flight, escape.
· Calfa
Փախստականն գոլ կամ հալածական. վտարանդութիւն. փախուստ.
Ի փախստականութեանն նեքտանեբայ յեթւովպիա։ Ի փախստականութենէն եւ յօտար աշխարհէն եկն եհաս յիւր աշխարհն. (Եւս. քր. ՟Բ։ Ոսկ. մտթ.։)
to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.
· Calfa
Փակեսցես զբանն կատարելական գլխովք. (Պիտ.։)
to devour, to consume;
to burn.
· Calfa
Զօրէն ցոլացեալ բոցոյ անյագաբար զերկաքանչիւրոցն փաղաղէ դարմանս որովայնամոլ շուայտութեամբ։ Էր զի ի տար աշխարհի գտեալ զայրն՝ զարարսն փաղաղէր. (Պիտ.։)
cf. Փաղանունապէս.
· Calfa
Եւ է գոյացութեանց եւ տարբերութեանց՝ ամենայն փաղանունաբար ի նոցանէն ասիլ. (Արիստ. գոյաց.։)
Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Փաղանունապէս.
· Calfa
Եւ է գոյացութեանց եւ տարբերութեանց՝ ամենայն փաղանունաբար ի նոցանէն ասիլ. (Արիստ. գոյաց.։)
Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)
univocally;
synonymously.
· Calfa
Եւ է գոյացութեանց եւ տարբերութեանց՝ ամենայն փաղանունաբար ի նոցանէն ասիլ. (Արիստ. գոյաց.։)
Որ փաղանունաբար ստորոգին, երկակի են. են որք անուան եւ իրի տան, որպէս կենդանին՝ մարդոյն. եւ են՝ որք իրի միայն, որպէս տարբերութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)
syllable.
· Calfa
Ասեմք սկզբունք զսոսա եդեալս, եւ տարերք ամենի (այսինքն աշխարհի), պատշաճեալ սոցուն ոչ փաղառութեան տեսակօք. (Պղատ. տիմ.։)
flattering, caressing, coaxing;
diminutive;
— բառ, term of endearment.
· Calfa
Փաղաքշականն է աղջկական (ըստ յն). եւ զի ոչ ասացաւ ի մերումս վասն պատկառանաց. վասն զի այնպիսեացն բնութիւն սովորեաց ըստ անկատարութեան տիոցն եւ զխօսն անկատար ասել. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
lustrous, brilliant, shining, glittering;
tinsel, spangle.
· Calfa
Հերս ոսկեճաճաչս, եւ ազգի ազգի հիոսուածովք եդեալ ի վերայ գլխոյն փաղփունս։ Կանացի դէմք փաղփուն. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ. զէն դատարկ է սա, յորժամ անկեալ դնի. (Նիոս. կուս։ Փիլ. սամփս.։)
shine, brilliancy, lustre, glitter, splendour;
shining, brilliant, glittering;
— ի —, extremely bright, dazzling;
sparklingly;
— զ—ի տալ, cf. Փայլեմ.
· Calfa
Պաղպաջ երկնի փայլ փայլ, փայլք փաղփինատար՝ Աստուած անծայրենի լոյս։ Զարդ փայլենազարդ փայլից գայր յարեւելից. (Նար. տաղ.։)
Mercury.
· Calfa
Իսկ առ վերոյ լուսնին, երկրորդ կոչել խորան, այն որ էռմիս՝ ասեն լեզուաւ հոռոմական. իսկ ի տաճկաց՝ որ օտարիդ ըզնա կարդան, եւ ըստ հայումըս փայլածու՝ յարմարական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
pyramid.
· Calfa
Եղիցի արդ ըստ ուղիղ եւ վայելչական բանին՝ փայլականին հաստատուն եղեալ տեսակ՝ հրոյ տարր եւ սերմ. (Պղատ. տիմ.։)
lightning, flash;
spark;
brightness, brilliancy;
thunderbolt.
· Calfa
Մարգարիտն՝ ի փայլատականէ եւ ի ջրոյ. (Եփր. աւետար.։)
brightness, lustre, refulgence, brilliancy, splendour.
· Calfa
Ապա թէ անդէն ի տեղւոջն կացցէ փայլիւնն, եւ ոչ տարածանիցի, սպի կեղոյն է։ Փայլիւն ինչ, կամ մազ սպիտակ։ Փայլիւն փայլածուն լսնացեալ. եւ այլն։
resplendence.
· Calfa
Մի շիջցին առ ի մէնջ լուսոյդ շնորհաց փայլմունք։ Տօնս տարեկանս փրկչին փայլման կատարեն։ Ներբողեալ ես մաքուրդ փայլումն. (՟Լ՟Գ. եւ Նար. կուս.։)
made of wood, wooden.
· Calfa
Զպատկերս մարդադէմս փայտագործս ճարտարագործս հիւսանց. (Ագաթ.։)
hatchet, axe;
hoe, mattock, spade, pick-axe.
· Calfa
Արդէն փայտատ առ արմին ծառոյ դնի։ Կոտորեսցէ զոստս անտառին փայտատով. (Եփր. աւետար. եւ Եփր. համաբ.։)
Առեալ թագաւորին բահ եւ փայտատ՝ հատանել զգիրս հանգստարանաց սրբոցն։ Վաստակել եզամբք, եւ բրել ձեռամբ՝ փայտատօք եւ բահիւք. (Ագաթ.։ Շ. ընդհանր.։ եւս եւ Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.
· Calfa
Փանաքի այրն։ Ծառայն փանաքի ապտակեաց։ Հարկ արքունի ի յոլովից փանաքեաց եւ փարթամաց ի միոյ մեծութեան պատիւ հաւաքի։ Ի յոմանց ազգաց փանաքին մտախոյզ ախտարակայ խտրադիմայ հմայից. (ՃՃ.։ Սկեւռ. լմբ.։ Նար. մծբ.։)
weakness, slenderness, smallness, meanness.
· Calfa
Սակս պանդխտութեան, եւ փանաքութեան, եւ օտար գոլոյ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)
equally glorious, having the same glory as another, sharing another's glory.
· Calfa
Կամաւ իւր, եւ հաճոյութեամբ փառակցացն կատարեաց զմարմնաւորութեանն խորհուրդ. (Սկեւռ. յար.։)
inordinate love of glory, insatiate or immoderate ambition.
· Calfa
Ըստ ցանկութեան սնոտի փառամոլութեան կատարեալ զխնդիրն. (Արծր. ՟Բ. 1։)
to praise, to laud, to glorify.
· Calfa
Զի ոչ իմովս ինչ սնոտիապատուաստ փառատրիս երգով։ Երրորդութեանն փառատրելի անուամբն։ Էութիւն փառատրելի։ Աւետարանեցաւ, ուստի փառատրեցաւ։ Միշտ փառատրեսցիս դու սովին օրհնութեամբ. (Նար.։)
laud, exaltation, glorification.
· Calfa
Ամենեքեան զփառատրութիւնն կատարեն։ Սկսանին զսաղմոսն, փառատրութամբ կատարելով՞ (Եղիշ. միանձն.։ Խոսր.։)
Օտարացուցանել ի հաւատոցն՝ որ ի Քրիստոս, եւ ի հոգեւոր աստուածային փառատրութեանցն. (Ղեւոնդ.։)
glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.
· Calfa
Ես փրկեցից զքեզ, եւ դու փառաւոր արասցես զիս։ Պատարագ օրհնութեան փառաւոր արասցէ զիս։ Փառաւոր առնէին զԱստուած։ Որդի փառաւոր առնէ զԱստուած։ Հա՛յր փառաւորեա՛ զորդի քո. եկն բարբառ յերկնից. ե՛ւ փառաւոր արարի, ե՛ւ դարձեալ փառաւոր արարից։ Զերկիւղածս տեառն փառաւոր առնէ։ Վասն տեառն Աստուծոյ քո՝ սրբոյն իսրայէլի, զի փառաւոր արար զքեզ. եւ այլն։
with much honour, gloriously, magnificently, pompously.
· Calfa
Կատարեալ զխորհրդածութիւն աւուրն փառաւորապէս, որպէս եւ վայել էր իսկ. (Լաստ. ՟Ժ։)
blamable;
causal.
· Calfa
Փաստբանականք, այսինքն պատճառաբանականք։ Եւ վարժեսցուք զփաստբանականդ այսպէս։ Իսկ զկնի փաստբանականին՝ է տարակուսեալ, որ է ընդդէմ փաստբանականին. (Երզն. քեր.։)
pooh ! pshaw ! nonsense !.
· Calfa
Ի բա՛ց տար. քա՛ւ լիցի. ո՛չ իւիք. հա՛շա. (կայ եւ պրս. փէքէթ լծ. ընդ պարկեշտ. ) որպէս թէ՝ ձայն հրաժեշտ տալոյ պարկեշտութեամբ յանարժան բանից.
affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.
· Calfa
ՓԱՐԵԼԻ. գ. περίψημα peripsema. Ջնջան, որ փարի զսրբելի ենթակայիւ. կամ որպէս փարատիչ աղտոյ. սրբիչ. մաքրիչ. (յն. բէրի՛փսիմա. պարասրբիչ. շուրջ մաքրիչ. որ այլուր թարգմանի ի մեզ, տարագիր կամ կամ անարգեալ. եւ փոխանակ. )
in haste, hastily, diligently, promptly, rapidly, quickly, soon.
· Calfa
Գնաց ի լեռնակողմն փութապէս։ Փութապէս տարաւ զդանիէլ առաջի թագաւորին։ Ելեալ փութապէս յերուսաղէմ։ Յայնժամ փութապէս յոտս հասանէին ոնեայ։ փութապէս յղեցի զնա։ Ամք նոցա փութապէս անցին.եւ այլն։
Ոչ առ յապայ կատարելոց, այլ փութապէս վճարելոց. (Շ. եդես.։)
to make haste, to hasten, to urge, to solicit, to accelerate, to dispatch, to expedite.
· Calfa
Զարթուցանեն ի քնոյ զկանուխս եզանցն փութացուցանել։ Փութացո՛ զդա՝ ասէ, յամուրն ողկան։ Այլքն զոհս եւ պատարագս փութացուցանէին. (Ագաթ.։ Զենոբ.։)
cf. Փութանակի.
· Calfa
Փութով եկն ի դուբն առիւծուց։ Ելին փութով յերուսեղէմ։ Հրեշտակքն ելին փութով կատարել։ Փութո՛վ արձակեսջիր.եւ այլն։
առաքել փութով։ Փութով կուտէին։ Յանդիման լիէին փութով կատարել զհրամանն զամենայն։ Վասն այսորիկ փութով. լուծաւ հարսանիքն. (Խոր.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Մխ. առակ.։)
cf. Փութացումն;
փութութեամբ, cf. Փութապէս.
· Calfa
Զոր եթէ զմտաւ ածէ ոք փութութեամբ, տարակուսեսցի. (Պղատ. տիմ.։)
crumbling, falling, fall;
wane;
—ք, ruins, rubbish;
ի — ածել, to ruin, to destroy, to crumble;
ի — գալ, to go to ruin;
լուսին ի — է, the moon is waning.
· Calfa
Զայսքան բարձրացեալ զաշտարակ կամեցաւ ի փուլածել. (Ուռհ.։)
Զաշտարակն ի փուլ ածին։ Զապարանքն զմեծ դարբասն ի փուլ ածել տայր։ հեղեղն զամենայն քաղաքն ընկղմեալ ի փուլ էած. (Մարթին.։)
Քանի ցերեկն շինէին զաշտարակն, գիշերն ի փուլ գայր. (Ոսկիփոր.։)
body-guard, satellite, life-guard;
— զօրք, guard-house.
· Calfa
Պահէին զնոսա արձակ ի մէջ ազատագունդ փուշտիպան զօրացն։ Ետ նմա փուշտիպան մի հաւատարիմ. (Բուզ. ՟Դ. 53։ ՟Ե։)
to change, to alter, to turn, to convert, to vary, to modify, to permute, to transform, to transmute.
· Calfa
Մինչեւ զլերինս փոփոխելոյ։ Նա փոփոխէ զժամանակս եւ զժամս. կացուցանէ զթագաւորս, եւ փոփոխէ։ Յաւելից փոփոխել զժողովուրդդ զայդ, եւ փոփոխեցից զդոսա։ Փոփոխեն զսահմանս։ Ի նախնեացն օրինաց փոփոխեսցի։ Փոփոխիք յայնմանէ, որ կոչեացն զձեզ ի շնորհսն Քրիստոսի, յայլ աւետարան։ Ի փոփոխել քահանայութեանն՝ հարկ էր եւ օրինացն փոփոխումն լինել։ Եւ այլոց գաւազանացն իշխանութիւն փոփոխեցաւ։ Ըստ ազգաց յոդիս սուրբս փոփոխի. եւ այլն։
change, mutation, alteration, variation, conversion, permutation, transformation, transmutation;
change, vicissitude, turn;
commutation;
season.
· Calfa
ՓՈՓՈԽՈՒՄՆ. τροπή conversio, mutatio. Եղանակ տարւոյ. արեւադարձ.
to render less, to make smaller, to shorten, to lessen, to decrease, to diminish;
to extenuate.
· Calfa
Կարիք տկարութեան մարդկութեանս փոքրկացուցին զմեծատար մեծութիւն. (Վեցօր. ՟Զ։)
lightness, slenderness;
pusillanimity;
low-mindedness, baseness, cowardliness.
· Calfa
Զմարդկային զփոքրոգութիւնն տեառն իբր զտակար իմն անկատար ի ձեռն տրաշիցն կերակրելով. (Նիւս. կազմ.։)
vomit;
շուն դառնայ ի — իւր, the dog returns to his vomit.
· Calfa
Ի բաց հրաժարեալք ի նոցայն փըսխաածէ։ Եղեն յօտարանացն փսխածաց պաշարեալք. (Պրպմ. ձ։)
dry brushwood, faggots.
· Calfa
Փոխանակ բազմադիմի անկողնոցն՝ փրիսայիւք ի վերայ գրկրի գետնատարած լինէին. (Փարպ.)
to save, to redeem.
· Calfa
Ցմեր փրկագործել զբնութիւն։ Կենարար պատարագն փրկագործէ զհոգի եւ զմարմին հաւատացելոց։ Փրկագործէ զեկեղեցի իւր։ Փրկագործելն առաջին մարդոյն։ Միշտ փրկագործի։ Ազատեալ փրկագործեաց զնոսա ի սաստիկ վտանգէն։ Այցելութիւն նորա փրկագործեալ՝ ետ զնոսա ի գթութիւնս առաջի ամենայն գերչաց նոցա։ (Խոր.վրդվռ.։ տօնակ։ Ճ. ՟Ա.։ Շ. բարձր.։ Զքր. կթ.։ Յհ. կթ.։)
redeeming, salutary;
wholesome.
· Calfa
Շահեսցուք զհպելն առ Աստուած, եւ զմիաւորութիւն զփրկական։ Յաղագս փրկական յայտնութեանն տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի։ Զխաչն փրկական։ Փրկական շնորհօք։ Անմերձ ի փրկական խորհուրդի։ Որ զփրկական տնօրէնութիւն։ Որ զփրկական տնօրէնութիւն։ Որ զփրկական աւետարանի գուշակելով զխորհուրդ։ Որ ի խորհուրդս փրկականս։ զարիւնդ քո փրկական։ Նշան կոչէ զփրկական զխաչս։ Ի փրկական հաւատն։ Ի փրկական խորհրդոյն։ Փրկական լուսնաւորութեանն։ Բան փրկական։ Ըմպել զարիւնն փրկական։ Աթ. (՟Գ. ՟Դ։ Ագաթ.։ Յճխ.։ Շար.։ Շ. բարձր.։ Ճ. ՟Ա.։ Խոսր.։ Պիտ.։ Նար.։ Սարգ.։)
means of salvation;
of redemption.
· Calfa
Կենդանեաց փրկարան, մեռելոց յոյս յիշատակի։ Որ զողջոյն զօրն՝ թողութեան ցուցեր փրկարան, եւ ոչ կորստեան դատապարտարան. (Անյաղթ բարձր.։ Նար. ՟Ի՟Թ։)
cf. Փրկական.
· Calfa
Սուրբ լուսաւորութեան օրս՝ ընծայ տօնական եւ փրկաւէտ ընդձեռեալ մատուցանէ։ Յետս կացաք յօրնաց քոց փրկաւետաց։ Քրիստոնէական փրկաւէտ կոչմանս։ Քրիստոսիւ Յիսուսիւ փրկաւէտ զօրութիւնք կատարեցան։ Փրկաւէտ կենարար բանին. (զքր։ կթ։ Սարկ. աղ.։ Նար. ՟Լ՟Բ։ Շ. բարձր.։ Շար.։)
cf. Փրկութիւն.
· Calfa
Այլ ոչինչ ինքեանց ունել զկատարելագոյն զօրութիւն առ փրկումն հօտին։ Հոգալոյ զփրկումն հոգւոյս իմոյ. (Նանայ.։ Ուռպ.։)
to hiss;
cf. Փքանամ.
· Calfa
Ըմբոստացաւ, եւ փքացեալ ալեօք (սրտմտութեան) եկն ի գլուխ տարոնոյ. (Մամիկ.։)
to swell, to be swollen;
to be puffed up, elated, to grow proud, to be swollen with pride, to take a pride in one's successes, to be bloated with pride and presumption.
· Calfa
Ըմբոստացաւ, եւ փքացեալ ալեօք (սրտմտութեան) եկն ի գլուխ տարոնոյ. (Մամիկ.։)
cf. Փքացումն.
· Calfa
Ուռուցիկ փքացումն թեթեւամտութեան։ Յաշտարակն բարձրացայ փքացման։ Ատել զփքացումն եւ ղամբարտաւանութիւն. (Խոսր.։ Սկեւռ. աղ.։ Վրք. ոսկ.։)