeo. Վեհեր կամ վեհերոտ գտանիլ. վեհերոտիլ. վհատիլ. վատասրտիլ. ահաբեկիլ. զանգիտել. խորշիլ. զգուշանալ. կթոտիլ. թուլանալ. ծուլանալ. վատանալ. լքանիլ. վախվըխել. վախնալ, թուլնալ, ծուլնալ, ետ քաշուիլ.


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վասն մեր եղեւ մեռեալ, եւ վերագրեաց զմեզ ի կեանս։ Ի լոյս կեանցն անվախճանից վերագրեցան. (Յհ. կթ.։)


Վերնատուող

adj. s.

giving from Heaven, granting from on high;
the great Giver.

· Calfa

NBHL (1)

Հայցեմք ի վերնատուողէդ զպարգեւս կենաց անվախճանից. (Ժմ.։)


Վերջանամ, ացայ

vn.

to remain back, to be behind;
to abandon, to leave off, to desist, to renounce;
to fail, to want, to be short of;
to die.

· Calfa


Վեցհազարեան

adj.

cf. Վեցդարեան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վեցհազարեան ժամանակին կատարման՝ լինի վախճան կենաց աշխարհի. (Տօնակ.։)


Վիհ, վհաց, վհից

s. adj.

abyss, gulf, chasm;
chaos;
hell, the bottomless pit;
grave, tomb;
great distance;
profound, deep;
անդնդախոր —ք ծովու, the depths of Ocean;
— թշուառութեան, depths of misery.

· Calfa

NBHL (1)

Վիհս փոսացուցեալ՝ սահմանս հատանէին։ Զայս ինչ վախճանեցելոյ վիհ փոսել։ Բառնան եւ տանին ի հանգստեան վիհի. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Մաշտ.։)


Փարթամութիւն, ութեան

s.

riches, opulence, abundance, wealth.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանաւոր փարթամութեամբ վախճանեալ, բազում ինչս եւ ոսկի եթող նմին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Փոխադասեմ, եցի

va.

to transfer.

· Calfa

NBHL (1)

Վերափոխէր զերանելի հայրապետն սրբոյն՝ փոխադասեալ յանվախճան խաղաղութիւն. (Ժող. հռոմկլ.։)


Փոխանակեմ, եցի

va.

to exchange, to make an exchange, to barter;
to substitute for, to fill the place of;
to succeed;
to permute, to alternate;
to compensate, to counterbalance;
— զտեղի, to take the place of, to substitute for;
— զանձն ի վերայ ճշմարտութեան, to give oneself for the truth;
— զոք ի վերայ ապահովութեան հասարակաց, to sacrifice a person for the public safety;
— զկեանս իւր ի վերայ ուրուք, to hazard one's life in defence of a person;
զմահ ընդ կենաց — քան, t o die rather than yield.

· Calfa

NBHL (1)

Զսա պայազատեալ փախանակէ պտղոմէոսիորդի իւր։ Սպեւսիպպոս վախճանէր. զոր փոխանակեաց քսենոկծատէս. (Եւս. քր.։)


Փոխանորդութիւն, ութեան

s.

substitution, succession;
vicarship, vicariate;
permutation, exchange;
compensation.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւատիանոսաց եպիսկոպոսն վախճանի, եւ ունի զփոխանորդուին քրիւսանթոս ... բազում հակառակուի լինէր ըստ ընտրութեան ի տեղի նորա զփոխանորդութիւն ունել. (Սոկր.։)


Փոկ, ոյ, ոց, ի, աց

s. mech. zool.

thong, leather thong, strap, girth;
leather whip;
— գօտի, leather belt;
— անվախճան, endless strap;
phoca, seal, sea-calf.

· Calfa


Փոսացուցանեմ, ուցի

va.

"cf. Փոս հատանեմ."

· Calfa


Փոսափորեմ, եցի

va.

"cf. Փոս հատանեմ."

· Calfa


Փոսեմ, եցի

va.

"cf. Փոս հատանեմ."

· Calfa


Փութալի, լւոյ, լեաց

adj.

pressing, important, desirable.

· Calfa

NBHL (1)

Մինն փութալի, եւ միւսն արհամարհելի։ Փութալի է մեղացն աղքատութիւն։ Որ վախճան ունի, ոչ է յոյժ փութալի։ Ոչինչ ամբառնայ զիս՝ որք միանգամ վայելչականք այլոց են փութալիք։ Ոչ մի ինչ ընդ աշխարհիս փութալիս զբաղել (կամ շաղել ) նոցա։ Մի յաշխարհիս ճեպելեացն է ամուսնութիւն, մանաւանդ թէ սկիզբն եւ արմատ ամենայն սնոտի փութալեացն. (Նիւս. սքանչ. եւ Նիւս. կուս.։)


Փութամահ

adj.

hastening death, causing death quickly.

· Calfa

NBHL (1)

Փութացուցիչ մահու. արագավախճան.


Փութանակի

cf. Փութապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր ա. ταχύς, ταχεῖα celer. Արագագոյն. վաղահաս. Փոյթ. Ամբոխէ զտեսանելիսն փութանակի շարժութիւնն։ Վասն փութանակի եւ լուսաւորագոյն յարութեանն։ Հայելով ի փութանակի եւ անյայտ կենցաղոյս վախճան. (Նիւս. բն.։ Ագաթ.։ Փարպ.։)


Տապախառն, ի

cf. Տապագին.

· Calfa


Տապան, աց

s.

large box or trunk;
Noah's ark;
coffin, bier;
tomb, sarcophagus, sepulchre, urn.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՊԱՆ. σορός loculus, urna. Ընդունարան մարմնոյ վախճանելոյն, փայտեղէն, քարեղէն. հողեղէն. լայնաբար՝ Շիրիմ. գերեզման.


Տառապիմ, եցայ

vn.

to grieve at, to be pained, uneasy, afflicted, tormented, vexed, to be unhappy, miserable;
տառապէաք խնդրէաք զքեզ, we have sought thee sorrowing.

· Calfa

NBHL (1)

ταλαιπωρέω, ὁδυνόομαι, καταστενάζω , σκάλλομαι aerumnas ac miserias patior եւ այլն. Տառապանալ. թշուառանալ. նկուն լինել. աշխատ լինել. տատամսիլ. խոնարհիլ. չարչարիլ. կրել զնեղութիւն եւ զանձկութիւն. հեծել. խէղճութիւն քաշել, չարչրկիլ, ախուվախ ընել.


Տարադիմութիւն, ութեան

s.

the travelling abroad.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն վախճան կայ առաջի, եւ նոյն տարադիմութեանն վիշտք։ Ուղարկաւորացն ի վեհագոյն տարադիմութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 38. 39։)